Bijlage ter informatie: Kadernota 2024
Tekst van het document
Kadernota 2024 Gemeente Maashorst
1
1.
Inhoudsopgave
1.
Inhoudsopgave
2
2.
Voorwoord
3
3.
Financieel beeld
3
3.1.
Stand van de (meerjaren)begroting
5
3.2.
Raadsbesluiten waarvan de lasten nog niet zijn opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan
5
3.3.
Bestaand beleid nog niet in de begroting opgenomen
6
3.4.
Onontkoombare ontwikkelingen vanaf 2024
7
3.5.
Structurele bijstelling van budgetten na analyse jaarrekeningresultaat 2022
8
3.6.
Nieuwe voorstellen
9
4.
Financieel technische uitgangspunten
13
5.
Actualisatie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
18
5.1. 6.
7.
Inleiding
18
Hoe nu verder? Richting programmabegroting 2024 en verder
20
6.1.
Inleiding
20
6.2.
Structureel sluitende programmabegroting voor 2024 niet reëel
20
Bijlagen
22
7.1.
Inleiding
22
7.2.
Bijlage 2 Ontwikkeling incidenteel financieel beeld 2023 e.v.
22
7.3.
Bijlage 3 Berekening algemene uitkering 2023-2027
23
Samenvatting 2
2.
Voorwoord
We zijn volop aan de slag met het realiseren van de ambities uit het bestuursakkoord. Daarnaast zijn we als relatief nieuwe gemeente, in ons 2e bestaansjaar, nog steeds volop in opbouw. Het bouwen van een nieuwe organisatie vraagt tijd en we zijn al een heel eind op de goede weg. Ook qua harmonisatie van beleid ligt er nog het nodige werk. Al met al betekent dit een forse uitdaging in een tijd waarin er continu nieuwe uitdagingen op de gemeente afkomen, het krijgen en behouden van goed personeel een uitdaging is en we de kosten fors zien stijgen. In deze kadernota blikken we vooruit op de programmabegroting 2024-2027. We vinden het belangrijk om de zaken die we in gang hebben gezet, goed worden uitgevoerd. Dat betekent dat we focus willen houden, kritisch zijn op nieuwe zaken die we oppakken en waar nodig prioriteren. In deze kadernota hebben we daarom naast de onontkoombare ontwikkelingen alleen nieuwe voorstellen opgenomen die van belang zijn om onze bestaande ambities of toezeggingen en moties van uw Raad te realiseren. In deze kadernota 2024 ziet u de effecten van deze ontwikkelingen op ons financieel meerjarenbeeld. Onze ambitie voor een structureel sluitende begroting in alle jaren lijkt vooralsnog niet realistisch, maar is wel onze intentie. Dit is in lijn met het landelijke beeld voor alle gemeenten zijn het momenteel onzekere (financiële) tijden.
De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) is samen met de provincies in gesprek met het Rijk om meer stabiliteit te krijgen voor gemeenten. Wel voldoen we aan de eisen van de provincie (= eerste jaar sluitend). De jaren 2024 en 2025 laten een positief saldo zien. Het is afhankelijk van de ontwikkelingen in de periode tussen de kadernota en de begroting 2024 of dit positieve saldo voor 2024 overeind kan blijven. Zo nodig moeten we in het begrotingsproces 2024 in juli/augustus dan nog aanvullende keuzes maken. Aan de andere kant zien we dat ons weerstandsvermogen nog steeds hoog is. Gelet op de wens van uw Raad zullen we bij de begroting ook met een voorstel komen hoe we dit kunnen inzetten en daarmee ten goede kunnen laten komen van de gemeenschap. Wij vragen u kennis te nemen van deze kadernota maar ook richting/duiding te geven en kader stellende adviezen voor het opstellen van de programmabegroting 2024-2027.
3.
Financieel beeld
. Deze kadernota laat voor begrotingsjaar 2024 nog een positief saldo zien van € 263.000 en voor 2025 nog € 4,2 mln positief. In de jaren daarna is de begroting nog niet structureel sluitend. Gemeenten moeten elk jaar een structureel sluitend bestedings- en dekkingsplan opleveren als onderdeel van hun begroting. Zo is vastgelegd in de Gemeentewet en het Besluit Begroting en verantwoording (BBV). Structureel betekent ‘jaarljjks terugkerend’. Het gaat dus over de aard van het budget. Het onderscheid is belangrijk omdat we tegenover structurele budgetten ook structurele inkomsten moeten zetten. Dit om structureel in evenwicht te komen. Onze focus in dit document ligt dan ook op het structurele financiële beeld. Om u toch een volledig beeld te geven van de huidige situatie, is
3
het verloop van het incidentele beeld (inclusief incidentele mutaties) ter informatie als bijlage toegevoegd. Het verloop van het incidentele beeld hebben we als bijlage toegevoegd aan dit document. Met een weerstandratio van 5,62 (zie paragraaf 6.1) is onze financiële positie nog steeds goed te noemen. Om invulling te geven aan onze ambitie om voor alle jaren een structureel sluitende begroting te komen, zijn wel aanvullende maatregelen nodig. Daarom wordt in de 2e helft van dit jaar een project gestart. In dit project kijken we kritisch naar onze werkzaamheden en bijbehorende financiering en zullen deze waar nodig bijstellen. Na afloop van dit project denken wij (financieel) nog effectiever en efficiënter te kunnen werken. In onderstaande tabel een uiteenzetting van alle ontwikkelingen met financiële gevolgen die het nieuwe financieel beeld bepalen (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) 3.1. 3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
Stand van de (meerjaren)begroting (na 2e berap 2022) Raadsbesluiten waarvan de lasten nog niet zijn opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan Bestaand beleid nog niet in de begroting opgenomen 2023 (1e fin afwijk rap ’23) Onontkoombare ontwikkelingen Kadernota 2024 e.v. Structurele bijstelling van budgetten a.g.v. nadere analyse jaarrekeningresultaat 2022 Subtotaal Kadernota 2024 Nieuwe voorstellen Inzetten deel van de stelpost indexering 2023 (sept. circ. 2022) Beschikking uit de algemene reserve (conform besluit 23 berap ’22) Totaal saldo 20232027
2023 N 1.533
2024 V 3.612
2025 V 6.582
2026 N 790
2027 N 790
N 274
N 672
N 739
N 754
N 790
N 1.934
V 3.974
V 4.379
V 5.319
V 1.890
N 5.343
N 5.558
N 5.679
N 5.742
V 683
V 683
V 683
V 683
V 683
N 3.058
V 2.254
V 5.347
N 1.221
N 4.749
N 2.224
N 1.331
N 1.235
N 1.427
V 233
V 233
V 233
V 233
V 263
V 4.249
N 2.223
N 5.943
V 233 V 1.539
N 1.286
4
In de paragrafen hierna lichten we elk onderdeel uit onderstaande tabel nader toe.
3.1.
Stand van de (meerjaren)begroting
Als gemeenteraad heeft u budgetrecht. U bepaalt welke bedragen we als gemeente beschikbaar stellen. Met andere woorden: u geeft opdracht aan het college om met die budgetten de afgesproken doelstellingen te realiseren. De Bestuursrapportage 2022 is het meest actuele beslisdocument waarin u de budgetten heeft aangepast die vallen onder het budgetrecht. Dat is dan ook ons startdocument voor deze Kadernota 2024.
(Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) 2023 N 1.533
Stand van de (meerjaren)begroting (na 2e berap 2022)
3.2.
2024 V 3.612
2025 V 6.582
2026 N 790
2027 N 790
Raadsbesluiten waarvan de lasten nog niet zijn opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan
We hanteren als uitgangspunt dat alle besluiten met financiële gevolgen zijn voorzien van een begrotingswijziging, waarin ook de dekking is geregeld. Deze budgetdiscipline hebben we hoog in het vaandel. Toch kan het voorkomen (bij uitzondering en uiteraard alleen bij goede redenen), dat we u om een raadsbesluit vragen waarbij nog geen dekking aanwezig is. In die gevallen bent u daarvan op de hoogte en accepteert u het gevolg dat nog dekking gezocht moet worden in het éérstvolgende P&C-document. In dit geval de Kadernota 2024. De volgende tabel geeft een overzicht van de raadsbesluiten waarvan op dit moment de lasten nog niet zijn opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan. (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) 2023 Raadsbesluiten waarvan de lasten nog niet zijn opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan Kadernota Veiligheidsregio Kadernota Regionaal bureau leerplicht Kadernota KCV Kadernota GGD Raadscommunicatieplan Subsidie anti-discriminatie Subsidie DTV IKC-west realisatie Totaal
N 63 N 22 N 106 N 83 N 274
2024
2025
2026
2027
N 202 N3
N 215 N3
N 231 N3
N 268 N3
N 120 N 86 N 63 N 22 N 106 N 70 N 672
N 120 N 86 N 63 N 22 N 106 N 124 N 739
N 120 N 86 N 63 N 22 N 106 N 124 N 754
N 120 N 86 N 63 N 22 N 106 N 123 N 790
5
3.3.
Bestaand beleid nog niet in de begroting opgenomen
Twee keer per jaar stellen we een zogenoemde financiële afwijkingenrapportage op. Dat is een rapportage waarin we verantwoorden waarom eerder vastgestelde budgetten voor bestaand beleid niet meer reëel zijn, bijvoorbeeld als gevolg van prijsstijgingen of juist meevallende kosten. In die rapportage stellen we dan ook voor hoe die budgetten reëler kunnen worden geraamd. Soms stellen we ook nieuwe budgetten voor. Bijvoorbeeld voor nog niet opgenomen onontkoombare ontwikkelingen. Al deze aanpassingen leggen we u voor ter instemming, nadat ze zijn gesaldeerd (samengevoegd gepresenteerd in eindsaldo’s) . U heeft als raad immers het budgetrecht (zie de eerdere uitleg in par. 3.1). We leggen u overigens bij nieuw of gewijzigd beleid altijd de keuze voor om wel of niet in te stemmen met een begrotingswijziging, in de vorm van een raadsadvies en een begrotingswijziging met dekking. In de programmabegroting vindt jaarlijks de integrale afweging van alle middelen plaats. Dat is normaliter ook het planningsdocument waarin we nieuw of gewijzigd beleid presenteren. Ontwikkeling algemene uitkering
De algemene uitkering is onze belangrijkste inkomstenbron. Die ontvangen we vanuit het Gemeentefonds van het Rijk. Jaarlijks stelt het Kabinet vast welk deel van de Rijksuitgaven in het Gemeentefonds wordt gestort. De aankondiging van die inkomsten wordt met ons gedeeld via zogenoemde circulaires. Jaarlijks verschijnen er meestal drie. In de meicirculaire wordt een vertaling gegeven van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid. In september volgt de vertaling van de Miljoenennota en in december volgt vaak een technische aanpassing in de vorm van de najaarsnota. In de tabel aan het einde van deze paragraaf ‘Saldo eerste afwijkingsrapportage 2023’ (op pag. 7) hebben we de financiële gevolgen opgenomen van de laatst bij ons bekend zijnde circulaire, die van december met een update van de maartbrief 2023. Zodra we de meicirculaire ontvangen (meestal medio juni), sturen wij u – als het nodig is- een update. Verwachte loon- en prijscompensatie (LPO) op basis van het Centraal Economisch Plan 2023 Een belangrijk onderdeel van de Kadernota zijn de financieel economische uitgangspunten met hierin opgenomen de verwachte ontwikkeling van de LPO. We vragen uw raad om deze uitgangspunten ook expliciet vast te stellen zodat wij die kunnen hanteren bij de nader op te stellen programmabegroting. de index voor loon- en prijsontwikkeling.
Die wordt berekend op basis van de CBP-raming van de loonvoet voor de overheidssector, de index voor materiële overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen. Hierbij houdt men een verdeling aan van 60% loonindex, 20% consumptie en 20% investeringen aangehouden. In onderstaande tabel is de index voor loon- en prijsontwikkeling opgenomen voor het jaar 2024. Bron gegevens: Centraal Planbureau, Centraal economisch Plan 2023 Loon-en prijsontwikkeling CEP 2023
Gewicht
6
2024
Loonvoet sector overheid Prijzen netto materiele consumptie Prijzen overheidsinvesteringen Totaal
60% 20%
5,2% 3,9%
20% 100%
1,6% 4,22%
Tot nu toe hanteerden we in Maashorst voor loon- en prijscompensatie het percentage van de netto materiële consumptie. We betrokken dus niet eerder de componenten ‘investeringen’ en ‘loonvoet overheid’. Aangezien deze componenten wél worden meegewogen bij de berekening van de algemene uitkering, stellen we voor dat ook te doen vanaf 2024. In de meicirculaire verwachten we dat het Rijk een prijscompensatie opneemt. Die toezegging is inmiddels gedaan door het Rijk. Vooruitlopend hierop hebben wij daar bij de berekening van de algemene uitkering al rekening mee gehouden. Dat voordeel is dus al verwerkt. In onderstaande tabel hebben we het te verwachten verloop van de financiële afwijkingen en de te verwachten ontwikkeling van de algemene uitkering op een rijtje gezet. (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) Saldo 1e financiële afwijkingenrapportage 2023 Ontwikkeling algemene uitkering (decembercirculaire ’22 en maartbrief 23) Totaal
3.4.
2023 N 3.367
2024 N 3.389
2025 N 2.800
2026 N 2.338
2027 N 1.677
V 1.433
V 7.363
V 7.179
V 7.657
V 3.567
N 1.934
V 3.974
V 4.379
V 5.319
V 1.890
Onontkoombare ontwikkelingen vanaf 2024
Onontkoombare ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op ons afkomen en waar we als gemeente geen of weinig invloed op hebben. Het zijn ontwikkelingen die niet kunnen worden uitgesteld. Ze zijn onoverkomelijk en absoluut noodzakelijk voor de continuïteit van onze organisatie of om de verplichte taken uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan indexeringen zoals loon- en prijsindexeringen of aan indexeringen van gemeenschappelijke regelingen, gesubsidieerde instellingen e.d. waar meerjarige contractafspraken aan ten grondslag liggen of waar al bestuurlijke besluitvorming over heeft plaatsgevonden. De volgende tabel geeft de onontkoombare ontwikkelingen en bijbehorende te verwachten kosten weer vanaf 2024. (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) 2023
2024
2025
Onontkoombare ontwikkelingen vanaf 2024
7
2026
2027
2023 Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) loon- en prijsontwikkeling 2024 Areaaluitbreiding groen Onderhoudssubsidie Markant Actualisatie Meerjarig Investeringsprogramma (MIP) Indexering budgetten n.a.v. maartbrief 2023 algemene uitkering Loonstijging 2024 conform percentage maartbrief 2023 Totaal
3.5.
2024 N 130
2025 N 130
2026 N 130
2027 N 130
N 77
N 77
N 77
N 77 N 121
V 72
N 143
N 265
N 206
N 3.047
N 3.047
N 3.047
N 3.047
N 2.161
N 2.161
N 2.161
N 2.161
N 5.343
N 5.558
N 5.679
N 6.742
Structurele bijstelling van budgetten na analyse jaarrekeningresultaat 2022
Het resultaat van de Programmarekening 2022 bedroeg € 15,5 miljoen. We hebben de voorbije weken dit resultaat goed geanalyseerd. Een aantal budgetten die dit positief resultaat veroorzaken kunnen we naar ons idee aframen. Ook het komend jaar zijn deze budgetten overbodig/niet nodig om de doelstellingen te realiseren. In onderstaande tabel leest u hoe bijna € 700.000 van dat resultaat in 2022 met ingang van 2023 wordt afgeraamd. De posten meer dan € 50.000 worden hierbij toegelicht: (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) budget
toelichting
P-wet inkomensregelingen
In de huidige begroting is al een structurele taakstelling *gebundelde uitkering (BUIG) van € 450K opgenomen. We stellen voor om deze taakstelling met € 300K te verhogen tot € 750K. Dit heeft vooral te maken met het project Verlaging Uitkeringsbestand (zie Uitvoeringsprogramma). Analoog aan de taakstelling gebundelde uitkering (BUIG) stellen we voor een structurele taakstelling re-integratie van € 100K op te nemen. We verwachten dat de huidige personeels-problematiek bij de aanbieders van Wmo-dagbesteding voorlopig aanhoudt, waardoor de verzilveringsgraad (voorlopig) lager zal zijn. We stellen voor om het budget met structureel € 100K af te ramen.
P-wet re-integratie WMO-dagbesteding
8
Voordeel met ingang van 2023 V 300
V 100 V 100
budget
toelichting
Voordeel met ingang van 2023
We verwachten dat de achterstanden bij de gemeente in 2023 worden ingelopen.
Aframing diverse kleinere posten < € 50.000 Totaal
V 183 V 683
•
3.6.
Nieuwe voorstellen
Naast de hiervoor ( 3.2 t/m 3.5) genoemde ontwikkelingen hebben wij ons in deze kadernota beperkt tot die nieuwe voorstellen die van belang zijn om onze bestaande ambities of toezeggingen en moties van uw Raad te realiseren. Hieronder presenteren we een aantal voorstellen met financiële gevolgen die we graag willen opnemen in de Programmabegroting 2024. Bij de behandeling van de programmabegroting vindt definitieve besluitvorming plaats door uw Raad over de voorstellen.
Onderstaand volgt een tabel met de nieuwe voorstellen.(bedragen x € 1.000) Nr voors tel 1.
Domein / programma
Omschrijving voorstel
Dienstverlening
Uitbreiding subsidierelatie met HALT
2.
Totaal Programma 1 Veiligheid Ruimte
3. 4.
Ruimte Ruimte
5.
Totaal Programma 2 Verkeer en vervoer Ruimte
investerings bedrag
N605 Voorbereidingskosten N605 Uitvoeringskosten Herinrichting Voederheil (aanvullend krediet)
Centrumvisie herinrichting hoek Sacramentsweg-GalerijMondriaanplein
9
2024
2025
25
25
25
25
2026
2027
250
4
13.000 400
7
14
13
221 13
13.650
7
14
13
238
1.075
20
40
39
39
Nr voors tel
Domein / programma Totaal Programma 3 Economie en toerisme Sociaal
6. 7.
Sociaal
8.
Sociaal
9.
Totaal Programma 4 Onderwijs Sociaal
10
Sociaal
11.
Ruimte
12.
Ruimte
13.
Ruimte
14.
Ruimte
15.
Totaal Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur Sociaal
16.
Dienstverlening
17.
Dienstverlening
Omschrijving voorstel
investerings bedrag
Bouw school Wijde Wereld Uitbreiding onderwijsruimte De Wizzert en De Vlasgaard in kindcentrum Morgenzon Uitbreiding bestaande kinderopvang De Wijde Wereld
Implementatie nieuw cultuurbeleid Juridische ondersteuning concessieovereenkomst Markant Maashorst Harmonisatie hondenuitlaatbeleid Pumptrack bevrijdingspark Skatebaan bevrijdingspark Verbreding fietspaden ‘kruis’ in natuurgebied De Maashorst
2024
2025
2026
2027
1.075
20
40
39
39
974
49
48
48
48
237
26
26
26
26
438
0
0
0
0
1.649
75
74
74
74
235
Regionale werkgroep Veilig in Afhankelijkheidsrelaties Begrotingstekorten 2024 wijkaccommodaties Ondersteunend budget ontwikkelingen wijkaccommodaties
20
20
50
1
2
2
2
150
6
11
11
11
350
13
26
26
26
328
7
14
14
14
878
282
73
53
53
20
20
50
50
30
30
30
410 30
10
Nr voors tel 18.
Domein / programma
Omschrijving voorstel
investerings bedrag
Sociaal
Harmonisatie Jeugd- en jongerenwerk
120
120
120
120
19.
Sociaal
Budget sterke sociale basis in de wijken
450
450
450
450
20.
Sociaal
Transformatiebudget Sociaal Domein
250
21.
Dienstverlening
Verhogen bijdrage Udenfonds/Maashorstfo nds
51
51
1.331
671
650
650
22.
Totaal Programma 6 Sociaal domein Sociaal
20
20
20
20
20
20
20
20
23.
Totaal Programma 7 Volksgezondhei d, milieu en duurzaamheid Ruimte
190
3
6
6
6
190
3
6
6
6
24.
Totaal Programma 8 Volkshuisvestin g, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Dienstverlening
49
44
39
32
25
Dienstverlening
210
210
210
210
26. 27.
Ruimte Dienstverlening
145
2 200
5 150
5 125
5 100
145
462
409
379
347
17.587
2.224
1.331
1.235
1.427
0
Herzien AED-beleid gemeente Maashorst
Markt Uden, aanpassen voet- en fietspad
Aanpassing archiefkelder Uden/vervroegd overbrengen archief Opleidingsbudget verhogen naar 2% van de loonsom Opslagruimte Werf Uden Digitaal startportaal i.c.m. intranet
Totaal Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten TOTAAL
11
2024
2025
2026
2027
12
4.
Financieel technische uitgangspunten
Voor het opstellen van de Programmabegroting is het een wettelijke plicht om in ieder geval de uitgangspunten te hanteren zoals opgenomen in de meicirculaire. Daarbij gaat het met name om de daar gepubliceerde cijfers voor loon- en prijscompensatie. Bij het opstellen van deze Kadernota is de meicirculaire nog niet beschikbaar, dus baseren we ons op de meest actuele circulaire, de maartcirculaire ’23 (of als er geen circulaire wordt uitgebracht de decembercirculaire ’22). De financiële gevolgen van deze financieel technische uitgangspunten hebben we eveneens in beeld gebracht en opgenomen in het bestedings- en dekkingsplan 2023 e.v.. In onderstaande tabel ziet u de financieel technische uitgangspunten zoals we die hanteren voor de Programmabegroting 2024. Onderwerp Algemeen
Financieel economische uitgangspunten 2024 We dekken structurele uitgaven met structurele inkomsten. Onze ramingen zijn volledig, realistisch en haalbaar. Lasten en baten worden op bestaand beleid geraamd, inclusief de besluitvorming van de raad tot en met juli voorafgaand aan de begroting. Nieuw of gewijzigd beleid toetsen we aan de financieel beschikbare ruimte. Nieuw beleid op basis van het Bestuursakkoord wordt als zodanig toegelicht. Voor de rekeneenheid voor het aantal inwoners per 1 januari van het begrotingsjaar hanteren we de meest actuele cijfers. Voor de meerjaren-prognose hanteren we bij voorkeur ‘De ontwikkelingen van de bevolking in Noord-Brabant, 2020-2040, Bron:’ De Bevolkings- en woningbehoefteprognose NoordBrabant’ van Provincie Noord-Brabant, actualisering (september 2020). In die prognose wordt overigens nog gesproken over de voormalige gemeenten Landerd en Uden. De rekeneenheid van aantal woonruimten per 1 januari van het begrotingsjaar is op basis van de betalingsspecificatie algemene uitkering april 2023 (woonfunctie, logiesfunctie, uitwonende studenten). In het begrotingsjaar ramen we op basis van lopende prijzen. Bij de berekening van de jaren daarna houden we deze lijn constant. • Dat doen we omdat het eenvoudiger is om constante prijzen te hanteren. Het eerste jaar hanteren we prijzen conform de lopende loon- en prijsontwikkeling.
Voor de jaren daarna houden we de stijging op 0. Deze aanpak geeft minder kans op fouten,
Algemeen Algemeen Raming bestaand beleid Algemeen Raming nieuw beleid
Aantal inwoners Maashorst
Aantal woonruimten Maashorst
Algemeen uitgangspunt lonen en prijzen
13
Onderwerp
Financieel economische uitgangspunten 2024 is minder bewerkelijk en laat minder ruimte voor uitzonderingen. Voor de prijsstijging in 2024 baseren we ons op de verwachtingen van het Centraal Planbureau (CPB) zoals vastgelegd in het CEP 2023. Hierbij hanteren we de LPO indexering 2024 (4,22%). Daar waar prijsstijgingen contractueel vastgelegd zijn, houden we vast aan die percentages. In de meerjarenbegroting hanteren we constante prijzen. De loonkosten van het gemeentelijk personeel berekenen we op basis van de vastgestelde formatie. De ontwikkeling van lonen kent haar eigen dynamiek. We hanteren voor de prognose van de ambtenarenlonen de geldende cao. Als er geen CAO is afgesloten, dan sluiten we aan bij het percentage van de loonvoet voor de sector overheid. Voor 2024 is dat percentage 5,2%. (Bron: Centraal Economisch Plan 2023) We ramen loonontwikkelingen in de kadernota op hoofdlijnen en werken deze concreet uit in de later op te stellen Programmabegroting. Voor de werkkostenregeling is maximaal het wettelijk toegestane budget beschikbaar van 1,92% over de 1e € 400.000 en daarna 1,18% van de fiscale loonsom. Voor de waardebepaling van woningen en nietwoningen hanteren we de prognoses van het ministerie van BZK, zoals vermeld in de bevoorschotting van de algemene uitkering. De totaalopbrengst wordt voor 2024 verhoogd met de LPO-index 2024 (4,22%).
Eventuele extra verhogingen lichten we toe als nieuw beleid in het bestedings- en dekkingsplan. Voor de tarieven van rioolheffing en afvalstoffenheffing gaan we uit van 100% kostendekking. Leges bepalen we op basis van begrote kosten en afgesproken kostendekkendheidspercentages. Het aantal geraamde m2 grondverkopen is gebaseerd op de actuele en te verwachten afzetprognose voor woningen en bedrijventerreinen, zoals vastgelegd in het MJP2022. De grondprijzen per complex zijn conform het grondprijsbeleid 2023 (maart 2023).
Prijsstijging (LPO)
Prijsstijging meerjarenbegroting Personeelskosten
Werkkostenregeling
Onroerendezaakbelasting (voor berekening algemene uitkering)
Onroerendezaakbelasting (voor berekening opbrengst OZB)
Tarievenbeleid
Gronden
14
Onderwerp Te ontvangen huren
Financieel economische uitgangspunten 2024 We verwerken de contractueel overeengekomen prijsaanpassingen. Voor de overige ramingen sluiten we aan bij de LPO-index 2024 (4,22% 2024). Voor de indexering houden we vast aan de LPO index 2024 (4,22%). We ramen de algemene uitkering uit het Gemeentefonds op basis van de meicirculaire 2023. De algemene uitkering zien we als vrij besteedbare middelen ter dekking van de voorstellen van college en raad. Wij volgen hierbij de Financiële verhoudingswet. We begroten de middelen uit de algemene uitkering centraal in programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten, tegen lopende prijzen voor het begrotingsjaar en tegen constante prijzen voor de jaren daarna. Alleen in gevallen waarbij actief een decentralisatie-uitkering wordt aangevraagd, worden die middelen ook voor dat doel geoormerkt. Alle overige uitkeringen die we via de algemene uitkering ontvangen, zien we als ‘algemene middelen’ die we als zodanig ook betrekken bij de integrale afweging bij het begrotingstraject. Teams kunnen aanvragen voor decentralisatieuitkeringen doen door het opstellen van een inhoudelijk plan en onderbouwing van het benodigd budget. Dit plan en budget moeten ze laten vaststellen door het college van burgemeester en wethouders. Na goedkeuring door college worden de middelen overgeheveld naar de decentrale budgetten.
Bij feitelijke overheveling van taken en middelen vanuit het Rijk begroten we de hierbij behorende middelen decentraal. De bijdragen voor verbonden partijen zijn gebaseerd op kadernota’s en begrotingen 2024 van de verbonden partijen. Voor de berekening van de totale rentekosten tellen we eerst alle betaalde rentebedragen over aangetrokken lang- en kortlopende gelden op. Daarna trekken we daar de terugontvangen rente van derden van af. We berekenen XX% rente (was 0,9% in 2023) over onze eigen financieringsmiddelen (renteomslag). We hanteren de rentenotitie van het BBV. Voor de toekomstige financieringsbehoefte rekenen we een rentepercentage voor langlopende leningen 25 jaar van 3,5% (was 2,2,% in 2023).
Subsidies Algemene uitkering
Verbonden partijen
Rente
Rente langlopende geldleningen
15
Onderwerp Rente grondbedrijf
Financieel economische uitgangspunten 2024 De aan de grondexploitatie (Bouwgronden in Exploitatie) toe te rekenen rente betreft het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente. , naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen, indien geen sprake is van projectfinanciering (volgens de notitie grondexploitaties 2016 van de commissie BBV). Jaarlijks moet dit percentage herrekend worden. Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan, tenzij voorzieningen op contante waarde zijn gewaardeerd. Voor Maashorst betreft dit momenteel de voorziening begrafenisrechten. Indirect betreft het ook de voorziening pensioenverplichtingen, maar daar is de rente opgenomen in de berekening van Raet/Visma. Het afschrijvingsbeleid dat wij hanteren, is vastgelegd in de Financiële verordening gemeente Maashorst. 1. Als er bij het vaststellen van de begroting of begrotingswijzigingen nog geen moment van gereedkomen bekend is, gaan we ervan uit dat de investering halverwege het jaar van investeren gereedkomt. We nemen de kapitaallasten (rente en afschrijving) dan voor 50% als structurele last mee. 2. Als er bij het vaststellen van de begroting of begrotingswijzigingen een concreet moment van gereedkomen bekend is, dan hanteren we die datum als het moment vanaf wanneer we de kapitaallasten (rente en afschrijving) als structurele last meenemen.
Rente voorzieningen
Afschrijving
Overhead
Overhead wordt niet doorbelast. Die rekenen we alleen toe aan grondexploitaties en investeringen. Daar waar sprake is van ‘tarieven’ berekenen we de overhead extracomptabel (handmatig, na verzameling van alle noodzakelijke informatie) In de meerjarenbegroting maken we onderscheid tussen uitbreidings- en vervangingsinvesteringen. Vervangingsinvesteringen inventariseren en beoordelen we bij de Begrotingsnotitie. Bij noodzaak tot vervanging nemen we de lasten op in het basisbeeld. We gaan daarbij uit van de inventarisatie van investeringen, zoals opgenomen in het MIP. Incidentele budgetten die in het betreffende begrotingsjaar niet zijn ingezet, vallen bij het jaarverslag vrij in het jaarrekeningresultaat. Als het college toch vindt dat het budget beschikbaar moet blijven, dan kunnen we dit opnemen in het raadsvoorstel tot overhevelen van budgetten (december) en eventueel daarna nog melden in het
Vervangingsinvesteringen
Incidentele budgetten
16
Onderwerp
Financieel economische uitgangspunten 2024 jaarverslag. Daarna volgt besluitvorming door u als raad. De stelpost onvoorziene uitgaven gebruiken we alleen voor het opvangen van incidentele tegenvallers, die onvoorzien, niet uit te stellen en onontkoombaar zijn. De hoogte van de stelpost onvoorziene uitgaven is € 45.000 structureel. Het college kan beschikken over de inzet van de stelpost onvoorzien gedurende het lopende boekjaar. Het college informeert uw raad via de reguliere P&Ccyclus over de inzet.
Onvoorzien
17
5.
Actualisatie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 5.1.
Inleiding
Deze paragraaf is onderdeel van elk planning en control product. De weerstandsratio welke voortkomt uit deze paragraaf is 1 van de 3 pijlers waar we op sturen ten aanzien van onze financiële positie. Weerstandsratio . Omdat de risico’s onlangs nog geactualiseerd zijn bij het opstellen van de Programmarekening, zijn deze niet opnieuw geactualiseerd. Wel is er gekeken of er nog grote nieuwe risico’s zijn die niet eerder zijn vermeld. Die zijn uiteraard wel meegenomen. Dit resulteert in de volgende gegevens: Risico’s Weerstandscapaciteit*:
€ 14.298 € 81.528
*Opbouw weerstandscapaciteit: Algemene reserve vrij besteedbaar Algemene reserve grondbedrijf Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Totaal
€ 63.297 € 5.059 € 6.297 € 6.875 € 81.528
Hiermee is de weerstandsratio van de gemeente Maashorst voor de kadernota 5,62. De ontwikkeling van de ratio is zichtbaar in onderstaande grafiek.
Zichtbaar is dat de ratio iets afneemt ten opzichte van de Programmarekening 2022. Dit wordt veroorzaakt door vooral een afname van de algemene reserve van ongeveer € 10 mln. Bij de
18
Programmarekening en in deze kadernota wordt een beroep gedaan op de algemene reserve vrij besteedbaar door enerzijds de resultaatbestemming bij vaststelling van de Programmarekening. Anderzijds heeft ook het negatief resultaat (zowel incidenteel als structureel) van de 1e financiële afwijkingenrapportage een negatief effect op de algemene reserve. De weerstandsratio is echter nog ruim boven de norm (tussen 1 en 2). Daarmee is de financiële positie van de gemeente Maashorst op basis van deze pijler positief te noemen.
19
6.
Hoe nu verder? Richting programmabegroting 2024 en verder 6.1.
Inleiding
In deze kadernota 2024 hebben we alle bij ons bekend zijnde financiële ontwikkelingen in beeld gebracht. Ook hebben we de gevolgen van deze ontwikkelingen op ons financieel meerjarenbeeld uiteengezet. Veel van die gevolgen zijn feitelijk een gegeven, andere zijn voostellen. Daarover moeten dus nog keuzes gemaakt worden. Samengevat resulteert dit in onderstaand meerjarensaldo. Meerjarensaldo: (Bedragen x € 1.000, V= voordeel, N= Nadeel) Totaal saldo 20232027
6.2.
2023 N 1.318
2024 V 783
2025 V 4.272
2026 N 2.198
2027 N 5.918
Structureel sluitende programmabegroting voor 2024 niet reëel
Onze ambitie is een structureel sluitende begroting in alle jaren. Daar voldoen we nog niet aan, hoewel we in het eerste jaar van ons bestaan wel voldeden aan de eisen van de provincie (= eerste jaar sluitend). 2024 vertoont geen groot voordelig saldo. Het is afhankelijk van de ontwikkelingen in de periode tussen de kadernota en de begroting 2024 of dit positieve saldo voor 2024 overeind kan blijven. Zo nodig moeten we in het begrotingsproces 2024 in juli/augustus dan nog aanvullende keuzes maken. Dit is niet alleen een ‘Maashorsts’ probleem. Voor alle gemeenten zijn het momenteel onzekere (financiële) tijden. De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) is samen met de provincies in gesprek met het Rijk om meer stabiliteit te krijgen voor gemeenten. Gelet op het in deze nota geschetste financiële beeld lijkt de ambitie van een ‘structureel sluitende begroting in alle jaren’ (nog) niet reëel. Intern en extern zijn er de nodige ontwikkelingen die het saldo nog (kunnen) beïnvloeden, te weten: Intern: Evaluatie uitvoeringsprogramma/investeringsprogramma/functieboek: dit is een intern project waarbij we kijken naar de uitvoerbaarheid van de ambities uit het uitvoeringsprogramma (doen we de juiste dingen en doen we de dingen juist) en dit bezien in een organisatie die werkt voor 60.000 inwoners.
Hierbij kan temporisering, schrappen van investeringen of extra formatie/middelen aan de orde zijn. Extern: We verwachten dat er door het Rijk uitsluitsel gegeven wordt over extra middelen voor gemeenten in de mei- of septembercirculaire. Gemeenten verwachten van het Rijk in ieder geval extra middelen voor het nieuwe ‘ravijnjaar 2027’. (Het eerdere ravijnjaar 2026 is met extra middelen in de septembercirculaire al gedeeltelijk gecompenseerd door het Rijk) - Onlangs is aangekondigd dat het Rijk de eerder beloofde bezuiniging op Jeugd gedeeltelijk gaat terugdraaien. Wij hebben al rekening gehouden met die bezuiniging in onze begroting 2023 en op advies van de VNG/Rijk/provincie een voordeel opgenomen. Het is op dit moment onduidelijk
20
-
in hoeverre dat ons echt gaat raken, voor welk bedrag en wanneer dat bekend wordt. Waarschijnlijk in de loop van 2023.7 juni organiseren we een informatieavond over de begroting. Inwoners, instellingen en ondernemers kunnen dan aangeven wat hun wensen zijn op het gebied van ons gemeentelijk beleid. Mogelijk komen hier ook nieuwe voorstellen uit die de raad, bij de behandeling van de kadernota, het college meegeeft ter voorbereiding op de begroting. Onderhanden dossiers met mogelijke financiële gevolgen zoals Sport en Spel Reek, Sportpark Moleneind en Red Sox.
21
7.
Bijlagen 7.1.
Inleiding
7.2.
Bijlage 2 Ontwikkeling incidenteel financieel beeld 2023 e.v.
De hier opgenomen bijlagen geven aanvullend inzicht in de stand van zaken van rond de Kadernota 2024 als opmaat naar Programmabegroting 2024-2027. De bijlagen worden verder niet toegelicht.
Incidenteel kadernota 2024 Actualisatie archeologie
Investering 2023
2027
50.000
Sport en spel Reek, sloopkosten/tijdelijke huisvesting totaal incidenteel kadernota 2024
2024 2025 2026
incidenteel, betreft een eenmalige actualisatie.
363.000
0
0
413.000
0
22
0
0
7.3.
Bijlage 3 Berekening algemene uitkering 2023-2027
Gemeente:
Maashorst
Opgave:
Kadernota 2024 Maartbrief 2023 (o.b.v. eigen waarden en berekende eenheden BZK)
Circulaire:
Decembercirculaire 2022 (nr. 2022 - 0000678404)
Jaar:
2023, 2024, 2025, 2026, 2027
Uitkeringsfactor:
Eigen waarde(n) 2023: 1,3220 / 2024: 1,4030 / 2025: 1,4240 / 2026: 1,3490 / 2027: 1,3060
Uitgezette maatstaven:
maatstafnummers: 0, 6a, 6b, 6c, 19, 27a, 27b, 27c, 28, 39a, 40, 41, 42, 43, 44
Uitgezette maatstaven met niet-0 maatstafnummers: 19 waarden: Datum afgerond:
4-4-2023
Eigen toelichting: Datum rapport:
6-4-2023 8:18
Onderdeel A - Inkomstenmaatstaven Maatstaf 1g WOZ niet-woningen eigenaar 1h WOZ niet-woningen gebruiker 1a Waarde woningen eigenaren Subtotaal
2023
2024
2025
2026
2027
-3.196.333
-3.247.962
-3.296.548
-3.349.825
-3.403.978
-2.291.960
-2.328.982
-2.363.821
-2.402.024
-2.440.855
-6.289.409
-6.289.409
-6.289.409
-6.289.409
-6.289.409
-
-
-
-
-11.777.702
11.866.353 11.949.778 12.041.258 12.134.242
Onderdeel B - Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor van toepassing is Maatstaf
2023
2024
2025
2026
2027
8a-2 Bijstandsontvangers
3.722.611
3.855.711
3.929.908
4.029.522
4.150.031
2 Inwoners
22.061.319
22.164.151
22.218.087
22.238.850
22.165.292
17.527.909
15.102.581
15.176.744
15.292.611
15.415.749
1.599.385
1.645.175
1.687.420
1.731.230
1.773.295
1.423.165
1.448.691
1.440.725
1.437.799
1.437.888
679.948
788.795
896.263
953.324
1.015.441
7c-3 Huishoudens met laag inkomen boven drempel 12b Personen met migratieachtergrond 3c Eenpersoonshuishoudens 8b Loonkostensubsidie
23
4a Inwoners: jongeren jonger dan 18 jaar (vanaf
6.095.240
5.384.052
5.388.086
5.403.408
5.415.399
465.033
503.106
540.132
577.257
617.465
2.754.045
2.863.657
2.904.244
2.990.774
3.076.771
1.847.573
1.818.031
1.756.028
1.729.161
1.705.901
656.943
661.019
664.980
668.849
672.548
7.800.701
7.347.922
7.337.565
7.376.678
7.417.479
uitkeringsjaar 2019) 8f Doelgroepenregister gemeentelijke doelgroep 5d Inwoners 75+ met drempel 7m Laag opleidingsniveau met drempel 14a Lokale centrumfunctie (max 20km) 14b Regionale centrumfunctie (max 60km) 14c Landelijke centrumfunctie
2.005.958
2.018.404
2.030.497
2.042.311
2.053.607
15e Leerlingen VO
849.551
849.551
849.551
849.551
849.551
15d Leerlingen (V)SO
498.970
498.970
498.970
498.970
498.970
15h-2 Onderwijsachterstand
312.959
312.311
311.663
311.015
310.367
1.047.915
1.078.779
1.117.596
1.117.596
1.117.596
23.359
23.359
23.359
23.359
23.359
1.609.850
1.608.776
1.601.750
1.601.186
1.601.208
375.833
375.833
375.833
375.833
375.833
36.016
36.016
36.016
36.016
36.016
65.311
65.682
66.053
66.053
66.053
2.714.174
2.922.300
2.954.199
2.954.842
2.954.842
566.638
566.638
566.638
566.638
566.638
4.329.635
4.329.635
4.329.635
4.329.635
4.329.635
1.530.866
1.530.866
1.530.866
1.526.721
1.526.721
2.734.802
2.734.802
2.734.802
2.731.961
2.731.961
536.509
536.509
536.509
536.509
536.509
353.187
353.187
353.187
353.187
353.187
315.622
319.165
322.649
322.649
322.649
1.416.158
1.432.055
1.447.687
1.447.687
1.447.687
979.512
979.512
979.512
979.512
979.512
38 Bedrijfsvestigingen 29 Historische woningen in bewoonde oorden 1930 36 Kernen 36a Kernen met 500 of meer adressen 34 Oeverlengte * bodemfactor gemeente 35a Oeverlengte * bodemfactor gemeente * dichtheidsfactor 32b-2 Omgevingsadressendichtheid (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016) 23 Oppervlakte bebouwing buitengebied * bodemfactor buitengebied 22 Oppervlakte bebouwing woonkernen * bodemfactor woonkernen 23a Oppervlakte bebouwing buitengebied 22a Oppervlakte bebouwing woonkern 16 Oppervlakte land 18 Oppervlakte land * bodemfactor gemeente 24b-2 Woonruimten (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016) 25b-2 Woonruimten (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016) * bodemfactor woonkernen 39 Vast bedrag
24
Subtotaal
88.936.697 86.155.241 86.607.154 87.100.693 87.545.159
Onderdeel C - Uitkeringsfactor (uf) Jaren Uitkeringsfactor Subtotaal (B x C (=uf))
2023
2024
2025
2026
2027
1,3220
1,4030
1,4240
1,3490
1,3060
117.574.314
120.875.80 123.328.58 117.498.83 114.333.97 3
8
5
7
Onderdeel D - Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor niet van toepassing is Maatstaf 45 Herindeling 56g Suppletie-uitkering nieuw verdeelstelsel 2023 Subtotaal
2023
2024
2025
2026
2027
1.011.834
1.011.834
1.011.834
0
0
-500.071
0
0
0
0
511.763
1.011.834
1.011.834
0
0
Onderdeel E - Integratie- en decentralisatieuitkeringen waarop de uitkeringsfactor niet van toepassing is Maatstaf
2023
2024
2025
2026
2027
262.939
262.939
262.939
262.939
262.939
325.907
325.907
325.907
325.907
325.907
91.169
91.169
91.169
91.169
91.169
211.592
211.592
211.592
211.592
211.592
16.000
16.000
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
39.150
39.150
39.150
39.150
39.150
34.581
34.608
34.608
34.347
n.v.t.
981.338
981.365
965.365
965.104
930.757
2023
2024
2025
2026
2027
260 Participatie (IU)
9.208.410
8.826.889
8.495.708
8.179.393
7.580.500
Subtotaal
9.208.410
8.826.889
8.495.708
8.179.393
7.580.500
2024
2025
2026
2027
71 Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportco aches (DU) 170 Decentralisatie provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving (DU) 205 Voorschoolse voorziening peuters (DU) 223 Armoedebestrijding kinderen (DU) 393 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU) 421 Extra capaciteit BOAs (DU) 428 Wet kwaliteitsborging bouw (DU) Subtotaal
Onderdeel F - 3 D’s in het sociaal domein Maatstaf
Onderdeel G - Aanvullingen van de gebruiker Aanvullingen v/d gebruiker
2023
25
Gemeenteposten: BCF ruimte onder het plafond handhaving stelposten jeugd m.i.v. 2023 Jeugdzorg augustus 2022 Subtotaal
Totaal
960.000
960.000
960.000
960.000
960.000
0
3.760.628
2.253.404
1.091.028
891.849
0
0
0
0
0
960.000
4.720.628
3.213.404
2.051.028
1.851.849
117.458.122
124.550.16 125.065.12 116.653.10 112.562.84 6
26
1
2
1