Bijlage 5 - Toelichting bijlage 1 - Laddertoets
Tekst van het document
advies
projectnaam Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
Inleiding 1.1 Aanleiding
oogd. Het betreffen 18 appartementen en 4 grondgebonden woningen in
datum 31 oktober 2023
Initiatiefnemer heeft het plan om 22 woningen te realiseren aan de
het sociale huur segment. De woningen zijn levensloopbestendig en
Kloosterstraat in Volkel. Aan de hand van de Ladder voor duurzame ver-
specifiek bedoeld voor ouderen.
projectnummer P06882
sprake is van duurzaam ruimtegebruik.
Tabel 1: Woningbouwprogramma
1.2 Toepassing Ladder voor Duurzame Verstedelijking
Woningtype
Aantal
Het plan betreft een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ en moet daarom
Sociale huur appartementen
18
worden getoetst aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking (hierna:
Grondgebonden sociale huur woningen
4
Totaal
22
opdrachtgever Gemeente Maashorst
BRO projectleider
1.3 Planinitiatief Aan de Kloosterstraat in Volkel is het ontwikkelen van 22 woningen be-
stedelijking is onderzocht of het plan voorziet in een behoefte en of er
‘Ladder’ zie ook blauw kader).
JRi
projectteam LvdH, MvK
Per 1 juli 2017 luidt het tweede lid van art. 3.1.6. als volgt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.”
Het doel van de Ladder is zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik, met oog voor de toekomstige ruimtebehoefte en ontwikkelingen in de omgeving. De Ladder geeft daarmee invulling aan het nationaal ruimtelijk be-
Bosscheweg 107
lang gericht op een zorgvuldige afweging en transparante besluitvor-
5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400
ming bij ruimtelijke besluiten.
info@bro.nl www.bro.nl Figuur 1: Planinitiatief ligging / ontwerp
1/13
1.4 Opzet onderzoek Voor het initiatief is onderzocht of en op welke manier de toevoeging van 22 woningen te verantwoorden is vanuit de methodiek van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking. De hoofdvraag luidt: Voorziet het initiatief in een (kwantitatieve en kwalitatieve) behoefte en is er sprake van duurzaam ruimtegebruik binnen het verzorgingsgebied? Om een antwoord te geven op de hoofdvraag onderzoeken we de kwantitatieve en de kwalitatieve behoefte aan de ontwikkeling binnen het verzorgingsgebied. Ook is er een locatieafweging gemaakt over de ligging (binnen of buiten bestaand stedelijk gebied). Verder zijn de verwachte effecten van de ontwikkeling in beeld gebracht. Met de resultaten van het onderzoek is de Ladder voor Duurzame Verstedelijking doorlopen. Voor het onderzoek is gekeken naar:
Provincie Noord-Brabant, Omgevingsvisie 2050;
Provincie Noord-Brabant, Bestuurlijke afspraken woningbouw Rijk-
Figuur 2: Schets planinitiatief Kloosterstraat Volkel
Provincie 2022 – 2030;
Provincie Noord- Brabant, Voortgangsrapportage Brabantse Agenda Wonen 2022;
Provincie Noord-Brabant, Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040;
Provincie Noord-Brabant, Monitor bevolking en wonen 2021;
Regio Noordoost Noord-Brabant, Regionale woondeal 2023;
Gemeente Maashorst, Bouwstenen voor een geharmoniseerde woonvisie (2022);
Gemeente Maashorst, Toekomstvisie (2019);
Gemeente Maashorst, Omgevingsvisie (2023);
Gemeente Uden, Woonwensenonderzoek 2019;
Gemeente Uden, Woonvisie Uden 2020 – 2025;
Gemeente Uden, Integrale dorpsontwikkelingsplan Volkel (2010);
Gemeente Landerd, Woonvisie Landerd 2019 – 2023;
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
2/13
2.2 Toets Ladder voor Duurzame Verstedelijking
De planlocatie heeft in het geldende bestemmingsplan de bestemming
Eindconclusie
‘Recreatie’. Dit betekent dat de locatie een stedelijke functie heeft. Ook
2.1 Passend binnen beleidskaders
De ontwikkeling voldoet aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking.
in de directe omgeving zijn stedelijke bestemmingen gelegen, waaron-
Het planinitiatief past binnen de beleidskaders van provincie, regio en
Het initiatief voorziet in een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte.
De locatie heeft de bestemming ‘Recreatie’ en is daarmee onder-
ligging ‘binnen bestaand stedelijk gebied’. Verdere motivering op dit
deel van het stedelijk gebied.
punt is niet nodig.
2 Conclusies
gemeente:
Het beleid streeft naar een woningvoorraad waarbij vraag en aanbod in evenwicht zijn. Kwantitatief gezien is er behoefte aan extra woningen. De gemeente Maashorst realiseert in de periode 2022 –
Het is niet de verwachting dat er als gevolg van het initiatief onaanvaardbare leegstandseffecten optreden.
2030 minimaal 3.240 woningen. Bij de realisatie van woningbouw dient minimaal 1.810 woningen binnen het betaalbare segment ge-
In de paragrafen hierna lichten we deze conclusie toe.
realiseerd te worden, waaronder 788 woningen binnen het sociale huursegment. Het beoogde programma betreft sociale huur. Dit sluit aan op het beleid.
De wijzing van de demografie heeft impact op de woningvoorraad. Het aantal alleenstaanden neemt toe. Hierdoor is er een toene-
Nieuwe stedelijke ontwikkeling, bestaand stedelijk gebied De aard en omvang van een woningbouwontwikkeling bepalen of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Vanaf 12 woningen geldt een initiatief als een stedelijke ontwikkeling die ‘ladderplichtig’ is.
der ‘Wonen’, ‘Maatschappelijk’ en ‘Centrum’. Hierdoor is sprake van een
Ruimtelijk verzorgingsgebied Wanneer sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet de toelichting van het bestemmingsplan een beschrijving van de behoefte aan het woningbouwprogramma bevatten. De behoefte wordt bepaald binnen het ruimtelijk relevante verzorgingsgebied van de woningbouwontwikkeling. De aard en omvang hiervan zijn leidend voor het ruimtelijke verzorgingsgebied. Verhuisbewegingen binnen en tussen gemeenten geven hiervoor een goede indicatie.
mende vraag naar kleinere woningen. Het initiatief sluit hierbij aan.
De bevolking vergrijst en daarom is er een passend woningaanbod voor iedere levensfase nodig. Het totaal aanbod aan woningen dient in elke kern voldoende levensloopbestendig te zijn. Woningtype die
De Ladder is verplicht als een stedelijke ontwikkeling 'nieuw' is. Daarvan is sprake als wonen niet is toegestaan binnen het huidige bestemmingsplan of als het initiatief niet voldoet aan randvoorwaarden binnen het bestemmingsplan (woningaantallen, bouwvlak etc.)
hierbij aansluiten zijn grondgebonden, gelijkvloerse woningen. Het initiatief betreft levensloopbestendige appartementen en grondgebonden woningen geschikt voor ouderen. Dit sluit aan bij het beleid.
De Kloosterstraat dierenparkje is aangewezen tot prioritaire woningbouwlocatie. Dit zijn woningbouwplannen die een belangrijke bijdrage leveren aan de versnelling van de regionale woningbouwopgave. Locaties die belangrijk zijn voor zowel de regionale als ge-
Conclusie: Voor de onderbouwing van de behoefte is er gekeken naar de relevante regio. Hiervoor is gekeken naar de woningmarktregio, die gedefinieerd wordt op basis van verhuisbewegingen. De gemeente Maashorst is het primaire verzorgingsgebied. De regio Noordoost
Bij de locatieafweging (binnen of buiten bestaand stedelijk gebied) wordt gekeken of de locatie een stedelijke bestemming heeft. Bestaand stedelijk gebied is het ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’.
Noord-Brabant (gemeenten Bernheze, Boekel, Boxtel, Heusden, Land van Cuijk, Meierijstad, Oss, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel en Vught) vormen het secundair verzorgingsgebied.
meentelijke opgave. Het initiatief geeft hier invulling aan. Conclusie: Het initiatief is een nieuwe stedelijke ontwikkeling. De ontwikkeling is niet toegestaan in het huidige bestemmingsplan en er worden 12 of meer woningen toegevoegd.
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
3/13
Kwantitatieve behoefte aangetoond
Kwalitatieve behoefte aangetoond
Bij de kwantitatieve behoefte gaat het om aantallen benodigde woningen. De behoefte aan een woningbouwontwikkeling wordt bepaald door de langetermijnprognose van de vraag naar woningen af te zetten tegen de bestaande plancapaciteit om in die vraag te voorzien. In veel provincies en regio's zijn prognosemodellen beschikbaar die bruikbaar zijn om de behoefte te bepalen.
De kwalitatieve behoefte gaat over specifieke woningtypen, eigendomssituaties, segmenten, doelgroepen en woonmilieus. De kwalitatieve behoefte volgt onder andere uit de planinformatie, de lokale vraag-aanbodstructuur, trends en ontwikkelingen en beleidskaders. Kortom: de kwalitatieve ‘meerwaarde’ van het plan. Vooral in krimpgebieden is er soms geen kwantitatieve behoefte, maar is vaak wel sprake van kwalitatieve behoefte aan bepaalde typen woningen. Denk aan levensloopbestendige woningen en betaalbare woningen.
Conclusie: De beoogde ontwikkeling van maximaal 22 woningen voor-
Het aantal inwoners en huishoudens in de gemeente Maashorst en
Conclusie: Het initiatief om 22 woningen voor de doelgroep ouderen te
de regio Noordoost Noord-Brabant neemt de komende jaren toe.
realiseren in het sociale huursegment voorziet in een kwalitatieve be-
De harde plancapaciteit voor gemeente Maashorst is niet voldoende
hoefte.
om in de behoefte te voorzien. De harde plancapaciteit bedraagt
Door vergrijzing en verandering in de huishoudsamenstelling neemt
circa 750 woningen, tegenover een behoefte van circa 2.370 wonin-
het aantal oudere huishoudens toe. Bovendien wonen zij momen-
gen.
teel vaak in woningen die te groot zijn of om een andere reden niet
Ook in de regio Noordoost Noord-Brabant is onvoldoende plancapa-
geschikt zijn voor ouderen (bijvoorbeeld niet gelijksvloers). Hierdoor
citeit om invulling te geven aan de behoefte. Er is behoefte aan circa
stijgt de vraag naar woningen die wel geschikt zijn voor ouderen, zo-
32.000 woningen. De harde plancapaciteit is slechts circa 15.200
als appartementen en gelijkvloerse woningen. Het initiatief realiseert
woningen.
levensloopbestendige woningen wat aansluit bij deze behoefte.
Ook uit de woondeal van Noordoost Noord-Brabant blijkt een be-
Tot slot mag een planontwikkeling niet tot onaanvaardbare (leegstands)effecten leiden. Oftewel: dusdanige leegstand dat dit het goede woon-, leef- en ondernemersklimaat aantast. In de praktijk gebeurt dit zelden, ook vanwege de grote woningnood in Nederland.
Conclusie: Het is niet de verwachting dat er als gevolg van het realiseren van maximaal 22 onaanvaardbare leegstandseffecten zullen optre-
ziet in een kwantitatieve behoefte:
Geen onaanvaardbare leegstandseffecten
den. De woningbehoefte is immers dusdanig groot dat ook na het realiseren van het planinitiatief behoefte blijft bestaan voor het realiseren van nieuwe woningen. Bovendien heeft een gezonde woningmarkt 2 procent leegstand volgens het Planbureau voor de Leefomgeving 1. De gemeente Maashorst en de regio Noordoost Noord-Brabant hadden in 2022 beide een leegstand van circa 2%.
In Volkel willen 65-plussers minder lang zelfstandig blijven wonen.
hoefte aan extra woningen.
Echter is het wel aannemelijk dat zij langer zelfstandig blijven wonen
Bovendien kent gemeente Maashorst en het secundair verzorgings-
vanwege het landelijk beleid dat gericht is op extramuralisering. Er
gebied een woondruk van 125 potentiele huishoudens per 100 wo-
is dan vooral belangstelling voor kleinschalige woonzorgprojecten,
ningen. Dit toont aan dat er grote behoefte is aan woningen.
zelfstandige woonruimte met gemeenschappelijke voorzieningen en wonen met gelijkgestemden. Het initiatief is uitsluitend gericht op ouderen, waardoor zij komen te wonen bij gelijkgestemden. Dit sluit aan bij deze behoefte.
Er is een tekort aan betaalbare huurappartementen en -woningen. De vraag komt onder meer van doorstromers onder en boven de 65 jaar. De vraag is echter groter dan het vrijkomende aanbod. Het initiatief sluit aan bij deze behoefte.
1
https://vastgoedactueel.nl/in-veel-gemeenten-nauwelijks-langdurige-woningleegstand/
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
4/13
Bijlage 1: Onderbouwing woningbouwbehoefte B1.1 Afbakening verzorgingsgebied Het verzorgingsgebied is het gebied waarbinnen vraag en aanbod van woonruimte plaatsvindt, ook wel de woningmarkt. De woningmarktafbakening verschilt per initiatief en valt niet per definitie samen met een bestuurlijke regio. Een belangrijke indicator voor het functioneren van de regionale woningmarkt is het aantal verhuisbewegingen/migratiestromen binnen en naar de betreffende gemeente/woonplaats. Tabel 2 toont dat circa 57% van de verhuisbewegingen in de gemeente Maashorst afkomstig is uit de eigen gemeente. De gemeente Maashorst is daarom het primaire verzorgingsgebied. Samen met gemeenten Bernheze, Boekel, Boxtel, Heusden, Land van Cuijk, Meierijstad, Oss, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel en Vught vormt gemeente Maashorst
Figuur 3: Verhuisbewegingen naar Maashorst overzicht
de regio Noordoost Noord-Brabant. Deze regio is het secundaire verzorgingsgebied. Circa 21% van de verhuisbewegingen naar gemeente Maashorst komt hier vandaan.
Tabel 2: Verhuisbewegingen gemeente Maashorst Verhuisbewegingen
Gemeenten
Relatief
Binnen gemeente Maashorst
Maashorst
56,8%
Vanuit regio Noordoost
Bernheze, Boekel, Boxtel,
21%
Noord-Brabant
Heusden, Land van Cuijk, Meierijstad, Oss, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel en Vught
Totaal aantal verhuisbewegingen
77,8%
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
5/13
B1.2 Kwantitatieve behoefte
huishoudensgroei verhoudingsgewijs groter is dan in de gemeente
Dit zijn plannen in een vergevorderd stadium. De zachte plancapaci-
In deze paragraaf is de kwantitatieve behoefte in beeld gebracht. In ta-
Maashorst. Mogelijk zorgt dit voor enige ‘overloop’ van woningzoe-
teit is minder relevant. Deze plannen bevinden zich nog in de idee-
bel 2 is de vraagbehoefte aan woningen afgezet tegen het huidige aan-
kenden naar gemeente Maashorst.
of ontwerpfase. Ervaring leert dat diverse zachte plannen uiteindelijk
In de gemeente Maashorst en het secundair verzorgingsgebied is
niet tot uitvoering worden gebracht.
bod en de nog te ontwikkelen woningen (harde plancapaciteit). Door de
woningbehoefte te verminderen met de harde plancapaciteit blijkt of er
sprake van een groei van de benodigde woningvoorraad (zie rij C).
nog kwantitatieve behoefte is aan extra woningen. Uit de kwantitatieve
In 2022 zijn er in de gemeente Maashorst 189 woningen opgeleverd
gen, waarvan 750 woningen behoren tot de harde plancapaciteit.
behoefteraming uit tabel 2 blijkt het volgende: Het aantal inwoners en het aantal huishoudens neemt toe, zowel
en 550 woningen in aanbouw. De opgeleverde woningen bestaan
Als de harde plancapaciteit (rij D) wordt afgetrokken van de beno-
voornamelijk uit appartementen4.
digde woningvoorraad (rij C) is in gemeente Maashorst sprake van
De plancapaciteit5 betreft woningen die zijn voorzien in alle woning-
een aanvullende woningbehoefte van circa 1.620 woningen (zie rij
huishoudens groeit sneller. Dit betekent dat de gemiddelde omvang
bouwplannen. Er wordt een onderscheid gemaakt in harde en
F). Dit is de ruimte in de gemeente die nog kan worden ingevuld met
van huishoudens afneemt2. Het toekomstig aantal huishoudens bepaalt grotendeels de beno-
zachte plancapaciteit. De handreiking bij de Ladder schrijft voor
(harde) woningbouwplannen.
in de gemeente Maashorst als in de secundaire regio. Het aantal
De totale plancapaciteit in gemeente Maashorst bevat 3.055 wonin-
dat de harde plancapaciteit wordt verrekend in de behoefteraming.
digde woningvoorraad3 (zie rij C). Kijkend naar de gehele regio Noordoost Noord-Brabant valt op dat de regionale bevolkings- en
Tabel 3: Kwantitatieve behoefteraming woningen in verzorgingsgebied
Gemeente Maashorst
Regio Noordoost Noord-Brabant
2022
2032
Ontwikkeling
2022
2032
Ontwikkeling
A. Inwonertal
58.934
60.755
+3%
672.512
702.365
+4%
B. Huishoudens
25.512
27.620
+8%
294.489
320.810
+9%
C. Benodigde wo-
25.800
28.170
+2.370
293.886
325.810
+31.924
ningvoorraad D. Harde plancapaci-
750
15.205
2.305
27.935
teit tot 2032 E. Zachte plancapaciteit tot 2032 F. Aanvullende wo-
+1.620
+16.719
ningbehoefte = C-D Figuur 4: Demografische ontwikkeling gemeente Maashorst 2 3 4 5
Provincie Noord-Brabant. Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant 2020 (meest actueel). Provincie Noord-Brabant. Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant 2020 (meest actueel). Nieuwbouwmonitor, geodienst.xyz. Provincie Noord-Brabant. Monitor Bevolking en wonen (september 2023)
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
6/13
De totale plancapaciteit in de regio Noordoost Noord-Brabant be-
Opgave uit de Woondeal Noordoost-Brabant
staat uit 43.135 woningen, waarvan 15.205 woningen behoren tot
Landelijk bestaat de ambitie om ruim 900.000 woningen te realise-
de harde plancapaciteit (rij D). Als de harde plancapaciteit wordt af-
ren om het woningtekort te verminderen. Deze ambitie is uitgewerkt
getrokken van de benodigde woningvoorraad (rij C), is in de secun-
in verschillende regionale woondeals. Iedere regio heeft de opgave
daire regio sprake van een aanvullende woningbehoefte van circa
om een bepaald aantal woningen te realiseren en verdeelt dit onder
16.720 woningen (zie rij F). Dit is de ruimte die nog kan worden in-
subregio’s (zoals op gemeenteniveau). Gemeente Maashorst valt
gevuld met (harde) woningbouwplannen.
onder woondeal Noordoost-Brabant. Daarin wordt het volgende vermeldt over de woningbouwambitie:
Woondruk-index
De woondruk-index6 is een modelmatige benadering van het bepalen
De provincie Noord-Brabant heeft de opgave om tot 2030 bruto circa 130.600 woningen te realiseren. De bruto woningbouwop-
van de vraag of een tekort aan woningen in een gebied. Het model re-
gave is niet gecorrigeerd met sloop.
sulteert in het aantal potentiële huishoudens per 100 woningen. Op het
moment dat er meer dan 100 potentiële huishoudens per 100 inwoners
Regio Noordoost Noord-Brabant heeft de opgave om tot 2030 bruto 41.245 woningen te realiseren. Deze regio heeft 14.550
zijn is er sprake van een tekort aan woningen. Hoe hoger het aantal po-
woningen in de harde plancapaciteit en heeft daarom de op-
tentiele huishoudens, hoe hoger de woondruk. Met name in de Rand-
gave om de harde plancapaciteit uit te breiden met 26.695 wo-
stad is de woondruk zeer hoog. Uitschieters zoals Amsterdam en Am-
ningen.
stelveel kennen een woondruk van ca. 150 potentiële huishoudens per
100 woningen. Doordat de gemeenten Uden en Landerd recent gefu-
Gemeente Maashorst heeft de opgave om tot 2030 bruto 3.239 woningen te realiseren. Gemeente Maashorst heeft 850 wonin-
seerd zijn, is de woondruk van gemeente Maashorst nog onbekend. Wel
gen in de harde plancapaciteit en heeft daarom de opgave om
is bekend dat gemeente Uden en gemeente Landerd beide een woon-
de harde plancapaciteit uit te breiden met 2.389 woningen.
druk van 125 potentiele huishoudens per 100 woningen hebben. De woondruk in de gemeenten die behoren tot het secundair verzorgingsgebied van gemeente Maashorst varieert tussen 93 en 165 huishoudens per 100 woningen. De gemiddelde woondruk is circa 123. Dit betekent dat de woondruk in het secundair verzorgingsgebied ongeveer
Figuur 5: Woondruk Nederland
gelijk is aan de woondruk in gemeente Maashorst. Er is dus in zowel gemeente Maashorst als in de omliggende gemeenten een grote behoefte aan woningen.
6
Atlas voor gemeenten 2022, Wonen
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
7/13
B1.3 Kwalitatieve behoefte In deze paragraaf is de kwalitatieve behoefte in beeld gebracht. Dit is gedaan aan de hand van het woonbehoefteonderzoek en bouwstenen voor een geharmoniseerde woonvisie van de gemeente Maashorst, de woonvisie van voormalig gemeente Uden en de Woonvisie van voormalig gemeente Landerd. Daarmee is ook het bestaande kwalitatieve aanbod en vraag betrokken in het onderzoek en is het initiatief op basis van deze resultaten afgewogen, conform de richtlijnen van de ladder. Trends en ontwikkelingen In figuur 5 zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen geschetst ten aanzien van de Nederlandse woningmarkt. Er zijn drie verschillende doelgroepen te onderscheiden in de woningmarkt: starters, gezinnen en ouderen. Deze doelgroepen hebben verschillende wensen en knelpunten die van belang zijn. Voor het initiatief is het van belang om de beoogde doelgroep inzichtelijk te hebben. Op deze manier kan worden gekeken of het initiatief aansluit op de wensen van de doelgroep. Het initiatief betreft het realiseren van 22 woningen die geschikt zijn voor ouderen. Ouderen willen een levensloopbestendige woning. Appartementen en levensloopbestendige grondgebonden woningen voldoen hieraan. Het initiatief sluit hierbij aan en zorgt bovendien voor doorstroming op de woningmarkt. Het inkomen van ouderen is divers.
Dit initiatief realiseert sociale huurwoningen en spreekt daardoor vooral ouderen met een kleiner budget aan.
Figuur 6: Trends Nederlandse woningmarkt
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
8/13
Kwalitatief aanbod
Woonwensenonderzoek gemeente Uden 9
De gemeente Maashorst heeft circa 25.800 woningen. De woningvoor-
De gemeente Uden heeft in 2019 een regionaal woonwensenonderzoek
raad is als volgt opgebouwd:
uitgevoerd. Het onderzoek meldt onder meer het volgende:
Circa 78% betreft een eengezinswoning en 22% een meergezinswoning.
verandering in de huishoudenssamenstelling. Circa 54% van de ver-
Circa 65% van de woningvoorraad is een koopwoning en 35% een
huis geneigde 65-plussers geeft aan dat de huidige woning te groot
huurwoning, opgebouwd uit 25% in het bezit van een woningbouw-
is. Andere motieven zijn dat de woning niet gelijkvloers is en niet geschikt voor ouderen.
corporatie en 10% in het bezit van particulieren.
Het meest voorkomende type woning is de rijwoning (31,1%), ge-
seerd in een huurwoning. Circa 25% van hen wil een huurwoning tot
staande woning, 14,7% een hoekwoning en 11,4% een tweekap-
€ 607,-.10 Ook willen ze relatief vaak (57%) in of nabij het centrum wonen.
willen. De 65-plussers hebben vooral belangstelling voor kleinscha-
Woonbehoefteonderzoek gemeente Maashorst 8
lige woonzorgprojecten, zelfstandige woonruimte met gemeen-
In opdracht van de gemeente Maashorst en in samenwerking met de
schappelijke voorzieningen en wonen met gelijkgestemden.
woningcorporaties is er een woningbehoefteonderzoek uitgevoerd. Het woningbehoefteonderzoek wordt vertaald naar een woonprogramma voor de gemeente Maashorst. Het Woonprogramma ligt eind 2023 ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. De volgende informatie is al kenbaar gemaakt:
De gemeente Uden kent een aantal aandachtspunten op basis van de verhouding tussen vraag en aanbod. Deze zijn onder meer als volgt:
De totale groep die belangstelling heeft voor een huurappartement
2.210 huishoudens. Rekening houdend met een hogere instroom tekort, is het zelfs mogelijk dat het aantal huishoudens groeit met 3.600 huishoudens. Er is behoefte aan appartementen en gelijkvloerse woningen in verschillende prijssegmenten. Daarnaast is er een behoefte aan grondFiguur 8: Verdeling woningvoorraad naar eigendom gemeente Maashorst
gebonden sociale huurwoningen en grondgebonden koopwoningen.
Er zijn tekorten aan huurappartementen: deze vraag komt vooral van starters, maar ook van doorstromers onder en boven de 65 jaar.
De verwachting is dat het aantal huishoudens tot 2033 groeit met door (buitenlandse) migratie en het inlopen van het huidige woning-
De 65-plussers in Volkel en Odiliapeel geven aan minder lang zelfstandig te willen blijven wonen, terwijl de 65-plussers in Uden dit wel
Kwalitatieve behoefte Figuur 7: Verdeling woningvoorraad naar type gemeente Maashorst
Alleenstaanden van 65 jaar of ouder zijn gemiddeld vaker geïnteres-
volgd door appartementen (21,8%). Verder betreft 21% een vrijper7.
Doorstromer tot 65 jaar willen verhuizen vanwege de woning of een
is groot.
Er zijn tekorten aan kleine woningen met 3 kamers: het gaat vooral om appartementen, maar ook grondgebonden woningen. De vraag naar appartementen komt onder andere van doorstromers ouder dan 65 jaar. De vraag naar kleine grondgebonden woningen komt onder meer van doorstromers tot 65 jaar. Verwachting is dat er sprake is van huishoudensverdunning wat leidt tot meer vraag naar kleinere woningen.
7
Geodienst, Nieuwbouwmonitor www.gemeentemaashorst.nl, woonbehoefteonderzoek afgerond 5 september 2023 Gemeente Uden, woonwensenonderzoek 2019 10 Prijspeil 2019 8 9
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
9/13
Er zijn tekorten aan betaalbare huurwoningen (€ 424,- tot € 607,-): De vraag komt onder meer door doorstromers onder en boven de 65 jaar. De vraag is groter dan het vrijkomende aanbod.
Leegstand De leegstandcijfers van de gefuseerde gemeente Maashorst zijn nog niet bekend. Echter zijn wel de cijfers bekend van de voormalige gemeenten Uden en Landerd. Volgens het Dashboard Leegstand van het CBS11 stonden er in 2022 ongeveer 460 woningen leeg in de gemeente Uden en ongeveer 140 woningen leeg in de gemeente Landerd. Dit is in beide gevallen 2% van de totale woningvoorraad. De leegstand in de regio Noordoost Noord-Brabant bedraagt ook circa 2%. Voor een gezonde doorstroming op de huizenmarkt is een leegstand van gemiddeld 2% nodig.
11
Dashboard CBS, Landelijke monitor leegstand
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
10/13
Bijlage 2: Beleidskaders
streven is dat twee derde van deze woningen betaalbaar is. Voor
Provincie Noord-Brabant
sociale huurwoningen, 350.000 woningen in het middensegment
Omgevingsvisie en –verordening Noord-Brabant Eind 2018 hebben de Provinciale Staten de omgevingsvisie Noord-Brabant vastgesteld. De Interim omgevingsverordening is van begin 2020
die betaalbaarheidsdoelstelling is nationaal de bouw van 250.000
50.000 corporatiewoningen in de middenhuur benodigd. 2. Voldoende (harde) plancapaciteit en tijdige vergunningsverle-
sieve, vitale, groene en blauwe steden en dorpen. Welzijn en ge-
ning voor realisatie van de provinciale woningbouwopgave:
leefomgeving er in 2050 uit zal zien.
in beginsel plaats binnen stedelijk gebied. De ruimte binnen stedelijk ge-
den. Bij woningbouw zijn omvang en ligging van de ontwikkeling belang-
ning (VRO) bevestigen dat ze gezamenlijk alle inspanningen zullen verrichten om afspraken uit te voeren. De belangrijkste afspraken zijn: 1. Woningbouwopgave: van landelijke naar provinciale opgave:
gramma Woningbouw zet de minister voor VRO nationaal in op de bouw van in totaal landelijk 900.000 woningen tot en met 2030. Het
opgave voorop gezet. Uitleglocaties worden alleen gerealiseerd daar waar dat bijdraagt aan kwaliteit van dorpen, landschap of groen/blauwe opgaven.
Bouwen naar behoefte en het bieden van verscheidenheid in woonmilieus. De totale woningvoorraad past bij de groei in eenpersoons-
gemeenten binnen de regio. Deze evenwichtige verdeling is gericht
huishoudens, senioren en migranten. Trends in demografie, econo-
op het streven naar 30% sociale huurwoningen in de bestaande wo-
mie en op maatschappelijke gebied worden opgevolgd in de wo-
ningvoorraad zowel in regionaal verband als per gemeente. Dit stre-
ningbouw. Voortgangsrapportage Brabantse Agenda Wonen (2022) In de Brabantse Agenda Wonen wordt beschreven dat Noord-Brabant
Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040
nog een flinke woningbouwopgave heeft, met een sterk accent op de
De dynamiek in stedelijk Brabant is groot. Er ligt een forse bouw-, trans-
eerstkomende 10 tot 15 jaar (+120.000 woningen tot 2030). Dit beleids-
formatie- en herstructureringsopgave. Met de verstedelijkingstrategie
stuk sluit aan bij de ambitie van de provincie te blijven behoren tot de
zijn de belangen en opgaven afgewogen, zodat de hoofddoelen uit de
top van Europese kennis- en innovatieregio’s. Vanuit deze ambitie is het
omgevingsvisie gerealiseerd kunnen worden en zowel stad als land-
van belang dat regionale woningmarkten goed functioneren en wonen
schap worden versterkt.
optimaal bijdraagt aan versterking van de kwaliteiten van Brabant.
Om het huidige woningtekort aan te pakken, is het nodig om de komende jaren versneld meer woningen te bouwen. Met het pro-
Bij woningbouwontwikkelingen wordt de brede integrale Brabantse
de provincie en een evenwichtige verdeling van de opgave tussen
voor iedereen’.
dan een grote herstructurerings- of inbreidingslocatie.
Staten (GS) en de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke orde-
ven is opgenomen in het nationale beleidsprogramma ‘Een thuis
rijke punten. De bouw van een enkele woning heeft andere gevolgen
zijn een uitwerking van het programma Woningbouw. Gedeputeerde
(snel) woningen te realiseren.
voorraad: Het toewerken naar meer balans in de woningvoorraad in
tera. Vanuit de Ladder voor duurzame verstedelijking gelden voorwaar-
mende jaren versneld meer woningen bij te bouwen. Deze afspraken
De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de gemeenten. GS zet zich
kwalitatieve provinciale woningbouwopgave. 3. Toewerken naar meer balans in de sociale huur in de woning-
goed, zoals industriële complexen, kloosters, verzorgingshuizen et ce-
Bestaande voorzieningen, opgaven, kansen en behoeften in wijken en dorpen worden benut om in het bestaande bebouwde gebied
voldoende is voor de realisatie van de afgesproken kwantitatieve en
eventuele hergebruiksmogelijkheden van leegstaand of leegkomend erf-
Om het huidige woningtekort aan te pakken, is het noodzakelijk de ko-
zondheid zijn daarbij uitgangspunt.
Voldoende plancapaciteit is cruciaal voor het bouwen van woningen. samen met gemeenten in dat de totaal beschikbare plancapaciteit
bied wordt zo goed als mogelijk benut. Hierbij wordt ook gekeken naar
Bestuurlijke afspraken woningbouw Rijk-provincie 2022-2030
Eén van de drie kernwaarde is ‘Kwaliteit van leven staat in Brabant voorop’; gezonde, veilige, leefbare, klimaat robuuste, natuurinclu-
formuleert de provincie haar ambitie over hoe zij wil dat de Brabantse
bruik is het uitgangspunt. Een stedelijke ontwikkeling voor wonen vindt
gen of zorgconcepten.
(midden huur- en koopwoningen onder de € 355.000), waarvan
(geconsolideerd, 01-03-2020). Met de omgevingsvisie en verordening
De provincie streeft naar duurzame verstedelijking. Zorgvuldig ruimtege-
onderhoud, meer gelijkvloers, meer service en dichterbij voorzienin-
In 2050 zijn er naar verwachting ruim 2,8 miljoen Brabanders. Het aantal 75plussers zal (iets meer dan) verdubbelen. Ook is er sprake
Met de actielijnen en principes uit de agenda als insteek wordt jaarlijks –
van huishoudensverdunning. Er zijn tot 2040 bijna 220.000 nieuwe
via een voortgangsrapportage – verslag gedaan van de woningmarkt-
woningen nodig in heel Brabant.
ontwikkelingen in onze provincie. De belangrijkste ontwikkelingen zijn
De Brabantse woningvoorraad bestaat voor 75% uit ruime woningen
als volgt:
voor gezinnen. De uitdaging van de komende decennia is bouwen om vitaal oud te kunnen worden. Dit door kleinere woningen, minder
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
11/13
ningen binnen het sociale huursegment. Specifieke aandacht is no-
bouw. Met als voornaamste doel bestaande woningtekorten ver-
dig voor de ondersteuning van ouderen. Het regionale aandeel bij
senioren. Deze woonbehoefte is goed inpasbaar op inbreidingsloca-
sneld terug te dringen, wil het Rijk de (geraamde) woningbouwaan-
deze opgave is het realiseren van 6.900 nul-tredenwoningen en van
ties.
tallen voor de eerstkomende tien jaar al in negen jaar realiseren.
3.500 woningen in geclusterde woonvormen.
Binnen de kern Volkel is een grote woningvraag vanuit starters en
De aanwezigheid van de eerstelijnszorg staat onder druk, en moet
De gemeente Maashorst realiseert in de periode 2022 – 2030 mini-
behouden blijven voor Volkel. Om langer thuis te kunnen blijven wo-
middeld genomen jaarlijks ruim 13.000 woningen (netto) aan de
maal 3.240 woningen. Hiervan worden 1.810 woningen binnen het
nen zal, in aanvulling op wat er nu is, vooral gekeken worden naar
voorraad moeten worden toegevoegd.
betaalbare segment gerealiseerd, waaronder 788 woningen binnen
nieuwe vormen van ‘zorgwonen’ om meer maatwerk te kunnen bie-
Naast versnelling van het bouwtempo is het van belang het woning-
het sociale huursegment. Circa 91% van de sociale huurwoningen
den aan de variëteit in de vraag.
bouwprogramma optimaal in te (blijven) zetten voor versterking van
wordt gerealiseerd door de woningbouwcorporatie.
Voor Brabant betekent dit, dat er in de periode 2022 t/m 2030 ge-
Het Rijk zet nadrukkelijk in op verdere versnelling van de woning-
de omgevingskwaliteit in steden en dorpen (inbreiden, herstructure-
ren, transformeren) en het herbestemmen van leegstaand vastgoed.
Regio Noordoost Noord-Brabant Regionale woondeal Noordoost Noord-Brabant (2023) De woondeal is de afspraak tussen de regio Noordoost Noord-Brabant, provincie Noord-Brabant en Ministerie BZK. Noordoost Noord-Brabant is
De Kloosterstraat dierenparkje is aangewezen tot prioritaire woning-
Toekomstvisie gemeente Maashorst (2019)
bouwlocatie. Dit zijn woningbouwplannen die een belangrijke bij-
In de toekomstvisie wordt beschreven hoe de (nieuwe) gemeente Maas-
drage leveren aan de versnelling van de regionale woningbouwop-
horst er uit komt te zien en welke ambities de gemeente heeft. De
gave. Deze locatie is dus belangrijk voor zowel de regionale als de
speerpunten zijn:
gemeentelijke opgave.
1. Zes dorpen; één gemeente;
Gemeente Maashorst
2. Een aantrekkelijke plek om te zijn; 3. Wonen, werken en recreëren in het buitengebied;
de zesde economische regio, van de 40 regio’s in Nederland. Om de
Omgevingsvisie gemeente Maashorst (2023)
zesde economische regio van Nederland te blijven, wordt er ingezet op
In de omgevingsvisie zijn de ambities en beleidsdoelen voor de fysieke
voldoende woningen bouwen die passen bij de behoeften. De relevante
leefomgeving van de gemeente Maashorst vastgelegd. De omgevingsvi-
De relevante punten die worden benoemd, zijn:
punten die worden benoemd zijn:
sie Maashorst vermeldt onder meer het volgende:
Op nationaal niveau wordt er ingezet op de realisatie van 900.000
grijzing en ontgroening.
De gemeente Maashorst heeft de ambitie om te voorzien in de ei
Gemeente Maashorst zet in op passend en betaalbaar bouwen in
gen woonbehoefte, waarbij er per kern sprake is van voldoende,
twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn. Daarom is
passend en betaalbaar aanbod.
elke kern voor iedereen, innovatief en duurzaam. Om dit mogelijk te
De ruimte in de gemeente Maashorst is beperkt. Zorgvuldig ruimte-
maken wordt er ingezet op flexibilisering van regels.
350.000 woningen in het middensegment nodig.
gebruik is daarom belangrijk. Door te werken vanuit het principe ‘in-
In de regio Noordoost Noord-Brabant is het huidige woningtekort
breiding boven uitbreiding’, wordt er ingezet op het optimaliseren
vensloopbestendig te zijn, zodat binnen de kern of wijk verhuisd kan
groot. Het is noodzakelijk om versneld woningen te bouwen. Be-
van het bestaande ruimtegebruik.
worden naar een meer passende woning als de levensfase of het in-
In de gemeente Maashorst is extra aandacht voor de kwetsbare in-
komen verandert.
langrijk aan deze opgave is dat er woningen worden gebouwd voor
De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert door ver-
woningen tot en met 2030. Daarbij is het streven dat ten minste nationaal de bouw van 250.000 sociale corporatiewoningen en
4. Samen denken, samen doen.
Het totaal aanbod aan woningen dient in elke kern voldoende le-
verschillende doelgroepen, waaronder ouderen.
woner. Voor kwetsbare inwoners geldt in het algemeen dat hun be-
De regio realiseert circa 34.000 woningen in de periode tot 2030.
reik afneemt naarmate hun kwetsbaarheid toeneemt. Het is van be-
Bouwstenen voor een geharmoniseerde woonvisie (2022)
Hiervan dienen circa 22.300 (67%) woningen binnen het betaalbare
lang dat zij de basisvoorzieningen kunnen blijven bezoeken.
De gemeenten Uden en Landerd zijn in 2022 gefuseerd tot de ge-
segment te worden gerealiseerd, waaronder circa 10.000 (30%) wo-
meente Maashorst. Beide gemeenten beschikken over een actuele woonvisie. Het samenvoegen van beide woonvisies betreft een beleids-
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
12/13
arme actualisatie. Hierdoor blijft zowel de woonvisie van Uden als Lan-
Volkel. Hierbij ligt de focus op geschikte woningen voor jongeren en
derd voornamelijk intact. In de notitie worden de bouwstenen beschreven die de basis leggen voor de te harmoniseren woonvisie. Deze zijn
Het realiseren van levensloopbestendige woonvormen voor groepen
ouderen.
en stellen met gemeenschappelijke ruimtes voor verbinding en ont-
De gemeente Uden streeft ernaar meer woningen (levensloopbe-
moeting.
Initiatieven van ‘onderop’ stimuleren om te komen tot nieuwe vor-
onder meer:
stendig met toegankelijke buitenruimte) voor vitale senioren te reali-
De komende decennia vergrijst de gemeente Maashorst. Het aantal
seren. Woningtype die hierbij aansluiten zijn grondgebonden, gelijk-
75-plussers verdubbelt rond 2050 ten opzicht van 2020. Door de
vloerse woningen die uitnodigen tot sociaal contact. Bij voorkeur in
vergrijzing stijgt de zorgvraag. Deze ontwikkeling leidt tot een veran-
de nabijheid van voorzieningen/ buurt- en dorpscentra.
senioren kunnen doorstromen van sociale huur eengezinswoningen
De gemeente biedt ondersteuning aan de woningbouwcorporatie
naar kleinere (gelijkvloerse) seniorenwoningen vergroot.
derde vraag naar woningen en woonconcepten.
Door individualiseren, vergijzing en een toenemend aantal echt-
Area voor de realisatie van kleinere grondgebonden woningen en
scheidingen verdunnen huishoudens. Het aantal alleenstaanden
sociale huurappartementen en maakt daarbij afspraken over de ver-
neemt toe. Hierdoor is er een toenemende én veranderende vraag
koop van sociale huurwoningen ter bevordering van het aanbod be-
naar woningen.
taalbare koop. Immers mag de beschikbare voorraad aan sociale
In de periode 2020 tot 2030 dient de gemeente Maashorst 2.475
huurwoningen hierdoor niet afnemen.
men van wonen met bescherming.
In samenwerking met de woningcorporatie worden de kansen dat
woningen aan de voorraad toe te voegen. De gemeente Maashorst
richt zich in de toekomst op een meer gevarieerd en bijzonder wo-
Woonvisie Landerd 2019 - 2023 (geactualiseerd)
ningaanbod: variatie in woonvormen en prijsniveau.
De woonvisie van de gemeente Landerd formuleert de ambities en be-
Er ligt een uitdaging om de (bestaande) woningen meer seniorge-
noemt maatregelen gerelateerd aan wonen. De woonvisie Landerd ver-
schikt te maken. Hierbij wordt onder andere ingezet op het vergro-
meldt onder andere het volgende:
ten van het aantal levensloopbestendige woningen (met toeganke-
lijke buitenruimte).
Gemeente Landerd vergrijst en mensen blijven langer zelfstandig wonen. Dit heeft gevolgen voor de woningbehoefte. Senioren verkopen de grotere eengezinswoning om door te verhuizen naar een ge-
Woonvisie Uden 2020 – 2025 De woonvisie is een document waarin de ambities op het gebied van
lijkvloerse woning.
In de gemeente Landerd is het aantal woningen met een klein wo-
‘Wonen’ zijn vastgesteld. Volkel behoorde binnen de gemeente Uden.
ningoppervlakte, dat duurzaam is of dat gelijkvloers (‘nul-treden’) is
De woonvisie Uden vermeldt onder meer het volgende:
beperkt. Dat zijn echter wel de woonwensen van veel senioren. Ook
In de gemeente Uden zijn er veel koopeengezinswoningen en wei-
zijn er weinig levensloopbestendige woonvormen voor groepen of
nig appartementen. Ook is er sprake van vergrijzing en huishou-
stellen.
densverdunning. Deze demografische transitie heeft consequenties
voor de benodigde woningvoorraad.
De gemeente Landerd zet onder meer in op:
De ambitie is om tot 2030 minimaal 1.600 woningen toe te voegen.
Het realiseren van middelgrote en kleine woningen (sociale en parti-
Hiervan worden tot 2025 minimaal 350 sociale huurwoningen toege-
culiere huur en koop) die geschikt zijn voor senioren en die bij voor-
voegd. In iedere kern moet voldoende en passend aanbod zijn dat
keur grondgebonden en nabij voorzieningen zijn.
aansluit op de vraag (zowel in koop als huur). Grote prioriteit ligt in
Ladder voor duurzame verstedelijking Kloosterstraat Volkel
13/13