CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage ter informatie 1.24 - Bijlage bij Toelichting 20 – Foerageergebiedanalyse van de das

Raadsvergadering 10 oktober 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Vaststelling bestemmingsplan Repelakker III4.007 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Foerageergebiedanalyse das Repelakker te Zeeland Aanvullend onderzoek naar das in het kader van de Omgevingswet

Colofon Status:

Definitief

Project:

10 september 2024

Samensteller(s):

ir. ing. K.J. Rebergen

Collegiale toets:

ing. M.M.G. Vincken

Opdrachtgever:

Van de Klok

Contactpersoon:

B. Arnts

Disclaimer Blom Ecologie B.V. is niet aansprakelijk voor schade die voortkomt uit toepassing van de resultaten van werkzaamheden en/of gegevens verkregen van Blom Ecologie B.V. Niets uit deze rapportage mag zonder schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en Blom Ecologie B.V. worden gebruikt door derden. Onder gebruik worden alle vormen van kopie, openbaarmaking en elke andere toepassing begrepen. Deze rapportage mag alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor het is samengesteld.

Inhoud 1 Inleiding

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Gebiedsvisie

4

1.3

Werkzaamheden

5

1.4

Onderzoeksvragen

5

1.5

Omgevingswet: beschermingsregime das

5

2 Methode onderzoek

7

2.1

Uitgangspunt

7

2.2

Onderzoeksgebied

7

2.3

Veldbezoeken

8

3 Resultaten

9

3.1

Dassenburchten

9

3.2

Foerageergebieden

9

3.3

Cumulatieve effecten foerageergebieden

11

4 Conclusie 4.1

Conclusie

12 12

Bijlage 1 Dassenburchten

15

Bijlage 2 Berekening foerageergebieden

4

1 Inleiding 1.1

Aanleiding In het dorp Zeeland in Noord-Brabant zijn meerdere agrarische percelen gesitueerd. De initiatiefnemer is voornemens op de bestaand agrarische percelen de huidige bomenrijen indien nodig te kappen en de aanwezige watergangen indien nodig aan te passen ter realisatie van een nieuwbouwwijk. De huidige sloten worden behouden in de ruimtelijke ontwikkeling, echter worden ze verandert naar natuurvriendelijke watergangen. De beoogde ruimtelijke ingreep heeft mogelijk een negatief effect op beschermde flora en fauna (soortenbescherming), beschermde natuurgebieden (gebiedsbescherming) en/of beschermde houtopstanden. Gezien vorengenoemde is in januari 2021 een quickscan uitgevoerd. Naar aanleiding hiervan is in de periode september 2022- mei 2023 aanvullend vervolgonderzoek uitgevoerd, onder andere naar de das. Hieruit is gebleken dat de planlocatie geen essentiële functie voor de soort vervult. De gemeente Maashorst heeft het ontwerp bestemmingsplan Uitbreiding Voederheil 2024 ter inzage gelegd. In januari 2024 is door een aantal gezamenlijke natuurorganisaties een zienswijze ingediend, waaronder een aantal punten omtrent de das. Naar aanleiding van de bezwaren is een foerageergebiedsanalyse ten aanzien van de das uitgevoerd.

1.2

Gebiedsvisie De gebiedsvisie betreft circa 24 hectare, is gelegen aan de Bergmaas en Kerkstraat en bestaat uit meerdere agrarische percelen (figuur 1). Onder deze agrarische percelen vallen akkerlanden, graslanden en dierweides. Op de planlocatie zijn er ook verschillende watergangen en groenstructuren aanwezig. Onder deze groenstructuren val enkelen bosschages en bomenrijen. Een van de percelen is afgesloten, hier bevindt zich een kiezelpad, circa 8 bomen en hekwerk. De foerageergebiedsanalyse is uitgevoerd op het gehele gebied van 24 hectare.

Figuur 1.1 Visuele representatie van de beoogde situatie. De gebied omvat de gehele gebiedsvisie en het bestemmingsplan (rood gearceerd) (bron: Klokgroep).

25

1.3

Werkzaamheden Onderstaand volgt een korte opsomming van de ingrepen en effecten voor de beoogde ruimtelijke ontwikkeling: • indien nodig het kappen van bomen: kapwerkzaamheden en afvoer hout; • indien nodig het herinrichten van sloten: graaf- en oeverwerkzaamheden; • verwijderen terreininrichting, waaronder gedeelte van het groen: graafwerkzaamheden, transport (afvoer) van materiaal en groen; • egaliseren terrein: graafwerkzaamheden en grondtransport; • realisatie nieuwbouw: algemene bouwwerkzaamheden; • revitalisatie terrein en aanleg verharding: allerhande (straat- en hoveniers) werkzaamheden.

1.4

Onderzoeksvragen In de omgeving van Zeeland (NB) is het voorkomen van dassen bekend (NDFF 2019-2024). In dit aanvullend onderzoek worden binnen een straal van 2 km rondom de planlocatie alle dassenburchten in kaart gebracht. Een foerageergebied van een das kan tussen de 1,5 en 12 kilometer liggen. In optimaal gebied, waar hier sprake van is, zal het foerageergebied op een relatief kortere afstand liggen. Derhalve is ervoor gekozen om een straal van 2 km rondom de planlocatie te nemen. Tijdens het onderzoek wordt gekeken hoe groot de bestaande burchten zijn, of de burchten momenteel actief bezet worden en hoeveel primair en secundair foerageergebied er binnen 2 km van elke aanwezige burcht voorhanden is. Voor de foerageergebiedsanalyse zijn voor dit aanvullende ecologische onderzoek de volgende onderzoeksvragen gesteld: 1. Hoeveel burchten zijn er aanwezig binnen een straal van 2 km rondom de planlocatie?; 2. Hoe groot (c.q. aantal dassenpijpen) zijn deze burchten?; 3. Hoeveel hiervan bedragen actieve burchten?; 4. Hoeveel primair en secundair foerageergebied heeft elke burcht tot zijn beschikking? Het hoofddoel is uiteindelijk om de onderstaande onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden: Resulteert de voorgenomen realisatie van een woonwijk (c.q.

het wegnemen van weides) in het beschadigen of wegnemen van jaarrond beschermde verblijfplaatsen en/of essentiële onderdelen van het leefgebied van de das? Is een omgevingsvergunning flora- en fauna activiteit in het kader van de Omgevingswet noodzakelijk voordat de voorgenomen ingreep uitgevoerd kan worden?

1.5

Omgevingswet: beschermingsregime das De soortenbescherming van het onderdeel Natuur binnen de Omgevingswet valt op grond van internationale verdragen en nationaal beschermde soorten uiteen in drie verschillende beschermingsregimes. Deze beschermingsregimes betreffen de Vogelrichtlijn (Bal art. 11.37), Habitatrichtlijn (Bal art. 11.46) en de nationaal beschermde soorten (Bal art. 11.54). De bescherming van de das valt onder de nationaal beschermde soorten. Naar aanleiding van de beoogde werkzaamheden kan overtreding van de volgende verbodsbepalingen optreden: Ow, art. 5.1 Lid g: Het is verboden zonder omgevingsvergunning de volgende activiteiten te verrichten: een flora- en fauna-activiteit, voor zover het gaat om een bij algemene maatregel van bestuur aangewezen geval. In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wordt aangewezen welke schadelijke handelingen hiermee worden bedoeld. Foerageergebieden van nationaal beschermde soorten worden in beginsel niet beschermd via het soortenbeschermingsregime van de Omgevingswet. Dit is alleen anders als: 25

1. het foerageergebied samenvalt met een vaste voortplantings- of rustplaats, of 2. sprake is van essentieel foerageergebied (ABRvS 7 juli 2021, ECLI:NL: RVS:2021:1457). Onder het essentieel foerageergebied wordt verstaan:

‘een foerageergebied dat van wezenlijk belang is voor het functioneren van de voortplantings- of rustplaats wanneer er geen alternatieve foerageergebieden zijn om eventuele aantasting daarvan op te vangen’ (ABRvS 10 januari 2018, ECLI:NL: RVS:2018:12).

25

2 Methode onderzoek 2.1

Uitgangspunt In het Kennisdocument Das (BIJ12, 2017) wordt aangegeven dat de grootte van een territorium afhankelijk is van het voedselaanbod en dus de kwaliteit van het leefgebied. De grootte varieert van 30 tot 150 hectare in optimaal gebied, en van 150 tot 600 hectare in marginaal gebied. Het foerageergebied ligt tot ongeveer 1,5 tot 12 kilometer van de burcht. Er moet voldoende foerageergebied liggen binnen 500 meter tot enkele kilometers. Hierdoor zijn allereerst middels een foerageergebiedsanalyse alle dassenburchten binnen een straal van 2 km rondom de planlocatie in kaart gebracht, gezien foerageergebied tussen de 1,5 en 12 kilometer kán liggen, maar in optimaal gebied vaak aan de lagere kant ligt. Vanuit NDFF is bekend dat in de omgeving van Zeeland een relatief grote populatie dassen aanwezig is, dat duidt op een optimaal gebied. Vervolgens wordt bepaald of de vastgestelde dassenburchten ook daadwerkelijk actief zijn, aan de hand van sporen rondom de burchten en in de directe omgeving ervan. Als laatste worden alle potentieel geschikte gronden binnen 2 km van deze vastgestelde actieve burchten in kaart gebracht en gecategoriseerd (primair of secundair foerageergebied of niet geschikt voor de das). De beoordeling vindt plaats middels luchtfoto’s en gebruiksdata van de gebieden/percelen, naast een veldbezoek om de huidige situatie c.q.

gebruik van de percelen te beoordelen. Voor het veldbezoek zijn alle potentieel geschikte gebieden (bosgebieden/houtwallen) beoordeeld op eventuele aanwezigheid van een dassenburcht. Vervolgens zijn deze gebieden middels 2 separate veldbezoeken grondig nagelopen.

2.2 Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied bestaat uit een straal van 2 km rondom de planlocatie aan de Repelakker te Zeeland (figuur 2.1). Alle potentieel geschikte gebieden zoals bosgebieden, houtwallen of andere verhoogde en bedekte gebieden voor een dassenburcht zijn hierbij nagelopen.

Figuur 2.1 Het onderzoeksgebied betreft een straal van 2 km rondom de planlocatie aan de Repelakker te Zeeland. Deze gebieden zijn nagelopen op aanwezig van een burcht. Vervolgens is gezocht naar sporen om te kijken of er sprake was van een actief c.q. recentelijk gebruikte dassenburcht. Naast sporen rondom de burcht is tevens gezocht naar neusputjes, wissels en latrines in de omgeving van de aangetroffen burchten.

25

2.3 Veldbezoeken De veldbezoeken zijn uitgevoerd op 29 juli 2024 en 8 augustus 2024. Hierbij zijn potentieel geschikte gebieden nagelopen en zijn de percelen binnen een straal van 2 km beoordeeld op functie (c.q. primair/secundair/niet geschikt). Tabel 2.1 geeft de betreffende weersomstandigheden en onderzoeksdata per veldbezoek weer.

Tabel 2.1

Uitgevoerde veldbezoeken gedurende het aanvullend onderzoek met de bijbehorende weersomstandigheden.

Veldbezoek

Datum

Weersomstandigheden

Medewerker(s)

Ronde 1

29-07-2024

2/8, droog, 1 Bft, 20˚C

M. Vincken en K.J. Rebergen – Blom Ecologie

Ronde 2

07-08-2024

8/8, droog, 2 Bft, 20˚C

M. Vincken en K.J. Rebergen – Blom Ecologie

25

3 Resultaten 3.1

Dassenburchten In totaal zijn 8 dassenburchten vastgesteld, waarvan 6 actieve (figuur 3.1). Aan de Straatsven en Peelweg (in de buurt van het indsutrieterrein) zijn ingestorte pijpen gevonden. Hierdoor is beoordeeld dat de burchten niet meer actief waren. De actieve burchten zijn genummerd van 1 tot en met 6. De grootte van de dassenburchten varieerde van slechts enkel actieve pijpen tot maximaal 25 (met deels actieve en deels inactieve pijpen). De activiteit van een burcht werd bepaald door aanwezig van vergaven grond voor de ingang, nestmateriaal voor de ingang, haren rondom de opening en prenten in de directe of ruime omgeving. Daarnaast duidt aanwezigheid van latrines veelal op afbakening van een territorium.

Figuur 3.1 Overzicht van dassenburchten binnen een straal van 2 km vanaf de planlocatie. De grootte van het symbool van de das komt overeen met de grootte van de burcht. Hoe groter het logo, hoe meer dassenpijpen er zijn aangetroffen. Burcht 1: 21 pijpen, burcht 2: 30 pijpen, burcht 3: 21 pijpen, burcht 4: 7 pijpen, burcht 5: 16 pijpen en bucht 6: 15 pijpen.

3.2 Foerageergebieden Voor dassen geldt dat belangrijke foerageergebieden percelen betreffen waar het hele jaar eten te vinden is, zoals bemeste graslanden met gras korter dan 5 centimeter. In dergelijke graslanden is er voor de das veel voedselaanbod in de vorm van regenwormen. In oude en structuurrijke eikenbossen en kleine bossen kan de das ook het gehele jaar voldoende en gevarieerd voedselaanbod vinden. Bepaalde onderdelen binnen een leefgebied, zoals (maïs)akkers, hoogstamboomgaarden en ruigten bieden enkel in een bepaald deel van het jaar voedsel. Deze onderdelen zijn echter wel van belang voor het opbouwen van een vetlaag om de winterperiode door te kunnen komen. Binnen een straal van 2 km van elke burcht zijn de percelen derhalve in onderstaande categorieën ingedeeld: •

Primair foerageergebied: o Weiland – koeien; o Weiland – paarden; o Weiland – schapen; o Weiland – begrazing onbekend; o Grasland. 25

•

Secundair foerageergebied: o Bosschage; o Akker – mais; o Boomgaard; o Hoogstamboomgaard;

Overige agrarische percelen zijn niet meegenomen in de berekening omtrent primaire en secundaire foerageergebieden, gezien deze maar een zeer klein onderdeel van het dieet van dassen uitmaakt. In tabel 3.1 worden berekende oppervlaktes in hectare van zowel primair als secundair foerageergebied weergegeven. Daarnaast is het percentage van verlies door de beoogde ontwikkeling weergegeven. In bijlage 2 is een uitgebreidere tabel met berekening van elke categorie weergegeven. Doordat de planlocatie circa 10 ha aan primair (bemeste weide) en circa 14 ha (maisakker) betreft, zal er tussen de 1 en 3% aan primair foerageergebied verloren gaan en 2 en 4% aan secundair foerageergebied. De dassenfamilies hebben namelijk variërend van 185 tot 432 ha aan primair foerageergebied tot hun beschikking, ervan uitgaande dat het separate clans zijn.

Tabel 3.1

Overzicht van oppervlaktes primair en secundair foerageergebied per burcht en het verlies aan foerageergebied door de ontwikkeling. De percentages zijn afgeronde op gehele getallen. Zie bijlage 2 voor een uitgebreide berekening. Primair foerageergebied (ha)

Percentage verlies

21

341

29

432

21

361

7

399

0,7

16

1,3

15

Afstand tot planlocatie (km)

Burcht

Adres

1

Zeelandsedreef

1,0

2

Rusven

0,9

3

Nabbegatse berg

0,8

4

Langeboomseweg

1,5

5

Tweehekkenweg

6

Udenseweg

Aantal pijpen

Secundair foerageergebied (ha)

Percentage verlies

2

672

2

1

503

2

2

693

2

2

288

4

276

2

684

2

185

3

587

2

Figuur 3.2 De primaire, secundaire en niet geschikte foerageergebieden voor de das.

25

3.3 Cumulatieve effecten foerageergebieden In het Kennisdocument Das van BIJ12, 2017 staat aangegeven dat de grootte van een territorium afhankelijk is van het voedselaanbod en dus van de kwaliteit van het leefgebied. De grootte varieert van 30 tot 150 hectare in optimaal gebied, en van 150 tot 600 hectare in marginaal gebied. Het foerageergebied ligt tot ongeveer 1,5 tot 12 kilometer van de burcht. Binnen een straal van 2 km van de planlocatie zijn 6 actieve dassenburchten waargenomen. Deze bevinden zich op een relatief korte afstand van elkaar. Dit laat zien dat in de omgeving van Zeeland voldoende optimaal gebied aanwezig is. De planlocatie zal mogelijk alleen van belang zijn voor de burchten 3 en 5, op basis van de territoria. Hierdoor is ingezoomd op de primaire en secundaire leefgebieden van deze burchten (figuur 3.3). Indien de primaire foerageergebieden voor beide burchten worden berekend, is er resp. 137 en 100 ha voorhanden. Bij verlies van circa 5 ha, gezien beide burchten er mogelijk gebruik van maken, zal er 132 en 95 ha overblijven. Dit is meer dan de benodigde 30 ha voor een territorium in optimaal gebied.

Figuur 3.3 De toegekende territoria van burchten 3 en 5. Deze burchten zullen mogelijk gebruik maken van de planlocatie. Voor de overige burchten geldt dat er voldoende alternatieve foerageergebied in de buurt aanwezig zijn én het vermoeden bestaat dat door territoriumafbakening zij minder tot geen gebruik zullen maken van de planlocatie. Tabel 3.2

Overzicht van oppervlaktes primair en secundair foerageergebied voor de burchten 3 en 5, rekening houden met territoria en derhalve cumulatieve effecten. Getallen zijn afgeronde gehele getallen.

Burcht

Adres

Primair foerageergebied (ha)

Secundair foerageergebied (ha)

3

Nabbegatse berg

137

51

5

Tweehekkenweg

100

381

25

4 Conclusie 4.1

Conclusie De planlocatie bestaat uit circa circa 10 ha aan primair (bemeste weide) en circa 14 ha (maisakker) secundair foerageergebied. Elke burcht binnen een straal van 2 km zal tussen de 1-3% aan primair foerageergebied en 2-4% aan secundair foerageergebied verliezen (tabel 3.1). Met name primair foerageergebieden zijn belangrijk voor een kraamburcht. Op de website van Das&Boom staat hierover het volgende vermeldt: “Voor een hoofdburcht is het van essentieel belang, dat er binnen een straal van

500 meter voldoende voedselaanbod (primair voedselgebied zoals grasland met voldoende aanbod van regenwormen) en beschutting aanwezig is (blijft). Omdat elke (hoofd)burcht als kraamburcht gebruikt kan worden, moeten de eisen, die aan kraamburchten gesteld worden, gelden voor alle (hoofd)burchten. Deze norm van 500 meter wordt onderbouwd in Hoogerwerf, Drs. G., Methodiek Natuurcompensatie Limburg, en is terug te vinden in overheidsbesluiten, zoals ANW in advies 30-92016: "Wanneer voedsel limiterend wordt (globaal in de kraam- en zoogperiode vanaf december tot medio juni) dan zijn de graslanden van belang. Omdat het een kraamburcht betreft moeten die graslanden op relatief korte afstand (maximaal 500 m) van de burcht gelegen zijn" , en RVO Aanvraagnummer FF/75C/2013/0248 .toek.jb: "Deze hoofdburcht fungeert ook als kraamburcht voor de das en ligt op 500 meter van het plangebied. " "Voor het functioneren van de burchtlocatie is het van belang dat er jaarrond binnen circa 500 m een grote variatie aan voedsel en beschutting aanwezig is. Tot ongeveer 1000 m uit de burcht is het voor dassen nog efficiënt om voedsel te zoeken." Voor elke vastgestelde burcht geldt dat deze zich bevindt op een afstand van 0,7 km vanaf de planlocatie (burcht 5; Tweehekkenweg) tot 1,3 km (burcht 6; Udenseweg).

In figuur 4.1 is een visuele weergave gemaakt van alle primaire foerageergebieden van de burchten binnen een straal van 500 meter van de betreffende burchten. Hierop is zichtbaar dat de burchten voldoende alternatieven voorhanden hebben in de vorm van weilanden (m.n. koeien) en grasland. Alleen burcht 6 (Udenseweg) lijkt relatief minder alternatieven foerageergebieden te hebben in vergelijking met de andere burchten, maar ligt ook het verst weg van de planlocatie, namelijk 1,3 km en is ook het kleinst qua aantallen van alle vastgestelde burchten.

Figuur 4.1 De primaire foerageergebieden voor de dassenburchten binnen een straal van 500 meter. 25

In de periode juli en augustus 2024 is een foerageergebiedsanalyse t.a.v. de das uitgevoerd. Hierbij zijn (a) binnen een straal van 2 km van de planlocatie alle burchten in kaart gebracht, (b) gekeken welke burchten hiervan actief waren en (c) alle gebieden binnen een straal van 2 km vanaf elke burcht beoordeeld op de essentiële functie ervan. Naar aanleiding van de verkregen resultaten is Blom Ecologie van mening dat er voor alle 6 actieve burchten voldoende alternatief foerageergebied voorhanden is. Slechts 1-3% van het primair foerageergebied wordt aangetast en 2-4% van het secundair foerageergebied wordt aangetast. Met name gebieden binnen een straal van 500 meter van de burchten zijn veelal van essentieel belang voor de das en dienen de burcht jaarrond van voedsel te kunnen voorzien. De vastgestelde burchten liggen op een afstand tussen 0,7 – 1,3 km vanaf de planlocatie. Als daarnaast wordt ingezoomd op de burchten die aannemelijk gebruik maken van de planlocatie, blijft er na afname van het primair leefgebied nog resp. 132 en 95 ha overblijven voor burcht nummer 3 (Nabbegatseberg) en 5 (Tweehekkenweg). Voor de overige burchten geldt dat er (a) door aanwezige territoriale grenzen geen gebruik wordt gemaakt van de planlocatie Repelakker en (b) er tevens voldoende leefgebied in de directe omgeving voorhanden is. De beoogde ruimtelijke ontwikkeling c.q.

realisatie van de woonwijk leidt niet tot overtreding van een verbodsbepaling zoals geformuleerd in de Bal artikel 11.54. Een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is derhalve niet benodigd. Voor de uitvoering van de beoogde ruimtelijke ingreep is geen omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit nodig. Er gelden in het kader van natuurwetgeving geen verdere vervolgstappen ten aanzien van de das.

25

Bronvermelding Geraadpleegde documenten (BIJ12, 2017) Kennisdocument Das (Meles meles) Geraadpleegde websites www.advies.dasenboom.nl www.boerenbunder.nl www.dassenwerkgroepbrabant.nl www.zoogdiervereninging.nl Bijlagen Bijlage 1 Dassenburchten Bijlage 2 Locaties dassenburchten Bijlage 3 Berekening foerageergebieden

25

Bijlage 1 Dassenburchten 1. Zeelandsedreef In de bosschage aan de Zeelandsedreef is één actieve kraamburcht met 12 actieve pijpen en 2 oude pijpen en één bijburcht met 7 pijpen aanwezig (figuur 1). Ook zijn er sporen zoals verse graafsporen, latrines en neusputjes waargenomen.

Figuur 1

Waarnemingen van sporen van de das in de bosschage aan de Zeelandsedreef.

Figuur 2

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Zeelandsedreef. Bij meerdere pijpen was er verse grond aanwezig en een duidelijke loopspoor. Ook hierbij zijn in de buurt van de pijpen dassenharen gevonden.

25

Figuur 3

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Zeelandsedreef. Bij meerdere pijpen was er verse grond aanwezig en een duidelijke loopspoor. Ook hierbij zijn in de buurt van de pijpen dassenharen gevonden.

25

2. Rustven In de bosschage aan het Rustven zijn twee actieve burchten en één oude burcht aangetroffen (figuur 4). Bij de oude burcht zijn drie pijpen waargenomen en enkele sporen als oude latrines en dassenhaar. Er waren geen recente graafsporen rond de pijpen aanwezig. De twee actieve burchten betreffen één kraamburcht met vermoedelijk één separate bijburcht. De kraamburcht bestaat uit 19 actieve pijpen en 2 oude pijpen. De bijburcht bestaat uit 8 actieve pijpen. Ook hier zijn sporen zoals neusputjes, prenten, verse graafsporen en dassenhaar waargenomen.

Figuur 4

Waarnemingen van sporen in de bosschage aan het Rustven.

Figuur 5

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Rusven. Bij een van de pijpen werd ook een groot aantal haren aangetroffen. Dit duidt op recentelijk gebruik door de das.

25

Figuur 6

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Rusven. Bij een aantal pijpen was er verse grond aanwezig en prentafdrukken (rechts).

25

3. Nabbegat In de bosschage nabij Nabbegat is één actieve kraamburcht met 21 pijpen waargenomen (figuur 7). Ook zijn er sporen als neusputjes en verse graafsporen waargenomen.

Figuur 7

Waarnemingen van sporen van de das in de bosschage nabij Nabbegat.

Figuur 8

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Nabbegatse berg. Voor de ingang van een aantal pijpen is een typerend loopbaan naar de zijkant aanwezig (links).

25

Figuur 9

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Nabbegatse berg. Voor de ingang van een aantal pijpen is verse grond (linksonder) en prenten (rechtsonder) aanwezig. Rondom een aantal pijpen zijn tevens dassenharen gevonden.

4. Langeboomseweg In de bosschage aan de Langsboomseweg is één actieve kraamburcht met 4 actieve pijpen en 3 oude pijpen waargenomen (figuur 10). Er zijn sporen zoals een speelboom, verse graafsporen en prenten waargenomen.

Figuur 10

Waarnemingen van sporen van de das in de bosschage aan de Langeboomseweg. 25

Figuur 11

Visuele weergave van een aantal dassenpijpen aan de Langeboomseweg. Voor verschillende pijpen was verse grond, dassenharen en prenten zichtbaar. Tevens is er rondom een van de pijpen een krabboom (c.q.) speelboom gevonden, wat duidt op een kraamburcht.

25

5. Tweehekkenweg In de bosschage nabij de Tweehekkenweg is één burcht met 5 pijpen met verse graafsporen en dassenhaar waargenomen (figuur 12). In de bosschage aan de andere kant van het grasveld is een vermoedelijk oude burcht met 11 pijpen waargenomen. In de omgeving zijn in de bosschages neusputjes en een aantal oude pijpen waargenomen.

Figuur 12

Waarnemingen van sporen van de das in de bosschage nabij de Tweehekkenweg.

Figuur 13

Visuele weergave van een aantal van de dassenpijpen aan de Tweehekkenweg. Deze pijpen lijken minder recentelijk gebruikt te worden door afwezigheid van zeer verse sporen.

25

6. Udenseweg In de bosschage aan de Udensweg zijn 10 actieve pijpen en 3 oude pijpen waargenomen (figuur 14). Daarnaast zijn er op circa 80 meter afstand 2 pijpen met vers bedmateriaal waargenomen. Vermoedelijk gaat dit om een bijburcht (noord) en een kraamburcht (zuid). Ook zijn er sporen zoals neusputjes, latrines, graafsporen en dassenharen waargenomen.

Figuur 14

Waarnemingen van sporen van de das in de bosschage aan de Udenseweg.

Figuur 15

Visuele weergave van een van de twee dassenpijpen aan de Udenseweg - Noord. Hierbij is vers slaapmateriaal voor de ingang zichtbaar. De andere pijp leek minder recentelijk gebruikt te zijn.

25

Figuur 16

Visuele weergave van een aantal dassenpijpen aan de Udensewed – Zuid. Bij twee pijpen was er verse grond aanwezig voor de ingang.

25

Bijlage 2 Berekening foerageergebieden Tabel 1

Overzicht van uitgewerkte oppervlaktes primair foerageergebied per burcht en het verlies door aan foerageergebied door de ontwikkeling. Oppervlaktes zijn in hectare. De percentages zijn afgeronde op gehele getallen.

Burcht

Adres

Weiland - koeien

Weiland - paarden

Weiland - schapen

Weiland – soort onbekend

Grasland

Totaal

Percentage verlies (%) 2

1

Zeelandsedreef

19

21

2

15

284

341

2

Rusven

48

22

2

23

337

432

1

3

Nabbegatse berg

21

26

2

11

301

361

2

4

Langeboomseweg

44

10

2

19

323

399

2

5

Tweehekkenweg

18

28

4

9

217

276

2

6

Udenseweg

18

11

2

8

146

185

3

Tabel 2

Overzicht van uitgewerkte oppervlaktes secundair foerageergebied per burcht en het verlies door aan foerageergebied door de ontwikkeling. Oppervlaktes zijn in hectare. De percentages zijn afgeronde op gehele getallen.

Burcht

Adres

1

Bosschage

Akker - mais

Boomgaard

Hoogstamboomgaard

Totaal

Percentage verlies (%)

Totaal cumulatief verlies (%)

Zeelandsedreef

473

199

0

0

672

2

4

2

Rusven

317

185

0

0

503

2

4

3

Nabbegatse berg

524

169

0

0

693

2

3

4

Langeboomseweg

24

252

11

1

288

4

6

5

Tweehekkenweg

520

152

11

1

684

2

4

6

Udenseweg

384

192

11

1

587

2

5

Tabel 3

Overzicht van percentage verlies voor primair en secundair foerageergebied.

Burcht

Adres

Percentage verlies primair foerageergebied (%)

Percentage verlies secundair foerageergebied(%)

Totaal cumulatief verlies (%)

2

2

4

1

Zeelandsedreef

2

Rusven

1

2

4

3

Nabbegatse berg

2

2

3

4

Langeboomseweg

2

4

6

5

Tweehekkenweg

2

2

4

6

Udenseweg

3

2

6

25

25

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=227ecf59-f52d-4783-b03a-ea81125d8a26