Bijlage 6 - Toelichting bijlage 2 - Quickscan flora en fauna
Tekst van het document
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel Toetsing aan natuurwetgeving en -beleid Definitief
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
1
colofon
projectnaam Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel datum 5 oktober 2023 projectnummer P06882 opdrachtgever Gemeente Maashorst BRO projectleider JRi opgesteld door LPa interne controle MvdS bron kaft BRO
Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
2
Inhoudsopgave 6.1
1
2
3
Inleiding
4
1.1
4
Werkwijze quickscan flora en fauna
Planbeschrijving
5
2.1 2.2
5 5
Huidige situatie Toekomstige situatie
Toetsing gebiedsbescherming
8
3.1 3.2
8 8
Wettelijke gebiedsbescherming Gebiedsbescherming vanuit provinciaal beleid
4
Toetsing beschermde houtopstanden
9
5
Toetsing soortenbescherming
10
5.1
11
Vogels 5.1.1
5.2
Vleermuizen 5.2.1
5.3
6
Toetsing Toetsing
Vaatplanten 5.8.1
5.9
Toetsing
Invasieve exoten
Conclusie
14
6.1.1 6.1.2
14 14
AERIUS-berekening Soortgericht onderzoek
7
Samenvatting
16
8
Geraadpleegde bronnen
17
11
12 12
12 13
13 13
13 13
13
Ongewervelde diersoorten 5.7.1
5.8
Toetsing
Vissen 5.6.1
5.7
Toetsing
Amfibieën 5.5.1
5.6
Toetsing
Reptielen 5.4.1
5.5
Toetsing
Grondgebonden zoogdieren 5.3.1
5.4
Toetsing
Vervolgtraject en advies
13
13 13
13 13
13
14
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
3
1
Inleiding
Voor alle ruimtelijke ontwikkelingen geldt dat deze in overeenstemming met de nationale natuurwetgeving en het provinciale natuurbeleid moeten worden uitgevoerd. In het kader van een bestemmingsplanwijziging ten behoeve van ontwikkeling appartementen, is door middel van een verkennend flora- en faunaonderzoek (quickscan) een beoordeling gemaakt van de mogelijke effecten die het plan kan hebben op beschermde natuurwaarden. Hierdoor wordt duidelijk of het plan in overeenstemming is met de natuurwetgeving.
1.1
Werkwijze quickscan flora en fauna
In de quickscan zijn de gevolgen van de ruimtelijke ingreep afgezet tegen potentieel aanwezige natuurwaarden die vanuit de Wet natuurbescherming en provinciaal beleid zijn beschermd. Deze werkwijze vloeit voort uit de brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’ van het Ministerie van Economische Zaken van december 2016. Om een beeld te krijgen van de natuurwaarden is op 29 augustus 2023 tussen 12.00 – 12.30 uur door een ecoloog van BRO 1 een verkennend veldbezoek gebracht aan het plangebied en de directe omgeving hiervan. Het was circa 19°C, licht bewolkt, zonder neerslag, met een zuidwesten-
De bescherming van de natuur is per 1 januari 2017 in Nederland vastgelegd in de Wet natuurbescherming (Wnb). Deze wet vormt voor wat betreft soortenbescherming en gebiedsbescherming een uitwerking van de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Omtrent houtopstanden is de voormalige nationale Boswet eveneens in de Wet natuurbescherming opgenomen. Daarnaast vindt beleidsmatige gebiedsbescherming plaats door middel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de voormalige Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
wind van 2 Bft. Tijdens het veldbezoek is gelet op de potentiële aanwezigheid van beschermde soorten op basis van het aanwezige habitat en nest/verblijfsmogelijkheden. Daarnaast is aan de hand van verspreidingsatlassen, soortgerichte literatuur, NDFF-gegevens en op basis van ‘expert judgement’ nagegaan welke beschermde planten- en diersoorten er voor kunnen komen binnen en nabij het plangebied en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Noord-Brabant geraadpleegd. Aan de hand van het verkennende onderzoek is vervolgens beoordeeld welke beschermde soorten daadwerkelijk voor (kunnen) komen binnen het plangebied en is er vervolgens een inschatting gemaakt van de effecten van de ruimtelijke ontwikkeling op beschermde natuurwaarden.
1
BRO is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus en heeft als doel kwaliteitsbevordering en belangenbehartiging. Onze werkzaamheden voeren wij dan ook uit volgens de door het NGB vastgestelde gedragscode (versie juni 2008, laatst aangevuld 11 februari 2021). De medewerkers binnen de discipline ecologie voldoen aan de door het Ministerie van EZ genoemde voorwaarden voor ter zake deskundigen op het gebied van ecologisch onderzoek.
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
4
2
Planbeschrijving
Het plangebied is gelegen aan de rand van Veghel, in de directe omgeving vind je stedelijke bebouwing, een park, een begraafplaats en akkerbouwland. In figuur 1 is de topografische ligging van het plangebied weergegeven.
2.1
Huidige situatie
Het plangebied bestaat momenteel uit een dierenweiden en een duivenmelkersclub. De duivenmelkersclub is gevestigd in het gebouw aan de noordoostkant van het plangebied. De dierenweide heeft verschillende gebouwen om dieren in te huisvesten, het hoofdgebouw ligt aan de noordkant van het plangebied. Aan de oostkant van het plangebied ligt het grote stalletje, aan de zuidkant van het plangebied is het kippenhok gelegen en aan de oostkant van het plangebied is het kleine stalletje gelegen. Figuur 1: Topografische kaart ligging plangebied (1:25.000)
Figuur 2: Luchtfoto plangebied en directe omgeving
In figuur 2 is een luchtfoto van het plangebied en de directe omgeving weergegeven. De figuren 4 t/m 9 geven een impressie van het plangebied, middels foto’s die zijn genomen tijdens het verkennende veldbezoek.
2.2
Toekomstige situatie
De opdrachtgever heeft voornemens om de huidige bebouwing te slopen en binnen het plangebied 18 appartementen en 4 rijwoningen met de benodigde infrastructuur te realiseren. Bij de voorgenomen plannen zal ook groen verloren gaan in de vorm van de bomen en struiken die aanwezig zijn binnen het plangebied. Figuur 3 geeft een beeld van de toekomstige situatie.
Figuur 3: Toekomstige situatie plangebied
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
5
Figuur 4:
Het hoofdgebouw van het dierenparkje gezien vanuit noorden
Figuur 5:
Duivenmelkers clubgebouw aan noordoostkant van plangebied
Figuur 7:
Het hoofdgebouw van het dierenparkje gezien vanuit noordwesten
Figuur 8:
Plangebied gezien vanuit noordoosten
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
Figuur 6:
Het hoofdgebouw van het dierenparkje gezien vanuit noorden
Figuur 9:
Westkant van plangebied
6
Figuur 10:
Grote stalletje aan zuidkant van plangebied
Figuur 11:
Kippenhok gezien vanuit zuidwesten
Figuur 12:
Plangebied gezien vanuit zuidoosten
Figuur 13:
Kleine stalletje gezien vanuit oosten
Figuur 14:
Plangebied gezien vanuit oosten
Figuur 15:
Plangebied gezien vanuit oosten
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
7
3
Toetsing gebiedsbescherming
voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)) is een samenhangend net-
3.1
Wettelijke gebiedsbescherming
begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk loopt via het
werk van bestaande en te ontwikkelen natuurgebieden. De planologische
De Wet natuurbescherming, heeft voor wat betreft gebiedsbescherming,
traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen. Bin-
betrekking op de Europees beschermde Natura 2000-gebieden. De Vogel-
nen de provincie Noord-Brabant bestaat het NNN uit het Natuurnetwerk
richtlijn- en Habitatrichtlijngebieden worden in Nederland gecombineerd
Brabant (NNB) en Ecologische Verbindingszones (EVZ). Daarnaast wordt
als Natura 2000-gebieden aangewezen. Als er naar aanleiding van pro-
ook de groenblauwe mantel beleidsmatig beschermd. Het netwerk wordt
jecten, plannen en activiteiten mogelijkerwijs significante effecten optre-
gevormd door kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en ecologische
den, dienen deze vooraf in kaart gebracht en beoordeeld te worden. Pro-
verbindingszones met als doel natuurgebieden beter met elkaar en met
jecten, plannen en activiteiten die mogelijk een negatief effect hebben op
het omringende agrarisch gebied te verbinden. Activiteiten in deze gebie-
de beschermde natuur in een Natura 2000-gebied zijn vergunningsplichtig.
den zijn alleen toegestaan als ze geen negatieve effecten hebben op de wezenlijke kenmerken of waarden of als deze kunnen worden tegenge-
Het plangebied is niet gelegen binnen de grenzen van een gebied dat
gaan met mitigerende maatregelen.
aangewezen is als Natura 2000-gebied. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, “Oeffelter Meent”, bevindt zich op circa 20 kilometer afstand
Het plangebied is niet gelegen binnen het NNB (zie figuur 10). Het dichtst-
ten oosten van het projectgebied (zie figuur 10). Indien er sprake zou zijn
bijzijnde onderdeel van het NNB ligt ongeveer 1.300 meter ten zuiden van
van een effect, betreft dit een extern effect als gevolg van storingsfactoren
het plangebied. Gezien de aard van de voorgenomen plannen zullen de
als toename van geluid, licht of depositie van stikstof. Mede gezien de af-
omgevingscondities redelijkerwijs gelijk blijven, waardoor de wezenlijke
stand tot het plangebied zijn externe effecten als gevolg van aspecten als
kenmerken en waarden van het NNB niet worden aangetast. Vervolgon-
licht, geluid en trillingen uitgesloten.
derzoek in het kader van het NNB wordt dan ook niet noodzakelijk geacht.
Daar de voorgenomen ontwikkeling de woongelegenheid betreft, is een toename aan stikstofuitstoot te verwachten. Een toename van stikstofdepositie op een Natura 2000-gebied is niet uit te sluiten. Vervolgonderzoek in de vorm van een AERIUS-berekening voor zowel de aanlegfase als de gebruiksfase dient uit te wijzen of er een toename van stikstofdepositie plaatsvindt.
3.2
Gebiedsbescherming vanuit provinciaal beleid
Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen Gedeputeerde Staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, genaamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN,
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
8
4
Toetsing beschermde houtopstanden
De bescherming van houtopstanden, conform de Wet natuurbescherming, heeft betrekking op alle zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van minimaal tien are of een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gelegen buiten de bebouwde kom. Wanneer houtopstanden worden geveld, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet natuurbescherming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2 Wnb). Indien er geen bezwaar is om de houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.3 van de Wet natuurbescherming om binnen 3 jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te planten. Er geldt een algehele vrijstelling van de herplantplicht voor houtopstanden die gekapt worden in het kader van natuurbeheer en natuurbehoud. Aangezien het plangebied zich binnen de bebouwde kom bevindt is toetsing aan het onderdeel houtopstanden conform de Wet natuurbescherming bij dit plan niet aan de orde.
Figuur 16:
Ligging NNB (groen) en Natura 2000-gebieden (rood gearceerd) ten opzichte van perceel plangebied (rood omlijnd)
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
9
5
Toetsing soortenbescherming
De Wet natuurbescherming heeft, voor wat betreft soortenbescherming, betrekking op alle in Nederland in het wild voorkomende zoogdieren, (trek)vogels, reptielen en amfibieën, een aantal vissen, libellen en vlinders,
Europees beschermde soorten geldt een zware toetsing. Het verschil bin-
Voor alle soorten, dus ook voor de soorten die niet onder de aangewezen
nen provincies zit vooral in het aantal nationaal beschermde soorten met
bescherming vallen, of die zijn vrijgesteld van de ontheffingsplicht, geldt
een vrijstelling bij onder meer ruimtelijke ontwikkelingen. Zo zijn, in tegen-
de zogenaamde ‘algemene zorgplicht’ (art. 1.11 Wnb). Deze zorgplicht
stelling tot een aantal andere provincies, de kleine marterachtigen (wezel,
houdt in dat de initiatiefnemer passende maatregelen neemt om schade
hermelijn en bunzing) binnen de provincie Noord-Brabant niet vrijgesteld.
aan aanwezige soorten te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het niet verontrusten of verstoren in de
enkele bijzondere en min of meer zeldzame ongewervelde dierensoorten en een aantal vaatplanten. De beschermde soorten zijn ingedeeld in drie
Tabel 1: Verbodsbepalingen per categorie beschermde soorten
categorieën: Vogels (artikel 3.1 Wnb)
Europees beschermde soorten
Nationaal beschermde soorten
(artikel 3.5 Wnb)
(artikel 3.10 Wnb)
Vogels (artikel 3.1 Wet natuurbescherming)
Europees beschermde soorten (artikel 3.5 Wnb)
Art 3.1 lid 1
Art 3.5 lid 1
Art 3.10 lid 1a
Nationaal beschermde soorten (artikel 3.10 Wnb)
Het is verboden in het wild levende vogels op-
Het is verboden soorten in hun natuurlijke ver-
Het is verboden soorten opzettelijk te doden of
zettelijk te doden of te vangen
spreidingsgebied opzettelijk te doden of te van-
te vangen
Beschermde soorten vanuit nationaal oogpunt betreffen soorten uit ‘bijlage A en B’ van de Wet natuurbescherming. Beschermde soorten vanuit
gen Art 3.1 lid 2
Art 3.5 lid 4
Art 3.10 lid 1b
Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen
Het is verboden de voortplantingsplaatsen of
Het is verboden de vaste voortplantingsplaatsen
en eieren van vogels te vernielen of te bescha-
rustplaatsen van dieren te beschadigen of te
of rustplaatsen van dieren opzettelijk te bescha-
digen, of nesten van vogels weg te nemen
vernielen
digen of te vernielen
lingen voor vogels en overige Europese soorten (categorie 1 en 2) zijn let-
Art 3.1 lid 3
Art. 3.5 lid 3
-
terlijk overgenomen uit respectievelijk de Vogelrichtlijn en de Habitatricht-
Het is verboden eieren te rapen en deze onder
Het is verboden eieren van dieren in de natuur
lijn. Voor de andere, ‘nationaal’ beschermde soorten (categorie 3) gelden
zich te hebben
opzettelijk te vernielen of te rapen
verbodsbepalingen die geïnspireerd zijn op de Habitatrichtlijn, maar in
Art 3.1 lid 4 en lid 5
Art 3.5 lid 2
sommige opzichten minder streng zijn. In tabel 1 zijn de verbodsbepa-
Het is verboden vogels opzettelijk te storen, ten-
Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren
lingen per regime weergegeven.
zij de storing niet van wezenlijke invloed is op
Europees oogpunt betreffen soorten uit Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, de soorten uit Bijlage 1 en 2 Verdrag van Bern, en Bijlage 1 Verdrag van Bonn, en alle in Europa inheemse vogels (Vogelrichtlijn). De drie beschermingsregimes kennen elk hun eigen verbodsbepalingen. De verbodsbepa-
-
de staat van instandhouding van de desbetrefDe Wet natuurbescherming regelt dat de provincie bevoegd gezag is en
fende vogelsoort
de lijst met te beschermen soorten kan afstemmen op de situatie in de provincie. De soortbescherming kan hierdoor per provincie verschillen. In
-
het algemeen gelden voor alle drie de categorieën de zogenoemde verbodsregels. Een ontheffing hierop wordt voor de Nationaal beschermde soorten (art. 3.10 Wnb) met een lichte toets verleend. Voor de vogels en
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
Art 3.5 lid 5
Art 3.10 lid 1c
Het is verboden plantensoorten in hun natuur-
Het is verboden plantensoorten in hun natuur-
lijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken
lijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken
en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen
en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen
of te vernielen
of te vernielen
10
kwetsbare perioden zoals de winterslaap, de voortplantingstijd en de peri-
de aanwezigheid van huismus en gierzwaluw bij het duivenmelkers club-
ode van afhankelijkheid van de jongen. De zorgplicht geldt altijd en voor
gebouw worden uitgesloten.
alle planten en dieren, of ze beschermd zijn of niet, en in het geval dat ze beschermd zijn ook als er een ontheffing of vrijstelling is verleend.
Indien er huismussen aanwezig zijn is het groen binnen het plangebied mogelijk essentieel. Nader onderzoek dient uit te wijzen of het opgaand
Het hoofdgebouw van het dierenparkje heeft deels een plat dak en deels
groen binnen het plangebied essentieel is voor de mogelijk aanwezige
een hexagoon dak belegd met dakpannen. Het deel met het platte dak
huismus.
Komen soorten van de hierboven genoemde beschermingsregimes voor,
heeft goed aansluitende beplating waardoor er geen mogelijke doorgan-
dan is de eerste vraag of de voorgenomen activiteit effecten heeft op de
gen zijn naar ruimtes onder het dak waar vogels tot broeden kunnen ko-
In de opgaande beplanting binnen en rond het plangebied bevinden zich
beschermde soorten. Treden er effecten op, dan dient er gekeken te wor-
men. Het hexagoon dak heeft een dakgoot die mogelijke toegang biedt
geen jaarrond beschermde nesten van vogels als buizerd en ransuil. Wel
den of er (provinciale) vrijstelling verleend kan worden (al dan niet door te
naar ruimtes onder het dak waar huismus kan nesten. Hierdoor kan de
kunnen hier mogelijk “algemene” soorten als merel, roodborst, heggen-
werken volgens een goedgekeurde gedragscode), of dat er een alterna-
aanwezigheid van huismus niet worden uitgesloten. Verder zijn er geen
mus, zwartkop, winterkoning, en houtduif tot broeden komen.
tieve oplossing mogelijk is waardoor er geen negatief effect kan plaatsvin-
geschikte doorgangen aanwezig bij het hoofdgebouw waar soorten als
den. Indien dit niet mogelijk is, zal ontheffing aangevraagd moeten worden
kerkuil en gierzwaluw kunnen nesten, daarom zijn deze soorten redelijkere
5.1.1
op basis van een geldig wettelijk belang, waarbij de gunstige staat van in-
wijs uitgesloten.
Bij sloop van het hoofdgebouw, het grote stalletje en het kippenhok bestaat de kans dat er één of meerdere nesten van de huismus verloren
standhouding van beschermde soorten niet in het geding komt. De ontheffing kan dan onder voorwaarden worden verleend.
5.1
Vogels
Op de ‘Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten’ van het Minis-
Toetsing
Het grote stalletje heeft een schilddak belegd met dakpannen. De dak-
gaan. Nesten van de huismus zijn jaarrond beschermd. Middels een ver-
randbetimmering biedt openingen naar ruimtes onder het dak waar de
volgonderzoek dient duidelijk te worden of zich onder de daken van de ge-
huismus tot broeden kan komen. Daarnaast heeft het gebouw nestkasten
bouwen nesten van de huismus bevinden. Op basis van het vervolgonder-
tegen de buiten muur aan, hier kunnen zowel huismussen als algemenere
zoek wordt bepaald of er bij uitvoering van de sloop sprake is van overtre-
terie van LNV (augustus 2009) wordt onderscheid gemaakt in verschil-
soorten in broeden. Door deze factoren kan de aanwezigheid van huismus
ding, en of het treffen van maatregelen en een ontheffingsprocedure aan
lende categorieën vogelnesten. Van de meeste vogelsoorten zijn de nes-
binnen het grote stalletje niet worden uitgesloten. De gevelbetimmering en
de orde is alvorens er mag worden gesloopt. Daarnaast kunnen bij de
ten uitsluitend beschermd wanneer deze tijdens de broed- en nestperiode
de dakrand sluiten goed aan waardoor er geen mogelijkheid is voor gier-
werkzaamheden nesten verloren gaan die niet jaarrond zijn beschermd.
in gebruik zijn. Het gaat om soorten die jaarlijks nieuwe nesten maken.
zwaluw om in het grote stalletje te nesten.
Voor de betreffende vogelsoorten geldt dat, indien het verwijderen van het
Van een aantal soorten roofvogels en uilen, koloniebroeders en gebouw
opgaand groen buiten het broedseizoen wordt uitgevoerd, er redelijkerwijs
bewonende vogelsoorten (‘categorie 1-4 soorten’) zijn de nesten en de
Het kippenhok heeft een zadeldak belegd met dakpannen. De dakgoot en
geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot broedvogels. In
functionele leefomgeving jaarrond beschermend. Ten slotte is er een cate-
dakpannen sluiten niet goed aan waardoor er mogelijkheid is voor huis-
de Wet natuurbescherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het
gorie nesten van vogelsoorten die weliswaar vaak terugkeren naar de
mussen om onder deze pannen tot broeden te komen, daardoor kan de
broedseizoen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode maart tot
plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed, maar die over vol-
aanwezigheid van huismus bij het kippenhok niet worden uitgesloten. De
half augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid
doende flexibiliteit beschikken om, als die broedplaats verloren is gegaan,
dakrand en dakgoot sluiten goed aan waardoor het kippenhok geen moge-
van een broedgeval op het moment van ingrijpen. Bij twijfel over de
lijke broedplaatsen heeft van gierzwaluw en deze soort wordt uitgesloten.
aan/afwezigheid van een vervroegd of verlaat broedgeval (bijvoorbeeld
zich elders te vestigen (‘categorie 5-soorten’).
van een houtduif) dient een controle hieromtrent zekerheid te bieden. De Het duivenmelkers clubgebouw heeft een plat dak met goed aansluitende
Het kleine stalletje heeft een hexagoon leien dak, het dak sluit goed aan
voorgenomen plannen zullen geen afname van essentieel broedhabitat
beplating en gevels waardoor er geen mogelijke doorgangen zijn naar on-
op de dakrand waardoor er geen mogelijke doorgangen zijn naar ruimtes
veroorzaken van een vogelsoort, inbreuk op de gunstige staat van in-
derliggende ruimtes waar vogels tot broeden kunnen komen. Hierdoor kan
onder het dak niet geschikt is voor huismus en gierzwaluw en daardoor
standhouding van lokale populaties is dan ook uitgesloten.
zijn deze soorten uitgesloten.
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
11
5.2
Vleermuizen
Volgens verspreidingsgegevens van de Zoogdiervereniging is het plange-
verblijfplaatsen voor gebouwbewonende vleermuizen. Hierdoor zijn ze re-
plicht is het echter wel noodzakelijk om tijdens de werkzaamheden vol-
delijkerwijs uitgesloten
doende zorg te dragen voor (incidenteel) aanwezige individuen, met name
bied gelegen in een deel van Nederland waar de volgende vleermuissoor-
een relatief trage soort als de egel die onder dichte beplanting verscholen
ten kunnen voorkomen: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis,
De bomen binnen en rondom het plangebied hebben geen holtes, spleten
kan zitten. Dit houdt in dat al het redelijkerwijs mogelijke gedaan dient te
rosse vleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis, franjestaart en
of loshangend schors waar boombewonende vleermuissoorten een rust-
worden om het doden van individuen te voorkomen. Dieren moeten de ge-
watervleermuis.
en verblijfplaats kunnen hebben daardoor zijn deze soorten uitgesloten.
legenheid krijgen om het werkgebied zelfstandig en veilig te kunnen verlaten. Indien noodzakelijk dienen soorten zorgvuldig te worden verplaatst
Het duivenmelkers clubgebouw heeft een metalen dakrand die tegen een
Er is geen sprake van potentieel (essentieel) foerageergebied en/of vlieg-
zeer gladde trespa plaat aanzit, een vleermuis kan zich hier nier aan vast
routes, gezien het ontbreken van aspecten als grote hoeveelheden op-
houden en naar binnen kruipen. Daardoor is aanwezigheid van vleermui-
gaand groen, oppervlaktewater en lijnvormige landschapselementen. Ten
Volgens de verspreidingsgegevens komen in de omgeving van het plan-
zen bij dit gebouw uitgesloten
aanzien van de vleermuis dient uitstralend licht op het opgaand groen te
gebied ook de niet vrijgestelde soorten bunzing, wezel, steenmarter, eek-
worden vermeden
hoorn, das, wild zwijn en bever voor. Gezien de beperkte omvang en het
Het hoofgebouw van het dierenparkje heeft deels een hexagoon dak en
naar buiten het werkgebied.
habitat, betreft het hier geen essentieel habitat voor de betreffende kleine
deels een plat dak. Het hexagoon dak heeft goed aansluitende dakranden
5.2.1
Toetsing
waardoor er geen doorgangen zijn naar ruimtes waar gebouwbewonende
Bij de sloop van het hoofdgebouw, het grote stalletje en het kippenhok bin-
baat geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht, aangezien het plange-
vleermuizen een rust- en verblijfplaats kunnen hebben. Het plat dak heeft
nen het plangebied bestaat de kans dat er één of meerdere verblijfplaat-
bied kleiner dan 1 hectare betreft en bij de werkzaamheden geen leefge-
gevelbeplating die niet overal goed aansluit waardoor gebouwbewonende
sen van een vleermuissoort verloren gaan. Verblijfplaatsen van vleermui-
bied in potentie doorsneden wordt (Bouwens, 2017). Er zijn geen holen of
vleermuizen binnen het hoofdgebouw mogelijk een rust- en verblijfplaats
zen zijn jaarrond beschermd. Middels een vervolgonderzoek dient duidelijk
nesten in de grond of in de bomen aangetroffen die zouden kunnen die-
kunnen hebben. Daardoor is aanwezigheid van vleermuizen bij dit gebouw
te worden of zich in de te slopen bebouwing verblijfplaatsen van een vleer-
nen als schuil- of nestplaats voor deze soorten. Er zijn ook geen prooires-
niet uitgesloten.
muissoort bevinden. Op basis van het vervolgonderzoek wordt bepaald of
ten, uitwerpselen, knaag- en vraatsporen of holen aangetroffen die zouden
marterachtigen. Daarnaast wordt voor de kleine marterachtigen bij voor-
er bij uitvoering van de sloop van het duivenmelkersclubgebouw, het
wijzen op de aanwezigheid van de steemarter. Binnen het plangebied zijn
Het grote stalletje heeft een zadel dak waar de houten dakranden niet
hoofdgebouw en het grote stalletje sprake is van overtreding, en of het
tevens geen nesten of sporen van de eekhoorn aangetroffen dan wel
goed aansluiten waardoor er mogelijke doorgangen zijn naar ruimtes on-
treffen van maatregelen en een ontheffingsprocedure aan de orde is alvo-
burchten, loop- of eetsporen, latrines of wissels die duiden op de aanwe-
der het dak waar gebouwbewonende vleermuizen een rust- en verblijf-
rens er mag worden gesloopt. Uitstralend licht op het omgaand groen
zigheid en/of het gebruik van het plangebied door de das. Het wild zwijn is
plaats kunnen hebben. Daardoor is aanwezigheid van vleermuizen bij dit
dient zowel bij de sloop als bij de nieuwbouw te worden vermeden.
bij voorbaat uitgesloten door de binnen stedelijke ligging van het plange-
gebouw niet uitgesloten.
5.3
Grondgebonden zoogdieren
Het kippenhok heeft gevelpannen die wel toegankelijk zijn voor vleermui-
Het plangebied vormt matig geschikt habitat voor grondgebonden zoog-
zen. omdat er geen dak betimmering is. waardoor er doorgangen zijn naar
dieren. Soorten als egel en huisspitsmuis kunnen in het plangebied wor-
rust- en verblijfplaatsen voor gebouwbewonende vleermuizen en zijn ze
den waargenomen. Door de aanwezigheid van voldoende alternatief foe-
niet zijn uitgesloten.
rageergebied betreft de ontwikkeling geen afname van essentieel foera-
bied. Binnen en in de directe omgeving van het plangebied is geen oppervlaktewater aanwezig waardoor aanwezigheid van de bever binnen of in de omgeving van het plangebied is uitgesloten. De aanwezigheid van andere strenger beschermde grondgebonden zoogdiersoorten zijn op basis van de verspreidingsgegevens en/of het ontbreken van geschikt habitat eveneens redelijkerwijs uitgesloten.
geergebied voor deze soorten. Daarbij geldt voor al deze soorten een proHet kleine stalletje heeft een goed aansluitende dakrand, stalen gevelbe-
vinciale vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. In het kader van de zorg-
plating en een leien dak, waardoor er geen doorgangen zijn naar rust- en
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
12
5.3.1
Toetsing
5.5.1
Toetsing
5.8
Vaatplanten
Met de ontwikkeling binnen het plangebied gaan geen verblijfplaatsen van
De voorgenomen plannen zullen geen afname van geschikt essentieel ha-
In de directe omgeving van het plangebied zijn beschermde soorten be-
niet-vrijgestelde soorten verloren. Ook gaat er geen (essentieel) leefge-
bitat van een amfibieënsoort veroorzaken, inbreuk op de gunstige staat
kend als kartuizer anjer en kluwenklokje. Deze soorten stellen echter zeer
bied van een grondgebonden zoogdiersoort verloren. Inbreuk op de gun-
van instandhouding van populaties en overtreding van de Wnb is dan ook
specifieke eisen aan hun standplaatsen. Gezien het aanwezige biotoop en
stige staat van instandhouding van lokale populaties van soorten en over-
uitgesloten. In het kader van de algemene zorgplicht is het wel noodzake-
binnenstedelijke ligging van het plangebied is de aanwezigheid van derge-
treding van de Wnb is niet aan de orde. In het kader van de zorgplicht is
lijk om voldoende zorg te dragen voor eventueel passerende individuen.
lijk beschermde vaatplanten redelijkerwijs uitgesloten.
het echter wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor (incidenteel) aanwezige individuen.
5.6
Vissen
Vanwege het ontbreken van oppervlaktewater binnen het plangebied kan
5.4
Reptielen
deze soortgroep buiten beschouwing worden gelaten.
5.8.1
Toetsing
Negatieve effecten en overtredingen ten aanzien van beschermde vaatplanten zijn op voorhand uitgesloten.
Volgens verspreidingsgegevens van RAVON zijn in de omgeving van het plangebied waarnemingen bekend van de hazelworm en levendbarende
5.6.1
hagedis. De waarnemingen hebben betrekking op de natuurgebieden in
Negatieve effecten en overtredingen ten aanzien van beschermde vissen
Enkele soorten binnen Nederland mogen niet worden verhandeld of ver-
de omgeving. Het plangebied zelf en de directe omgeving biedt geen ge-
zijn op voorhand uitgesloten.
voerd, of moeten actief worden geweerd. Voor soorten op de zogenoemde
schikt habitat voor deze soorten. Het voorkomen ervan binnen het plangebied is daarmee dan ook uitgesloten.
5.7
Toetsing
Ongewervelde diersoorten
In de ruime omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van 5.4.1
grote vos, iepenpage, beekrombout, gevlekte witsnuitlibel en teunisbloem-
Toetsing
Negatieve effecten en overtredingen ten aanzien van reptielen zijn op
pijlstaart. Al deze soorten stellen echter zeer specifieke eisen aan hun ha-
voorhand uitgesloten.
bitat, die in het plangebied niet aanwezig zijn, er zijn op het terrein geen waardplanten van de eerder benoemde soorten aangetroffen zoals iepen
5.5
Amfibieën
en teunisbloemen. Aanwezigheid van de overige beschermde libellen en
In de omgeving van het plangebied zijn algemene soorten bekend als
vlinders is vanwege de verspreiding en/of aanwezig habitat uitgesloten.
bruine kikker, gewone pad, bastaardkikker en kleine watersalamander.
Aantasting van (deel)populaties van een beschermde libellen- of vlinder-
Volgens de verspreidingsgegevens zijn in de omgeving van het plange-
soort is met zekerheid niet aan de orde. De aanwezigheid van de overige
bied ook waarnemingen van de niet vrijgestelde rugstreeppad, poelkikker,
beschermde ongewervelde soorten, zoals vliegend hert, Europese rivier-
heikikker, Alpenwatersalamander en kamsalamander bekend. Het plange-
kreeft en platte schijfhoren, is eveneens uitgesloten. Binnen het plange-
bied bevat echter geen oppervlaktewater of schuilgelegenheid, waardoor
bied en in de omgeving is hiervoor geen geschikt habitat aanwezig.
de aanwezigheid van de meeste van deze soorten binnen het plangebied redelijkerwijs is uitgesloten. Met betrekking tot een incidenteel passerend
5.7.1
individu van een algemene (vrijgestelde) soort is enkel de zorgplicht van
Negatieve effecten en overtredingen ten aanzien van beschermde onge-
toepassing.
wervelde soorten zijn op voorhand uitgesloten
5.9
Invasieve exoten
Unielijst (EU-exotenverordening) geldt een verbod op bezit, handel, kweek, transport en import van een aantal schadelijke exotische planten en dieren. Voor lidstaten geldt de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen. Per soort zijn doelen en acties omschreven (Onderbouwing strategie Unielijstsoorten). Daarnaast geldt voor enkele soorten een nationaal handelsverbod, waaronder drie soorten Aziatische duizendknopen. Deze mogen niet worden verhandeld of vervoerd. Dit geldt ook voor grond waarin resten of zaden van duizendknoop in aanwezig zijn. Er geldt enkel een uitzondering ten behoeve van het uitroeien, bestrijden of beheersen van de duizendknopen. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen waarnemingen bekend van exoten. Tijdens het veldbezoek zijn er geen exoten aangetroffen binnen of in de directe omgeving van het plangebied.
Toetsing
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
13
6
Conclusie
Gelet op de potentiële ecologische waarden kan het voorgenomen plan alleen in overeenstemming met de nationale natuurwetgeving en het provinciale natuurbeleid worden uitgevoerd, mits voorafgaand en tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden het bepaalde in de Wet natuurbescherming in acht wordt genomen:
Een AERIUS-berekening dient de toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden door de werkzaamheden te berekenen;
Met betrekking tot de sloop zijn overtredingen ten aanzien van het verstoren/verwijderen van nestlocaties van huismus en verblijfplaatsen van een vleermuissoort op basis van de quickscan niet uit te sluiten. Vervolgonderzoek gedurende het juiste seizoen dient hieromtrent uitsluitsel te geven;
Ten aanzien van vleermuizen dient licht gericht of uitstralend op opgaand groen te worden vermeden;
Ten aanzien van broedvogels dient, om overtreding op voorhand redelijkerwijs te voorkomen, het verwijderen van nestgelegenheid buiten het broedseizoen te worden uitgevoerd, of een controle moet de aanwezigheid van een broedgeval kunnen uitsluiten;
In het kader van de algemene zorgplicht is het noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor aanwezige individuen. Dit houdt in dat al het redelijkerwijs mogelijke gedaan dient te worden om het doden van individuen te voorkomen.
6.1
Vervolgtraject en advies
middels soortgericht vervolgonderzoek eerst inzichtelijk moeten worden of
6.1.1
AERIUS-berekening
in de huidige situatie nest- of verblijfplaatsen aanwezig zijn van de betref-
Om op voorhand negatieve effecten op Natura-2000 gebieden vanwege
fende soort(groep)en. Een vervolgonderzoek naar vleermuizen loopt van
stikstofdepositie uit te sluiten kan een AERIUS-berekening uitgevoerd wor-
half mei tot en met eind september.. Een onderzoek naar de huismus be-
den. Als uit deze berekeningen blijkt dat bij de aanleg- en gebruiksfase
gint echter al eerder en loopt van april tot half mei.
niet meer dan 0,00 mol/ha/j aan depositie plaatsvindt op stikstofgevoelige habitatten, kunnen negatieve effecten uitgesloten worden en is voor het
Bij de daadwerkelijke aanwezigheid van een of meerdere huismus g zal
aspect stikstofdepositie geen aparte (Wet natuurbescherming)vergunning
door het treffen van maatregelen; zoals het aanbieden van tijdelijke nest-
benodigd. Als uit de berekening een resultaat komt boven 0,00 dienen ver-
kasten, werken buiten de gevoelige periode en het geschikt maken van de
volgstappen ondernomen te worden.
nieuwe situatie, de functionaliteit van de nesten behouden moeten blijven en schade aan individuen moeten worden voorkomen. Bij de aanwezig-
Om een AERIUS-berekening uit te voeren zijn verschillende gegevens no-
heid van een vaste rust- en verblijfplaats van een vleermuizensoort is één
dig voor de aanlegfase en gebruiksfase. Voor de aanlegfase is het van be-
van de onderdelen van de noodzakelijke maatregelen het tijdig aanbieden
lang dat in beeld wordt gebracht welke (mobiele) werktuigen (hijskraan,
van temporele alternatieve verblijfsmogelijkheden (bijvoorbeeld vleermuis-
graafmachine etc.) er gebruikt gaan worden, want bij de verbranding van
kasten). Afhankelijk van de aanwezige verblijfsfunctie(s), dienen meerdere
fossiele brandstoffen komt stikstof vrij, de totale gebruiksduur van deze
geschikte alternatieve verblijfsmogelijkheden te worden aangeboden die
werktuigen, het bouwjaar van de werktuigen is en het vermogen (kW).
de te verstoren/verwijderen verblijfplaatsen (tijdelijk) kunnen opvangen.
Daarnaast dienen het aantal verwachte verkeersbewegingen in de aanleg-
Daarbij geldt conform de Wet natuurbescherming voor de vervanging van
fase (vrachtwagens die materiaal aan- en afvoeren, busjes, personen-
verblijfplaatsen, afhankelijk van de aangetroffen verblijfsfunctie, een ge-
auto’s, enz.) ook meegenomen te worden.
wenningsperiode van minimaal 3 à 6 maanden waarin vleermuizen actief zijn, alvorens met de sloopwerkzaamheden ter plaatse van de verblijf-
Als het gebouw gasgestookt wordt, is informatie nodig over de stikstofe-
plaats mag worden gestart. De wintermaanden mogen hierbij dus niet wor-
missie die jaarlijks vrijkomt vanwege de verwarming en het overige gas-
den meegerekend. Bij de aanwezigheid van een kraamverblijf dienen al-
verbruik tijdens de gebruiksfase. Als het gebouw gasloos is hoeft alleen
ternatieve kraamverblijven zelfs minimaal een volledig kraamseizoen (mei
gekeken te worden naar de verkeersgeneratie. Dat zijn alle vervoersbewe-
– juli) aanwezig te zijn geweest tegelijkertijd met de huidige verblijfplaats.
gingen die samenhangen met het gebruik van het nieuwe gebouw. Er
Dit kan tot gevolg hebben dat bij het aantreffen van een verblijfplaats pas
dient aangegeven te worden of het gaat om lichte voertuigen (personen-
in het seizoen na het verlenen van de ontheffing voor het verstoren ervan
auto’s en kleine busjes), middelzware vervoersbewegingen (kleine vracht-
kan worden gesloopt. Voor een initiatiefnemer is dat vaak een extra jaar
wagens) of zware vervoersbewegingen (grote vrachtwagens).
tijdverlies. Indien de projectplanning van essentieel belang is, adviseert BRO om vooraf aan het vleermuizenonderzoek al alternatieve verblijfplaat-
6.1.2
Soortgericht onderzoek
sen te plaatsen, conform hetgeen is gesteld in het kennisdocument van de
De sloop van de bebouwing binnen het plangebied kan negatieve gevol-
te verwachten soorten en verblijffuncties. Hiermee kan eventuele vertra-
gen hebben voor vleermuizen en huismus, wat een overtreding van de
ging van de planning worden beperkt.
verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming betreft. Daarom zal
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
14
Voor het verwijderen van aanwezige nest- en verblijfplaatsen dient een ontheffing te worden aangevraagd bij de betreffende provincie of omgevingsdienst, in dit geval de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). Een ontheffingsaanvraag dient te worden onderbouwd met een activiteitenplan waar juridische en ecologische aspecten als de specifieke maatregelen en werkzaamheden, de gunstige staat van instandhouding, het wettelijk belang, een alternatievenafweging en de planning in zijn opgenomen. Na het verkrijgen van de ontheffing kunnen de werkzaamheden ter plaatse van de aangetroffen verblijfplaats worden uitgevoerd, mits aan alle voorwaarden uit de ontheffing wordt voldaan en de gevoelige periodes worden ontzien. De ODBN neemt normaliter binnen 13 weken een besluit over de aanvraag. Indien nodig kan dit termijn met 7 weken worden verlengd.
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
15
7
Samenvatting
Tabel 2: Overzicht effecten met betrekking tot gebiedsbescherming en te nemen vervolgstappen
In onderstaande tabel is samengevat of de voorgenomen ontwikkeling ne-
Gebiedsbescherming
Afstand tot gebied
Sprake van aantasting
Vervolgtraject
Bijzonderheden / opmerkingen
Natura 2000
Ca. 20 km
Mogelijk
AERIUS-berekening
Uitvoering mogelijk indien
gatieve effecten kan hebben op beschermde soorten en/of gebieden, en wat de eventuele vervolgstappen zijn, zoals soortgericht nader onderzoek of vergunningstrajecten. In de tabel is tevens weergegeven of maatrege-
uitkomst onder 0,00
len noodzakelijk zijn om overtreding van de Wet natuurbescherming voor
mol/ha/j
bepaalde soortgroepen te voorkomen.
Natuurnetwerk Nederland
Ca. 1300 m
Nee
-
Ecologische waarde en kenmerken blijven gelijk
Houtopstanden
-
Nee
-
Niet van toepassing
Tabel 3: Overzicht (potentiële) aanwezigheid beschermde soorten en te nemen vervolgstappen
Soortgroep Broedvogels
Algemeen
Jaarrond be-
Potentieel aanwezig
Sprake van overtreding
Vervolgtraject / maatregelen
Bijzonderheden / opmerkingen
Ja
Te voorkomen
Plangebied buiten broedseizoen bouwrijp
Globale broedseizoen loopt van maart tot
maken of controle vooraf
half augustus
Vervolgonderzoek naar huismus en gier-
Bij aanwezigheid is voor de sloop een ont-
zwaluw
heffing nodig
Vervolgonderzoek naar gebruik van ge-
Bij aanwezigheid is voor de sloop een ont-
bouw door vleermuizen
heffing nodig
Verlichting gericht of uitschijnend op op-
Verlichting kan een negatief effect hebben
gaand groen vermijden
op foerageer- en vliegroutefuncties
Ja
Mogelijk
schermd Vleermuizen
Verblijfplaatsen
Foerageerhabitat
Vliegroutes
Ja
Ja
Incidenteel mogelijk
Te voorkomen
Nee
Nee
-
-
Grondgebonden zoogdieren
Ja
Te voorkomen
Zorgplicht afdoende
Heeft betrekking op een soort als de egel
Reptielen
Nee
Nee
-
-
Amfibieën
Ja
Te voorkomen
Zorgplicht afdoende
Heeft betrekking op een soort als de gewone pad
Vissen
Nee
Nee
-
-
Ongewervelden
Nee
Nee
-
-
Vaatplanten
Nee
Nee
-
-
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
16
8
Geraadpleegde bronnen
Algemene Literatuur Diepenbeek, A. 2021. Veldgids Dierensporen Europa. Tweede druk, KNNV Uitgeverij Zeist. Dietz C., O. von Helversen & D. Nill 2011. Vleermuizen. Alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika. De Fontein/Tirion Uitgevers, Utrecht. Limpens, H., J. Regelink & R. Koelman 2010. Vleermuizen en planologie. Zoogdiervereniging, Nijmegen. Ministerie van Economische Zaken 2016. Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Lees hier wat de Wet natuurbescherming daarover regelt. Versie 1.3, december 2016. Ministerie van Economische Zaken, Den Haag. SOVON Vogelonderzoek Nederland 2019. Vogelatlas van Nederland. Broedvogels, wintervogels en 40 jaar verandering. Zesde druk, Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen. Van Hoof, P & R, Creemers, 2023. Fotoveldgids amfibieën. alle soorten en stadia in beeld.1e Druk, Stichting RAVON, Nijmegen. https://www.ndff.nl/, Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF)
https://www.brabant.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/natuurnetwerk-brabant-(nnb) (NNN en beschermde gebieden in Noord-Brabant) https://www.dassenwerkgroepbrabant.nl/ (gegevens das in Noord-Brabant) https://noord-brabant.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=b6414403ef5e4e9aa8875a7c366209c6 (grenzen beschermde gebieden)
Algemene websites https://www.bij12.nl/ (kennisdocumenten van o.a. huismus, gierzwaluw en diverse vleermuissoorten) https://www.eis-nederland.nl/ (soortgegevens ongewervelden) https://www.floron.nl/ (soortgegevens planten) https://www.ravon.nl/ (soortgegevens amfibieën, reptielen en vissen) https://sovon.nl/ (soortgegevens vogels) https://www.natura2000.nl/gebieden (Natura 2000-gebieden) https://www.verspreidingsatlas.nl/vaatplanten (verspreidingsgegevens planten) https://www.vlinderstichting.nl/ (soortgegevens vlinders en libellen) https://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/2021-07-0 (wettekst Wet natuurbescherming) https://www.zoogdiervereniging.nl/ (soortgegevens zoogdieren) Provinciale bronnen
Bouwens, S. 2017. Handreiking Kleine Marters in relatie tot Soortbescherming. Provincie Noord-Brabant
Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
17
Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99
Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400
Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl Quickscan Flora en Fauna Dierenparkje Kloosterstaart Volkel
18