Bijlagen 1 - Beleidsprogramma Mobiliteit Maashorst (incl. bijlagen)
Tekst van het document
Beleidsprogramma Mobiliteit Concept
Beleidsprogramma Mobiliteit concept met verwerkte inspraakreacties , 21 maart 2025
Status:
concept
Kenmerk:
GMh2302 R07 c7. 0
Datum:
21-03-2025
Opdrachtgever: Opgesteld door:
Gemeente Maashorst
Megaborn
Inhoud 1 INLEIDING 1. 1 AANLEIDING 1. 2 PARTICIPATIE 1. 3 OPBOUW VAN HET BELEIDSPROGRAMMA GEBIEDSINDELING EN LEESWIJZER 2 VERTREKPUNT BELEID EN ONTWIKKELINGEN 2. 1 SAMENVATTING AANDACHTSPUNTEN VANUIT DE INVENTARISATIE 2. 2 MOBILITEITSTRENDS 2. 3 BELEIDSKADER RIJKSOVERHEID PROVINCIE EN REGIO. 2. 4 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE MAASHORST 3 VERVOERSWIJZEN 3. 1 VOETGANGERS 3. 2 FIETSERS 3. 3 OPENBAAR VERVOER 3. 4 AANVULLEND VERVOER (MOBILITY AS A SERVICE - MAAS) 3. 5 AUTO 4 GEBIEDEN 4. 1 DEEL 1: WOONGEBIEDEN 4. 2 DEEL 2: WERKGEBIEDEN 4. 3 DEEL 3: BUITENGEBIED 4. 4 DEEL 4: CENTRUMGEBIEDEN AANPAK VERKEERSVEILIGHEID 5. BIJLAGE 1: INVENTARISATIE HUIDIGE BELEIDSKADERS (KADER- EN AMBITIEDOCUMENT) BIJLAGE 2: RISICOANALYSE VERKEERSVEILIGHEID MAASHORST
4 4 4 5 6 7 7 8 8 12 13 14 17 18 20 22 22 24 26 29 31 34 35
.. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. ,
,
. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . ..
. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . ..
. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. ,
.. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . ..
. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. ..
. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
. .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
.. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .
. .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
. .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .
. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .
.. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .
3
1
INLEIDING
Aanleiding 1. 1 De maatschappij verandert en er zijn veel ontwikkelingen in de wereld van mobiliteit. De mobiliteit in Nederland groeit en dat vraagt om slimme strategische oplossingen. Voorheen had de personenauto een prominente plek in het straatbeeld. Langzaam maar zeker verandert dit beeld waarbij voetgangers en fietsers meer ruimte krijgen en er meer aandacht is voor verblijfskwaliteit. Deze mobiliteitstransitie verandert de kijk op mobiliteit. De laatste tijd is zowel binnen de gemeente Maashorst als bij andere overheden nieuw beleid gemaakt om hierop in te spelen. De omgevingsvisie van Maashorst is een strategische visie voor de gehele fysieke leefomgeving en bevat ook ambities voor mobiliteit. Het Beleidsprogramma Mobiliteit (BPM) vertaalt de koers van de omgevingsvisie van Gemeente Maashorst (vastgesteld in mei 2024) op het gebied van mobiliteit in een programma (zie onderstaand tekstkader). ,
,
,
,
Hoe verhoudt het Beleidsprogramma Mobiliteit zich ten opzichte van de omgevingsvisie? In de omgevingsvisie van de gemeente Maashorst schetsen we een beeld van de toekomst van onze gemeente over de fysieke leefomgeving: alles wat we buiten zien horen ruiken of ervaren. In de omgevingsvisie staan onze ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De omgevingsvisie vormt de kapstok voor de beleidsprogramma’s van verschillende thema’s waaronder mobiliteit. ,
,
,
Het beleidsprogramma mobiliteit vertaalt koers van de omgevingsvisie naar een beleidsprogramma specifiek voor het thema mobiliteit. De ambities uit de omgevingsvisie zijn hierin verder uitgewerkt. Het BPM geeft uitgangspunten voor andere beleidsregels binnen mobiliteit zoals bijvoorbeeld het parkeerbeleid. Het BPM sluit ook aan op het gewijzigde provinciale en landelijk beleid. Dit beleidsprogramma geeft verder richting om in te spelen op ruimtelijke ontwikkelingen en veranderingen in de mobiliteit en ook om invulling te geven aan doelen uit het klimaatakkoord de energietransitie en tegelijkertijd een bereikbare veilige en leefbare gemeente te blijven. ,
,
,
,
1. 2 Participatie Iedereen neemt op enige wijze deel aan verkeer en daardoor zijn er veel belanghebbenden in verschillende rollen. Om deze bij het nieuwe beleidsprogramma te betrekken zijn verschillende participatiesessies gehouden: een sessie met interne stakeholders vanuit andere beleidsvelden om de gezamenlijke ambities te bepalen; een sessie met externe stakeholders om de richting van het beleidsprogramma te bepalen; en een enquête onder inwoners om te peilen welke keuzes zij willen maken. Aan de stakeholders en inwoners zijn dilemma’s voorgelegd met daarbij de vraag om een keuze te maken. De resultaten hiervan zijn zichtbaar in bijlage 1 van het uitgangspunten- en ambitiedocument dat voorafgaand aan dit BPM is opgesteld (zie bijlage 1). De uitkomsten van alle participatie-sessies zijn als input voor dit beleidsprogramma ,
,
meegenomen.
4
Mobiliteit raakt aan veel andere beleidsvelden zoals klimaat duurzaamheid en economie. Het mobiliteitsbeleid kan bijdragen om doelstellingen op andere gebieden te bereiken. Gezamenlijk met de gemeentelijke beleidsadviseurs van andere beleidsthema’s is tijdens een ambitiewebsessie verkend waar kansen en opgaven liggen. In deze werksessie is door de gemeentelijke vertegenwoordigers van verschillende beleidsvelden gezocht naar kansen waar het nieuwe BPM ambities vanuit andere thema’s zoals klimaat economie of ruimte kan versterken en visa versa. Met name op het gebied van ruimtegebruik maar ook welzijn en gezondheid kan het mobiliteitsbeleid bijdragen aan het verwezenlijken van toekomstdoelen. In het uitgangspunten- en ambitiedocument (zie bijlage 1) is de uitkomst van deze sessie gevisualiseerd (zie paragraaf 1. 4 en bijlage 5 van het betreffende document). Uit de sessie bleek dat we veel thema’s belangrijk vinden en er geen thema’s zijn die er duidelijk uit springen. Een van de deelnemers gaf hiervoor een mooie verklaring: De begrippen ‘Udeniseren’ en ‘Verlanderen’ lijken hier van toepassing: ‘niet kiezen is ook kiezen’. Oftewel: we zetten breed in op alle beleidsvelden waarbij we praktisch blijven kijken waar er kansen en raakvlakken zijn tussen om thema’s te combineren. ,
,
,
,
,
1. 3 Opbouw van het beleidsprogramma , gebiedsindeling en leeswijzer Voorafgaand aan het opstellen van dit beleidsprogramma mobiliteit is een uitgangspunten- en ambitiedocument 1 gemaakt zie bijlage 1. Daarin is het huidige beleid geïnventariseerd en beschrijven we de ontwikkelingen die op ons afkomen. Ook is een uitgebreide verkeersveiligheidsanalyse en enquête onder de samenleving gehouden in de voorbereidingsfase. Dit vormt het vertrekpunt voor de uitwerking van dit beleidsprogramma. Het BPM beschrijft de ambities en opgaven voor de toekomst en geeft aan waar we op inzetten om de bereikbaarheid verkeersveiligheid en toegankelijkheid van Maashorst te waarborgen. Om vervolgens uitvoering te geven aan de doelen van dit BPM wordt naast dit beleidsprogramma een concreet overzicht van maatregelen opgesteld in een uitvoeringsprogramma. ,
,
Gebiedsindeling Het beleidsprogramma is gebiedsgericht opgesteld. Hiermee sluiten we aan op de omgevingsvisie die ook gebiedsgericht is ingedeeld. We definiëren vier gebieden namelijk: woongebied werkgebied buitengebied en centrumgebied. Afbeelding 1. 1 toont de gebiedsindeling voor dit BPM. De indeling op deze kaart volgt zoveel mogelijk de gebiedsindeling van de omgevingsvisie. De nog vast te stellen gebiedsindeling van het omgevingsplan is leidend ook voor de doelen en opgaven uit dit BPM. Daarnaast zijn er onderdelen in dit BPM die de gebieden overstijgen. Tussen en door deze gebieden lopen de netwerken van wegen wandel- en fietspaden. Deze netwerken vormen de verbindingen tussen en binnen de verschillende gebieden. ,
,
,
,
,
Leeswijzer Dit BPM geeft allereerst een samenvatting van de kaders en uitgangspunten in hoofdstuk 2. Daarna volgt een uitwerking van de netwerken per vervoerswijze in hoofdstuk 3. Vervolgens worden de doelen per gebied beschreven in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 beschrijven we de aanpak verkeersveiligheid.
1 Uitgangspunten- en ambitiedocument BPM , Megaborn , januari 2024
5
Figuur 1. 1: gebiedsindeling BPM
6
2
VERTREKPUNT , BELEID EN ONTWIKKELINGEN
Wat is ons vertrekpunt? In het kader- en ambitiedocument hebben we bepaald waar we nu staan en waar we naar toe gaan. Welk lokaal , regionaal en landelijk beleid is er al , dat van invloed is op mobiliteit en hoe is het gesteld met de verkeersveiligheid en verkeersnetwerken in de gemeente? In de kaderfase is een inventarisatie uitgevoerd van de huidige verkeerssituatie en
beleid , trends en ontwikkelingen en ervaringen van belanghebbenden. In dit hoofdstuk
worden de hoofdpunten hiervan weergegeven. Voor een volledig overzicht wordt verwezen naar bijlage 1. 2. 1 Samenvatting aandachtspunten vanuit de inventarisatie onderstaande punten zijn de belangrijkste aandachtspunten voor het BPM die uit de kaderfase naar voren zijn De gekomen. Deze punten komen (deels) uit de omgevingsvisie beleidskader van rijksoverheid provincie en regio; bestuursakkoord van Maashorst en vertaling van diverse ontwikkelingen (waaronder op het gebied van verkeersveiligheid). Ook de inventarisatie en knelpuntenanalyse van Fiets Forum Maashorst 2 de ervaringen van inwoners en de aandachtspunten vanuit de Kernen CV’s zijn hierin meegenomen. In de paragrafen 2. 2 t/m 2. 4 worden de mobiliteitstrends en beleidsstukken beschreven. ,
,
,
,
•
•
De nieuwe omgevingsvisie Gemeente Maashorst (2024) is ons uitgangspunt; Het STOMP-principe is ons uitgangspunt: meer ruimte voor lopen en fietsen; en aandacht voor sociale vormen van mobiliteit. We kijken naar het mobiliteitssysteem in deze volgorde: Stappen Trappen Openbaar vervoer Mobility as a service (deelvervoer) en Personenvervoer (zie figuur 2. 1); Meer aandacht voor kwaliteit ruimte en flexibel ruimtegebruik; Harmoniseren van het beleid van de voormalige gemeenten Uden en Landerd; Aandacht voor autobereikbaarheid Centrum Uden; Aandacht voor verkeersveiligheid met behulp van Risicogestuurde aanpak Verkeersveiligheid; De wens voor veilige schoolomgevingen; Figuur 2. 1: het STOMP-principe Aanpassing netwerk door nieuwe N605 bij Volkel; Verbeteren landbouwverkeernetwerk; Bron: CROW - Voetgangers\Ontwerpwijzer voetgangers Verbeteren aanbod Openbaar Vervoer en aanvullend vervoer met name voor de kleine kernen; Ruimtelijke ontwikkelingen koppelen aan mobiliteit. ,
,
• • • • • • • • •
,
,
2. 2 Mobiliteitstrends Mobiliteit verandert snel en groeit nog steeds in Nederland. In het kader- en ambitiedocument (in hoofdstuk 3 van bijlage 1) beschrijven we uitgebreid de diverse mobiliteitsontwikkelingen die in Nederland en ook in Maashorst spelen. Deze trends zijn afgeleid vanuit de beleidsanalyse en de omgevingsvisie van bestaand onderzoek (van ,
2 Fiets Forum is een belangengroep die opkomt voor de belangen van alle fietsers in de gemeente Maashorst
7
onder andere CBS 3 SWOV 4 en PBL)5 en inventarisatie die we zelf hebben uitgevoerd naar ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente en aandachtspunten per kern of gebied. ,
De onderstaande punten tonen verschillende trends die op landelijk niveau zichtbaar zijn in relatie tot mobiliteit. De meeste van deze trends treden naar verwachting ook in meer of mindere mate op in Maashorst in de komende jaren: • •
• •
Meer flexibiliteit in mobiliteitskeuzes; van bezit naar gebruik; Toenemende vraag naar elektrische auto’s en toename aantal publieke laadpalen en snellaadpunten langs snelwegen; Mobiliteit wordt slimmer; Toenemend gebruik van de (elektrische) fiets en opkomst van nieuwe soorten en maten van fietsen zoals bakfietsen driewielfietsen en de fatbike; Het nieuwe werken; werken los van plaats en tijd; Senioren blijven langer zakelijke en sociaal-recreatieve reizen afleggen door toenemende kwaliteit van leven; Mobiliteitsarmoede neemt in bepaalde gebieden toe. ,
,
• • •
Beleidskader rijksoverheid , provincie en regio 2. 3 De diverse beleidsstukken van rijksoverheid provincie en regio geven een beeld welke maatschappelijke issues er spelen en waar deze overheden op gaan inspelen. In het kader- en ambitiedocument (zie hoofdstuk 2 van bijlage 1) beschrijven we uitgebreid het huidige en toekomstige beleid. Deze beleidskaders vormen een ‘kapstok’ waaraan gemeentelijk beleid (waaronder de omgevingsvisie) en dit BPM wordt opgehangen. Op hoofdlijnen worden de volgende beleidsdoelen aangestipt. ,
,
Nationale omgevingsvisie – Rijksoverheid • Werken aan een bereikbaar netwerk van steden en regio’s; • Het aanbod en de kwaliteit van het groen in de stad wordt versterkt. Mobiliteitsvisie 2050 – Rijksoverheid • Het inzetten van de juiste mobiliteit op de juiste tijd en plaats; • Een mobiliteitssysteem dat voldoet aan de normen voor duurzaamheid gezonde leefomgeving en veiligheid. ,
Beleidskader mobiliteit – provincie Noord-Brabant • Het verbeteren van de verkeersveiligheid via een risicogestuurde aanpak; • Het verduurzamen van de mobiliteit en het verbeteren van de leefomgeving; • Een gebiedsgerichte uitwerking en realisatie van slimme mobiliteit. Netwerkkader – regio Noordoost-Brabant • In de regio (relatief) hoge prioriteit bij het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV); • In verblijfsgebieden ligt de prioriteit bij fiets en voetganger; • Op stedelijk netwerkniveau ligt de prioriteit bij de auto OV en fiets. ,
2. 4 Omgevingsvisie gemeente Maashorst De omgevingsvisie van Maashorst is begin 2024 vastgesteld. In het kader- en ambitiedocument (zie hoofdstuk 2. 4 van bijlage 1) geven we een samenvatting van de omgevingsvisie met betrekking tot het thema mobiliteit. In deze visie staan ambities met belangrijke impact voor het mobiliteitsbeleid. De omgevingsvisie geeft diverse
3 Centraal Bureau voor de Statistiek 4 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid 5 Planbureau voor de Leefomgeving
8
doelstellingen ambities en uitgangspunten mee op het gebied van mobiliteit. De nadere uitwerking hiervan beschrijven we in dit BPM. ,
De centrale doelstellingen in de omgevingsvisie zijn: • Bevordering van de gezondheid • Verbeteren van de omgevingskwaliteit Werken aan een duurzame samenleving • Mobiliteit kan in een belangrijke mate bijdragen aan het bewerkstelligen van deze doelen. De ambities in de omgevingsvisie op het gebied van mobiliteit en verstedelijking zijn: Mobiliteitstransitie: • het STOMP-principe is de norm; • Inzetten op hoogfrequente verbinding aan de A50 (corridor) tussen Paalgraven en Eindhoven middels een BRT (Bus Rapid Transit 6 ); • Realiseren van een regionale HUB 7 langs de A50 ter plekke van de kern Uden waar de BRT-bus stopt is daarbij essentieel; • Deelmobiliteithubs 8 met deelfietsen en deelauto’s nabij ieder dorpshart in combinatie met OV; • Inzetten op duurzamere vormen van transport om de C02 uitstoot zoveel mogelijk te reduceren denk aan gebruik van schonere voertuigen (bv. elektrische of waterstofauto’s of de fiets) en voorkomen of verminderen ,
,
van transport • • •
Brede groene en veilige wandel en fietspaden die uitnodigen tot het laten staan van de auto. Regionale (snel) fietsroutes met bijbehorende faciliteiten; Lokale/sociale vormen van slimme (deel)mobiliteit; ,
Voorzieningen: •
Verdichting/verstedelijking nabij voorzieningenclusters;
•
Goede bereikbaarheid van voorzieningen: aandacht voor veilige en aantrekkelijke routes van en naar de voorzieningen in de wijken met extra aandacht voor de kwetsbare inwoner; Op de bedrijventerreinen kijken naar de mogelijkheid om terreinen te intensiveren. Bijvoorbeeld door meer hoogte toe te staan en gezamenlijk gebruik van parkeerterreinen. Dit heeft invloed op de bereikbaarheid (fiets auto en vrachtauto) van de bedrijventerreinen en beschikbaarheid van parkeerplaatsen. Daarom moet dit gepaard gaan met uitbreiding van voorzieningen in de vorm van meer wandel- en fietspaden en mobiliteitshubs in combinatie met OV en deelvervoer.
•
,
Verstedelijking: • Duurzame en klimaatadaptieve verstedelijking: ‘de gezonde wijk’; • Groen wordt mee ontwikkeld met het oog op gezondheid en biodiversiteit; • Beperken van leegstand in het centrum zodat het centrum aantrekkelijk blijft voor ondernemers en bezoekers; • Op een andere manier kijken naar de auto in het centrumgebied. Nieuw bedrijventerrein wordt gezocht aansluitend op bestaande terreinen en in de nabijheid van ontsluitingswegen; ,
6 ‘Een BRT is een bussysteem waarbij met hoge frequentie en snelheid gereden wordt , dat betrouwbare reistijden combineert met hoge
vervoerscapaciteit , dat comfort biedt , en goed herkenbaar is als hoogwaardig vervoerproduct. ’ 7 Een mobiliteitshub is een plek waar diverse vervoersvormen op één plek samenkomen en waar een reiziger kan overstappen op een andere
vervoerswijze. Denk bijvoorbeeld aan het overstappen van de fiets naar openbaar vervoer , of aan carpoolen. 8 Deelmobiliteit wil zeggen dat er vervoersmiddelen zijn die gebruikt kunnen worden door meerdere gebruikers , zonder dat deze gebruiker het
vervoersmiddel bezit. Dit zijn bijvoorbeeld deelfietsen , deelscooters en deelauto’s.
9
•
Aandacht voor de bereikbaarheid van meerdere vervoerswijzen op deze terreinen.
Deze verschillende ambities uit de omgevingsvisie zijn verbonden aan gebieden zie figuur 2. 2. Bijvoorbeeld de ambitie ‘inzet lokale/sociale mobiliteitsoplossingen’ past meer bij de (kleinere) kernen en het buitengebied terwijl het thema ‘Duurzame verstedelijking’ alleen betrekking op Uden heeft. De omgevingsvisie vormt de basis voor de uitwerking van dit BPM per gebied. Hiermee biedt het BPM ook maatwerk passend bij de verschillende kernen. In het kader- en ambitiedocument (zie hoofdstuk 3. 3 en 3. 5 van bijlage 1) zijn tevens de concrete aandachtspunten per kern in beeld gebracht. ,
,
,
10
Figuur 2. 2: de ambities ‘mobiliteitstransitie , voorzieningen & verstedelijking’ uit de omgevingsvisie visueel samengevat
(bron blz. 63 omgevingsvisie Maashorst)
11
3
VERVOERSWIJZEN
Om onze gemeente bereikbaar te houden voor alle vervoerswijzen zijn kwalitatief goede verkeersnetwerken nodig. De netwerken voor fietsverkeer en gemotoriseerd verkeer zijn de dragers van het mobiliteitssysteem. Deze netwerken moeten voldoende capaciteit hebben en zodanig zijn ingericht om het huidige én toekomstige verkeer op een vlotte en verkeersveilige wijze af te wikkelen. De speerpunten en doelen van de vervoerswijzen en daarmee onze netwerken , beschrijven we in dit hoofdstuk. Ook de voetganger verliezen we hierbij niet uit het oog.
Het landbouwnetwerk komt bij het thema ‘buitengebied’ aan de orde.
Uitgangspunten vanuit de omgevingsvisie • het STOMP-principe is de norm; • Inzetten op hoogfrequente verbinding aan de A50 (corridor) tussen Paalgraven en Eindhoven middels een BRT (Bus Rapid Transit); • Realiseren van een regionale HUB langs de A50 ter plekke van de kern Uden waar de BRT-bus stopt; • Deelmobiliteithubs met een aanbod van deelvoertuigen nabij ieder dorpshart in combinatie met OV; • Inzetten op duurzamere vormen van transport om de C02 uitstoot zoveel mogelijk te reduceren o. a. met schonere voertuigen en vervoerswijzen • Brede groene en veilige wandel en fietspaden die uitnodigen tot het laten staan van de auto. • Regionale (snel) fietsroutes met bijbehorende faciliteiten; • Lokale/sociale vormen van slimme (deel)mobiliteit; ,
,
,
Onze ambities voor de vervoerswijzen zijn: • Voetgangers: stappen voorop; investeren in toegankelijke loopvoorzieningen • Fiets: gezonde vervoerswijzen stimuleren & verbeteren van de kwaliteit van fietsvoorzieningen • Openbaar Vervoer: inzetten op flexibel openbaar vervoer (Bravoflex ) en op de BRT en regionale en lokale mobiliteitshubs en carpoolplaatsen en uitbreiden en stimuleren van lokaal sociaal (deel)vervoer en voorzien in goede en goed bereikbare haltes. • Verkeersveiligheid: inzetten op 0-verkeersslachtoffers in het kader van het strategisch plan verkeersveiligheid en provinciaal beleid • Auto: het behouden van het kwaliteitsniveau van de autobereikbaarheid van de verschillende kernen. Oftewel: Goede doorstroming voor autoverkeer blijft belangrijk voor een goed economisch vestigingsen woonklimaat in onze gemeente.
12
3. 1 Voetgangers Het STOMP-principe is in Maashorst het uitgangspunt waarbij de aandacht voor de voetganger (Stappen) prioriteit heeft ten opzichte van de andere vervoerswijzen. In dit beleidsplan is geen hoofdnetwerk voor voetgangers aangewezen omdat de voetganger op alle (gemeentelijke) wegen aanwezig kan zijn. Anders gezegd vormen alle wegen samen dus het voetgangersnetwerk. In de omgevingsvisie is het 15-minuten-netwerk opgenomen: een ambitie die streeft naar bereikbaarheid van belangrijkste voorzieningen binnen 15 minuten lopen of fietsen. Om die ambitie te concretiseren realiseren we een compleet loopnetwerk met kwalitatief goede voorzieningen. Daarvoor stellen we de vijf hoofdeisen van de richtlijn 9 van CROW 10 als uitgangspunten voor loopvriendelijke infrastructuur namelijk: ,
,
,
•
Directheid van looproutes De loopvoorzieningen zijn niet te lang en voorkomen (onnodig) omlopen en wachten. We hebben de ambitie dat iedereen binnen 15 minuten (lopend of op de fiets) toegang heeft tot eerstelijns zorg (huisarts fysiotherapeut tandarts apotheek). Dit doen we door op strategische locaties oversteekvoorzieningen te realiseren. Afhankelijk van de verkeersdrukte en locatie bepalen we of de oversteekvoorziening in of uit de voorrang moet zijn. Het realiseren van voorzieningen voor voetgangers mag ten koste gaan op de ruimte voor de auto bijvoorbeeld de rijbaanbreedte of het aantal parkeerplaatsen Dit heeft een positieve impact op de directheid van looproutes voor voetgangers. Het uitgangspunt voor gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen bij nieuwe planontwikkelingen of herinrichting van wegen is het realiseren van voetpaden aan beide zijden van de weg. Begaanbaarheid De loopvoorzieningen zijn toegankelijk en goed begaanbaar voor verschillende typen voetgangers waaronder voor rolstoelgebruikers en ouders met kinderwagens. We streven naar de gewenste maatvoering van voetpaden conform de richtlijnen van het CROW 11 met voldoende vrije loopruimte voor de voetganger. Daarnaast moet voorkomen worden dat looppaden oneffenheden bevatten. Voor iemand met een rolstoel kunnen te grote oneffenheden de route onbegaanbaar maken.
Loopvoorzieningen moeten ook geschikt zijn voor mensen met visuele beperkingen. Looproutes voorzien we zoveel mogelijk van ‘natuurlijke’ gidslijnen. Geleidelijnen en specifieke markeringen passen we toe indien de gidslijnen onvoldoende hulp bieden. Belangrijke voorzieningen (zoals een gemeentehuis theater bibliotheek of zorginstelling) worden ontsloten door routegeleiding ook vanaf de dichtstbijzijnde bushalte. Leesbaarheid De loopvoorzieningen zijn zodanig vormgegeven dat voetgangers de omgeving begrijpen en hun weg gemakkelijk vinden. We voorkomen dat een voetpad onvoldoende herkenbaar is voor zowel voetgangers als de overige weggebruikers. Duidelijk onderscheid in materialisering vergroot de leesbaarheid en herkenbaarheid van loopvoorzieningen. We voorkomen hiermee dat gemotoriseerd- en fietsverkeer over het voetpad heenrijden. Voor handhavers is het hierdoor mogelijk om hierop te handhaven. Veiligheid De loopvoorzieningen zijn verkeers- en sociaal veilig ingericht voor voetgangers. Op strategische locaties zoals bij de voetpaden in fietstunnels plaatsen we lichtmasten en bij voetgangersoversteekplaatsen passen we lichtportalen boven de weg toe. We verbeteren hiermee de zichtbaarheid en de sociale veiligheid van ,
,
,
,
•
,
,
,
,
,
•
•
voetgangers. •
Aantrekkelijkheid De loopvoorzieningen zijn zodanig vormgegeven en in de omgeving ingepast dat lopen aangenaam en aantrekkelijk is. We zoeken de aansluiting met het groenstructuurplan bijvoorbeeld strategisch nadenken over ,
9 Richtlijn: CROW
-
Voetgangers\Ontwerpwijzer voetgangers
10 CROW is een landelijke kenniscentrum voor infrastructuur , openbare ruimte , verkeer en vervoer. De afkorting staat oorspronkelijk voor Centrum voor
Regelgeving en Onderzoek in de Grond- , Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek 11 Richtlijn: ASVV 2021 – wegontwerp binnen de bebouwde kom
13
schaduw/verkoeling op looproutes doormiddel van groen. De aantrekkelijkheid van kwaliteit en beleving neemt hierdoor op looproutes toe. Daarmee wordt bijgedragen aan de doelen op gezondheid (hittestress) ,
omgevingskwaliteit en duurzame ontwikkeling. 3. 2 Fietsers Het STOMP-principe is in Maashorst het uitgangspunt waarbij de fiets (trappen) na de voetganger (stappen) de prioriteit heeft. We stimuleren deze gezonde vervoerswijze door de fietsvoorzieningen te verbeteren. Het stimuleren van fietsgebruik draagt bij aan gezondheid duurzaamheid én verkeersveiligheid. Dit doen we door: ,
,
•
Uitbreiden en compleet maken van het fietsnetwerk
•
Het verbeteren van de kwaliteit van de voorzieningen
•
Aandacht voor fiets bij ontwikkelingen
•
Het verbeteren van de verkeersveiligheid
Compleet maken van het fietsnetwerk We wijzen hoofdroutes voor de fiets aan. Fietsroutes van kern naar kern en naar diverse voorzieningen zoals scholen centra bedrijventerreinen; zijn belangrijk om een leefbare en economisch vitale gemeente te zijn en te blijven. Om een goede bereikbaarheid van voorzieningen te garanderen maken we het fietsnetwerk compleet. Dit fietsnetwerk bestaat uit hoofdroutes doorfietsroutes en recreatieve routes en is zichtbaar in figuur 3. 1. ,
,
,
We maken brede groene en veilige fietspaden. Door een gezonde hoofdstructuur te creëren versterken we een verbinding tussen het stedelijk gebied en de natuur. We breiden het huidige fietsnetwerk uit met fietsroutes richting centrum en met goede fietsvoorzieningen naar bedrijventerreinen. We onderzoeken de mogelijkheden voor het realiseren van een alternatieve fietsroute parallel aan de de Industrielaan. ,
,
Verbeteren van de kwaliteit Fietsroutes richten we veilig comfortabel en aantrekkelijk in. Verkeerssituaties op de fietsroute zijn zo herkenbaar mogelijk zowel voor de fietser als voor kruisend gemotoriseerd verkeer. Het fietsnetwerk moet voldoen aan verschillende kwaliteitseisen conform de geldende richtlijnen van het CROW 12 De kwaliteitseisen zijn: samenhang directheid aantrekkelijkheid veiligheid en comfort passend bij de functie in het fietsnetwerk. In verschillende onderzoeken is aangetoond dat goede fietsinfrastructuur leidt tot een hoger fietsaandeel ten opzichte van andere vervoerswijzen. In het gele tekstkader leggen we uit hoe we onze fietsvoorzieningen gaan inrichten. ,
,
.
,
,
,
,
We spelen in op de trend dat er steeds meer verschillende typen gebruikers op het fietspad rijden. Fietspaden moeten daarom voldoende breed zijn conform de geldende richtlijnen van het CROW. Verschillende gebruikers kunnen elkaar hierdoor veilig passeren of inhalen. Onnodige objecten zoals paaltjes verwijderen we van fietspaden. ,
12 O. a. CROW-publicatie Ontwerpwijzer fietsverkeer
14
Hoe richten we onze fietsvoorzieningen in? De inrichting en kwaliteitseisen zijn afhankelijk van de functie in het fietsnetwerk en het gebruik van de fietsroute. Uitgangspunt is dat doorfietsroutes en hoofdfietsroutes altijd gescheiden zijn van gemotoriseerd verkeer. Op gebiedsontsluitingswegen zijn dit vrijliggende fietspaden. Op erftoegangswegen kunnen we eventueel fietsstraten toepassen. Voor het realiseren van goede fietsvoorzieningen maken we ingrijpende keuzes als het moet. Dit kan ten koste gaan voor de ruimte van de auto bijvoorbeeld het opheffen van langsparkeerplaatsen of het versmallen van de rijbaan voor gemotoriseerd verkeer. ,
Voor recreatieve fietsroutes is dat niet overal nodig. Afhankelijk van de auto-intensiteit kan de fietser op een recreatieve route ook gebruik maken van de rijbaan. Duidelijke bewegwijzering en voldoende fietsenstallingen zijn nodig om fietsgebruik te stimuleren. We vernieuwen en innoveren door gebruik te maken van digitale middelen zoals fietsnavigatie en slimme apps. Uiteraard moet dat op een veilige manier werken zonder dat dit afleiding veroorzaakt. Het aanbieden van oplaadpunten op strategische locaties zoals in fietsenstallingen draagt ook bij aan het fietsgebruik. ,
,
,
,
Aandacht voor de fiets bij ontwikkelingen De belangen voor de fietser moeten aan het begin van het proces van een ruimtelijke ontwikkeling of herinrichtingsproject gehoord worden. Nauwe afstemming tussen verschillende beleidsterreinen waaronder ruimte wegbeheer en verkeer is hierin cruciaal. Bij (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen of herinrichtingsprojecten nemen we mobiliteitseisen op in het Programma van Eisen. We betrekken belanghebbenden(groepen) hierbij tijdens het proces. Overigens geldt dit niet alleen voor de fiets maar ook voor de andere vervoerswijzen waarbij de belangen van lopen OV deelmobiliteit en personenauto worden afgewogen. Het STOMP-principe verliezen we hierbij niet uit het oog. ,
,
,
,
,
,
Verbeteren van de verkeersveiligheid Bij locaties waar fietsverkeer in conflict kan komen met gemotoriseerd verkeer is het risico op letselongevallen relatief groter. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om fietsoversteeklocaties op een rijbaan of op rotondes. We richten onze fietsvoorzieningen in conform de kwaliteitseisen van de landelijke richtlijnen van het CROW. In hoofdstuk 4 wordt verder ingegaan op de aanpak van verkeersonveiligheid. ,
Inzetten op fietsstimulering Met alleen het verbeteren van de fietsvoorzieningen gaan we onze doelen niet bereiken als het gaat om het stimuleren van de fiets. We richten ons daarom op diverse initiatieven zoals de werkgeversaanpak via Ons Brabant Fietst en landelijke campagnes. We werken de aanpak voor fietsstimulering uit in een plan van aanpak. In deze aanpak stellen we onder andere een matrix op hoe we fietsstimulering willen oppakken welke campagnes hierop aansluiten en met welke partijen/stakeholders (bijvoorbeeld scholen en ondernemers) we dit kunnen oppakken. ,
,
15
Figuur 3. 1: kaart fietsnetwerk gemeente Maashorst Rood is lokaal hoofdfietsnetwerk , groen is recreatief fietsnetwerk , geel is doorfietsroute Veghel-Uden-Oss
16
3. 3
Openbaar Vervoer
Het bestaande openbaar vervoernetwerk willen we verbeteren. Dit kunnen we niet alleen. We pakken dit samen op met andere partijen waaronder de regio Noordoost-Brabant en de provincie. Recent onderzoek toont aan dat er gebieden zijn waar sprake is van vervoersarmoede 13 De oorzaken van vervoersarmoede kunnen uiteenlopend zijn: van gebrek aan kennis over hoe een OV-kaart werkt tot: te weinig geld hebben om een fiets te kopen. Vervoersarmoede op het gebied van openbaar vervoer uit zich meer in de aspecten bereikbaarheid beschikbaarheid en betaalbaarheid. Op het moment dat een bushalte slecht bereikbaar is of de kosten te hoog zijn of het OV op bepaalde tijdstippen niet beschikbaar is is het minder aantrekkelijk om gebruik te maken van het OV. De beperkte beschikbaarheid van het OV speelt met name in de avonden en in de weekenden en vooral rond de kleinere kernen is dat een knelpunt. Daar willen we verbetering aanbrengen door het Openbaar Vervoer én aanvullend vervoer te verbeteren. ,
.
,
,
,
,
We zijn afhankelijk van de provincie (concessieverlener) om onze ambities te realiseren. We gaan de bestaande regionale samenwerking RNOB 14 (Regio Noordoost-Brabant) gebruiken om door te pakken op de lobby voor het openbaar vervoer. We willen een schaalsprong voor het OV realiseren met o. a. de BRT en het toevoegen van hubs en haltevoorzieningen. We gaan het OV uitbreiden met aanvullende flexibele vormen van vervoer van en naar de bushaltes. Het OV-netwerk wordt toegankelijk beschikbaar en betaalbaar. Het verbeteren van de bestaande openbaar vervoervoorzieningen is essentieel om auto-afhankelijkheid te verminderen. De haltevoorzieningen zijn bereikbaar voor iedereen. We hebben oog voor goede stallingsmogelijkheden voor de fiets en veilige looproutes richting de haltes. ,
Verbetering OV Aan de A50 vanaf Paalgraven tot aan Eindhoven wordt vanaf 2027 begonnen met de inzet van een Bus Rapid Transit (BRT) (zie tekstkader) door gebruik te maken van de vluchtstroken als busbanen. De haltes zijn bestaande en nieuwe hubs (overstappunten) die met name bij op- en afritten van de snelweg liggen. Op basis van het verkennend onderzoek naar mobiliteitshubs (zie volgende paragraaf) zetten we in op het realiseren van 2 haltes voor de BRT. Wat is een Bus Rapid Transit (BRT)? De definitie die het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) hanteert voor de BRT is als volgt: ‘Een BRT is een bussysteem waarbij met hoge frequentie en snelheid gereden wordt dat betrouwbare reistijden combineert met hoge vervoerscapaciteit dat comfort biedt en goed herkenbaar is als hoogwaardig vervoerproduct. ’ ,
,
,
Hubs Onze visie is dat mobiliteitshubs met goede wacht- en overstapvoorzieningen een essentiële schakel zijn in het netwerk tussen snel hoogwaardig openbaar vervoer en de ontsluiting van de kernen en het achterland. Een hub kan tevens voorzien in een behoefte als carpoolplaats. We willen daarom in elke kern van Maashorst een mobiliteitshub hebben. Er is verkennend onderzoek 15 uitgevoerd op welke manier mobiliteitshubs een bijdrage leveren aan de bereikbaarheids- en verstedelijksopgave van de regio en specifiek de gemeente Maashorst. Aan de hand van de data over verplaatsingspatronen zijn zoekgebieden voor de verschillende typen mobiliteitshubs ,
13 Definitie volgens het Planbureau voor de Leefomgeving: ‘het niet kunnen komen waar je zou willen komen , waardoor je deelname aan
maatschappelijke activiteiten belemmerd wordt’. 14 RNOB is een overheidssamenwerking met focus op duurzame leefomgeving , vestigingsklimaat en bereikbaarheid. Een van de thema’s is de
Corridoraanpak A50 15 Zie onderzoek: verkenning mobiliteitshubs
-
SWECO
17
gedefinieerd. Uit het onderzoek blijkt dat de snelweghub randweghub en de lokale hub als meest kansrijk worden gezien voor het ontwikkelen van nieuwe mobiliteitshubs. Busstation Uden Centrum en de bushaltes Tweehekkenweg in Zeeland en de Mgr. Borretstraat in Reek functioneren momenteel al op enige wijze als mobiliteitshub. ,
3. 4
Aanvullend vervoer (Mobility as a Service oftewel MaaS)
We willen het aandeel aanvullend vervoer vergroten en lokale en sociale vormen van mobiliteit stimuleren nabij ieder dorpshart. Bravoflex is in onze gemeente beschikbaar vanaf 2026 tijdens werkdagen (ma-vrij van 07:00 – 00:00 uur) en weekenddagen (za-zo van 08:00 – 00:00 uur). Hierdoor ontstaat een flexibele OV-oplossing voor de vervoersarmoede in onze dorpen. We verbeteren hiermee de bereikbaarheid en beschikbaarheid van het openbaar vervoer. Inwoners en bezoekers kunnen vanaf halteplaatsen op korte afstand naar een dichtbijgelegen overstaplocatie reizen om vanaf daar verder te reizen met het OV. Dit is een mooi voorbeeld van aanvullend vervoer. Daarnaast stimuleren we conform het bestuursakkoord innovatieve vervoerssystemen zoals elektrische deelauto’s deelfietsen en -scooters. We hebben een contract met een landelijke aanbieder van deelauto’s en beschikken daarmee over een aantal deelauto’s in de gemeente. De ambitie is om het aantal deelauto’s uit te breiden. ,
,
,
,
in woongebieden is MaaS kansrijk in de vorm van deelauto’s. We stimuleren buurtdeelauto-initiatieven en onderzoeken mogelijkheden voor meer samenwerking met commerciële partijen die deelauto’s aanbieden. Dit zorgt voor vermindering van autobezit en verlaging van parkeerdruk in woonwijken. Bij nieuwe ontwikkelingen kan deelmobiliteit zorgen voor voldoende bereikbaarheid én bijdragen aan voldoende leefbaarheid van de omgeving. We werken dit verder uit en schalen dit verder op. We spelen in op het concept ‘Mobility as a Service’ passend binnen onze ambities. Met
name
Mobility as a Service (Maas) Mobiliteit wordt in Nederland steeds vaker als dienst aangeboden in plaats van dat mensen zelf een vervoersmiddel moeten kopen. We volgen met interesse de landelijke ontwikkelingen als het gaat om MaaS waarbij je doormiddel van een app je reis kunt plannen boeken en betalen voor diverse vervoerswijzen. Deze ontwikkelingen staan in de kinderschoenen dus daarom zijn we vooral gefocust op het bieden van aanvullend vervoer binnen onze gemeente. ,
,
,
Sociaal vervoer Door het bieden van vervoer voorzien we in een behoefte die leeft in de kleine kernen. De bestaande Muzemobiel is een mooi voorbeeld hoe succesvol dit in de praktijk kan zijn. Een dergelijk initiatief verbindt de afstand tussen de woning of bestemming en de OV-halte. Het openbaar vervoer maken we hiermee voor een grotere doelgroep toegankelijk. Hierdoor bereiken mensen sneller en directer andere kernen voor het bezoeken van familie of specifieke voorzieningen die in hun dorp niet aanwezig zijn. Recent onderzoek 16 laat zien dat de toegang tot mobiliteit en voorzieningen niet voor iedereen voldoende is. De toegang tot het doorfietsnetwerk en het openbaar vervoer is niet volledig. Met name ’s avonds en in de weekenden neemt de dienstverlening in het OV af. Dat zorgt ervoor dat mensen in veel kernen afhankelijk zijn van de auto. Met name Reek komt hierin naar voren omdat deze kern relatief ver van OV-netwerken af ligt. In deze studie viel ook op dat er sprake is van onbekend zijn met lokale initiatieven of de wijze van het reizen met het OV. Om meer inzicht te geven in de lokale reismogelijkheden is een nieuwe website www. vervoervoormij. nl beschikbaar. Dit is een hulpmiddel om de kennis van inwoners te vergroten en de verschillende mogelijkheden te promoten.
De ambitie is om in iedere kern samen met lokale organisaties passende vormen van sociaal vervoer aan te bieden. ,
,
16 Zie onderzoek: Bereikbaarheid (kleine) kernen Noordoost-Brabant
-
RHDHV
18
Figuur 3. 2: kaart OV-netwerk gemeente Maashorst
19
3. 5 Auto De personenauto is en blijft een belangrijk vervoersmiddel binnen de gemeente Maashorst. Het kwaliteitsniveau van de autobereikbaarheid van de verschillende kernen willen we handhaven. Het uitgangspunt is een goede doorstroming op de stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen. Door een goede doorstroming voor de auto dragen we bij aan het economisch vestigingsklimaat en woonklimaat binnen de gemeente Maashorst. Om het netwerk te verbeteren gaan we door met de RNOB samenwerking (regionale samenwerking) waarin de corridoraanpak van de A50 een plek heeft. Ook gaan we door met het verbeteren van de verkeersafwikkeling op de N264 en de verkenning van de doortrekking van de N605 bij Volkel naar de Zeelandsedijk – Bergmaas. ,
Toepassen van de juiste wegencategorisering Wij richten onze wegen Duurzaam Veilig in zie onderstaande tekstkader. Het gemeentelijke hoofdnetwerk bestaat uit de wegen met een gebiedsontsluitingsfunctie (en belangrijke erftoegangswegen). Het autonetwerk is zichtbaar in afbeelding 3. 3. Deze wegen zijn belangrijk voor de bereikbaarheid in de gemeente en vormen de verbinding naar de stroomwegen (A50). Openbaar vervoerlijnen maken zoveel mogelijk gebruik van gebiedsontsluitingswegen. Deze wegen hebben in principe een maximumsnelheid van 80 km/uur buiten de bebouwde kom (GOW80) en 50 km/uur (GOW50) binnen de bebouwde kom. Om het netwerk te verbeteren werken we verder aan de uitwerking voor de verplaatsing van de N605 bij Volkel richting de Zeelandsedijk en verkennen we de noodzaak en mogelijkheden om een nieuwe verbinding tussen de Zeelandsedijk en Bergmaas te maken. ,
Duurzaam Veilig De visie Duurzaam Veilig is volgens het SWOV (Stichting wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid) een optimale aanpak om de verkeersveiligheid in Nederland te verbeteren gericht op het voorkomen van ongevallen. Volgens de principes van Duurzaam Veilig wordt het wegennetwerk in categorieën ingedeeld op basis van de functie die een bepaalde weg heeft: verkeer laten doorstromen (stroomweg) een (groter) gebied ontsluiten (gebiedsontsluitingsweg) of toegang bieden tot erven (erftoegangsweg). ,
,
,
Landelijk is er een nieuwe wegcategorie geïntroduceerd namelijk een gebiedsontsluitingsweg 30 km/uur oftewel: GOW30. Het CROW heeft hiervoor een afwegingskader ontwikkeld. In ons wegennetwerk passen we geen GOW30 toe. Dit gaat namelijk ten koste van de herkenbaarheid van de weg en de geloofwaardigheid van het snelheidsregime 30 km/uur. Uitgangspunt voor het wegennetwerk van Maashorst is dat we kiezen voor óf een gebiedsontsluitingsweg 50 km/uur (GOW50) óf een erftoegangsweg 30 km/uur (ETW30) en de inrichting daarop ,
,
aanpassen.
Weginrichting 50 km/uur-wegen verbeteren Op enkele gebiedsontsluitingswegen is de bestaande weginrichting niet in lijn met de principes van Duurzaam Veilig. Op verschillende locaties in de gemeente ontbreken vrijliggende fietsvoorzieningen langs de 50 km/uurwegen. Deze zijn voor een veilige weginrichting wel nodig. Daar waar een vrijliggend fietspad ontbreekt realiseren wij vrijliggende voorzieningen. Als er onvoldoende ruimte is voor een vrijliggend fietspad zoeken we elders ruimte door bijvoorbeeld de rijbaan te versmallen of parkeerplaatsen op te heffen. ,
,
Parkeren Parkeren maakt geen onderdeel uit van het autonetwerk maar is wel een belangrijke aanvulling. Een goede autobereikbaarheid van bijvoorbeeld centrumgebieden gaat gepaard met voldoende parkeergelegenheid ten behoeve van een goed economisch vestigingsklimaat voor de ondernemers. Het uitgangspunt is dat bewoners en bezoekers voldoende mogelijkheid hebben om hun auto te kunnen parkeren bij voorzieningen en in centra. We houden controle op het parkeren in de openbare ruimte vooral in centrumgebieden. We hebben hier de mogelijkheid om parkeerregulatie toe te passen. Voorbeelden van parkeerregulatie zijn: betaald parkeren parkeren voor vergunningshouders en blauwe zones. Bij de gebiedsuitwerking in het volgende hoofdstuk wordt hier verder op ingegaan. ,
,
,
20
Figuur 3. 3: kaart autonetwerk gemeente Maashorst aangegeven wegen zijn gebiedsontsluitingswegen binnen bebouwde kom (50 km/h - rood) en buiten
bebouwde kom (80 km/h - paars). Groen is de snelweg. Alle overige gemeentelijke wegen zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg. De lichtpaarse stippellijn is een zoekgebied voor een mogelijk nieuwe verbinding
21
4
GEBIEDEN
Het beleidsprogramma is gebiedsgericht opgesteld. Hiermee sluiten we aan op de omgevingsvisie. We definiëren vier gebieden , namelijk: woongebieden (deel 1) , werkgebieden (deel 2) , buitengebied (deel 3) en centrumgebieden (deel 4). 4. 1
DEEL 1: WOONGEBIEDEN
Verkeersveiligheid en leefbaarheid zijn randvoorwaarden in woonstraten. Verblijven staat centraal. De inrichting van de openbare ruimte bepaalt een belangrijk deel van de beleving van een gebied , daarom is een goede ruimtelijke kwaliteit gewenst. De schaarse ruimte in wijken wordt vaak voor een groot deel ingenomen door autoverkeer en autoparkeren. Dit heeft invloed op de leefbaarheid in het gebied. Om de verblijfskwaliteit , veiligheid en leefbaarheid te vergroten in woongebieden zetten we in op verandering in het ruimtegebruik.
Uitgangspunten omgevingsvisie • het STOMP-principe is de norm; • Goede bereikbaarheid van voorzieningen: aandacht voor veilige en aantrekkelijke routes van en naar de voorzieningen in de wijken met extra aandacht voor de kwetsbare inwoner • Duurzame en klimaatadaptieve verstedelijking: ‘de gezonde wijk’; Onze ambities in woongebieden: • Meer ruimte voor fiets en voetganger • Minder prioriteit voor auto’s meer ruimte voor groen • Verkeersveilige schoolomgevingen • Looproutes en toegankelijkheid verbeteren • Verbeteren (sociaal) deelvervoer ,
Meer ruimte voor fiets en voetganger Van oudsher zijn veel woonstraten (erftoegangswegen in woonwijken) ingericht vanuit het idee dat het goed bereikbaar moet zijn voor autoverkeer. Rijbanen voor autoverkeer zijn vaak breed vormgegeven. Door het STOMPprincipe komt hier verandering in. We maken in woongebieden meer ruimte voor bredere loop- en fietsvoorzieningen en groenstroken. We realiseren veilige looproutes naar voorzieningen zoals eerder beschreven in paragraaf 3. 1. We gaan actieve vormen van mobiliteit stimuleren. In de woongebieden staat het verblijven centraal. Daarbij past een lage snelheid van gemotoriseerd verkeer. Veel woonwijken zijn ingericht als 30 km/uurgebieden. Nu gaan we nog een stapje verder: door meer ruimte te maken voor de fiets en de voetganger bijvoorbeeld door het inrichten van fietsstraten (op hoofdfietsroutes) en (bredere) voetpaden. Automobilisten moeten vaker even wachten voor het langzaam verkeer. Bovendien hebben deze voet- en fietsvoorzieningen positieve invloed op de bereikbaarheid van voorzieningen zoals een buurtsupermarkt; ook voor de kwetsbare inwoners zoals ouderen met een rollator. Bij nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld een nieuwbouwproject) denken we aan het begin van het planproces na over het realiseren van loop- en fiets- en andere mobiliteitsvoorzieningen.
Hierbij kijken we bijvoorbeeld ook naar fietsparkeren parkeren van scootmobielen en e-bikes bij appartementen en goed bereikbare fietsstallingen of -bergingen 17 ,
,
,
.
17 In het nieuwe parkeerbeleid zullen we dit verder uitwerken.
22
Minder ruimte voor auto’s , meer ruimte voor groen We hebben als doel het realiseren van een veilige prettig en gezonde leefomgeving voor iedereen. Binnen de ontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie is het toevoegen van bomen groeninrichting en waterberging (kortgezegd: vergroenen) een belangrijk middel om dit doel te behalen. Het wordt aantrekkelijker om naar buiten te gaan voor een wandeling wat goed is voor de fysieke en mentale gesteldheid van de mens. We zetten vergroening slim in om problemen door gevolgen van heftige regenbuien en hittestress tegen te gaan. We doen dit op wijkniveau waarbij we bijvoorbeeld doormiddel van wadi’s zorgen voor goede afwatering en een groene uitstraling van het woongebied. Vanuit mobiliteit zetten we in op minder verharding door minder brede rijbanen en het gebruik van open materialen. Nauwe afstemming tussen diverse beleidsterreinen is hierin belangrijk. De klassieke ‘woonstraat’ is en blijft belangrijk voor alle gebruikers en alle leeftijdsgroepen. We vinden hierin aansluiting bij maatschappelijk initiatieven zoals ‘De rechtvaardige straat ’ waarbij we streven naar een plek waar mensen kunnen bewegen elkaar kunnen ontmoeten en planten en dieren kunnen floreren. ,
,
,
,
,
,
Parkeren Ook bij parkeren zien we de opgaven van klimaatadaptie. De ruimte kan maar één keer worden ingezet en daarom moeten we keuzes maken. Deze keuze kán zijn om bestaande parkeerplaatsen in woonwijken op te heffen afhankelijk van de situatie en de hoogte van parkeerdruk. We gaan van faciliterend parkeerbeleid naar regulerend parkeerbeleid. Dit wil zeggen dat we in gebieden waar dit nodig is parkeerregulering kunnen invoeren. Concreet betekent dit dat we de mogelijkheid hebben om te sturen wáár en wanneer er geparkeerd wordt. Dat helpt om de daadwerkelijk benodigde ruimte voor andere functies vrij te maken en heeft ook als voordeel dat bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen kunnen rekenen met lagere parkeernormen zonder dat daarmee parkeerhinder in de omgeving ontstaat. Deze regulering wordt gefaseerd ingevoerd te beginnen in gebieden met hoge parkeerdruk en rond het centrum. In het nader uit te werken parkeerbeleidsplan vertalen we deze ambitie in concreet beleid. We moeten daarbij niet uit het oog verliezen dat bewoners wel genoeg ruimte moeten hebben om te kunnen parkeren. De vraag is of dit ten alle tijde ‘voor de deur’ moet zijn of dat een parkeerplaats op enige loopafstand ook acceptabel is. ,
,
,
Laadpalen De landelijke trend is dat het aantal elektrische voertuigen toeneemt zo ook in onze gemeente. Het gevolg is dat het aantal openbare laadpalen in onze openbare ruimte toeneemt. Om hier op de juiste manier mee om te gaan stellen we uitvoeringsregels voor op om te voorkomen dat we in de toekomst te weinig (of te veel) openbare laadpalen hebben. ,
,
,
Schoolomgevingen Rond scholen is extra aandacht voor de verkeersveiligheid. Kinderen zijn namelijk een kwetsbare groep in het verkeer. We richten schoolomgevingen in als herkenbare schoolzones. Zo wordt voor weggebruikers duidelijk dat men zich in een schoolomgeving bevindt. We maken ‘schoolstraten’ die tijdens begin en eindtijd van de school tijdelijk afgesloten kunnen worden voor gemotoriseerd verkeer. Scholieren gaan lopend of fietsend van en naar de schoolingang terwijl autoverkeer iets verderop parkeert en/of moet omrijden via een andere straat. Om dit realistisch en uitvoerbaar te maken is maatwerk per schoolomgeving nodig en daarom introduceren we de schoolstraten eerst in de vorm van een pilot. We bepalen in samenwerking met scholen en belanghebbenden hoe we de schoolomgeving zo goed mogelijk inrichten voor voetganger en fiets. Wij bieden samen met BVL (BrabantVerkeersveiligheidsLabel) basisscholen de helpende hand om structureel en meer op de praktijk van alle dag gerichte verkeerslessen te geven. Verder investeren we in schoolroutes onderdeel van het fietsnetwerk. Scholieren kunnen met de fiets veilig de scholen bereiken. ,
,
,
23
4. 2
DEEL 2: WERKGEBIEDEN
Het belangrijkste speerpunt voor de werkgebieden is het behouden van het economische vestigingsklimaat voor bedrijven. Goede werkgelegenheid is belangrijk voor de inwoners en ondernemers in de gemeente. Daarvoor is een goede bereikbaarheid van de bedrijventerreinen nodig voor alle vervoerswijzen: voetganger , fiets , openbaar vervoer , deelvervoer en auto- en vrachtverkeer. De autobereikbaarheid van het bedrijventerrein wordt gewaarborgd in het hoofdnetwerk voor autoverkeer (zie paragraaf 3. 5). Dit hoofdstuk beschrijft vooral de mobiliteitsdoelen bínnen het werkgebied.
Uitgangspunten omgevingsvisie • het STOMP-principe is de norm; • Op de bedrijventerreinen kijken naar de mogelijkheid om terreinen te intensiveren. Bijvoorbeeld door meer hoogte toe te staan en gezamenlijk gebruik van parkeerterreinen; • Nieuw bedrijventerrein wordt gezocht aansluitend op bestaande terreinen en in de nabijheid van ontsluitingswegen; • Aandacht voor de bereikbaarheid van meerdere vervoerswijzen op deze terreinen. Onze ambities in werkgebieden: • Verbeteren fiets- en looproutes bedrijventerreinen • Verbeteren OV-bereikbaarheid bedrijventerrein • Verbeteren veiligheid op de erftoegangswegen
Verbeteren fiets- en looproutes bedrijventerreinen We gaan lopen en fietsen ook binnen de werkgebieden stimuleren. Vaak ontbreken voetpaden en fietspaden op bedrijventerreinen waardoor er geen veilige routes zijn. We verbeteren de fietsbereikbaarheid en stimuleren lopen (bijvoorbeeld lunchwandeling van werknemers). Dit doen we door veilige loop- en fietsroutes in de werkgebieden te realiseren. Fietsers en voetgangers krijgen een eigen plaats op de weg voor meer verkeersveiligheid. Ook bedrijven kunnen bijdragen aan het stimuleren van fietsgebruik bijvoorbeeld door het faciliteren van goede overdekte fietsenstallingen en mogelijkheden om te douchen en om te kleden op het werk. ,
,
Verbeteren OV-bereikbaarheid bedrijventerrein Bereikbaarheid met openbaar vervoer is belangrijk voor werknemers maar bijvoorbeeld ook voor het aantrekken van studenten en/of stagiairs binnen bedrijven. We gaan daarom de OV-bereikbaarheid verbeteren en inzetten op goede haltevoorzieningen en mogelijkheden voor aanvullend transport bijvoorbeeld het realiseren van mobiliteitshubs (in verbinding met het OV) met deelfietsen of deelscooters. ,
,
Verbeteren veiligheid op de erftoegangswegen Veel wegen op de bedrijventerreinen hebben een erftoegangsfunctie. In de wegcategorisering zijn de belangrijkste invalswegen van het bedrijventerrein als 50 km/uur-gebiedsontsluitingswegen aangewezen. De overige wegen van het bedrijventerrein worden 30 km/uur-wegen. Zo verbeteren we de verkeersveiligheid op het bedrijventerrein zonder dat dit ten koste gaat van de bereikbaarheid. Een goede 30 km/uur weginrichting op bedrijventerreinen vraagt om maatwerk vanwege de aanwezigheid van grotere voertuigen. ,
,
24
Optimaliseren parkeren Uitgangspunt is dat er parkeervoorzieningen voor auto’s en vrachtwagens op de bedrijventerreinen behouden blijven. Werknemers moeten bedrijven met de auto kunnen bereiken en de auto op eigen terrein parkeren. Voor grotere voertuigen is dit ook het uitgangspunt. Op bedrijventerreinen is in de huidige situatie een zonaal vrachtwagenparkeerverbod aanwezig. De aanpak van illegaal parkerende vrachtwagens op de rijbaan en op locaties waar dit niet wenselijk is (bijvoorbeeld in verblijfsgebieden) is een opgave waarmee we regionaal mee aan de slag gaan. In het op te stellen beleidsplan parkeren kijken we verder hoe we om gaan met het parkeren op bedrijventerreinen. Het slim combineren van parkeerterreinen in combinatie van looproutes richting de bedrijven zien we als kans om de terreinen te intensiveren en deelmobiliteit te stimuleren. ,
,
25
,
4. 3
DEEL 3: BUITENGEBIED
Het buitengebied van Maashorst bestaat uit natuur , waaronder natuurgebied De Maashorst en daarnaast ook landbouwgebied. Hier wonen , werken en recreëren mensen. De belangrijkste gebruikers van het buitengebied zijn bewoners , agrariërs en recreanten. Naast fietsers en autoverkeer rijdt er ook landbouwverkeer waar we rekening me moeten houden.
Uitgangspunten omgevingsvisie • het STOMP-principe is de norm Onze ambities in het buitengebied: • Veilige weginrichting bij gemengd gebruik van wegen • Aandacht voor wandel- en fietsroutes • Recreatiezonering Deze ambities sluiten aan op de gemeentelijke visie op toerisme en recreatie voor 2040 die uitgaat van aanmoedigen van wandelen en fietsen door verbeteren van infrastructuur en voorzieningen. ,
Veilige weginrichting bij gemengd gebruik van wegen Auto’s fietsers en landbouwvoertuigen rijden in het buitengebied vaak op dezelfde rijbaan. Voor de verkeersveiligheid van deze wegen is een juiste weginrichting belangrijk. Om de wegen veiliger te maken realiseren we veilige bermen en uitwijkmogelijkheden langs landbouwroutes. Door het strategisch toepassen van bermverharding ontstaat meer ruimte voor landbouwvoertuigen om uit te wijken. We hebben extra aandacht voor de snelheid op wegen in het buitengebied met name op de wegen die onderdeel zijn van het (recreatieve) fietsnetwerk. Recreatieve voorzieningen in het buitengebied met veel bezoekers vereisen extra aandacht als gaat het om bereikbaarheid en doorstroming. De weginrichting moet passend zijn bij de hoeveelheid verkeer die gebruikt maakt van de wegen. ,
,
,
In het buitengebied worden komende jaren recreatieve (asfalt)paden omgevormd naar paden van halfverharding. Met de verandering kunnen de paden bij schade door wortelopdruk sneller en kleinschaliger worden hersteld zonder dat er aan fietscomfort van deze paden wordt ingeleverd. Bovendien zijn paden hierdoor minder lang afgesloten bij werkzaamheden en dat dus geeft minder overlast voor de gebruikers. ,
,
Aandacht voor wandelroutes In het buitengebied van Maashorst vindt veel verblijfsrecreatie plaats door onder andere aanwezigheid van campings en vakantieparken. Ook komen ‘dagjesmensen’ regelmatig naar onze natuurgebieden toe. Het buitengebied van Maashorst wordt dus door verschillende type recreanten gebruikt. Naast fietsers zijn er ook wandelaars aanwezig. Op veel plaatsen is geen apart voetpad aanwezig maar gebruiken wandelaars het fietspad of de rijbaan. ,
Voetgangers die vanuit de kernen een recreatieve wandelroute willen bereiken gaan vaak eerst met de auto naar het buitengebied. Ons wensbeeld is dat recreatieve wandelroutes in het buitengebied beter in verbinding staan met de verschillende kernen. Met andere disciplines zullen we verkennen wat de mogelijkheden zijn om dit te verbeteren. ,
Recreatiezonering in natuurgebied De Maashorst Vanuit ecologische belangen is niet overal verkeer in onze natuurgebieden gewenst bijvoorbeeld bij een aaneengesloten natuurgebied met grote grazers. Door het zoneren van het recreatieve verkeer en het ,
26
terugdringen van ongewenst verkeer in natuurgebieden dragen we bij aan doelstellingen vanuit natuurbeleid. Centrale parkeerlocaties aan de rand van het gebied is hierbij het uitgangspunt. We verminderen het (gemotoriseerd) verkeer binnen het gebied. Grotendeels is dit al van toepassing.
Landbouwnetwerk In ons buitengebied zorgen we een voor een goed netwerk voor het landbouwverkeer zie figuur 4. 1. De routes van het landbouwnetwerk voorzien we van goede bermen en passeerhavens waar nodig zodat deze ook veilig kunnen worden gebruikt. Waar landbouwroutes en fietsroutes samenvallen hebben we extra aandacht voor de verkeersveiligheid van de kwetsbare weggebruikers door het maken van uitwijkmogelijkheden en veilige bermen. ,
,
,
27
Figuur 4. 1: kaart landbouwnetwerk gemeente Maashorst
28
4. 4
DEEL 4: CENTRUMGEBIEDEN
In centrumgebieden staat het verblijven centraal. De voetganger is de belangrijkste gebruiker van de openbare ruimte en we zorgen voor goede en veilige fiets(parkeer)-voorzieningen in het centrum. De autobereikbaarheid van het centrum
blijft belangrijk voor bezoekers , maar vanuit