Bijlage 8 - Toelichting bijlage 7 handreiking veehouderij en volksgezondheid
Tekst van het document
Stappenplan handreiking veehouderij en volksgezondheid 2. 0 .
Aan de hand van het stappenplan uit de Handreiking Veehouderij en Volksgezondheid 2. 0 is hieronder de beoordeling weergegeven. De volgende aspecten worden in het hierna volgende stroomschema (zie ‘Stappenplan 2. 0’) meegenomen in de afweging of voor een specifieke situatie er een dusdanig verhoogd risico voor de volksgezondheid bestaat dat advisering vanuit de GGD wenselijk is: varkens en pluimveebedrijven: endotoxine richtafstand (= afstand waarbinnen naar alle waarschijnlijkheid de gezondheidskundige advieswaarde voor endotoxine wordt overschreden); • 2. Toename in emissies van geur en/of fijnstof en/of ammoniak; • 3. de wijze waarop met geurbelasting wordt omgegaan voor een aanvaardbaar woon-/leefklimaat; • 4. bij meerdere bedrijfsmatig gehouden diersoorten, de aanwezige diersoort(en) binnen een veehouderij; • 5. geitenhouderij binnen een straal van 2 kilometer van een gevoelige bestemming; of pluimveebedrijven binnen een straal van 1 kilometer van een gevoelige bestemming; of overige veehouderijen binnen een straal van 250 meter liggen woon- of verblijfsruimten van derden • 6. de aanwezigheid van mestbe- en verwerking; • 7. ongerustheid bij omwonenden. • 1. voor
Deze aspecten zijn verwerkt in het hierna volgende stappenplan.
Stappenplan Voorgaande afwegingsaspecten leiden tot het hierna volgende stappenplan dat bij de ontwikkeling van een veehouderij kan worden toegepast. Het ondersteuningsteam benadrukt dat het van belang is om het gehele stappenplan te doorlopen. Na het doorlopen van het gehele stappenplan kan het advies van het Ondersteuningsteam zijn om een GGD advies op te vragen. Dit advies kan onder andere gebruikt worden om het gesprek met de ondernemer aan te gaan om omgevingsbewust handelen te stimuleren. Ruimtelijke ordening Dit stappenplan is in principe ook te gebruiken voor ruimtelijke plannen zoals omgevingsvisies en bestemmingsplannen. De stappen kunnen stuk voor stuk worden doorlopen om na te gaan of er knelpunten worden gevonden in al opgestelde plannen. Daarnaast kunnen de verschillende stappen en de bijgeleverde informatie gebruikt worden als basis tijdens de ontwikkeling van nieuwe plannen op het gebied van ruimtelijke ordening.
Stappenplan 2. 0:11 Beoordeling of advisering vanuit de GGD door het OT geadviseerd wordt 1. Endotoxine (varkens-/pluimveehouderijen): Omgevingsdienst beoordeelt aan de hand van het endotoxine toetsingskader 1. 0 dat de ontwikkeling NIET voldoet aan de endotoxine ‘richt-afstand’ tussen een veehouderij en gevoelige bestemming. Het bevoegd gezag en
Ja 12 →
ondernemer komen in een dialoog niet tot een goede oplossing om een beperking van de berekende endotoxine-afstand te realiseren. Overige bedrijven: ga verder naar stap 2. Nee
↓
2. Emissies; de ontwikkeling leidt tot een toename in de emissie voor geur
Ja
en/of fijnstof en/of ammoniak. →
Een toename van geur, fijnstof en/of ammoniak (via vorming van
secundair fijnstof) kan mogelijk leiden tot een negatief effect op de volksgezondheid. Nee
↓
3a. Geur, toetsen aan aanvaardbaar woon-/leefklimaat a. d. h. v. wettelijk
kader
Ja
OPVRAGEN ADVIES GGD
•
•
I. de ontwikkeling valt onder de Wgv en Verordening ruimte
→
In de beoogde situatie wordt aan de geldende wet- en regelgeving
Ja
voldaan, maar blijft er sprake van een overbelaste situatie voor geur (voorgrond en/of achtergrond)
→
II. voor dieren zonder emissiefactor: In de beoogde situatie wordt aan de geldende wet- en regelgeving voldaan, maar de afstand vanaf de rand van een bedrijf tot de gevel van de dichtstbijzijnde gevoelige bestemming is kleiner dan 100 meter (in een kern), 50 meter (in het buitengebied) of de in het
gemeentelijk beleid genoemde afstand. Nee
↓
3b. Geur, toetsen aan aanvaardbaar woon-/leefklimaat a. d. h. v. gezondheidskundige advieswaarde
Ja →
•
I. voor dieren met emissiefactor:
OPVRAGEN ADVIES GGD
de voor- en/of achtergrondgeurbelasting is hoger dan de odour-unit waarden uit het onderzoek van Geelen et al. (2015) (zie tabel op de volgende pagina).
•
Ja →
II. voor dieren zonder emissiefactor:
de afstand vanaf de rand van een bedrijf tot de gevel van de dichtstbijzijnde gevoelige bestemming is kleiner dan 100 meter. Nee
↓
4a. Binnen één veehouderij (1 adres of 1 ondernemer) worden
•
Ja
a)
→
b)
rundvee en kleine herkauwers (schapen/geiten); of •
→
bedrijfsmatig meerdere diersoorten gehouden, namelijk: varkens en pluimvee; of •
Ja
c)
kleine herkauwers onderling. 4b. De afstand tussen de inrichtingsgrenzen van een varkensbedrijf en een pluimveebedrijf bedraagt in de nieuwe situatie minder dan 100 meter. Nee
↓
5a. Geitenhouderij: binnen een afstand van 2 kilometer liggen woon- en
Ja
verblijfsruimten van derden. →
5b. Pluimveebedrijven: binnen een afstand van 1 kilometer liggen woon- en verblijfsruimten van derden. 5c. Overige veehouderijen: binnen een afstand van 250 meter ligt een bebouwde
kom.
Nee
↓
6. Er is sprake van mestbe- of ververwerking als nevenactiviteit of
Ja
als zelfstandige activiteit. →
Nee
↓
OPVRAGEN ADVIES GGD
7. Bij omwonenden is sprake van ongerustheid over de
Ja
volksgezondheid; →
Dit blijkt uit de gevoerde dialoog en/of de klachtenregistratie van
de omgevingsdienst/gemeente. Nee
↓
Advisering door GGD wordt niet geadviseerd Bevoegd gezag vraagt GGD advies aan. Hierbij wordt het door of namens de inrichtinghouder ingevulde 'Ontvankelijkheid voor gezondheidstoets' (bijlage 1) meegeleverd. Het bevoegd gezag neemt het advies van de GGD mee in haar overwegingen of medewerking kan worden verleend aan een ontwikkeling en of zo nodig extra voorschriften moeten worden opgenomen.
Door de veehouder aan te leveren informatie Om een zorgvuldige beoordeling door de GGD mogelijk te maken, is het noodzakelijk dat in alle gevallen dat een GGD advies noodzakelijk wordt geacht, vooraf door de veehouder en diens adviseur het Aanvullend Toetsingsinstrument (zie bijlage 1) zorgvuldig wordt ingevuld. Uit de aan te leveren gegevens moet blijken hoe in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden met volksgezondheid. In het GGD advies wordt vervolgens een (kwalitatieve) beoordeling gemaakt over de risico’s voor de gezondheid van omwonenden die een bedrijf kan veroorzaken. Het GGD advies is gebaseerd op de huidige resultaten van wetenschappelijk onderzoek en kennis van deskundigen. De GGD zorgt in haar advisering voor een zorgvuldige onderbouwing middels een risico-inventarisatie en risico-evaluatie op grond van de huidig beschikbare algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten, in combinatie met de specifieke situatie van een veehouderij. Daarbij kan geadviseerd worden dat extra maatregelen genomen moeten worden ter bescherming van de volksgezondheid. Het advies van de GGD neemt het bevoegd gezag mee in haar overwegingen of medewerking wordt verleend aan een ontwikkeling en of zo nodig extra voorschriften moeten worden opgenomen.
Bijlage 1 Aanvullend toetsingsinstrument: ontvankelijkheid voor gezondheidstoets Informatie ten behoeve van het “Toetsingsinstrument” Dit document beschrijft de informatie die de GGD nodig heeft om een advies te kunnen opstellen over de gezondheidsaspecten die het bevoegd gezag moet meewegen in haar considerans van vergunningaanvragen voor veehouderij. Deze informatie is gebaseerd op het ‘Aanvullend toetsingsinstrument’ 20 dat de GGD heeft ontwikkeld samen met de gemeenten Oirschot, Reusel-De Mierden en Gemert-Bakel en dat op basis van ervaringen met de gemeente Landerd verder is doorontwikkeld. Hiermee kunnen gezondheidsaspecten worden afgewogen bij besluitvorming over individuele veehouderijbedrijven. Het eindresultaat is een maatschappelijk gedragen en wetenschappelijk onderbouwd toetsingsinstrument bestaande uit een checklist met verschillende gezondheidskundige criteria waarop bedrijfsuitbreidingen van veehouderijen beoordeeld kunnen worden. Voor het doel van dit document zijn de gezondheidskundige criteria opgesplitst in ‘toetsingscriteria’ en ‘maatregelen’. De tabellen ‘toetsingscriteria’ beschrijven de gegevens waarvoor gezondheidskundige advieswaarden worden gehanteerd. In de kolom toelichting staat een korte uitleg over de relevantie voor volksgezondheid. Voor een uitgebreide onderbouwing kunt u het aanvullend toetsingsinstrument raadplegen.
De tabellen ‘maatregelen’ bevatten de maatregelen die in het toetsingskader vermeld staan. Om advies uit te kunnen brengen heeft de GGD graag inzichtelijk wat een ondernemer voor maatregelen met betrekking tot gezondheid toepast op het bedrijf. Dit kan de ondernemer laten zien
door middel van een beschrijving van deze maatregelen, en een korte toelichting waarom dergelijke maatregelen wel of niet toegepast zijn. De tabellen ‘maatregelen’ kunnen hier richting aan geven.
I. Algemeen
*
Toetsingscriteria algemeen
Toelichting
Invullen door ondernemer
Is er een aanvraag voor de Brabantse
Indien een aanvraag is gedaan, deze dan bijvoegen.
Geen aanvraag BZV
Als er meerdere diersoorten op één bedrijf zijn kan dit een risico vormen voor de verspreiding van zoönosen. Dit voor zowel de vergunde als aangevraagde situatie.
Vergunde situatie: varkens, kalveren, paarden.
Uitgangspunt is dat er op bedrijfsmatig niveau geen varkens en pluimvee op één bedrijf samen gehouden mogen worden in verband met het risico op transmissie en vermenging van influenzavirus. Ook het bedrijfsmatig samenhouden van verwante soorten als rundvee en kleine herkauwers (schapen/geiten) en kleine herkauwers onderling wordt afgeraden (o. a. vanwege Q-koorts), tenzij er sprake is van een gescheiden bedrijfsvoering. Voor de combinatie rundvee en varkens gelden er op dit moment geen zwaarwegende argumenten in kader van
Aangevraagde situatie: Kalveren, paarden.
Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) gedaan, en waarom wel/niet?
1
Welke diersoort(en) worden bedrijfsmatig gehouden? • Vergunde
(huidige) situatie
• Aangevraagde
(toekomstige) situatie
gedaan omdat er geen sprake is van een toename in oppervlakte dierverblijven.
infectierisico’s mits er sprake is van een gescheiden bedrijfsvoering. 2
Wat is de omvang van het bedrijf (in
Het is in het kader van dier- en volksgezondheid
dieraantallen en emissies)?
belangrijk om te weten hoeveel dieren er op een bedrijf (beroepsmatig) gehouden worden, en of er sprake is van een toe- of afname in dierenaantallen ten opzichte van de vergunde situatie. Om inzicht te krijgen in de emissies vraagt de GGD om de diertabel voor zowel de vergunde als aangevraagde situatie aan te leveren,. In deze tabel moet worden opgenomen de totale emissie fijnstof, ammoniak, geur in vergunde en bestaande situatie.
• Vergunde
(huidige) situatie
• Aangevraagde
3
(toekomstige) situatie
Zie bijlage voor vergunde situatie, aangevraagde situatie optie 1 en aangevraagde situatie optie 2
Wat is de afstand van het bedrijf tot de meest
Tot gevoelige bestemmingen worden gerekend
In de vergunde situatie
nabijgelegen gevoelige bestemming, gerekend vanaf het emissiepunt tot de woning?
woningen (niet zijnde bedrijfswoningen), scholen, zorginstellingen, etc. Het RIVM (Maassen, 2012) concludeert dat door toenemende afstand verdunning van agentia in het milieu plaats vindt waardoor blootstelling lager wordt. Het hanteren van een bepaalde afstand tussen veehouderijbedrijf en woningen heeft daardoor een gunstig effect op de blootstelling van omwonenden aan geur, fijnstof,
bedraagt deze afstand circa 44 meter. In de aangevraagde situatie bedraagt deze afstand circa 52 meter.
• Vergunde
(huidige) situatie
Aangevraagde (toekomstige) situatie
endotoxinen en zoönotische agentia.
4
Hoeveel gevoelige bestemmingen (scholen, zorgboerderijen, kinderdagverblijven en burgerwoningen) liggen in een straal van 250 meter vanaf het bedrijf?
In de directe omgeving van intensieve
6 burgerwoningen in
veehouderijen is sprake van gezondheidskundig relevante hogere blootstelling aan fijnstof, geur, endotoxinen en mogelijk zoönosen.
zowel de huidige als de aangevraagde situatie.
Geef dit aan voor zowel de huidige als de aangevraagde situatie,
Modelberekeningen laten zien dat de verhoogde blootstelling aan geur en fijnstof vanaf een afstand van 250 meter vanaf een intensieve veehouderij in de meeste gevallen is gereduceerd tot achtergrondniveau.
Wanneer het initiatief een pluimveehouderij
betreft, is de vraag hoeveel gevoelige bestemmingen in een straal van 1000 meter liggen. Wanneer het initiatief een geitenhouderij
betreft, is de vraag hoeveel gevoelige bestemmingen in een straal van 2000 meter liggen? 4b
Is het bedrijf gelegen in een gebied waarin woningen liggen met meer dan 15 veehouderijen in een straal van 1 kilometer?
Nvt
Uit het VGO-vervolgonderzoek blijkt dat er sprake is van een verhoogde kans op longontsteking binnen 1000 meter van een pluimveebedrijf en 2000 meter van een geitenhouderij.
Uit het onderzoek Veehouderij Gezondheid Omwonenden (VGO onderzoek) komt daarnaast naar voren dat een verlaging van de longfunctie wordt gevonden bij mensen die veel veehouderijen in hun leefomgeving hebben (15 of meer bedrijven binnen een straal van 1 kilometer afstand van een woning). Dit hangt vooral samen met het aantal veehouderijen rond
nvt
Nee
de woning en hangt niet duidelijk samen met specifieke veehouderijtypen.
De GGD vraagt om aan te geven hoeveel
woningen het betreft die aan het criterium 15 of meer veehouderijen binnen een straal van 1 kilometer voldoen. 4c
Wat is de afstand van het bedrijf tot het meest
Circa 60 meter afstand tot schapenhouderij.
nabij gelegen veehouderijbedrijf? -
4d
welk diertype wordt hier gehouden?
Hoe is het bedrijf gelegen ten aanzien van
gevoelige bestemmingen (kaart de omgeving) en nabijgelegen veehouderijen? van
De GGD vraagt om een kaart van de omgeving (circa 1000 meter) , omdat zo de ligging van het
Zie bijlage.
bedrijf ten opzichte van gevoelige bestemmingen en andere veehouderijen inzichtelijk wordt.
II. Geur Gezondheidseffecten Geur kan verschillende gezondheidseffecten oproepen bij de mens: (ernstige) hinder, verstoring van gedrag en activiteiten en stress gerelateerde somatische gezondheidsklachten (bijvoorbeeld hoofdpijn). Het meest voorkomende en beschreven (gezondheids)effect van geur is (ernstige) hinder. De beoordeling van geur is subjectief en individueel bepaald. Hoe hinderlijk mensen een geur vinden hangt onder meer af van de aangenaamheid, de duur, frequentie en intensiteit van de geur. Ook de gewenning, het tijdstip en de vermijdbaarheid van de
blootstelling spelen hierbij een belangrijke rol. Uiteraard beïnvloeden ook persoonsgebonden eigenschappen de ervaren hinder. Of de hinder ook tot andere gezondheidsklachten leidt, is persoonsgebonden en afhankelijk van de persoonlijke ‘stressverwerking’ ofwel ‘coping’. Toetsingscriteria Het uitgangspunt van de GGD is dat het recht op het verspreiden van geur samen dient te gaan met de verantwoordelijkheid om te werken volgens het ALARA-principe: ‘as low as reasonably achievable’. Daarnaast hanteert de GGD bij de beoordeling van geur gezondheidskundige advieswaarden. De maximaal toegestane geurbelasting is (uitgedrukt als effectmaat) maximaal 12% hinder in bebouwde kom (overeenkomend met redelijke goede milieukwaliteit conform bijlage 6/7 Wgv) en maximaal 20 % hinder in het buitengebied (boven 20% is sprake van een (tamelijk) slechte milieukwaliteit conform bijlage t/7 Wgv). Uit de tabel in bijlage 6/7 van de Wet geurhinder en veehouderij kan afgeleid worden welke geurbelasting dan nog acceptabel is afhankelijk van het gebiedstype (concentratie of niet concentratiegebied) en afhankelijk of het gaat om voorgrond- of achtergrondbelasting. In afwachting van de lopende evaluatie Wet Geurhinder en veehouderij hanteert de GGD als gezondheidkundige advieswaarden de waarden uit het recent onderzoek van Geelen et al. 21
1
Toetsingscriteria geur *
Toelichting
Invullen door ondernemer
Overzichtstabel van geur (voorgrond en achtergrond) voor omliggende gevoelige bestemmingen (binnen 2 km)
Met een overzichtstabel kan de GGD direct zien wat de
Zie bijlage
• Voor
de vergunde (huidige) situatie
• Voor
de aangevraagde (toekomstige)
situatie
huidige geurbelasting is en wat de geurbelasting zal zijn in de aangevraagde situatie. Met de tabel wordt inzichtelijk welke gevoelige bestemmingen betrokken zijn, en hoe de geurbelasting (voor zowel voor- als achtergrond) verandert voor iedere gevoelige bestemming. Er wordt hierbij een onderscheid gemaakt tussen de belasting in de woonkern en het buitengebied. De waarden worden getoetst aan de gezondheidskundige advieswaarden zoals door de GGD gehanteerd. Ook ondernemers die dieren houden waarvoor geen wettelijke geuremissiefactor is opgesteld wordt gevraagd de achtergrondbelasting weer te geven.
2
Geef zowel voor de vergunde als aangevraagde situatie aan wat de bijdrage van het bedrijf is met betrekking tot de achtergrondgeurbelasting op de hoogst belaste gevoelige bestemming.
Door inzicht te geven in de mate van bijdrage aan de
achtergrondgeurbelasting op de hoogst belaste gevoelige bestemming, wordt duidelijk wat de invloed van het bedrijf is op de geurbelasting in de omgeving.
In de overzichtstabel voor geur moeten in ieder geval de volgende gegevens aanwezig zijn: 1a
Wat is de voorgrondbelasting geur (in
OU/m3) op de hoogst belaste gevoelige bestemmingen in het buitengebied en woonkern? • Voor
1b
de vergunde (huidige) situatie.
De voorgrondbelasting is de geurbelasting die de veehouderij veroorzaakt bij de omliggende gevoelige bestemmingen. Het is voor de GGD belangrijk om de voorgrondbelasting mee te nemen,
omdat deze hinder kan veroorzaken bij omwonenden.
De mate van hinder kan ingeschat worden op basis van de berekende geurbelasting. Om het verschil in de voorgrond
• Voor
de aangevraagde (toekomstige) situatie
geurbelasting in de huidige versus de aangevraagde situatie inzichtelijk te krijgen, dient deze voor beide situaties aangeleverd te worden.
Wat is de achtergrondbelasting geur (in
Met de achtergrondbelasting wordt de cumulatieve
OU/m3) op de hoogst belaste gevoelige bestemmingen in het buitengebied en woonkern?
geurbelasting bedoeld. Alle veehouderijen uit de omgeving dragen hier aan bij. Ook de achtergrondbelasting kan hinder veroorzaken. De mate van hinder kan ingeschat worden op basis van de berekende geurbelasting. De relatie tussen de geurbelasting is verschillend voor de voorgrond- en achtergrondbelasting. Ook voor de achtergrondbelasting is het nodig om voor zowel de vergunde als de aangevraagde situatie de geurbelasting aan te leveren.
• Vergunde
(huidige) situatie
• Aangevraagde
Maatregelen
(toekomstige) situatie
Er zijn verschillende maatregelen mogelijk om de geuremissie te beperken. Door de vragen uit de tabel te beantwoorden kan de ondernemer aangeven en onderbouwen welke maatregelen worden genomen binnen het bedrijf. Indien er extra maatregelen worden genomen die niet in de lijst vermeld staan, kunnen deze natuurlijk worden toegevoegd.
1
Maatregelen geur*
Aanvullende informatie
Invullen door ondernemer
Wat is de verandering in de geurbelasting
Uitgangspunt van de GGD is dat het recht op het verspreiden van geur samen dient te gaan met de verantwoordelijkheid om te werken volgens het ALARA-principe: ‘as low as reasonably achievable’. Indien de geurbelasting redelijkerwijs niet verder verlaagd kan worden, vraagt de GGD om een beschrijving van de maatregelen die de ondernemer neemt om de geurbelasting van zijn bedrijf zo laag mogelijk te houden.
Doordat de varkens verdwijnen daalt de geuremissie van 35836 OU naar 31328 OU(optie I) en naar 22784 OU (optie II)
(in OU/m3) die plaatsvindt ten gevolge van de ontwikkeling?
Indien er toename in geurbelasting plaatsvindt, wordt dan vermeld: • Hoeveel extra
extra
blootgestelden/ overbelaste woningen er zijn?
• Of deze
blootgestelden in de woonkern of het buitengebied wonen? • Of er
(compensatie)-
maatregelen worden genomen? 2
Is er sprake van emissiearme huisvesting en
stalinrichting?
Indien er sprake is van traditionele huisvesting, kan het ook met behulp van maatregelen mogelijk zijn de geuremissie te reduceren.
Geen sprake van emissie-arme huisvesting. Voor paarden zijn
emissie-arme stalsystemen beschikbaar. Bij de geen
• Zo
ja, welk type?
• Zo nee, waarom
kalverenstallen is het nog niet verplicht om emissie-arme huisvesting toe te passen.
niet?
Maatregelen specifiek voor gesloten stalsystemen 3
Zijn de emissiepunten geplaatst aan die zijde van het gebouw waarmee omwonenden het minst belast worden?
4
Wat is de hoogte van de emissiepunten? Wat betekent een extra verhoging van dit
emissiepunt voor de omwonenden?
Ja bij stal 7 en 8. Stal 5 is natuurlijk geventileerd.
Het is mogelijk dat de emissie uit de
schoorsteen door gebouwinvloed onvoldoende opstijgt, en daardoor in de directe omgeving van het bedrijf veel geuroverlast veroorzaakt, ondanks eerdere geurberekeningen. Hierdoor kan de situatie ontstaan dat de ondernemer aan alle vergunningen voldoet, maar er desondanks toch geuroverlast ontstaat. In het algemeen geldt dat gebouwinvloed geen rol speelt als de schoorsteen 2,5 keer zo hoog
is (vanaf maaiveld) als de hoogste obstakels of gebouwen in de omgeving. De GGD adviseert daarom in
knelpuntsituaties om de gebouwinvloed mee te nemen in de berekeningen en vooral om ook de mogelijkheden te onderzoeken
7,5 m. bij stal 7 en 8 8,8 m. bij stal 4
het (verder) verhogen van de schoorsteenhoogte. van
5
In hoeverre zijn lokale geografische
Deze uitgebreidere modellering biedt meer
aspecten (gebouwinvloed) meegenomen
inzicht in de lokale verspreiding van geur en biedt inzicht in mogelijke knelpunten.
het bepalen van de geuroverlast? (zoals de relatie met gebouwhoogte en ligging van het bedrijf t. o. v. de bebouwing in relatie tot de heersende windrichting in beeld in de geurmodellering) voor
6
7
Een verticale uitstroom zorgt ervoor dat
plaats van horizontaal?
geur en fijnstof zich meer verspreidt in de omgeving t. o. v. horizontale uitstroom.
Is de opslag brijvoeder en bewerking
Vraag advies over de effectiviteit luchtwassers. In de praktijk blijkt tevens dat
• Zo
ja, welk type luchtwasser?
• Zo nee, waarom
8
Zie vorige punt.
Loopt de ventilatie-uitstroom verticaal in
brijvoeder/bijvoerkeuken aangesloten op een aparte luchtwasser?
niet?
Wordt er gebruik gemaakt van technieken die maximale emissiereductie brengen, en waarom wel/niet?
Niet meegenomen
Ja.
nvt
in brijvoercomponenten een ander soort bacterie voorkomt die een negatieve invloed kan hebben op de werking van de bacteriën in een biologische luchtwasser. Gevolg is dat de geur vanuit de dierverblijven niet meer of minder wordt gereduceerd. Er zijn inmiddels veel technieken
beschikbaar die verder reduceren dan de BBT die vallen onder het Besluit
nee
emissiearme huisvesting. Maakt het bedrijf gebruik van dergelijke technieken? 9
Worden BBT ook ingezet voor de bestaande (niet- emissiearme) gebouwen (in plaats van intern salderen), en waarom wel/niet?
10
Is een sluis aangebracht en onderdruk
gecreëerd bij het openen van de deuren, en waarom wel/niet?
11
Wordt de inzet en het gebruik van de luchtwassers inzichtelijk gemaakt, met behulp van computergestuurde monitoringsystemen, en waarom wel/niet? Inzichtelijk maken van de inzet en gebruik van luchtwassers, met behulp van computergestuurde monitoringsystemen.
nee
Door het aanbrengen van een sluis en het creëren van onderdruk wordt verspreiding
Nee, wel zijn de deuren in gebouw 4 aan de zuidzijde
naar de
permanent
omgeving zoveel mogelijk voorkomen. De luchtwasser dient 100% van de tijd te
gesloten.
Nvt.
voldoen. Elektronische monitoring nieuwe luchtwassers is wettelijk verplicht per 1-1-2013. Voor bestaande luchtwassers van
per 1-1-2016.
Maatregelen specifiek voor diersoorten waar geen emissiefactoren zijn vastgesteld 12
Wat is de afstand tot de dichtsbijgelegen
De GGD hanteert vanuit
gevoelige bestemming en de bebouwde kom wanneer dieren zonder (wettelijke)
gezondheidskundig oogpunt een minimale afstand voor melkvee van 100 meter en
52 meter tot dichtstbijgelegen woning en circa 900 meter tot
bebouwde kom
emissiefactor worden gehouden? Wordt er voldaan aan de afstanden uit de Maatlat Duurzame veehouderij, en waarom wel/niet?
voor nertsen 200 meter.22 (VNG) Afstanden houden geen rekening met cumulatie van
meerdere bedrijven. Bij grote veehouderijen (bv 150 of meer melkkoeien) wordt gemeenten geadviseerd een grotere vaste afstand aan te houden en een
dergelijke staffeling in haar beleid op te nemen.
Communicatie omgeving 13
Is er een omgevingsdialoog gehouden?
14
Hoe worden activiteiten (zoals mest
Er wordt rekening gehouden met
rijden/mixen) aangekondigd bij de bewoners in de lokale omgeving?
weekend/feestdagen.
Hoe worden afspraken gemaakt over
Er wordt rekening gehouden met
activiteiten, zoals tijdstippen van uitrijden mest en rekening houden met weersomstandigheden?
windrichting.
15
Indien dit het geval is de beschrijving bijvoegen.
Ja, zie bijlage
16
Wat voor een klachtenprotocol heeft het
De ondernemer is aanspreekpunt.
bedrijf? • Is de
ondernemer het aanspreekpunt voor (geur)klachten, en waarom wel/niet? 17
Wordt er bij aanhoudende klachten samen met de gemeente een klachtenanalyse uitgevoerd (met bijbehorend onderzoek, bijvoorbeeld geurrendementsmetingen, elektronische monitoring en eventuele optimalisatie die daarin mogelijk is)?
Door het uitvoeren van een klachtenanalyse
Nee
wordt duidelijk wat mensen als hinderlijk ervaren (beleving van omwonenden) en zijn gerichtere maatregelen mogelijk.
III. Fijn stof- endotoxine Gezondheidseffecten Veehouderijen leveren een belangrijke bijdrage aan verhoging van fijnstofbelasting zowel regionaal als lokaal. Uit het VGO onderzoek blijkt dat een verminderde longfunctie samen lijkt te hangen met concentraties fijnstof en ammoniak. Met name de samenhang met ammoniak impliceert een relatie tussen veehouderij en longfunctie (bij alle deelnemers, onafhankelijk van eventuele luchtwegaandoeningen, wordt een verminderde longfunctie gevonden bij een verhoogde concentratie ammoniak in de lucht). Waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt door omzetting in secundair fijnstof. In de nabijheid van veehouderijbedrijven zijn verhoogde concentraties endotoxinen gemeten die tot effecten op de luchtwegen kunnen leiden 23 24 25 Of dergelijke blootstelling ook leidt tot specifieke effecten op de gezondheid van omwonenden is nog beperkt onderzocht. De studies wijzen met name op het meer voorkomen van zelf gerapporteerde klachten van luchtwegen, verminderd welbevinden, acute klachten van ogen, neus en bovenste luchtwegen gerelateerd aan aanwezigheid van veehouderijbedrijven of hogere blootstelling aan fijnstof of endotoxinen. Toetsingscriteria De norm voor PM10 ligt op 40 µg/m3 en maximaal 35 overschrijdingsdagen met een belasting van 50 µg/m3.
Vanuit de GGD wordt als toetsingswaarde 31,2 µg/m3 gehanteerd (advieswaarde waarin 35 dagen overschrijding met 50 µg/m3 is verrekend met 40 µg/m3). Daarnaast wordt er getoetst aan de strengere advieswaarden die door de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) zijn opgesteld (PM2,5: gemiddeld 10
µg/m3; PM10: gemiddeld 20 µg/m3). Vanaf 2015 moet ook voldaan worden aan de grenswaarde voor de jaargemiddelde PM2,5-concentratie van 25 μg/m3. Voor 2020 is de streefwaarde 20 μg/m3. Zoals de Gezondheidsraad ook concludeert, is de norm voor PM10 en PM2,5 niet een goede parameter om de blootstelling van veehouderijbedrijven te toetsen. Bovendien treedt ook onder de PM10-norm gezondheidseffecten op. Daarom hanteert de GGD in dezen het voorzorgbeginsel en acht elke toename van de bijdrage van het bedrijf aan PM10 concentratie ten opzichte van de huidige situatie niet wenselijk. Voor endotoxinen is een advieswaarde door de gezondheidsraad voorgesteld. Deze bedraagt 30 EU/m3. Met behulp van de door het Ondersteuningsteam opgestelde handreiking is het voor varkens- en pluimveehouderijen op basis van de fijnstofemissie mogelijk de richtafstand te bepalen waarbinnen de advieswaarde voor endotoxine volgens deze toets wordt overschreden.
1
Toetsingscriteria fijnstof
Toelichting
Invullen door ondernemer
Overzichtstabel van fijnstof (PM10 en PM 2,5) op omliggende gevoelige bestemmingen (binnen 2 km) voor de huidige situatie
Deze tabel geeft inzicht in de fijnstofbelasting in de vergunde versus de aangevraagde situatie. En ook welke gevoelige
Zie bijlage.
• Vergunde
(huidige) situatie
• Aangevraagde
bestemmingen betrokken zijn, en hoe de fijnstof belasting (voor zowel voor- als achtergrond) verandert voor iedere gevoelige bestemming.
(toekomstige) situatie
In de overzichtstabel van fijnstof moeten in ieder geval de volgende gegevens aanwezig zijn: 1a
Wat is de totale fijnstof (PM10 en PM 2,5)
De totale fijnstof (PM10) concentratie bestaat uit de bijdrage
concentratie (in µg/m3) op de hoogste belaste gevoelige bestemmingen?
van
• Voor
de vergunde (huidige) situatie
het bedrijf aan de fijnstof concentratie plus achtergrondconcentratie fijnstof. Door de totale fijnstof (PM10) concentratie aan te leveren voor vergunde en aangevraagde situatie worden de veranderingen in het gebied inzichtelijker.
Zie bijlage
1b
• Voor
de aangevraagde (toekomstige) situatie
Vanuit de GGD wordt als toetsingswaarde 31,2 µg/m3 gehanteerd (advieswaarde waarin 35 dagen overschrijding met 50 µg/m3 is verrekend met 40 µg/m3)
Wat is de bijdrage van het bedrijf aan de
fijnstof (PM10) concentratie (in µg/m3)?
Een toename van de fijnstof concentratie kan leiden tot een toename van effecten op de luchtwegen. De bijdrage van het
• Voor
bedrijf aan de fijnstof (PM10) concentratie moet dus worden aangeleverd voor zowel de vergunde situatie als de aanvraag.
de vergunde (huidige) situatie
• Voor
de aangevraagde (toekomstige) situatie 2
Voor varkenshouderijen en
pluimveehouderijen: Hoeveel woningen liggen in de huidige en beoogde situatie binnen de richtafstand voor endotoxine, berekend op basis van de fijnstofemissie (huidig en beoogd).
Voor endotoxinen is een advieswaarde door de gezondheidsraad opgesteld. Deze bedraagt 30 EU/m3. Met
Nvt.
behulp van de handelingsnotitie toetsingskader endotoxine 1. 0 van het Ondersteuningsteam is voor varkens en pluimvee de richtafstand te bepalen waarbinnen de advieswaarde endotoxine wordt overschreden. Binnen deze afstand hebben omwonenden een verhoogd risico op gezondheidseffecten ten gevolge van de blootstelling aan endotoxinen.
Maatregelen Voor elk agrarisch bedrijf geldt dat het belangrijk is om, mét de uitstoot van fijnstof, ook de daaraan gekoppelde biologische agentia te beperken. Met het recht om de voorgestelde activiteiten uit te voeren komt ook de verantwoordelijkheid om te werken volgens het ALARAprincipe: ‘as low as reasonably achievable’. De ondernemer dient te onderbouwen welke maatregelen genomen worden om de uitstoot te beheersen volgens het ALARA-principe. Door de vragen uit de tabel te beantwoorden kan de ondernemer aangeven en onderbouwen welke maatregelen worden genomen binnen het bedrijf. Indien er extra maatregelen worden genomen die niet in de lijst vermeld staan, kunnen deze natuurlijk worden toegevoegd.
1
2
Maatregelen fijnstof
Aanvullende informatie
Invullen door ondernemer
Wordt het aantal dieren in traditionele huisvestingsystemen verminderd (bijv. door oude stal niet meer te gebruiken voor veehouderij na gereedkomen nieuwe stal of oude stal aan te passen aan nieuwe eisen), en waarom wel/niet?
Minder dieren in traditionele, niet-emissiearme huisvesting leidt tot minder blootstelling van omwonenden aan fijnstof/ micro-organismen.
Ja, de varkens
Welke maatregelen worden genomen om de uitstoot van fijnstof / micro-organismen te reduceren?
Maatregelen die op fijnstof- en geurreductie zijn gericht, zullen ook de kans op uitstoot van microorganismen verkleinen. Een ondernemer kan zelf de Maatlat duurzame veehouderij – eisen hanteren. Hiervoor is een subsidiemaatregel beschikbaar.
Er worden geen
Enkele voorbeelden zijn: • Aangepast
strooisel bij pluimvee.
Per diercategorie kunnen maatregelen variëren.
• Aanpassing
lichtschema’s.
Voorbeeld: Winkel et al. (2012) keken naar vijf technieken om de concentratie fijnstof in stallen te verlagen. Drie technieken bereikten een duidelijke vermindering in de concentratie:
• Oliefilm
drukleidingen
• Droogfilterwand • Ionisatiefilter • Warmtewisselaar
• IC-ionIC: een systeem
dat stofdeeltjes een elektrische lading geeft (36% reductie); • lienippel: een systeem dat olie aanbrengt op de huid van de varkens; de stofdeeltjes worden aan de olie
gebonden (28%);
verdwijnen.
specifieke maatregelen genomen.
• flimmerfilter: een
3
Worden technieken (luchtwassers) met maximale emissiereductie ingezet, in combinatie met de inzet van emissiearme systemen, en waarom wel/niet?
filtersysteem (23-49%).
Het rendement in emissiereductie wat met een
Nee
luchtwasser behaald kan worden hangt af van het type. Met combiluchtwassers worden de hoogste rendementen behaald (circa 80%) terwijl met waterwassers of chemische luchtwassers de rendementen veel lager zijn (circa 30-35%). De reductie van luchtwassers staat ter discussie. In
praktijkmetingen zijn grote bandbreedtes gemeten. 4
Wordt er gebruik gemaakt van technieken (BBT’s) die maximale emissiereductie brengen, en waarom wel/niet? • Inzet
luchtwasser
• Inzet
technieken in de stal (zie boven).
Er is geen gezondheidskundige drempelwaarde voor fijnstof. De norm van 40 µg/m3 (gecorrigeerd voor het aantal toegestane overschrijdingsdagen 31,2 µg/m3)
Nee
beschermt onvoldoende tegen gezondheidseffecten. Daarom adviseert de GGD om te sturen op maximale emissiereductie, ook al voldoet het bedrijf zonder BBT
ook aan de norm. 5
Wordt de inzet en het gebruik van de luchtwassers inzichtelijk gemaakt, met behulp van computergestuurde monitoringsystemen, en waarom
wel/niet?
De luchtwasser dient 100% van de tijd te voldoen.
Elektronische monitoring van nieuwe luchtwassers is wettelijk verplicht per 1-1-2013. Voor bestaande luchtwassers per 1-1-2016.
nvt
6
Wordt de ventilatie-uitlaat verhoogd, en waarom wel/niet? Stroomt de ventilatie-uitlaat verticaal uit, en waarom wel/niet?
Door verhoging en verticale uitstroom van de lucht treedt er een grotere verdunning op van de concentraties op leefniveau. Als de uitstroomopening van 5 meter naar 10 meter wordt verhoogd wordt de fijnstofconcentratie op 50 meter afstand ca. 7x, op 100 meter ca. 3x en op 250 meter ca. 1,5x zo laag.
Ventilatie-uitlaat kalverenstallen 7 en 8 reeds hoog.
Kanttekening is wel dat stoffen hiermee, hoewel in lagere concentraties, verder verspreid worden in de leefomgeving. IV. Zoönosen Gezondheidseffecten Zoönosen zijn infectieziekten die van dieren op mensen kunnen overgaan. Per diersoort kunnen verschillende ziekten voorkomen die zich via de lucht verspreiden naar mensen, via direct contact tussen dier en mens of via voedsel. Voor omwonenden zijn vooral de via de lucht overdraagbare aandoeningen van belang. De belangrijkste zijn Q-koorts en influenza (vogelgriep, varkensgriep). De aanwezige veehouderijen zorgen voor een (mogelijke) verhoogde blootstelling aan via de lucht overdraagbare zoönosenverwekkers en antibioticaresistente bacteriën die leiden tot een verhoogd risico op infectieziekten of onbehandelbare infecties. Het is nog niet goed inzichtelijk vanaf welke concentraties of binnen welke afstand tot aan veehouderijen het risico verhoogd is. Alleen bij een uitbraak met Q-koorts is er, op basis van wetenschappelijk onderzoek, een verhoogd risico op besmetting en ziekte bij omwonenden, in relatie tot afstand van woonhuis en melkgeitenhouderijen tot een 26 afstand van 5 kilometer.
Verder zijn er aanwijzingen dat bij enkele zoönosenverwekkers zoals Coxiella burnetti (veroorzaker Q-koorts), Campylobacter (veroorzaker darminfecties) en veegerelateerde MRSA, de bedrijfsgrootte een risicofactor is voor de werknemers binnen het bedrijf zelf om besmet te raken. Of deze bedrijfsgrootte ook een risico is voor besmetting bij omwonenden is onbekend, behalve bij Q-koorts. Maatregelen Mogelijk kan ook bedrijfsmanagement effect hebben op verspreiding naar de omgeving, bijvoorbeeld wanneer veehouders de stallen schoonspuiten naar buiten, stallen openen bij aanvoer/afvoer dieren, of stallen en ventilatiesystemen niet goed onderhouden. Om de infectierisico’s voor mensen in direct contact te verminderen kunnen op twee niveaus maatregelen genomen worden: de aanwezigheid van zoönoseverwekkers bij de dieren verminderen en transmissie van dier naar mens tegengaan. Met behulp van diverse maatregelen kan de verspreiding en uitstoot van deze zoönosenverwekkers en bacteriën voorkomen dan wel beheerst worden. Om een inschatting te kunnen
maken van de risico’s, is het nodig dat de afdeling Infectieziektenbestrijding van de GGD weet welke maatregelen er op dit gebied door de ondernemer genomen worden. Het is hierbij belangrijk dat de maatregelen zo precies mogelijk beschreven worden.
27 Maatregelen zoönosen*
Aanvullende informatie
Invullen door ondernemer
Huisvesting 1
Wordt er een huisvestingsysteem gebruikt dat gericht is op beheersing van introductie en verspreiding van microorganismen, en waarom wel/niet?
Beschrijving van huisvesting systeem. Bij sommige huisvesting systemen in de kans op insleep en verspreiding veel minder dan bij andere stallen; bijvoorbeeld dichte en open stallen/ emissiearme stalsystemen.
nee
2
Is de professionele expertise van
De dierenarts heeft kennis van preventie van dierziekten.
nee
Bij compartimentering voorkom je dat micro- organismen verspreiden van de ene (leeftijds)groep dieren naar de andere groep.
Ja, paarden en kalveren
een dierenarts
betrokken bij het stalontwerp (ontwikkeling van stal en huisvestingssysteem), en waarom wel/niet? 3
Wordt er gebruik gemaakt van compartimentering (scheiding leeftijdsgroepen en afdelingen), en waarom wel/niet?
gescheiden gehuisvest.
4
5
6
Hoe zijn de punten voor
De punten voor mestafzuiging niet onder
mestafzuiging gesitueerd?
luchtinlaatplaatsen situeren om zo de overdracht van ziektekiemen van extern te beperken.
Welke veterinaire adviezen zijn
Opnemen van veterinaire adviezen voor de verbetering
opgenomen?
van
Waarom is er sprake van gesloten
Het advies is om een (zo veel mogelijk) gesloten
of open bedrijfsvoering?
bedrijfsvoering te hanteren om insleep van microorganismen te verminderen.
interne en externe biosecurity.
Mestafzuigpunten zijn altijd gesloten.
Adviezen dierenarts worden strikt opgevolgd. Kalveren worden aangevoerd en op slachtrijp moment afgevoerd.
Routing 7
Loopt de routing van
ja
vrachtverkeer met levende dieren en mesttransport buiten bebouwde komt? 8
Is het mogelijk om bij een uitbraak van zoönose wegen af te
sluiten zodat diertransport en mesttransport buiten de bebouwde kom omgeleid wordt?
ja
9
Door welke vegetatie en
De vegetatiedichtheid en bodemomstandigheden zijn
bebouwing wordt het bedrijf omringd?
factoren die invloed hebben op de verspreiding van micro-organismen. Micro-organismen zullen zich in een bosrijke of vochtige omgeving minder makkelijk verspreiden dan in een droge of open omgeving. Daarom vraagt de GGD een beschrijving van deze lokale gebiedsomstandigheden.
Erfbeplanting aanwezig.
Kwalitatieve beschrijving 10
Welk type zoönosen komt voor bij de diersoort op het bedrijf en welke extra maatregelen zijn gericht op de bestrijding van deze zoönosen?
Het is belangrijk om te weten welke zoönosen op het
bedrijf kunnen voorkomen, voor de veehouder zelf, maar ook voor andere mensen die in de stallen komen. Bij inzicht in de relevante zoönosen krijgt men ook inzicht op welke wijze de zoönosen voorkomen kunnen worden en welke maatregelen men dus kan nemen.
Trichopytie ofwel ringschurft, salomonellose, cryptosporidiose, coli,
Opleidingseisen eigenaar/personeel 11
Wat voor een opleidingsplan voor
Om de kennis over zoönosen en preventiemaatregelen
personeel (inclusief eigenaar) is op het bedrijf aanwezig? Zijn hierin de volgende punten
actueel te houden is het van belang dat de veehouder en eventuele medewerkers zich regelmatig laten bijscholen.
opgenomen: • zoönosen
Voor Campylobacter, ESBL-producerende bacteriën en HEV geldt dat deze aanwezig zijn in feces van besmette
Ondernemer volgt cursussen en laat zich voorlichten door dierenarts/bedrijfskundige.
• hygiënemaatregelen • het houden van • herkenning • te nemen
dieren
dierziektes
maatregelen
In welke mate is er in het
opleidingsplan aandacht voor periodieke bijscholing?
Hygiëne
dieren. Feces kan op de huid van besmette dieren terechtkomen; via direct contact met deze oppervlakten kan besmetting optreden bij mensen. Goede persoonlijke hygiëne kan deze transmissieroute voorkomen (onder andere handen wassen, geen hand-mondcontact, handschoenen). Mondkapjes kunnen toegevoegde bescherming geven. In een studie onder Nederlandse varkenshouders blijkt echter dat gebruik en hergebruik van mondkapjes juist een risicofactor zijn voor dragerschap van EBSL- producerende E. coli (Zomer et al. , 2014). Zorg voor goede protocollen indien gebruik gemaakt wordt van persoonlijke beschermingsmiddelen. Met extra aandacht voor hygiëne wordt insleep, verspreiding en uitstoot van zoönosen beheerd. De andere aspecten van hygiëne zijn ook voor
de werknemers belangrijk. 12
In welke mate is er een scheiding
De inrichting van een bedrijf is van belang voor uitstoot
het schone en niet-schone bedrijfsgedeelte?
naar de buitenomgeving en
tussen
13
kan ook de gezondheid van de dieren in belangrijke mate − positief of negatief beïnvloeden.
Bezoekers mogen niet in de kalverenstallen komen.
Is er een spoelplaats aanwezig
Voor vrachtwagens is een
de dieren, en waarom wel/niet?
spoelplaats aanwezig.
voor
14
15
Is er een aparte opvang
Door zieke dieren in een aparte ruimte te plaatsen
beschikbaar voor zieke dieren, en waarom wel/niet?
voorkomt men verdere verspreiding van de ziekte.
Hoe wordt verzekerd dat in het
Bacteriën/ virussen kunnen worden verspreidt door huisdieren.
Stallen zijn afgesloten
Welke maatregelen zijn getroffen om watervervuiling te voorkomen?
Het waterleidingsysteem blijkt te vaak ziektekiemen en
Regelmatige reiniging drinkwatersysteem.
Welke bezoekers komen stal?
Komen er bijvoorbeeld ook schoolklassen, worden er
bedrijfsgedeelte
Ziekenboeg is aanwezig.
andere (landbouw)huisdieren kunnen komen? geen
16
17
18
er in de
Welke beschermingsmaatregelen worden toegepast als bezoekers de stal ingaan?
te verspreiden.
resistente bacteriën Dit heeft invloed op antibioticaresistentie en de ontwikkeling van zoönosen. In de praktijk worden veel (chemische) middelen ingezet om de microbiologische kwaliteit te verbeteren, maar dit heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit van het drinkwater.
open
dagen gehouden, is er sprake van een zichtstal etc.
Ter preventie van overdracht van ziekteverwekkers naar
dieren en vice versa.
Nvt. De bezoekers vanwege
de paardenhouderij komen niet bij de kalveren. Bedrijfskleding/laarzen voorhanden.
19
Welke eisen zijn opgenomen voor de opslag van voermiddelen, ongedierte-bestrijdingsmiddelen, gewasbeschermings-middelen
I. v. m. veiligheid is het van belang dat de middelen in een
afgesloten ruimte staan. Is de mest afgedekt of wordt het meteen afgevoerd?
Vastemestopslag niet afgedekt.
Ongedierte kan zorgen voor insleep en verspreiding van ziekteverwekkers.
Ongediertebestrijding is uitbesteed aan erkend bestrijder.
en mest?
20
Wordt er een actief ongediertebestrijdingsbeleid gevoerd, en waarom wel/niet?
Geen middelen aanwezig.
Het handhaven van strikte hygiëne op het bedrijf is van
belang om insleep van zoönoseverwekkers tegen te gaan. Hierbij is ook plaagdierenbestrijding van belang en mogelijk ook vliegenbestrijding. Dit laatste wordt vooral genoemd in verband met Campylobacter. Diergezondheid 21
Wordt het bedrijf begeleid door een vaste geborgde dierenarts (vermeld hierbij de naam van de dierenarts)?
Begeleiding van een vaste geborgde dierenarts geeft aan hoe vaak de gezondheid van de dieren op het bedrijf gecontroleerd wordt. Meer informatie over geborgde dierenartsen:
Vaste begeleiding door
dierenarts.
Externe link:http://www. geborgdedierenarts. nl/ 22
Hoe vaak vindt er
bedrijfsbegeleiding door de dierenarts plaats?
Minimaal 1x maand bedrijfsbegeleiding door dierenarts.
Minimaal 1x per maand
23
24
Is er een bedrijfsgezondheid- en
In het bedrijfsgezondheid- en bedrijfsbehandelplan staan
behandelplan op het bedrijf aanwezig, en wat houden deze in?
de preventieve maatregelen die het bedrijf neemt t. a. v. dierziekten en welke medicijnen
Welke maatregelen worden genomen om de verspreiding van zoönosen bij de aan- en afvoer van dieren te voorkomen?
Zie IKB-eisen en IKB-rapportage.
Bezoekers komen niet in de kalverenstallen.
Een verwijzing naar een certificaat maakt niet altijd
• Is er een IKB-geregistreerde
duidelijk welke maatregelen er daadwerkelijk, op het bedrijf, genomen worden. Beschrijf daarom expliciet de maatregelen die worden genomen en of de situatie in de aanvraag verandert.
IKB geregistreerde aan- en
afvoer van dieren, en waarom wel/niet? aan- en
Ja,
worden voorgeschreven.
afvoer van dieren.
25
Hoeveel volwassen dieren worden er gehouden per m2 leefoppervlakte in de stal?
Als dieren dicht op elkaar zitten kan de infectiedruk hoger zijn.
Circa 2 m2 per kalf
26
Hoe gaat men om met
Om antibioticaresistentie te voorkomen is het belangrijk om zo min mogelijk antibiotica te gebruiken. De SDa
Doel is het antibioticagebruik zo laag mogelijk te houden.
antibioticagebruik bij de dieren?
(Stichting Diergeneesmiddelen autoriteit) heeft streefwaarden per sector vastgesteld. Eventueel kan de dierdagdosering worden vermeld.
27
Wordt er deelgenomen aan GD keurmerk zoönosen, en waarom wel/niet?
Voor meer informatie over eisen en certificering: Externe
Nee
link:http://www. gddiergezondheid. nl/ Externe link:keurmerkzoonos Externe link:en
Maatregelen specifiek voor gesloten stalsystemen 28
Is toegang tot het schone
bedrijfsdeel alleen mogelijk via een hygiënesluis, en waarom wel/niet?
Bij een hygiënesluis is het duidelijk dat men zich moet omkleden, handen wassen en eventueel douchen voordat de bezoeker de stal betreedt.
Ja,
29
Welke eisen zijn er gesteld aan de hygiënesluis en omkleedruimte?
Bijvoorbeeld een nieuwe overall/schoenen als je in ander compartiment/stal komt om niet de micro- organismen mee te nemen van de ene plaats naar de andere, handen wassen, douchen.
Schone overall/laarzen bij betreden kalverenstallen.
30
Is er op het bedrijf een vaste
I. v. m. verspreiding van micro-organismen via de
werkverdeling (bijvoorbeeld per dag één werknemer per compartiment), en waarom wel/niet?
werknemer/veehouder tussen de verschillende compartimenten of diergroepen.
Ondernemer verricht alle werkzaamheden.
Maatregelen specifiek voor gemengde bedrijven
31
Hoe wordt op het bedrijf
Met name de combinaties varkens en pluimvee, verwante
voorkomen dat microorganismen zich tussen de twee diersoorten kunnen uitwisselen?
soorten als rundvee en kleine
herkauwers (schapen/geiten), en kleine herkauwers onderling, brengen risico’s m. b. t. zoönosen met zich mee.
Er worden enkel kalveren en paarden gehouden. Deze zijn
gescheiden gehuisvest.
Hoewel de kans klein is, bestaat er voor aviaire influenza een kans op het ontstaan van een nieuw influenzavirus door vermenging van varkens- en aviaireinfluenzavirussen wanneer grote aantallen pluimvee en varkens op één bedrijf gehuisvest worden. De kans bestaat dat een aviaire- influenzavirus overdraagbaar wordt van mens op mens, wat een gevaar is voor de volksgezondheid (Maassen et al. , 2012). Het is daarom verstandig deze dieren niet op hetzelfde bedrijf te houden. Maatregelen specifiek voor pluimveehouderijen 32
Nvt.
Hoe wordt het pluimvee
Het gaat om een maatregel ter voorkoming op bewezen
gehuisvest?
verhoogd risico op besmetting pluimvee via externe bronnen (trekvogels). Afhankelijk van de beoogde locatie en aantal omwonenden vindt hier afweging plaats tussen dierenwelzijn en gezondheid.
• Binnenhuisvesting • Buitenhuisvesting
met
overkapping
• Buitenhuisvesting met
extra
monitoring
• Buitenhuisvesting
33
Wordt de pluimveehouder (en medewerkers) jaarlijks gevaccineerd tegen influenza (griepspuit)? Maatregelen specifiek voor varkenshouderijen
34
Nvt.
Wordt de varkenshouder (en medewerkers) jaarlijks gevaccineerd tegen influenza (griepspuit)? Maatregelen specifiek voor geitenhouderijen
35
Welke extra maatregelen neemt de geitenhouderij n. a. v. de opgestelde maatregelen na de Qkoorts epidemie?
V. Transport Gezondheidseffecten
Nvt.
Zie voor meer informatie: Externe link:https://www. nvwa. nExterne link:l Externe link:/documenten/communicatie/ Externe link:alle-Externe link:themas/folder/2016m/folder-q-koorts
Transportbewegingen van en naar het bedrijf kunnen een negatief effect hebben op de omgeving door middel van geluid, geur, het risico op ongevallen en de uitstoot van fijnstof. Het is hierbij belangrijk op welke tijden transport plaatsvindt (’s avonds of overdag), en de routing van vrachtverkeer (binnen of buiten bebouwde kom).
Transport (uit toetsingsinstrument)
Maatregelen
Opnemen in eisen vergunningaanvraag: Toetsing of weging
Aanvullende informatie en toelichting door ondernemer
Toetsing bijvoorbeeld aan verkeers- en
Parkeren geschied op eigen terrein. Laden/lossen van kalveren niet in nabijheid paardenstallen.
Maatregelen gericht op de activiteit:
Inventariseer of er knelpunten zijn voor de verkeersveiligheid bij het voorgenomen initiatief. Neem maatregelen door: Scheiding langzaam- en vrachtverkeer Type wegverharding sluit aan bij vrachtverkeer
Ligging voet- en fietspaden en oversteekplaatsen Goede verlichting wegen Maximale toegestane snelheid Parkeerplaatsen op terrein zelf of aparte plaatsen aanwijzen waar opleggers met dieren tijdelijk kunnen staan.
vervoersplan gemeente.
Maatregelen gericht op uitstoot:
Inpandige laad- en/of afleverplaats (laad-, afleverplaats zijn aan minimaal drie zijden en van bovenaf gesloten)
Weging
nvt
Maatregelen gericht op blootstelling:
Tijdstip transportbewegingen: Regel de tijdstippen voor het laden en lossen bij aanen afvoer van: •
•
Diervoeders •
•
Mest •
•
Dieren •
•
Kadaver •
•
Tankwagen (melk)
Toetsing
Er wordt gewerkt met volle vrachten,
dit beperkt het aantal transporten.
•
•
Eieren •
•
Aanvoer grondstoffen
Niet vóór 7 uur in de ochtend en na 19 uur in de avond. VI. Landschappelijke inpassing Gezondheidseffecten Landschappelijke inpassing heeft een directe relatie met gezondheid. Bomen en struiken hebben een positief effect op gezondheid door de invloed op geluid. Een groen uitzicht vermindert de hinder die lawaai kan opleveren hoewel het feitelijk geluidniveau niet word verlaagd door beplanting 28 Daarnaast is de hoeveelheid groen in de woonomgeving van mensen positief geassocieerd met de ervaren gezondheid van bewoners, zowel in stedelijke en plattelandse woonomgeving. De positieve bijdrage van groen wordt veroorzaakt door het optreden van verkoeling en vermindering van hitte-stress (stedelijk). .
Ook kan de aanwezigheid van lokaal groen, de concentraties luchtverontreinigende stoffen in de lucht kunnen verlagen, doordat de verontreinigingen op de vegetatie worden gedeponeerd of geabsorbeerd. Wees echter bedacht op bijkomende negatieve effecten, welke kunnen worden veroorzaakt door pollen en schimmelsporen afkomstig van bomen. Deze stoffen kunnen de gezondheid van allergische en/of astmatische personen negatief beïnvloeden. Landschappelijke inpassing (uit toetsingsinstrument)
Maatregelen
Opnemen in eisen van vergunningaanvraag;
toetsing of weging
Aanvullende informatie:
Invullen door ondernemer.
Alle maatregelen kunnen worden opgenomen in bestemmingsplan en/of milieuwetgeving. Welke criteria aan de maatregelen worden gegeven, staat beschreven in de Maatlat Duurzame Veehouderij.
Maatregelen gericht op uitstoot en verspreiding: Patronen
Openheid:
Weging
• afstand tussen • afstand
bouwblokken
bouwblok tot de weg
Perceelsranden: • Inzet van
Weging
singels
Inzet van water, bijv. poelen,
wadi’s en sloten
Weging
Singels aanwezig
Kavelstructuur
Erfverharding: • Percentage • Soorten
bedrijfsterrein is verhard.
erfverharding Weging
Woning losgekoppeld van bedrijfsbebouwing
Weging
Bedrijfs-
Afstand tot de weg:
Weging
bebouwing
• Stallen
algemeen
Nagenoeg gehele
verharding
Erfbeplanting
Bebouwing
Weging
• Mestopslag • Voeropslag
Bebouwing haaks op de as van de weg Bouwhoogte Kleurgebruik
Bij erfbeplanting dient bij keuze voor soorten ook een afweging gemaakt worden in effectiviteit voor gezondheid en ecologie.
Beplantingsplan is aanwezig.
Woning is losgekoppeld van stallen.
Woon-
bebouwing
Woonbebouwing qua positie ruim voor de bedrijfsbebouwing; Woonbebouwing heeft landelijk karakteristiek.
Bijlagen: Bijlage I Diertabellen. Bijlage II Kaart omgeving. Bijlage III Geuronderzoek. Bijlage IV Fijnstofrapport Bijlage V Plattegrondtekening Bijlage VI Verslag omgevingsdialoog
Bijlage I Diertabellen.
Diertabellen Nabbegat 12
vergunning 5-2-2013 StalHuisvestings-systeemDiercategorie
Aantal
Houderij/hoktype
Nr.
Code (groenlabel)
dieren
Aantal
Ammoniak
Geur
dier
kg NH3totaal kg
ou E
totaal
per sec
aantal ou E/secdier
plaatsenper dierNH3/jr.
Fijnstof per
per dier
3K1. 100 4D3. 2. 6. 1. 1 5A4. 100 7A4. 100 8A4. 100
volwassen paarden vleesvarkens vleeskalveren tot 8 maande vleeskalveren tot 8 maande vleeskalveren tot 8 maande
totaal
gram
gram per
jaar
8
8
5,0
40,0
-
-
-
-
580
580
1,5
870,0
17,9
10. 382,0
153
88740
235
235
3,5
822,5
35,6
8. 366,0
33
7755
240
240
3,5
840,0
35,6
8. 544,0
33
7920
240
240
3,5
840,0
35,6
8. 544,0
33
7920
TOTALEN BEDRIJF
3. 412,5
35. 836,0
112. 335,0
plan 2019 met vleeskalveren in stal 5 StalHuisvestings-systeemDiercategorie Nr.
Aantal
Aantal
Houderij/hoktype
dier
Code (groenlabel)
dieren
Ammoniak
Geur
kg NH3totaal kg
ou E
totaal
per sec
per aantal ou E/secdier
plaatsenper dierNH3/jr.
Fijnstof
per dier
3
0
0
0,0
0,0
-
totaal
gram
-
gram per
jaar -
-
4K1. 100
volwassen paarden
23
23
5,0
115,0
-
-
-
5A4. 100
vleeskalveren tot 8 maande vleeskalveren tot 8 maande vleeskalveren tot 8 maande
240
240
3,5
840,0
35,6
8. 544,0
33
7920
320
320
3,5
1. 120,0
35,6
11. 392,0
33
10560
320
320
3,5
1. 120,0
35,6
11. 392,0
33
10560
0
0
0,0
0,0
-
-
-
-
7A4. 100 8A4. 100 9
TOTALEN BEDRIJF
3. 195,0
31. 328,0
-
29. 040,0
plan 2019 met paarden in stal 5 StalHuisvestings-systeemDiercategorie Nr.
Houderij/hoktype Code (groenlabel)
Aantal
Aantal
Ammoniak
Geur ou E
dieren
dier kg NH3totaal kg plaatsenper dierNH3/jr.
Fijnstof gram totaal aantal per ou E/secdier
per sec per dier
3 4K1. 100 5K1. 100 7A4. 100 8A4. 100 9
TOTALEN BEDRIJF
volwassen paarden volwassen paarden vleeskalveren tot 8 maande vleeskalveren tot 8 maande
totaal gram per
jaar
0
0
0,0
0,0
-
-
-
-
23
23
5,0
115,0
-
-
-
-
40
40
5,0
200,0
-
-
-
-
320
320
3,5
1. 120,0
35,6
11. 392,0
33
10560
320
320
3,5
1. 120,0
35,6
11. 392,0
33
10560
0
0
0,0
0,0
-
-
-
-
2. 555,0
22. 784,0
21. 120,0
Bijlage II Kaart omgeving.
Kaart omgeving Nabbegat 12
Bijlage III Geuronderzoek.
Geurberekeningen Nabbegat 12 te Zeeland
Geurberekeningen
Aanmeldingsnotitie
Locatie: Nabbegat 12 te Zeeland
Opgesteld door: ROBA Advies Heuvelstraat 12 5751HN Deurne tel. 0493-242133
Inhoudsopgave Voorgrondberekeningen
. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .
4
Achtergrondberekening
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .
8
Voorgrondberekeningen Vanaf 1 januari 2007 vormt de Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) het toetsingskader voor als het gaat om geurhinder vanwege dierenverblijven van veehouderijen. De door veehouderijen veroorzaakte geurbelasting op gevoelige objecten in de omgeving wordt uitgedrukt in Odourunits (Ou). Voor onderhavige locatie is het Activiteitenbesluit van kracht. In artikel 3. 115 lid 2 onder b van het Activiteitenbesluit is aangegeven hoe om te gaan met geur in geval van een overbelaste situatie:
De door de inrichting na de uitbreiding veroorzaakte geurbelasting op de omliggende geurgevoelige objecten is berekend met het hiervoor ontwikkelde programma V-stacks vergunningen. De waarde voor de maximale geurbelasting op gevoelige objecten die door veehouderijen mag worden veroorzaakt in het buitengebied waar de locatie is gelegen, is in de Gewijzigde Verordening geurhinder en veehouderij 2014 gemeente Landerd vastgesteld. In het figuur hieronder zijn de geurnormen van de directe omgeving weergegeven. Daarnaast dient er rekening gehouden te worden met vaste afstanden uit de Wgv. Zo dient een afstand van 50 meter van het emissiepunt en 25 meter van de gevel van de stal t. o. v. andere bedrijfswoningen en voormalige agrarische bedrijfswoningen, die op gehouden zijn deel uit te maken van veehouderijen, gehouden te worden. Het dichtstbijzijnde geurgevoelige object, Nabbegat 6, is gelegen op circa 50 meter van het emissiepunt (stal 4) en op circa 42 meter van de gevel van de stal. Dit voldoet aan de eerder genoemde richtafstanden.
Voorgrondbelasting geur
De door de inrichting aan het Nabbegat 12 na de uitbreiding veroorzaakte geurbelasting op de omliggende geurgevoelige objecten is berekend met het hiervoor ontwikkelde programma V-stacks vergunningen (zie hieronder). Hierbij is zowel optie 1 alsook optie 2 berekend. Geurberekening vergunde situatie: Naam van de berekening: Nog niet bekend Gemaakt op: 10-05-2019 13:20:00 Rekentijd: 0:00:04 Naam van het bedrijf: Deijne Nabbegat vergunning 2013 Berekende ruwheid: 0,19 m Meteo station: Eindhoven Brongegevens: Volgnr.
BronID
X-coord.
Y-coord.
EP Hoogte
1 2 3 4
stal 5 stal 7 stal 8 stal 4
173 644 173 610 173 600 173 657
413 653 413 670 413 690 413 612
5,5 7,5 7,5 4,4
Geur gevoelige locaties: GGLID Volgnummer 5 Nabbegat 11 6 Nabbegat 6 7 Nabbegat 3 8 Nabbegat 5 9 Nabbegat 10 10 Nabbegat 8 Schaijkseweg 17 11 12 Voederheil 18 13 Hoefslag 10
Xcoordinaat 173 612 173 710 173 735 173 758 173 736 173 837 173 916 174 691 174 953
Gem. geb. hoogte
EP Diam.
EP Uittr. snelh.
E-Aanvraag
4,3 5,4 5,4 3,2
0,50 1,26 1,26 0,50
0,40 8,00 8,00 4,00
8 366 8 544 8 544 10 382
Ycoordinaat 413 491 413 626 413 603 413 588 413 660 413 688 413 713 413 208 413 123
Geurnorm 9,0 9,0 9,0 9,0 9,0 9,0 9,0 6,0 1,0
Geurbelasting 8,0 24,1 16,8 12,5 14,6 6,7 4,3 0,5 0,4
Geurberekening aanvraag optie 1:
Geurberekening aanvraag optie 2:
Uit deze berekeningen volgt dat in de bestaande situatie er sprake is van een overbelaste situatie (zie tabel 1). Op het bedrijf wordt een geurbelastingreducerende maatregel toegepast, namelijk het niet meer houden van vleesvarkens. Vervolgens bedraagt in de nieuwe situatie optie 1 en optie 2 de geurbelasting niet meer dan de vastgestelde geurnorm.
Achtergrondberekening Berekening V-stacks gebied vigerende situatie Receptoren ID X 1001 173612 1002 173710 1003 173735 1004 173758 1005 173736 1006 173837 1007 174002 1008 174020 1009 174041 1010 174120 1011 174146 1012 174127 1013 174166 1014 174182 1015 174156 1016 174152 1017 174167 1018 174122 1019 174234 1020 174243 1021 174347 1022 174146 1023 174057 1024 174084 1025 174051 1026 174646 1027 174626
Y
NORM_OU 413491 413626 413603 413588 413660 413688 413628 413613 413605 413531 413504 413508 413406 413320 413378 413366 413282 413241 413234 413235 413219 413188 413131 413202 413123 412690 412626
20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 10 10
adres Nabbegat 11 Nabbegat 6 Nabbegat 3 Nabbegat 5 Nabbegat 10 Nabbegat 8
Schaijksweg 15a Schaijksweg 15 Schaijksweg 13 Schaijksweg 9 Schaijksweg 7 Schaijksweg 7a Schaijksweg 5 Schaijksweg 4 Schaijksweg 3a Schaijksweg 3a Schaijksweg 2 Schaijksweg 1 Voederheil 28 Voederheil 26 Voederheil 31 Voederheil 35 Zevenhuis 1 Zevenhuis 2 Zevenhuis 3 Blazoenlaan 22 Blazoenlaan 47B
Bronnen ID N R
_
X CO O R D IN A A T
_
Y C O O DR IN A A T
-
EP oh o gt e
eg m eg
b oh o gt
-
EP d ai
-
EP itt
u
m e et r
re e
vE e r ug n
mE a x eV r ug n
d
oP s ct o ed
e
1001
172883
417517
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
284. 80
284. 80
1002
172579
417414
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
3560. 00
3560. 00
1003
173443
417475
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
312. 00
312. 00
1004
173864
417397
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
23947. 00
23947. 00
1005
174059
417352
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
20710. 00
20710. 00
1006
173536
417418
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
35640. 00
35640. 00
1007
169782
417071
5. 00
4. 30
0. 50
0. 40
1530. 80
1530. 80
1008
169809
417109
5. 00
1. 50
0. 50
0. 40
15. 30
15. 30
1009
170411
416666
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
3168. 40
3168. 40
1010
170145
416599
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
213. 60
213. 60
1011
170563
416339
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
18869. 32
18869. 32
1012
171032
416909
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
12255. 60
12255. 60
1013
171273
416506
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
585. 00
585. 00
1014
173886
414017
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
15903. 00
15903. 00
1015
173118
414797
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
5980. 80
5980. 80
1016
173224
414649
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
15. 60
15. 60
1017
172831
413690
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
42922. 30
42922. 30
1018
173460
415271
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
5. 10
5. 10
1019
173253
415203
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
54990. 00
54990. 00
1020
174009
415116
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
136425. 50
136425. 50
1021
170394
413047
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
712. 00
712. 00
1022
175855
417550
5. 00
6. 00
0. 50
4. 00
783. 20
783. 20
1023
174831
417190