Bijlage 8 - Rapportage van Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) onderzoek kunstcollectie Maashorst (15 april 2025)
Tekst van het document
-
VERTROUWELIJK
-
Rapportage onderzoek 15 april 2025
Gemeente Maashorst
Deze rapportage mag uitsluitend worden aangewend ten dienste van de doelstelling van de opdracht. Het is niet toegestaan deze rapportage – of delen daaruit – zonder onze toestemming aan te wenden voor andere doeleinden.
BING biedt gespecialiseerde adviesexpertise , onderzoeksexpertise en een vraagbaakfunctie aan op het gebied van integriteit en ongewenste omgangsvormen. Het bureau richt zich daarbij zowel op de publieke sector (gemeenten , provincies , etc.) , semipublieke sector , als het bedrijfsleven. Onze adviseurs werken vanuit onze drie kernwaarden: onafhankelijk , deskundig en met respect.
-
VERTROUWELIJK
-
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
4
1. 1
Aanleiding en doelstelling
4
1. 2
Door BING verrichte werkzaamheden
4
1. 3
Procesbeschrijving
5
2.
Samenvatting
6
2. 1
Aanloop
2. 2
Kunstcollectie oud-Uden
2. 3
Vermissing kunstwerken waaronder zeefdruk van Andy Warhol
2. 4
Vermeende uitspraak m. b. t. de wetenschap bij wie de Warhol
3.
naar
het onderzoek
6 7 7
,
aan
de muur hangt
Conclusie en aanbevelingen
9 9
3. 1
Conclusies over de vermiste kunstwerken
9
3. 2
Aanbevelingen
10
Rapportage onderzoek gemeente Maashorst
| 15 april 2025
| 3
VERTROUWELIJK
-
4
-
Inleiding
Deze
rapportage is opgesteld college van burgemeester en offerte van BING van vrijdag
naar
aanleiding
wethouders 22
november
een opdracht tot een onafhankelijk onderzoek van het gemeente Maashorst. De opdracht is vastgelegd in de 2024, die op dinsdag 26 november 2024 voor akkoord is van
van
de
ondertekend. 1
Aanleiding
In voornoemde
en
offerte
doelstelling zijn de aanleiding
en
doelstelling
als
volgt
verwoord:
‘Aanleiding Ons is de volgende aanleiding geschetst. Sinds 1 januari 2022 vormen de voormalige gemeenten Landerd en Uden samen de gemeente Maashorst. In 2018 is in de voormalige gemeente Uden een inventarisatie van de kunstcollectie. Op basis van de inventarisatie heeft de toenmalige raad in september 2018 uitgevoerd de beslissing genomen om een deel van de kunstcollectie in bruikleen te geven aan Museum Krona, een deel van de werken tentoon te stellen in het gemeentehuis en de overige werken op te slaan en vervolgens terug te geven aan de kunstenaar, dan wel de juridische erfgenamen, dan wel te veilen. De kunstwerken zijn tijdelijk opgeslagen in de bibliotheek van de voormalige gemeente Uden. Uiteindelijk is de collectie in het gemeentehuis van de gemeente Maashorst opgeslagen. Op 9 november 2023 heeft een raadslid vragen gesteld over de kunstcollectie. De portefeuillehouder heeft destijds toegezegd een inventarisatie van de kunstcollectie uit te laten voeren en de uitkomst aan de raad ter beschikking te stellen. Uit de inventarisatie werd bekend dat een aantal kunstwerken schade (waterschade en schimmelvorming) hebben opgelopen tijdens de verbouwing van het gemeentehuis en zijn afgevoerd en dat 46 kunstwerken niet meer in bezit zijn van de gemeente Maashorst.
Eén van de vermiste kunstwerken betreft een zeefdruk van Prinses Beatrix van de kunstenaar Andy Warhol met een taxatiewaarde € 14.000. De taxatiewaarde van de 46 vermiste kunstwerken bedraagt € 22.335. De gemeente Maashorst heeft aangifte gedaan van vermissing van de kunstwerken.
De
concerncontroller
uitgevoerd gehouden. Op
met
medewerkers
en
basis
de
directeur Sociaal
Domein
ai.
hebben
een
intern
onderzoek
(geanonimiseerd) interviews
zij niet met zekerheid kunnen vaststellen of de (per ongeluk) zijn afgevoerd zijn ontvreemd. Het college heeft besloten om aan een extern onderzoeksbureau om te verstrekken te komen tot objectieve en onafhankelijke opdracht rondom de kunstcollectie in combinatie met de waarheidsvinding doorkijk naar wat nodig is naar de toekomst toe voor verdere professionalisering en integriteitsbewustzijn in de organisatie. van
het
en
intern
onderzoek
hebben
vermiste kunstwerken
danwel
Doelstelling onderzoek Doelstelling van het onderzoek
is de relevante feiten
kunstwerken
in kaart te
de vermissing van de 46 vermissing is enerzijds gericht indien aan de orde met betrekking op waarheidsvinding en daarnaast op het geven van aanbevelingen en tot beheersmaatregelen (bijvoorbeeld rondom logistiek beveiliging, risicobeheer, communicatie en verantwoordelijkheden) en het integriteitsbewustzijn binnen de organisatie. Wij zullen de uitkomsten van het onderzoek aan u rapporteren, zodat u op basis daarvan eventuele vervolgstappen kunt zetten.” te onderzoeken
en
brengen.
en
omstandigheden
Het onderzoek
rondom
naar
de
—
122
Door
In het kader
BING van
Kennisname
—
verrichte werkzaamheden
het onderzoek en
analyse
hebben van
wij de volgende
relevante
werkzaamheden
documentatie
over
de
verricht: inhoud
van
de
verslaglegging van het intern vooronderzoek en relevante documentatie verkregen van en de geïnterviewden, waaronder de Product en Dienstencatalogus Facilitair en
casus,
waaronder
de
opdrachtgever
het
cultuurbeleid
—
2024 2030.
Negen Ld
individuele
interviews met de
volgende
medewerkers:
| (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) er (geanonimiseerd) e: (geanonimiseerd) ey (geanonimiseerd) u (geanonimiseerd) 5
Rapportage
onderzoek
Maashorst
| 15 april
2025
|
4
-
Een individueel
e e e
-
interview met het raadslid.
(hierna: wethouder A en B). _ Telefonisch contact met de gemeentesecretaris. _ Individuele interviews met twee wethouders
e e
VERTROUWELIJK
_
Een onderzoek
in open
Het
van
bronnen.
analyseren bevindingen. rapporteren van de bevindingen en conclusies, en aanbevelingen beheersmaatregelen en het bevorderen van integriteitsbewustzijn.
e
Het
Het
onderzoek
onderzoek
heeft
fungeerden
de
plaatsgevonden
in
de
de concerncontroller
periode en
december
2024
de directeur Sociaal
tot
Domein
en
met
ai. als
met
betrekking
tot
2025. Tijdens het contactpersonen voor de maart
onderzoekers.
Werkwijze interviews Alle geïnterviewden hebben vóór het interview een informatiebrief ontvangen waarin de aanleiding en doelstelling van het onderzoek zijn vermeld, alsmede de werkwijze van BING in het onderzoek en bij de interviews. Van elk interview is een conceptinterviewverslag gemaakt, dat vervolgens is voorgelegd aan de betreffende geïnterviewde ter verificatie. Na verificatie bij de geïnterviewde is het interviewverslag definitief gemaakt en gedeeld met de geïnterviewde. De relevante reacties van de geïnterviewden op het conceptinterviewverslag zijn in het definitieve interviewverslag verwerkt. Enkele geïnterviewden hebben uit eigen beweging of op verzoek van de onderzoekers documentatie tijdens of na het interview aan de onderzoekers ter beschikking gesteld. Deze documentatie is geanalyseerd en voor zover relevant verwerkt in deze rapportage. 1.3 De
Procesbeschrijving offerte
opgesteld en op dinsdag 26 november 2024 voor wij op vrijdag 6 december 2024 de contactgegevens van ontvangen. Na het (geanonimiseerd) B van de 10 december en verkrijgen contactgegevens zijn respectievelijk op dinsdag woensdag 11 december 2024 telefonisch afspraken voor de interviews gemaakt. Op woensdag 18 december 2024 hebben wij de drie meten dienen. de (geanonimiseerd) akkoord
van
BING
ondertekend.
is op vrijdag 22 november 2024 Van de contactpersonen hebben
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) zijn ep woensdag 11 en donderdag 12 december 2024 telefonische afspraken voor de interviews gemaakt die, gelet op hun beschikbaarheid en vanwege de kerstperiode, vervolgens op woensdag 8 januari 2025 hebben plaatsgevonden. Met de twee wethouders (hierna: wethouder A en B) en (geanonimiseerd) zijn op vrijdag 24 januari 2025 telefonische afspraken gemaakt en hebben de interviews op maandag 3 februari 2025 plaatsgevonden. Met de gemeentesecretaris is op dinsdag 11 februari 2025 telefonisch contact geweest en met (geanonimiseerd) heeft na telefonisch contact op maandag 10 februari 2025 op donderdag 13 februari 2025 via MS-teams een interview plaatsgevonden. In het proces van informatieverwerking en rapportage zijn daarna nog enkele aanvullende vragen gesteld aan enkele geïnterviewden. De conceptrapportage is op 20 maart 2025 aan de opdrachtgever verstrekt en op 1 april met de opdrachtgever besproken.
Rapportage
onderzoek
Maashorst
| 15 april
2025
|
5
-
2.
VERTROUWELIJK
-
Samenvatting
Doelstelling
feiten en omstandigheden rondom de vermissing brengen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste bevindingen van het onderzoek samengevat en geven wij weer wat op basis van het onderzoek al dan niet kan worden vastgesteld. Een chronologische tijdlijn met de belangrijkste gebeurtenissen op hoofdlijnen, is opgenomen als bijlage 1 bij onderhavige rapportage. De gedetailleerde bevindingen van het onderzoek zijn in bijlage 2 opgenomen. van
de
46
van
het onderzoek
kunstwerken
is
enerzijds
te onderzoeken
de
relevante
in
kaart
en
te
Het
onderzoek is tevens gericht op het geven van aanbevelingen met betrekking tot beheersmaatregelen bijvoorbeeld rondom beleid en richtlijnen, logistiek, beveiliging, risicobeheer, communicatie, eigenaarschap en het integriteitsbewustzijn binnen de organisatie. Deze aanbevelingen zijn opgenomen in paragraaf 3.2. waarbij ook de al genomen beheersmaatregelen worden besproken. 2.1
Aanloop
naar
het onderzoek
Wij beginnen de relevante feiten en omstandigheden rondom de vermissing met de vraag van een raadslid in de begrotingsvergadering van donderdag 9 november 2023 tot aan het besluit op basis van de uitkomsten van het intern vooronderzoek tot het instellen van een extern onafhankelijk onderzoek eind oktober 2024. Vraag In
van
het raadslid
de
9 november 2023 verzoekt een raadslid om het begrotingsvergadering van donderdag taxatie/inventarisatie rapport van de kunstcollectie van de voormalige gemeente Uden. Het raadslid verklaart aan BING dat hij naar de taxatie/inventarisatie heeft gevraagd vanwege het voornemen om de cultuursector te korten voor een bedrag van € 70.000. Het raadslid beoogde dat de opbrengst van de verkoop van de kunstcollectie, een financiële oplossing zou kunnen bieden voor het tekort binnen de cultuursector. Het verzoek van het raadslid is op de toezeggingenlijst van de raad geplaatst.
Handelingen Teneinde
na
vraag
inzicht
te
van
krijgen
het raadslid in
de
over
status
de kunstcollectie de
van
(geanonimiseerd) 3 op woensdag overzicht kunstcollectie Oud-Uden.
Daaropvolgend
kunstcollectie 29
mei
heeft
2024
ontving
een
begin juni
wethouder
Exceloverzicht
2024
een
104
kunstwerken
omdat
die zouden
van
de inhoud
niet bekend
is
van waar
zijn afgestoten. Op
(geanonimiseerd) de
bestandsnaam
overleg plaatsgevonden
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Fr kennis is genomen
A met
en
wethouder
A
tussen
waarbij
het
overzicht kunstcollectie Oud-Uden. Uit het overzicht blijkt dat
die
zijn
basis
van
en
die
46
kunstwerken
niet
meer
in bezit
informatie heeft wethouder A
een
van
zijn van de gemeente, agenda opgesteld voor
overleg met (geanonimiseerd) en (geanonimiseerd) met raad, 3) E-depot en een agendapunten: 1) Inventarisatie en taxatie, 2) een waar alle kunst in dat het is ruimte te hebben agendapunt wenselijk opslag kan worden genomen of te verkennen samen met Krona Museum een goede oplossing te zoeken waar mogelijk de provincie (BHIC & Brabants Erfgoed) iets kan betekenen. Volgens wethouder A kreeg hij pas eind augustus 2024 antwoord op zijn gestelde vragen (na afwezigheid vanwege persoonlijke omstandigheden en het zomerreces) en heeft hij na de zomer van 2024 in een van de collegevergaderingen gemeld dat hij nog te weinig informatie had over de status van de ontbrekende kunstwerken om de raad hierover transparant te informeren. Op basis van dat gegeven hebben het college en de directie gezamenlijk besloten een intern onderzoek in te stellen ten einde meer duidelijkheid te verkrijgen. een
Toezeggingën
drie
Intern
algemeen
vooronderzoek
Het interne
(voor)onderzoek uitgevoerd door de concerncontroller en de directeur Sociaal Domein ai. begon donderdag 3 oktober 2024 en is eind oktober 2024 afgerond. Met betrokken (voormalig) medewerkers en (voormalig) managers zijn gesprekken gevoerd teneinde de feiten en omstandigheden rondom de vermiste kunstwerken in kaart te brengen. Het interne onderzoek is afgerond met een ‘memo inzake tijdlijn, feiten en bevindingen kunstcollectie’ gedateerd 31 oktober 2024. In de memo is een tijdlijn van de gebeurtenissen geschetst en zijn adviezen gegeven over vervolgstappen. Naar aanleiding van de resultaten van het vooronderzoek heeft het college besloten tot een objectief onafhankelijk onderzoek door een extern onderzoeksbureau. Hiervoor heeft de concerncontroller op dinsdag 12 november 2024 een collegevoorstel geschreven. Aan BING is op dinsdag 26 november 2024 de opdracht verstrekt voor het uitvoeren van een op
Rapportage
onderzoek
Maashorst
| 15 april
2025
|
6
-
onafhankelijk onderzoek met de leerpunten voor de toekomst. 2.2 De
Kunstcollectie vermiste
nadruk op
VERTROUWELIJK
de
vermissing
van
-
de 46 kunstwerken
alsmede te adviseren
over
oud-Uden
paragraaf beschrijven wij wat 2016, het collegeadvies van geworden uitgevoerd inventarisatie in de 2019 de kunstwerken aan de kunstenaars of familie, 2018, periode 2021, teruggegeven de verbouwing van het gemeentehuis en constatering dat de kunstwerken onbeschermd in de kelder waren opgeslagen. bekend
kunstwerken
is
over
komen
de
uit de
kunstcollectie
kunstcollectie
oud-Uden:
oud-Uden.
de
In
taxatie
deze
in
—
Uit
het
onderzoek
volgt dat de kunstcollectie oud-Uden tot aan de verbouwing onder andere in het gehangen. Medio 2016 heeft Apresa B.V. op verzoek van de gemeente een taxatie het taxatierapport is een overzicht van de getaxeerde kunstwerken opgenomen. Vervolgens heeft de raad op basis van een collegeadvies d.d. 6 september 2018 een besluit genomen over de kunstcollectie, daar de gemeente op een verantwoorde wijze afstand van de kunstcollectie wilde doen. In het collegeadvies staan een vijftal bestemmingen beschreven; 1) een deel van de kunstwerken in bruikleen geven aan het Museum voor Religieuze Kunst (MRK), 2) het overige deel van de kunstcollectie zo mogelijk laten zien in het gemeentehuis, 3) een vijftig tot honderdtal kunstwerken die verkregen zijn vanuit de Beeldende Kunstenaarsregeling (BKR) en aangekochte kunstcollectie ontzamelen door ze terug te geven aan de kunstenaar, 4) als de kunstenaar afstand doet van het kunstwerk deze veilen, 5) kunstwerken die niet geveild worden overdragen aan de stichting Onterfd Goed. Voorts heeft (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) in de periode 2019-2021 een ronde langs alle kunstwerken gemaakt waaronder een interne ronde gemeentehuis uitgevoerd. In
om
te vragen
heeft
wie kunstwerken
kelder. Voor de
wilde behouden
in de
werkkamer of te ruilen met
een
ander kunstwerk
uit de
of diens
de kunstwerken die teruggeven zouden worden de kunstenaar registratie zij gebruikt gemaakt van het Excel-overzicht van de kunstwerken van eerder uitgevoerde taxatie in 2016. Uit het onderzoek blijkt dat de kunstwerken voor de verbouwing van het gemeentehuis zijn verzameld en opgeslagen in de kelder van het gemeentehuis. Uit het onderzoek werd bekend dat de kunstwerken tijdens de verbouwing van het gemeentehuis onbeschermd in de kelder hebben gestaan, verschillende keren zijn verplaatst en zowel door de verbouwing als later in juli 2023 door een lekkage (water) schade hebben opgelopen.
familie,
van
aan
heeft
2.3
Vermissing kunstwerken,
Hieronder
vatten
waaronder
Uit het
en
contact met
onderzoek
blijkt
dat
de
de
die
hebben
Andy
Warhol
van
Andy
Warhol
geleid tot de vermissing van rolcontainers met kunstwerken, waaronder de zeefdruk van Andy Warhol. De gebeurtenissen vangen aan met de ontstane waterschade en het daaruit voortvloeiende contact met de verzekering, de verdeling van de beschadigde kunstwerken, de constatering van de vermissing van de kunstwerken en het overleg wat daarna heeft plaatsgevonden. Als laatste beschrijven wij de categorieën van het overzicht van de kunstcollectie oud-Uden, waaronder de categorie van de 46 vermiste kunstwerken. Waterschade
wij de gebeurtenissen
zeefdruk
samen
verzekering
zeefdruk
van
aan
de
achterzijde
zichtbare
waterschade
had
opgelopen. (geanonimiseerd) heeft vervolgens op woensdag 16 augustus 2023 samen met (geanonimiseerd) van de ontstane waterschade aan deze zeefdruk foto's gemaakt. Voorts heeft (geanonimiseerd) eeentact opgenomen met de verzekering en
zij verwacht dat er geen expert ingezet hoeft te worden, aangezien volgens haar de ontstane eigen risico van € 2.500 zou blijven waarna de melding is gesloten. De verwachting dat de schade onder het eigen risico zou blijven (geanonimiseerd) gepaseerd op de enkel zichtbare waterschade aan de achterzijde van de zeefdruk van Andy Warhol. aangegeven schade
dat
onder het
heeft
Verdeling Zoals
de kunstwerken
van
hierboven
onbeschermd
beschreven
in de
kelder
van
augustus september 2023 duidelijk dat meerdere kunstwerken het gemeentehuis stonden zichtbare (water) schade hadden opgelopen.
was
in
—
(geanonimiseerd) heeft samen geschouwd verschillende
ME?
die
m(geanonimise rd)
met (geanonimiseerd) ce kunstwerken
verdeling gemaakt in de beschadigde kunstwerken en die vervolgens ingedeeld in bestemmingen waaronder: veilen, teruggeven aan de kunstenaar of diens familie en aanbieden
en
een
Rapportage
onderzoek
Maashorst
| 15 april
2025
|
7
-
het
De
kunstwerken
(geanonimiseerd) heeft
Constatering vermissing
van
zijn vervolgens
-
bestemming op verschillende rolcontainers gezet. van Andy Warhol hier onderdeel van was. Uit het onderzoek is geen duidelijkheid verkregen over het precieze aantal rolcontainers. De rolcontainers zijn bij elkaar in een afgesloten ruimte ‘sport opslag’ in de kelder gezet. (geanonimiseerd) zou tegen B (geanonimise rd) hebben gezegd welke rolcontainers voor grofvuil mochten worden (geanonimiseerd) F3 kan zich niet meer herinneren wie aangeboden en welke bewaard moesten blijven. (geanonimiseerd) RJ over de rolcontainers is en wanneer was. dit bij de uitleg aanwezig geweest aan
grofvuil.
VERTROUWELIJK
benoemd
dat
de
per
zeefdruk
kunstwerken
(geanonimiseerd) heeft verklaard dat hij op maandag 2 oktober 2023 constateerde dat nog slechts één rolcontainer in de ruimte ‘sport opslag’ stond. (geanonimiseerd) verklaart dat hij op maandagmorgen 2 BEN oktober 2023 telefonisch zich
met de medewerkers
met
daarvan
die op
vrijdag 29 september 2023 hadden opgeruimd heeft gesproken en (geanonimiseerd) aangezien die niet op (geanonimiseerd) werkt. (geanonimiseerd) kan B. herinneren dat (geanonimiseerd) zei dat hij alle kunstwerken aan het grofvuil had
meegegeven. (geanonimiseerd) kan zich niet herinneren wat (geanonimiseerd) en (geanonimiseerd) hierover hebben gezegd, maar geeft aan dat er een vervelende sfeer ontstond dangenen (geanonimiseerd) BRS kunstwerken waren opgeruimd die bewaard moesten blijven. (geanonimiseerd) geeft aan dat hij na de BE 2
constatering
dat
L
de
kunstwerken, waaronder de zeefdruk van Andy Warhol, aan het grofvuil waren meegegeven melding heeft gedaan bij zijn toenmalig leidinggevende. Uit de interviews volgt dat (gean[&onimise rd) zich naar eigen zeggen niet allemaal herinneren op welk moment kunstwerken zijn (geanonimiseerd) F3 heeft afgevoerd. Zo (geanonimiseerd) verklaart dat hij vanaf mei 2023 meerdere keren meerdere kunstwerken die beschadigd en vies waren in de restcontainer (660 liter) heeft gedaan. Hij kan zich niet meer herinneren wanneer dat is geweest, wel kan hij zich herinneren dat (geanonimiseerd) caar een GS keer bij zijn geweest. Op de vraag of (geanonimiseerd) ook eind september 2023 op een vrijdag kunstwerken heeft weggegooid geeft hij aan dat dit zeker mogelijk is, maar hij geen exacte datum weet. Desgevraagd (geanonimiseerd) aangegeven dat hij nu weet hoe de zeefdruk van Andy Warhol BN maar zich niet kan herinneren of deze onderdeel is geweest van de kunstwerken die hij heeft eruitziet, Uit het onderzoek is derhalve niet met zekerheid bekend geworden op welk weggegooid. (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) B] (al dan niet samen met GN) (geanonimiseerd) kunstwerken aan het grofvuil heeft aangeboden en of de zeefdruk daar onderdeel van was. Uit het onderzoek is wel bekend geworden dat op verschillende momenten kunstwerken met zichtbare (water) schade zijn weggegooid zonder die te registeren.
Op basis van de verklaringen stellen wij vast dat de zeefdruk van Andy Warhol in augustus/september 2023 nog in de kelder aanwezig was en sinds maandag 2 oktober niet meer en sindsdien wordt vermist. Op basis van de verklaringen zou de zeefdruk met andere kunstwerken, waarvan een deel bestemd was om te veilen, zijn afgevoerd met het grofvuil. direct
heeft
moment
Overleg maandag 2 oktober 2023 Naar aanleiding van de constatering dat op een na alle rolcontainers aan het grofvuil zijn meegegeven heeft op maandag 2 oktober een overleg plaatsgevonden waar (geanonimiseerd)
jd
(geanonJimise rd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) en (geanonimiseerd) bij aanwezig waren. Tijdens het overleg stond centraal wat er precies is
,
gebeurd.
Tijdens
het
overleg is gesproken over het verzamelen van alle kunst waaronder ook de kunstwerken van de voormalige gemeente Landerd. Uit de interviews volgt dat na het overleg, afgezien van enkele gesprekken binnen MN. (geanonimiseerd) verder geen onderzoeksactiviteiten zijn uitgevoerd. Volgens (geanonimiseerd) omdat de (geanonimiseerd) zich alleen bezighield met opslag en niet met het beheer van de kunstcollectie. Volgens (geanonimiseerd) Gr (geanonimiseerd) heeft hij in tegenstelling tot wat vermeld staat in de memo van donderdag 31 oktober 2024 B waarin de uitkomsten van het interne onderzoek aan de gemeentesecretaris zijn gepresenteerd - de directie niet in kennis gesteld. Volgens (geanonimiseerd) stond de vermissing van de kunstcollectie wel op de agenda van Portefeuillehoudersoverleg van wethouder A. Wethouder A verklaart echter dat de vermissing van de kunstwerken niet op de agenda van het Portefeuillehoudersoverleg heeft gestaan; wel is op de actielijst van de portefeuillehouder per maandag 20 november 2023 een actiepunt aangemaakt, dit naar aanleiding van de toezegging in de begrotingsvergadering van donderdag 9 november 2023, met het verzoek om een inzicht te geven in de kunstcollectie van de voormalige gemeente Landerd en Uden. Wij stellen gelet op het voorgaande vast dat er in 2023 geen noemenswaardige onderzoeksactiviteiten na de constatering van de vermissing zijn opgestart.
‚
-
Rapportage
onderzoek
Maashorst
|15april
2025
|
8
-
Inventarisatie
kunstcollectie
Uit het onderzoek
werd
over
het aantal
en
de
VERTROUWELIJK
inventarisatie
van
46 vermiste
van
2016)
uit
in
status
van
de
kunstwerken
het
overzicht
heeft
onder andere
kunstcollectie
bekend
(geanonimise rd) dat
oud-Uden
en
die
(vanuit de (naderhand) heeft
bijgehouden vervolgens volgende categorieën; geel: niet aanwezig/niet bekend/afgevoerd wegens schade, blauw: terug naar de kunstenaar/familie, rood: aanwezig geweest voor veiling maar afgestoten, groen: veiling, oranje: aanwezig in gemeentehuis in Uden (mogelijk waterschade) en paars: Museum Krona. Tijdens de inventarisatie is haar opgevallen dat er meer kunstwerken zouden zijn dan op het overzicht kunstcollectie oud-Uden vermeld staan. Zij geeft hierbij de voorbeelden van een kunstwerk dat aan (geanonimiseerd) in bruikleen zou zijn gegeven en kunstwerken die in scholen zouden hangen, maar waarvan de bij navraag niet kon aangeven waar de kunstwerken zijn. Desgevraagd heeft (geanonimiseerd) dat het aantal van 46 vermiste kunstwerken bekend is geworden uit (geanonimiseerd) RJ aangegeven het overzicht kunstcollectie oud-Uden waarop is bijgehouden welk kunstwerk waar is. (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) geeft aan dat de 46 kunstwerken het aantal is wat geveild had kunnen worden (rood in haar overzicht) aangezien die niet of nauwelijks schade hadden. onderverdeeld
de
kunstwerken
de kunstcollectie oud-Uden
(geanonimiseerd) B op taxatie
-
de
schoolleiding
2.4
Vermeende
Van
een
zou
hebben
uitspraak
m.b.t.
de
wetenschap bij wie
de Warhol
aan
de
muur
hangt
de contactpersonen werd vernomen dat iemand had gehoord dat wethouder A of het raadslid gezegd: “Ik weet zeker bij wie de kunstcollectie aan de muur hangt” of woorden van gelijke strekking. Om nader inzicht te krijgen in de herkomst van de uitspraak hebben wij naast de verklaringen van wethouder A en het raadslid ook wethouder B hiernaar gevraagd. Wethouder A en het raadslid verklaren niet bekend te zijn met deze uitspraak. Wethouder B verklaart dat de gemeentesecretaris tijdens een van de collegevergaderingen in oktober — november 2024 dit als zijnde een van de scenario’s zou hebben genoemd. De gemeentesecretaris heeft hierover verklaard dat zij in een collegevergadering in oktober of november 2024 gezegd heeft: “Ik heb gehoord dat bekend is bij wie het kunstwerk (de Warhol) aan de muur hangt” om wethouder te motiveren hierover wat toe te laten lichten, aangezien zij dit van hem zou hebben gehoord in A een eerder bilateraal overleg. Wethouder A verklaart dat hij ergens in september 2024 met de gemeentesecretaris sprak over het toen nog gaande intern onderzoek. De suggestie dat mogelijk kunstwerken bij iemand thuis aan de muur hangen is volgens wethouder A toen geopperd vanwege het feit dat zij niet wisten wat feitelijk met de verdwenen kunstwerken was gebeurd.
In deze periode, net na de zomer van 2024 heeft wethouder A een gesprek gehad met het raadslid en daarover heeft hij ook met de gemeentesecretaris in de bila gesproken. Volgens wethouder A heeft hij in de collegevergadering gezegd dat het raadslid meer vermoedens heeft dan hij aan het college wil zeggen. Het raadslid heeft desgevraagd aan BING verklaard dat hem niet bekend is wie welke kunst thuis aan de muur heeft hangen en voorts dat hij hierover niets gezegd heeft en hij hierover ook geen grap of losse opmerking heeft gemaakt. Uit de interviews maken wij op dat er niet geheel consistent over de vermeende uitspraak wordt verklaard en wij derhalve niet kunnen vaststellen of en door wie het is gezegd en/of de uitspraak op waarheid berust
3. 3.1
van
Conclusie Conclusies
Het
onderzoek
van
het
over
aanbevelingen
en
de vermiste
enerzijds gericht op waarheidsvinding. Op basis vastgesteld wat er met de vermiste kunstwerken is Het ontbreken van en beleid, gebeurd. procedures eigenaarschap rondom het onderwerp kunstwerken en het gegeven dat de kunstwerken tijdens de verbouwing onvoldoende aandacht hebben gekregen, is daar debet aan. Uit het onderzoek is niet met zekerheid bekend geworden op welk moment kunstwerken met het grofvuil zijn afgevoerd (geanonimiseerd) en of de zeefdruk van Andy Warhol daar onderdeel van was. Uit het onderzoek is wel bekend geworden dat op verschillende momenten kunstwerken met zichtbare (water) schade zijn weggegooid zonder die te registeren. Op basis van de verklaringen stellen wij vast dat de zeefdruk van Andy Warhol in augustus/september 2023 nog in de kelder aanwezig was en sinds maandag 2 oktober niet meer en sindsdien wordt vermist. Op basis van de verklaringen zou de zeefdruk van Andy Warhol met andere kunstwerken, waarvan een deel bestemd was om te veilen, zijn afgevoerd met het grofvuil. Uit naar
onderzoek
de
vermissing
kan
niet
kunstwerken
met
van
kunstwerken
zekerheid
was
worden
BS
het overzicht
kunstcollectie
oud-Uden
is af te leiden
dat
46
kunstwerken
Rapportage
bestemd
onderzoek
waren
Maashorst
om
te veilen
|15april
2025
en
|
9
-
zouden
zijn afgevoerd. Wij stellen verder
VERTROUWELIJK
vast dat
na
de
-
constatering begin
op één na alle rolcontainers met het grofvuil zijn meegegeven, geen vanwege het kennelijk ontbreken van de urgentie op de vermissing. Uit
het
onderzoek
registratie,
blijkt
opslag,
kunstcollectie
is
dat
er
geen
conserveren
uit de
en
beschikbare
oktober 2023
nadere
van
dat de kunstwerken
onderzoekstappen zijn gezet
procedures of richtlijnen zijn ten aanzien van de kunstwerken over beveiligen. Wat betreft het eigenaarschap van het onderwerp informatie niet bekend geworden bij wie het eigenaarschap van het
was belegd. Uit de interviews werd wel bekend dt (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)
onderwerp bij de Om
kunstcollectie
kunstcollectie betrokken
herhaling
te
voorkomen
is
is
geraakt.
is het
3.2
noodzakelijk
onderwerp
kunstcollectie niet
specifiek belegd.
eigenaarschap in te richten op basis van de dat recent een aanbevelingen. contactpersonen werd vernomen Cultuur beleidsmedewerker is aangesteld die zich gaat bezighouden met de kunstwerken die momenteel nog in de kelder van het gemeentehuis staan opgeslagen. Onderhavig onderzoek benadrukt het belang van een cultuur waarin medewerkers zich bewust zijn van de verantwoordelijkheden bij dergelijke waardevolle zaken.
onderstaande
het
Daarna
Van
een
van
om
het
de
Aanbevelingen
Onderdeel
van de doelstelling van onderhavig onderzoek is het geven van aanbevelingen met betrekking tot beheersmaatregelen. Zoals in de vorige paragraaf vermeld blijkt uit het onderzoek dat er geen beleid, procedures of richtlijnen zijn ten aanzien van de kunstwerken over registratie, opslag, conserveren en beveiligen. Uit de interviews werd bekend dat richtlijnen ten aanzien van de kunstcollectie zijn opgenomen in de Producten en Diensten catalogus Facilitair en het cultuurbeleid 2024-2030. In het cultuurbeleid staat onder
andere:
(……) kunst in de ruimte door toegankelijkheid van openbare vergroten goede over te verstrekken deze werken onder andere via het informatievoorziening digitale platform. Aanvullend daarop verkennen we de mogelijkheid om stukken uit de gemeentelijke kunstcollectie die nu in depot staan zichtbaar te maken in onze dorpshuizen en andere openbare panden.” (…) In
We
willen
de
Producten de
de
Dienstencatalogus
en
kunstcollectie
vragen
over
Gezien
het ontbreken
en
staat
over
de
kunstcollectie
dat het facilitair service center
alleen
helpt bij
vermeld
het archiveren
wie van
te
raadplegen
de
kunstwerken.
bij
2030 en in de Producten en procedures en richtlijnen in het Cultuurbeleid 2024 Dienstencatalogus adviseren wij die alsnog op te stellen. Hieronder geven wij een opsomming van de beheersmaatregelen die urgent zijn op basis van de bevindingen van het onderzoek. Wij merken hierbij op dat het treffen van onderstaande maatregelen mede afhankelijk zal zijn van de financiële of historische waarde van de kunstwerken. We daarom in overweging geven voorafgaand aan onderstaande voor en een taxatie laten vinden om deze financiële of conservatie, te aanbevelingen registratie plaats historische waarde vast te stellen. Echter, ook indien de financiële waarde van de aanwezige kunstwerken deze maatregelen niet volledig rechtvaardigen, adviseren wij wel passende procedures en richtlijnen op te stellen, waarbij in ieder geval wordt geborgd dat een toereikende registratie plaatsvindt en maatregelen voor zorgvuldige opslag, beveiliging en transport worden genomen en vastgelegd, mede gelet op mogelijke historische en/of emotionele waarde die gehecht kunnen worden aan de kunstwerken, buiten de financiële waarde. Ten aanzien van het merken integriteitsbewustzijn wij op dat het treffen van deze ook zal aan het besef medewerkers dat zij werken met bezittingen die beheersmaatregelen bij dragen bij waarde vertegenwoordigen. van
—
e Registratie registeren van verkregen het vastleggen van:
Het
e
_detitel
e
_de
van
naam
kunstwerken
is essentieel
voor
het beheer
en
herkomstbepaling
te denken
aan
het kunstwerk;
kunstenaar;
Rapportage
onderzoek
Maashorst
| 15 april 2025
|
10
-
• • • • • • •
VERTROUWELIJK
-
de techniek en materialen; afmeting en gewicht; de staat van het kunstwerk; foto van het kunstwerk; datum van aankoop/verkoop; factuurgegevens/ (echtheid)certificaten; opslaglocatie.
Geconserveerde opslag • Het geconserveerd opslaan van kunstwerken is essentieel voor het behoud van de kunstwerken. Uit het onderzoek blijkt dat dit niet goed gegaan is door de kunstwerken te stallen in de kelder van het gemeentehuis waarbij de kunstwerken (water)schade hebben opgelopen. Deskundige geconserveerde opslag is derhalve noodzakelijk.
,
• Toegang en beveiliging Om te voorkomen dat onbevoegden toegang krijgen tot opgeslagen kunstwerken kunnen qua beveiliging digitale sleutelsystemen met toegangslogging en het installeren van camera- en alarmsystemen worden ingezet. • Transport Bij transport van kunstwerken gebruik maken een gespecialiseerd transportbedrijf beveiligd verpakken (tags) bij het verplaatsen van de kunstwerken.
de kunstwerken
en
Integriteitsbewustzijn • Om het verantwoordelijkheidsgevoel van medewerkers ten aanzien van waardevolle bezittingen te vergroten adviseren wij medewerkers afdoende te informeren welke bezittingen als waardevol dienen te worden beschouwd. Het zorgvuldig en integer omgaan met waardevolle bezittingen is essentieel voor een betrouwbare werkomgeving. Het voorbeeldgedrag vanuit het leidinggevend kader speelt hierbij ook een cruciale rol niet alleen door het beleid en procedures aan te scherpen maar die ook dusdanig uit te dragen. Het organiseren van periodieke integriteitsworkshops waarin praktijkvoorbeelden en dilemma’s worden besproken dragen ook bij aan het integriteitsbewustzijn.
,
,
Voorts adviseren wij de kunstwerken die ten tijde van het opmaken van de rapportage kelder van het gemeentehuis Maashorst staan te inventariseren en te registeren.
nog
verspreid in de
,
Rapportage onderzoek Maashorst
| 15 april 2025
| 11
Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.
J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen