Bijlage 5 - Inwonerspeiling Maashorst
Tekst van het document
Inwonerspeiling Maashorst
Rapport Ipsos I&O i.o.v. Berenschot
www.ipsos-publiek.nl
Colofon Uitgave Ipsos I&O Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2024/152
Datum Juli 2024
Opdrachtgever Berenschot
Auteurs
Maartje van de Koppel Maren Hekkema
Copyright Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Inwonerspeiling Maashorst
2 van 42
Inhoudsopgave Samenvatting _________________________________________________________________________________ 4 1
Inleiding _____________________________________________________________________________ 7 1.1 1.2 1.3
2
Gemeentelijke herindeling __________________________________________________________ 11 2.1
3
Betrokkenheid van inwoners ___________________________ 26 Aandacht van de gemeente voor kernen ____________________ 27 Bewonersinitiatieven in de kernen _______________________ 30
Wijziging gemeentelijke herindeling ________________________________________________ 31 7.1
A
Gemeentelijke communicatie __________________________ 24 Vertrouwen in het gemeentebestuur ______________________ 25
Betrokkenheid bij woonkernen ______________________________________________________ 26 6.1 6.2 6.3
7
Contact met de gemeente ______________________________ 21 Dienstverlening gemeente ____________________________ 22
Communicatie en vertrouwen _______________________________________________________ 24 5.1 5.2
6
Beoordeling wonen in de buurt __________________________ 14 Beoordeling openbare ruimte ___________________________ 15 Ervaren ontwikkeling buurten __________________________ 20
Dienstverlening en contact _________________________________________________________ 21 4.1 4.2
5
Terugkijken op de herindeling ___________________________ 11
Openbare ruimte en voorzieningen __________________________________________________ 14 3.1 3.2 3.3
4
Achtergrond en aanleiding _____________________________ 7 Doel en onderzoeksvragen _____________________________ 7 Uitvoering ______________________________________ 8
Eventuele wijziging gemeentelijke herindeling _________________ 31
Uitkomsten open link _______________________________________________________________ 35 A.1 A.2 A.3 A.4 A.5 A.6
Gemeentelijke herindeling _____________________________35 Openbare ruimte en voorzieningen ________________________35 Dienstverlening en contact _____________________________37 Communicatie en vertrouwen __________________________ 38 Relatie met kernen ________________________________ 39 Wijziging gemeentelijke herindeling _______________________ 41
Inwonerspeiling Maashorst
3 van 42
Samenvatting Per januari 2022 zijn de gemeenten Uden en Landerd gefuseerd tot de gemeente Maashorst. Een jaar eerder behandelde de Tweede Kamer de herindelingswet voor Maashorst en vulde daarbij de wet aan met een verzoek om het functioneren van de nieuwe gemeente te evalueren. Berenschot voert de evaluatie uit. In het kader van deze evaluatie voerde Ipsos I&O in mei 2024 – in opdracht van Berenschot – een inwonerspeiling uit onder inwoners van de gemeente Maashorst. Voor deze inwonerspeiling zijn 5.000 inwoners uit de gemeente op willekeurige basis uitgenodigd om deel te nemen aan de peiling (aselecte steekproef). De vragenlijst kon online en (op aanvraag) op papier ingevuld worden. Inwoners die niet via de steekproef waren benaderd, konden deelnemen via een open link, verspreid via de gemeentelijke website en lokale media. De resultaten van de open link worden in dit onderzoek gebruikt als aanvulling op de resultaten van de aselecte steekproef. Deze samenvatting bevat uitsluitend de uitkomsten van de aselecte steekproef.1
Gemeentelijke herindeling De gemeentelijke herindeling van Maashorst, waarbij de gemeenten Landerd en Uden fuseerden tot één gemeente, is de helft van de inwoners in meer (15%) of mindere mate (36%) opgevallen. De andere helft (49%) zegt hier helemaal niets van gemerkt te hebben. In een open vraag vroegen we inwoners toe te lichten wat zij gemerkt hebben van de herindeling. Inwoners noemen in hun open antwoorden dat zij dit merkten aan praktische zaken rondom communicatie en dienstverlening van de gemeente – een ander gemeentelogo, nieuwe borden op straat en afval wegbrengen op een andere locatie. Inwoners die veranderingen door de herindeling hebben opgemerkt en daarbij in de open vraag hun mening over de gemeentelijke dienstverlening geven, zijn hierover veelal negatief gestemd. Sommige inwoners melden langere wachttijden of minder goed onderhoud in de buurt. Voor sommigen voelt de grotere gemeente onpersoonlijker en minder betrokken. Echter, geven anderen aan dat de gemeente in hun beleving professioneler is geworden. Andere open toelichtingen van inwoners, veelal zonder uitgesproken oordeel, richten zich voornamelijk op de media-aandacht ten tijde van de herindeling of de discussies over herindeling die binnen de gemeente plaatsvonden. Uitkomsten uit een open vraag zijn kwalitatief en inventariserend van aard.
De uitkomsten geven inzicht in de beleving en ervaringen van inwoners. Ze kunnen niet geëxtrapoleerd worden naar de volledige groep inwoners.
Ervaren functioneren van gemeente Maashorst: leefbaarheid, dienstverlening en communicatie Over het algemeen spreekt uit het onderzoek dat de meeste inwoners positief of neutraal kijken naar het functioneren van de gemeente Maashorst. Ten eerste de leefbaarheid in de wijken. Over het algemeen vinden inwoners het prettig wonen in Maashorst en beoordelen zij het ‘prettig wonen’ in de gemeente met een gemiddelde score van 8,2 op een schaal van 1 tot 10.
1
In de inleiding van het rapport (paragraaf 1.3) wordt de aanpak w.b. de aselecte steekproef en open link verder toegelicht. Voor de uitkomsten van de open link verwijzen we naar hoofdstukken 2 t/m 7 en bijlage A van het rapport.
Inwonerspeiling Maashorst
4 van 42
Twee procent van de inwoners beoordeelt het prettig wonen in hun buurt met een onvoldoende (5 of lager). Deze positieve houding komt ook terug in de waardering voor de openbare ruimte en voorzieningen. Zo vindt een ruime meerderheid dat er genoeg groen in hun buurt is (87%), zijn er volgens driekwart van de inwoners nauwelijks zaken kapot (77%) en zijn zeven op de tien inwoners (70%) van mening dat hun buurt netjes en schoon is. De voorzieningen van Maashorst worden eveneens positief beoordeeld; met name over de straatverlichting (84%), het onderhoud van de plantsoenen en parken (71%) en de zorgvoorzieningen (70%) zijn inwoners te spreken. Ten tweede de ervaringen met dienstverlening van de gemeente. Een aanzienlijk aandeel inwoners (27% meerdere keren; 33% een enkele keer) heeft in de afgelopen twaalf maanden contact gehad met de gemeente voor dienstverlening. Over het algemeen zijn zij hier tevreden over, zij geven een gemiddeld rapportcijfer van een 7,1. Inwoners die contact hadden vonden de informatie over hun verzoek meestal duidelijk en volledig (72%), konden eenvoudig contact opnemen met de gemeente (70%), vonden gemakkelijk wat zij nodig hadden (68%) en vonden dat hun verzoek snel genoeg werd afgehandeld (63%). Ten slotte wordt de communicatie van de gemeente door de meeste inwoners positief of neutraal beoordeeld.
De helft (53%) kan gemakkelijk de benodigde informatie vinden en een vergelijkbaar aandeel (46%) vindt dat de gemeente heldere taal gebruikt. Minder tevreden zijn inwoners over de mate waarin de gemeente haar beloftes nakomt (24% vindt dat de gemeente dat wel doet, tegenover 16% die dat niet vindt – de rest is neutraal of weet het niet) en luistert naar haar inwoners (23% vindt dat wel, 22% niet, rest is neutraal of weet het niet). Daarnaast vindt een op de vijf inwoners (20%) dat de gemeente zich flexibel opstelt wanneer dit nodig is, tegenover een even groot aandeel dat het hier (helemaal) mee oneens is.
Nabijheid van de gemeente en betrokkenheid bij kernen Inwoners van Maashorst voelen zich vooral betrokken bij hun eigen buurt of dorp (50%), minder bij de gemeente (30%) en het minst bij andere buurten en dorpen in de gemeente (12%). In de kleine kernen is de betrokkenheid bij eigen buurt of dorp bovengemiddeld sterk, maar de gevoelde betrokkenheid bij de gemeente wijkt niet af. Wel voelen inwoners van kleine kernen wat minder betrokkenheid van de gemeente dan inwoners van Uden. Gemiddeld over alle kernen zeggen vier op de tien inwoners dat de gemeente haar best doet voor hun buurt of dorp (42%), oog heeft voor hun buurt of dorp (40%) en dat hun buurt of dorp voor de gemeente net zo belangrijk is als andere buurten en dorpen (38%). Het aandeel inwoners dat neutraal tegenover deze aspecten staat is bijna net zo groot, waar ongeveer een op de zes inwoners het (helemaal) oneens is met deze stellingen Verder is de helft van de inwoners (52%) tevreden over het bewaren van het ‘eigen’ karakter van hun buurt of dorp, tegenover een op de tien (11%) die hier ontevreden over is. Daarnaast is 33 procent tevreden over de actieve betrokkenheid van inwoners bij de inrichting van hun buurt of dorp door de gemeente; een op de zes (16%) is dit niet.
De bekendheid met gebiedsplatformen, initiatiefgroepen of dorpsraden is beperkt: 56 procent van de inwoners kent deze niet, 24 procent heeft ervan gehoord maar kent ze niet goed, en 16 procent is hier goed bekend mee. In de kleine kernen genieten deze bewonersinitiatieven meer bekendheid.
Inwonerspeiling Maashorst
5 van 42
Vertrouwen in de gemeente Inwoners zijn verdeeld over hun vertrouwen in het gemeentebestuur. Zo heeft een derde (35%) van de inwoners (heel) veel vertrouwen in het gemeentebestuur, tegenover een vergelijkbaar aandeel dat niet veel, maar ook niet weinig vertrouwen heeft in het bestuur (38%). Nog eens 13 procent heeft weinig tot geen vertrouwen in het bestuur.
Draagvlak mogelijke gemeentelijke herindeling Als onderdeel van de evaluatie van de gemeentelijke fusie van de gemeente Maashorst is ook onderzocht hoe inwoners denken over een eventuele wijziging van de gemeentelijke herindeling. Met deze wijziging zouden de kernen Schaijk en Reek zich afscheiden van Maashorst en zich bij de gemeente Oss voegen. Een relatief klein deel van de inwoners heeft een (uitgesproken) mening over deze wijziging van de herindeling: 22 procent van de inwoners ziet dit als (zeer) positief, terwijl een even groot aandeel dit als (zeer) negatief beschouwt. Het grootste deel van de inwoners (43%) staat neutraal tegenover deze kwestie en 11 procent heeft er geen mening over. Inwoners uit Schaijk en Reek – de kernen waar een eventuele wijziging van de herindeling om zou draaien – zijn meer uitgesproken over de wijziging. Bijna de helft van de inwoners van Schaijk (46%) zou dit (zeer) slecht vinden en onder inwoners van Reek ziet zelfs twee derde van de inwoners (67%) dit als (zeer) slecht. Een derde van de inwoners van Schaijk (36%) ziet de wijziging als (zeer) goed; onder inwoners van Reek geldt dit voor 14 procent. Voor de vier andere kernen – Volkel, Uden, Zeeland en Odiliapeel – geldt dat het grootste aandeel van deze inwoners neutraal tegenover de kwestie staat of niet weet wat zij ervan vinden.
De wijziging van de gemeentelijke herindeling wordt door een kwart van de inwoners (26%) als (zeer) belangrijk gezien, tegenover een op de zes inwoners (16%) die dit als (zeer) onbelangrijk beschouwt. Het grootste aandeel (44%) vindt het niet belangrijk, maar ook niet onbelangrijk. Logischerwijs vinden inwoners van Schaijk (53%) en Reek (45%) deze voorgelegde indeling vaker als (zeer) belangrijk dan inwoners van de andere kernen. Opvallend is dat degenen met sterke meningen over de herindeling – zowel voor- als tegenstanders – deze ook als bovengemiddeld belangrijk beschouwen.
Inwonerspeiling Maashorst
6 van 42
1
Inleiding
1.1
Achtergrond en aanleiding
Per januari 2022 zijn de gemeenten Uden en Landerd gefuseerd tot de gemeente Maashorst. Een jaar eerder behandelde de Tweede Kamer de herindelingswet voor Maashorst en vulde daarbij de wet aan met een verzoek om het functioneren van de nieuwe gemeente te evalueren. In 2024 vindt de evaluatie plaats. Daarbij is in het bijzonder aandacht voor de positie van en het draagvlak in de kernen Schaijk en Reek. Daarnaast is er in de evaluatie aandacht voor de mogelijkheid van een wijziging van de herindeling, waarbij Schaijk en Reek zich bij de gemeente Oss zouden voegen. Berenschot voert de evaluatie uit. Voorafgaand aan de evaluatie stelde Berenschot een evaluatieontwerp op en voerden zij een nulmeting uit, waarin de ambities en opgaven van de gemeente Maashorst in kaart zijn gebracht. In het kader van deze evaluatie voerde Ipsos I&O – in opdracht van Berenschot – een inwonerspeiling uit onder inwoners van de gemeente Maashorst.
1.2
Doel en onderzoeksvragen
De inwonerspeiling dient een beschrijving te geven van de beleving van inwoners van de gemeente Maashorst en het functioneren van de gemeente (in de huidige situatie). Het onderzoek richt zich op de mate waarin de gemeente voor inwoners – in de beleving van inwoners – de gewenste publieke waarde realiseert en of de manier waarop deze wordt gerealiseerd aansluit bij de behoeften van inwoners. Om deze publieke waarde te vertalen naar de beleving van inwoners, richt het onderzoek zich specifiek op het ervaren functioneren van de gemeente op het gebied van leefbaarheid, dienstverlening en communicatie. Dit onderzoeksdoel vertaalt zich in de volgende deelvragen: 1 Hoe staan inwoners tegenover de gemeentelijke herindeling? Welke gevolgen heeft men hiervan ervaren? (positief en negatief) 2 Hoe ervaren inwoners het functioneren van de gemeente Maashorst (op het gebied van leefbaarheid, dienstverlening en communicatie)? 3 In hoeverre komt de uitwerking van ambities en beloften van de gemeente voorafgaande aan de fusie (t.a.v. overheidsnabijheid, betrokkenheid van inwoners en het dorps- en kernenbeleid) tegemoet aan behoeften van inwoners? 4 In hoeverre is er vertrouwen dat de gemeente in de komende periode haar beloften zal waarmaken? 5 Hoe staan inwoners tegenover een eventuele wijziging van de gemeentelijke herindeling?
Inwonerspeiling Maashorst
7 van 42
1.3
Uitvoering
Vragenlijst en steekproef Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een enquête onder inwoners van de gemeente Maashorst. Ipsos I&O stelde in samenwerking met Berenschot de vragenlijst op. In mei 2024 zijn 5.000 inwoners benaderd via een brief om deel te nemen aan het onderzoek. Deze inwoners zijn op willekeurige basis geselecteerd (aselecte steekproef). Inwoners konden tussen 6 mei en 27 mei de vragenlijst online invullen. Inwoners die liever schriftelijk aan het onderzoek meededen konden een papieren vragenlijst aanvragen. Na twee weken ontvingen inwoners die de vragenlijst nog niet hadden ingevuld een herinneringsbrief om dat alsnog te doen. Daarnaast hadden inwoners die niet waren benaderd via de steekproef, de mogelijkheid om tussen 13 en 29 mei mee te doen aan het onderzoek via een open link. Daarmee wordt ook de mening van betrokken burgers meegenomen in het onderzoek. De open link werd verspreid via de website van de gemeente Maashorst en lokale media. Tussen woensdagmiddag 22 mei en donderdagochtend 23 mei was de online vragenlijst niet bereikbaar als inwoners via startvragenlijst.nl naar de vragenlijst navigeerden. Dit was het gevolg van een storing. De vragenlijst kon nog wel ingevuld worden via een directe link, bijvoorbeeld via de persoonlijk QR-code die inwoners in de aselecte steekproef in de uitnodigingsbrief hadden ontvangen.
Bij de helpdesk van Ipsos I&O zijn hierover 4 reacties binnengekomen. Daarnaast was op maandag 27 mei de vragenlijst tijdelijk niet bereikbaar via de open link. Hierover is bij de helpdesk 1 reactie binnengekomen. Door deze onderbrekingen van de dataverzameling heeft een aantal inwoners de vragenlijst niet op het gewenste moment kunnen invullen. Het effect op de algehele respons van het onderzoek is echter minimaal. In totaal namen 1.404 inwoners van de gemeente Maashorst deel aan het onderzoek, ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te doen.
Respons Van de 1.404 deelnemers in dit onderzoek waren 1.109 respondenten afkomstig uit de aselecte steekproef. Dat is een respons van 22 procent. Daarnaast vulden 295 inwoners de vragenlijst in via de open link. In onderstaande tabel is de respons naar woonkern weergegeven. Tabel 1.1 Ongewogen respons naar woonkern Aselecte steekproef Kern
Open link
Bevolking
Aantal respondenten
Aandeel respondenten
Aantal respondenten
Aandeel respondenten
Aandeel inwoners
Odiliapeel
68
6%
2
1%
4%
Reek
98
9%
26
9%
3%
Schaijk
164
15%
151
51%
12%
Uden
386
35%
42
14%
63%
Volkel
83
7%
4
1%
6%
171
15%
37
13%
12%
139
13%
33
11%
*
Zeeland 2
Onbekend
2
Adresgegevens van inwoners zijn alleen gebruikt om uitnodigingen voor het onderzoek te versturen en zijn niet gekoppeld aan antwoorden op de vragenlijst. Voor de indeling van deelnemers op basis van woonkern zijn deelnemers in de vragenlijst gevraagd hun postcode te delen. Deelnemers wier woonkern onbekend is, hebben in de vragenlijst aangegeven deze informatie liever niet te delen.
Inwonerspeiling Maashorst
8 van 42
In de samenstelling van de aselecte steekproef is rekening gehouden met verschillen in bevolkingsgrootte van de woonkernen – zo is het aandeel inwoners uit Uden het grootst, omdat het grootste deel van de inwoners van Maashorst in deze kern woont. Wel zijn voor de kleine woonkernen verhoudingsgewijs veel inwoners uitgenodigd. Hiermee is ook voor de kleinere kernen voldoende respons gerealiseerd om op woonkernniveau betrouwbare uitspraken te doen.
Analyse In het rapport worden de kwantitatieve uitkomsten (aantallen en percentages) van de aselecte steekproef en open link apart gepresenteerd. De uitkomsten op basis van de steekproef zijn voor dit onderzoek leidend. Omdat de inwoners in de steekproef aselect zijn benaderd voor het onderzoek, vormt deze steekproef een goede afspiegeling van de bevolking van de gemeente Maashorst. Dit is belangrijk voor de representativiteit van het onderzoek. Bij de open link is een dergelijke waarborg niet mogelijk,3 maar de uitkomsten van de open link geven wel een beeld van de houdingen van betrokken burgers. De uitkomsten van de open link worden daarom steeds naast de resultaten van de steekproef besproken. De volledige uitkomsten van de open link zijn te vinden in bijlage A. De meeste resultaten in het rapport worden gepresenteerd in de vorm van percentages van alle inwoners van 18 jaar en ouder. Als er verschillen worden benoemd in het rapport – bijvoorbeeld tussen de verschillende woonkernen – dan berusten deze op significante verschillen. Dit betekent dat de verschillen dusdanig groot zijn dat de kans zeer klein is dat ze aan toeval te wijten zijn. Indien de percentages niet optellen tot 100 procent is dit het gevolg van afrondingsverschillen.
In de resultaten zijn bij de berekening van de percentages de antwoorden ‘weet ik niet’ en ‘niet van toepassing’ niet buiten beschouwing gelaten, omdat deze categorieën betekenisvol kunnen zijn.
Weging en marges Op zowel de data uit de aselecte steekproef als de open link is een weging toegepast naar leeftijd, geslacht en woonkern. Dit betekent dat de verhoudingen voor deze kenmerken worden teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhoudingen in de gemeente Maashorst. Onder- en oververtegenwoordigde groepen worden opgehoogd en verlaagd. Op deze manier zijn de resultaten representatief voor de gehele gemeente Maashorst, voor wat betreft deze achtergrondkenmerken. Bij onderzoek is er sprake van een betrouwbaarheidsinterval en onnauwkeurigheidsmarges. In dit onderzoek gaan we uit van een betrouwbaarheid van 95 procent. Bij een steekproef van n=1.000 en een uitkomst van 50 procent is er sprake van een foutmarge van plus of min 3,2 procent. Dat betekent dat in 95 van de 100 gevallen (95%) de gevonden uitkomsten minder dan 3,2 procent afwijkt van de werkelijke waarde in de populatie. Dit geldt alleen voor uitspraken over de hele gemeente; bij uitspraken over de afzonderlijke kernen zijn de foutmarges groter, omdat de steekproefbases voor de kernen kleiner zijn. Tabel 1.2 geeft een overzicht van de foutmarges per woonkern (bij een uitkomst van 50 procent in de aselecte steekproef).
3
Om deze reden wijken de resultaten van de open link soms af van de uitkomsten op basis van de aselecte steekproef. Waar dat het geval is, zijn de uitkomsten van de steekproef leidend.
Inwonerspeiling Maashorst
9 van 42
Tabel 1.2 Foutmarges bij uitkomsten naar woonkern (o.b.v. 95%-betrouwbaarheidsniveau) Kern
Foutmarge
Odiliapeel
12%
Reek
10%
Schaijk
8%
Uden
5%
Volkel
11%
Zeeland
7%
Inwonerspeiling Maashorst
10 van 42
2
Gemeentelijke herindeling
2.1
Terugkijken op de herindeling
Helft van inwoners merkte niets van herindeling We legden respondenten voor: “Op 1 januari 2022 zijn de gemeenten Landerd en Uden gefuseerd. Dat wil zeggen dat de gemeenten zijn samengegaan in één nieuwe gemeente, de gemeente Maashorst.” Vervolgens vroegen we hen of zij iets gemerkt hebben van deze gemeentelijke herindeling. De helft van de inwoners (49%) zegt ‘helemaal niets’ hiervan gemerkt te hebben. Ruim een derde (36%) heeft er ‘wel iets’ van gemerkt, 15 procent antwoordt ‘jazeker’. Figuur 2.1 Heeft u iets gemerkt van de herindeling? Basis: allen (n = 1.109).
15%
0%
36%
20%
49%
40% Jazeker
60%
Ja, wel iets
80%
100%
Nee, helemaal niet
Onder respondenten via de open link heeft driekwart (78%) naar eigen zeggen iets gemerkt van de herindeling. Inwoners van Uden geven het minst vaak aan wat gemerkt te hebben van de herindeling. Inwoners van Reek, Schaijk en Zeeland merkten er het vaakst wel iets van. Figuur 2.2 Heeft u iets gemerkt van de herindeling? Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % wel iets gemerkt (niet getoond: helemaal niet gemerkt). Basis: allen (n = 1.109). 80%
60% 45%
43%
37%
Ja, wel iets
40% 40%
36%
36%
33%
14%
11%
11%
Volkel
Odiliapeel
Uden
Jazeker
20% 27%
26%
29%
15%
0% Totaal
Reek
Inwonerspeiling Maashorst
Zeeland
Schaijk
11 van 42
‘Herindeling drukte stempel op communicatie, dienstverlening en voorzieningen’ Inwoners die iets hebben gemerkt van de herindeling, vroegen we in een open vraag toe te lichten wat zij opgemerkt hebben. Uitkomsten uit een open vraag zijn kwalitatief en inventariserend van aard. De uitkomsten geven inzicht in de beleving en ervaringen van inwoners. Ze kunnen niet geëxtrapoleerd worden naar de volledige groep inwoners. Inwoners die iets gemerkt hebben verwijzen ten eerste naar wijzigingen in de communicatie van de gemeente, zoals het gemeentelijke logo. Ook veranderingen in de plaatsnaamborden zijn niet onopgemerkt gebleven. Hieronder een aantal citaten ter illustratie. •
“Alle voertuigen zijn opnieuw bestickerd met het nieuwe logo en naam van de gemeente, borden van dorpen zijn veranderd in gemeente Maashorst, gemeentehuis is huisstijl veranderd.”
•
“Ik zie nieuwe bordjes en standbeelden.”
•
“Overal nieuwe borden met de verwijzing naar Maashorst i.p.v. Uden.”
Andere inwoners geven aan veranderingen in de dienstverlening van de gemeente gemerkt te hebben. Meermaals wordt opgemerkt dat regels (bijvoorbeeld rondom aanvragen) en kosten (bijvoorbeeld gemeentelijke belastingen) veranderd zijn. Degenen die een oordeel meegeven over de dienstverlening, vinden deze veelal verslechterd – soms alleen aanvankelijk –, bijvoorbeeld vanwege langere wachttijden bij een aanvraag of minder goed onderhoud in de buurt. Sommigen noemen de gemeente ‘onpersoonlijker’ en ervaren minder betrokkenheid bij hun kern, buurt of dorp. Anderen merken juist op de dat de grotere gemeente ‘professioneler’ is. •
“Aanvragen voor vergunningen verlopen soms anders; andere aanvragen verlopen nog steeds via de aparte gemeentes. Maakt de beslissingen die genomen worden niet eenduidiger.”
•
“Alle gemeentelijke diensten hebben een langere en langzamere weg te gaan met name bv. vergunningen aanvraag.”
•
“De gemeente is stroperig, duurt lang voordat er iets geregeld wordt/ een afspraak over 4 weken? Belachelijk vind ik dat. Voor iets wat 10 minuten duurde. Negatief gevoel geeft dat.”
•
“Eerst ging je naar het gemeentehuis in Landerd nu is het verder en betaal je parkeergeld.”
•
“Stijging van de gemeentebelastingen. Het niet ophalen van het groenafval in een bepaalde periode terwijl er dan nog volop blad van de bomen valt.”
•
“Mooie groene gemeente geworden.”
•
“Onderhoud in ons dorp/ wijk is achteruit gegaan.”
•
“Andere kosten wat betreft de gemeentelijke aanslagen.”
•
“De gemeente is groter, professioneler, geworden.”
Inwonerspeiling Maashorst
12 van 42
Wat betreft voorzieningen wordt opgemerkt dat men naar een ander gemeentehuis moet (wat voor sommigen langere reistijd meebrengt). Ook aan andere voorzieningen, zoals het wegbrengen van afval op een andere locatie, hebben inwoners iets gemerkt van de herindeling. •
“Dat ik voortaan naar Uden moet voor gemeentezaken.”
•
“Dat we naar een ander gemeentehuis moeten gaan voor ophalen rijbewijs of paspoort.”
•
“Het sluiten van de gemeentewerf in Schaijk, geen investeringen in plantsoenen, negeren van de verkeersveiligheid.”
•
“Afvalinzameling anders. Gezamenlijke opening van carnaval.”
•
“Het werk in de groenvoorzieningen is minder geworden. En voor de milieustraat moeten we naar Uden. We hebben geen eigen gemeentewerf meer.”
Ten slotte heeft een aantal inwoners met name iets gemerkt van de herindeling vanwege de aandacht die er destijds voor was in de media en door discussies die erover werden gevoerd in de gemeente. •
“Dat er veel tegenstand op de herindeling vanuit Schaijk kwam.”
•
“De commotie die het opleverde. Het gevoel niet serieus te worden genomen omdat o.a. wij ons beter bij Oss vinden passen.”
•
“Door sommige inwoners van Schaijk werd nadrukkelijk de publiciteit gezocht en werden er allerlei Haagse bronnen ingeschakeld om te zorgen dat Schaijk niet bij de gemeente Maashorst maar bij de gemeente Oss zou worden (her)ingedeeld. Ik had het idee dat hier weer de schreeuwende minderheid de zwijgende meerderheid de wil op wilde leggen.”
•
“Zeer veel landelijke publiciteit, Schaijk en Reek eventueel bij de gemeente Oss.”
Inwonerspeiling Maashorst
13 van 42
3
Openbare ruimte en voorzieningen
3.1
Beoordeling wonen in de buurt
Meeste inwoners tevreden over buurt We vroegen inwoners van Maashorst een rapportcijfer (op een schaal van 1 tot 10) te geven aan hoe prettig zij het vinden om in hun buurt te wonen. Over het algemeen uiten de inwoners tevredenheid over hun buurt en geven een gemiddeld cijfer van een 8,2. Onder deze inwoners beoordelen acht op de tien inwoners (80%) het prettig wonen in hun buurt met een 8 of hoger, bijna een op de zes (17%) doet dit met een 6 of 7 en een fractie (2%) beoordeelt hun buurt met een onvoldoende. Figuur 3.1 Als u door middel van een rapportcijfer van 1 tot en met 10 zou mogen aangeven hoe prettig u het vindt om in uw buurt te wonen, welk cijfer zou u dan geven? Basis: allen (n = 1.109).
2%
0%
80%
17%
20%
40%
1-5 Onvoldoende
60% 6-7 Voldoende
8,2
80%
100%
8-10 Goed
Onder inwoners die de vragenlijst via de open link hebben ingevuld is de gemiddelde beoordeling van hun buurt met een 8,0 vergelijkbaar met de beoordeling van de inwoners uit de steekproef. Vergeleken met 18-24-jarigen geven 55-69-jarigen significant vaker een 8 of hoger op de vraag hoe zij het prettig wonen in hun buurt beoordelen (respectievelijk 67% en 84%). Daarmee is de gemiddelde beoordeling van jongere inwoners ook iets lager dan andere leeftijdsgroepen (7,9). Wel moet deze uitkomst als indicatief beschouwd worden, vanwege het beperkte aantal waarnemingen in de jongere leeftijdscategorie (n = 48).
Inwonerspeiling Maashorst
14 van 42
In 2021 is – voor de fusie tot de gemeente Maashorst – in de toenmalige gemeenten Landerd en Uden de Veiligheidsmonitor gehouden. Een aantal vragen is in dit onderzoek op dezelfde wijze gesteld als in de Veiligheidsmonitor, waarmee een vergelijking tussen dit onderzoek en uitkomsten uit de Veiligheidsmonitor mogelijk is. In 2021 beoordeelden inwoners van de toenmalige gemeenten Landerd en Uden in de Veiligheidsmonitor4 het 'prettig wonen’ in hun buurt nog met een 7,8. Deze beoordeling ligt daarmee iets lager dan de huidige beoordeling van een 8,2. Figuur 3.2 Als u door middel van een rapportcijfer van 1 tot en met 10 zou mogen aangeven hoe prettig u het vindt om in uw buurt te wonen, welk cijfer zou u dan geven? Basis: allen (2021: n=1.129; 2024: n = 1.109). 10,0 8,0
7,8
8,2
6,0 4,0 2,0 0,0 2021
2024
In 2021 lag het rapportcijfer van de toenmalige gemeenten Landerd en Uden (7,8) dichtbij het landelijke gemiddelde van een 7,6. Uit de meest recente Veiligheidsmonitor van 2023 5 blijkt dat het rapportcijfer van het landelijke gemiddelde onveranderd op een 7,6 is gebleven; iets lager dan het rapportcijfer van een 8,2 van de inwoners van Maashorst in 2024.
3.2
Beoordeling openbare ruimte
Openbare ruimte Maashorst stemt tot tevredenheid Inwoners van Maashorst zijn over het algemeen tevreden over de openbare ruimte in hun buurt. Zo vindt een ruime meerderheid dat er genoeg groen is (87%), vindt driekwart van de inwoners (77%) dat er nauwelijks zaken kapot zijn in hun buurt en ervaren zeven op de tien inwoners (70%) dat hun buurt netjes en schoon is. De meningen zijn wat meer verdeeld als het gaat om voldoende parkeerplaatsen voor auto's: iets meer dan de helft van de inwoners (56%) is het er (helemaal) mee eens dat deze er voldoende zijn, maar volgens drie op de tien inwoners (27%) zijn er niet genoeg parkeerplaatsen.
4 5
Zie: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=3659b6a6-6429-498d-8919-0ac3a2bf13b1 Zie: Veiligheidsmonitor-2023.pdf (cbs.nl)
Inwonerspeiling Maashorst
15 van 42
Figuur 3.3 In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraken? Basis: allen (n = 1.109)
In mijn buurt is genoeg groen
87%
In mijn buurt zijn (bijna) geen dingen kapot
77%
Mijn buurt is netjes en schoon
13%
70%
In mijn buurt zijn genoeg parkeerplaatsen voor auto’s
56%
0% (Helemaal) eens
7% 5%
Neutraal
20%
16%
16%
40%
(Helemaal) oneens
60%
9% 1%
14% 1%
27%
80%
1%
100%
Weet niet / geen mening
Onder inwoners die hebben deelgenomen via de open link is het aandeel dat het eens is met de stellingen wat kleiner, maar ook hier is een meerderheid positief. Van deze groep vindt 83 procent dat er voldoende groen is, 65 procent dat er (bijna) geen dingen kapot zijn en 60 procent dat hun buurt netjes en schoon is. Het aandeel dat vindt dat er genoeg parkeerplaatsen zijn voor auto’s is identiek aan de uitkomsten van de aselecte steekproef (56% (helemaal) mee eens).
Inwonerspeiling Maashorst
16 van 42
Voorzieningen Maashorst worden positief beoordeeld door inwoners Inwoners van Maashorst hebben over het algemeen een positieve houding ten opzichte van het onderhoud en de voorzieningen in hun buurt. Met name over de straatverlichting is een ruime meerderheid (84%) (heel) tevreden, gevolgd door het onderhoud van plantsoenen en parken in de buurt (71% (heel) tevreden). Minder uitgesproken zijn inwoners over de ontmoetingsplekken voor sociaal contact; hierover is net iets meer dan de helft van de inwoners (55%) (heel) tevreden. Over de voorzieningen voor jongeren in de buurt heerst de minste tevredenheid; de helft van de inwoners (49%) is hier (heel) tevreden over. Tegenover dit aspect is men niet vaker ontevreden dan over andere aspecten, vooral het aandeel ‘neutraal’ en ‘weet ik niet’ ligt iets hoger. Figuur 3.4 Hoe tevreden of ontevreden bent u over… Basis: allen (n = 1.109).
De straatverlichting in de buurt?
84%
8% 7%
Het onderhoud van plantsoenen en parken in de buurt?
71%
15%
12% 2%
Zorgvoorzieningen, zoals huisartsenpost of gezondheidscentrum?
70%
17%
11% 3%
De speelplekken voor kinderen in de buurt?
67%
Het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in de buurt? Ontmoetingsplekken voor sociaal contact, zoals een buurthuis?
De voorzieningen voor jongeren in de buurt, bijv. sportveldjes of buurthuis?
(Heel) tevreden
60%
55%
49%
0% 20% 40% Niet tevreden, niet ontevreden (Heel) ontevreden
Inwonerspeiling Maashorst
13%
22%
18%
21%
8%
12%
16% 2%
9%
18%
12%
18%
60% 80% 100% Weet ik niet / geen antwoord
17 van 42
Daling tevredenheid onderhoud van stoepen, straten en pleintjes Vergeleken met de Veiligheidsmonitor van 2021, zien we dat de tevredenheid over het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in 2024 wat is gedaald. Op dit moment is 60 procent van de inwoners hier (heel) tevreden over, waar dit in 2021 nog voor 71 procent van de inwoners gold. De ontevredenheid is echter vergelijkbaar – de verandering zit in het aandeel inwoners dat hier neutraal tegenover staat of geen mening heeft. Op de andere aspecten van de openbare ruimte is de tevredenheid stabiel gebleven. Figuur 3.5 Hoe tevreden of ontevreden bent u over het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in de buurt? Basis: allen (2021: n=1.129; 2024 n = 1.109). 100% 80%
71% 60%
60% 40%
16%
14%
20% 0% 2021
(heel) tevreden
2024 (heel) ontevreden
Uit de meest recente Veiligheidsmonitor van 20236 blijkt dat 61 procent van de Nederlanders in 2023 (heel) tevreden was over het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes in de buurt. Twee jaar eerder, in 2021, was 60 procent tevreden: landelijk bleef de tevredenheid dus gelijk. Met 60 procent tevreden ligt de tevredenheid over het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes in Maashorst nu op het landelijk gemiddelde, waar in 2021 de tevredenheid in Landerd en Uden met 71 procent nog iets boven het landelijk gemiddelde lag. Op twee aspecten zien we verschillen tussen de kernen Schaijk en Uden. 7 In Uden zijn bewoners vaker tevreden over het onderhoud van stoepen, straten en pleintjes (65% versus 42% in Schaijk). Een soortgelijk patroon zien we bij het onderhoud van plantsoenen en parken, waar 76 procent van de inwoners van Uden tevreden is, tegenover 50 procent in Schaijk.
6 7
Zie: Veiligheidsmonitor-2023.pdf (cbs.nl) Tussen andere woonkernen zijn er geen significante verschillen. Om deze reden zijn ze niet in de figuur getoond.
Inwonerspeiling Maashorst
18 van 42
Figuur 3.6 Hoe tevreden of ontevreden bent u over… Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % heel tevreden en tevreden, allen kernen met significante verschillen. Basis: allen (n = 1.109).
60%
Het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in de buurt?
42%
Totaal
65%
Schaijk Uden
71%
Het onderhoud van plantsoenen en parken in de buurt?
50% 76%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Daarnaast loopt de tevredenheid over de zorgvoorzieningen sterk uiteen tussen de verschillende kernen. Zo zijn de inwoners van de kernen Schaijk (84%), Uden (73%), Volkel (75%) en Zeeland (72%) significant vaker (heel) tevreden over deze voorziening dan de inwoners van Odiliapeel (39%) en Reek (25%). Figuur 3.7 Hoe tevreden of ontevreden bent u over zorgvoorzieningen, zoals huisartsenpost of gezondheidscentrum? Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % heel tevreden en tevreden en % heel ontevreden en ontevreden. Basis: allen (n = 1.109). 100% 84%
80% 60%
72%
48% 39%
40% 20%
75%
73%
70%
28%
25%
11%
6%
7%
10%
12%
Schaijk
Uden
Volkel
Zeeland
0% Totaal
Odiliapeel
Reek
(heel) tevreden
(heel) ontevreden
Onder inwoners die de vragenlijst via de open link hebben ingevuld ligt de tevredenheid over de voorzieningen en het onderhoud op nagenoeg alle aspecten iets lager, maar over de ontmoetingsplekken voor sociaal contact en de speelplekken voor kinderen in de buurt ligt de tevredenheid op een vergelijkbaar niveau.
Inwonerspeiling Maashorst
19 van 42
3.3
Ervaren ontwikkeling buurten
Meeste inwoners zien geen verandering in buurt Driekwart van de inwoners van Maashorst vindt dat hun buurt in de afgelopen twaalf maanden gelijk is gebleven. Het aandeel dat vindt dat hun buurt achteruit is gegaan (13%) ligt iets hoger dan het aandeel dat vindt dat hun buurt erop vooruit is gegaan (9%). Figuur 3.8 Vindt u dat de buurt waarin u woont in de afgelopen 12 maanden erop vooruit is gegaan, erop achteruit is gegaan of gelijk is gebleven? Naar woonkern. Basis: allen (n = 1.109).
9%
0%
76%
20% 40% Vooruit Gelijk gebleven
13%
2%
60% 80% 100% Achteruit Weet ik niet / geen antwoord
Onder de inwoners van Schaijk vindt 21 procent dat hun buurt achteruit is gegaan. Dit aandeel is significant hoger dan het percentage inwoners van Uden dat deze mening deelt; daar vindt 10 procent dat hun buurt achteruit is gegaan. Tussen de andere kernen zijn verder geen significante verschillen op dit aspect. Figuur 3.9 Vindt u dat de buurt waarin u woont in de afgelopen 12 maanden erop vooruit is gegaan, erop achteruit is gegaan of gelijk is gebleven? Naar woonkern. Getoond in de figuur: alleen kernen met significantie verschillen. Basis: allen (n = 1.109).
Totaal
9%
Schaijk
6%
Uden
76%
69%
9%
0% Vooruit
13%
21%
79%
20% Gelijk gebleven
40% Achteruit
4%
10%
60%
2%
80%
2%
100%
Weet ik niet / geen antwoord
Uit de Veiligheidsmonitor van 2021 blijkt dat 9 procent van de inwoners vond dat de eigen buurt achteruit was gegaan, 12 procent zag juist vooruitgang (de rest vond dat het gelijk was gebleven). Er is daarmee geen significant verschil tussen 2021 en 2024. Onder inwoners die deel hebben genomen via de open link vindt 56 procent dat hun buurt vergelijkbaar is gebleven, 28 procent dat hun buurt achteruit is gegaan en 15 procent dat hun buurt vooruit is gegaan. Daarmee vinden inwoners van de open link zowel vaker dat hun buurt vooruit, als achteruit is gegaan dan de aselecte steekproef.
Inwonerspeiling Maashorst
20 van 42
4
Dienstverlening en contact
4.1
Contact met de gemeente
Meerderheid had afgelopen jaar minstens één keer contact met gemeente Een derde van de inwoners (33%) heeft een enkele keer in de afgelopen twaalf maanden gebruik gemaakt van de dienstverlening van de gemeente, tegenover een kwart van de inwoners (27%) die dit meerdere keren heeft gedaan. Vier op de tien inwoners (39%) hebben hier geen gebruik van gemaakt. Figuur 4.1 Heeft u in de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt van dienstverlening van de gemeente? Basis: allen (n = 1.109).
27%
0%
33%
20% Ja, meerdere keren
40% Ja, één keer
60% Nee
39%
1%
80%
100%
Weet ik niet/wil ik niet zeggen
Inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening, deden dit met name om een product of dienst aan te vragen (59%), gevolgd door iets door te geven (14%), een informatieverzoek (11%), iets anders (15%) of wisten dit niet meer (1%). Meestal ging dat contact via de balie (43%), gevolgd door een digitaal formulier (18%), telefonisch contact (17%), e-mail (15%), op een andere manier (4%) of per post (1%). Uit de uitkomsten van de open link volgt hetzelfde beeld over contact met de gemeente.
Inwonerspeiling Maashorst
21 van 42
4.2
Dienstverlening gemeente
Inwoners over het algemeen te spreken over dienstverlening gemeente Inwoners die contact hebben gehad met de gemeente om gebruik te maken van de dienstverlening, zijn hier over het algemeen over te spreken. Dit betrof het laatste contact dat zij met de gemeente hebben gehad. Zo vonden zeven op de tien van deze inwoners het eenvoudig om in contact te komen (70%), konden zij gemakkelijk vinden wat zij nodig hadden (68%) en vonden ze de informatie volledig en duidelijk (72%). Bovendien vonden zes op de tien inwoners dat hun aanvraag, melding of vraag snel genoeg werd afgehandeld (63%). Een op de vijf (19%) vond het ingewikkeld om hun verzoek in te dienen, maar voor de meerderheid gold dat niet (63%). Figuur 4.2 In hoeverre bent u het eens of oneens met de stellingen? Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681).
De informatie over mijn aanvraag, melding of vraag was duidelijk en volledig
72%
15%
13%
Het was eenvoudig om in contact te komen met de gemeente
70%
19%
10%
Ik kon gemakkelijk vinden wat ik nodig had voor mijn aanvraag, melding of vraag
68%
Mijn aanvraag, melding of vraag werd snel genoeg afgehandeld
63%
Ik vond het ingewikkeld om mijn aanvraag, melding of vraag in te dienen
19%
0% (Helemaal) mee eens
Neutraal
16%
16%
17%
20%
15%
20%
63%
40%
(Helemaal) niet mee eens
60%
80%
100%
Weet ik niet / n.v.t.
Inwoners die via de open link deel hebben genomen aan het onderzoek, waren het minder vaak eens met de stellingen. Zes op de tien van deze inwoners vonden het eenvoudig om in contact te komen (59%), konden gemakkelijk vinden wat zij nodig hadden (57%) en vonden de informatie volledig en duidelijk (63%). Daarnaast vond iets meer dan de helft dat hun aanvraag, melding of vraag snel genoeg werd afgehandeld (54%). Drie op de tien (29%) vonden het ingewikkeld om hun aanvraag, melding of vraag in te dienen. Inwoners tussen de 40-54 jaar geven significant vaker aan dat de informatie over hun aanvraag, melding of vraag duidelijk en volledig was (80%) dan 55-69-jarigen (65%). Daarnaast zijn 25-39-jarigen het significant vaker oneens met de stelling ‘Het was eenvoudig om in contact te komen met de gemeente’ dan 70-plussers (17% versus 5%).
Inwonerspeiling Maashorst
22 van 42
Alles bij elkaar genomen, beoordelen inwoners die gebruik hebben gemaakt van dienstverlening van de gemeente deze dienstverlening met een gemiddeld rapportcijfer van een 7,1. Hiervan heeft 44 procent van deze bewoners de dienstverlening met een 8 of hoger beoordeeld, 42 procent met een 6 of 7 en 13 procent met een 5 of lager. Figuur 4.3 Alles bij elkaar genomen, hoe beoordeelt u de dienstverlening van de gemeente Maashorst? Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681)
13%
42%
0%
20%
44%
40%
1-5 Onvoldoende
60%
6-7 Voldoende
80%
7,1
100%
8-10 Goed
De beoordeling van inwoners van Uden ligt met een gemiddelde van een 7,4 significant hoger dan de beoordeling van bewoners van Schaijk (6,6). Tussen andere kernen zien we geen significante verschillen. Figuur 4.4 Alles bij elkaar genomen, hoe beoordeelt u de dienstverlening van de gemeente Maashorst? Naar woonkern. Getoond in de figuur: alleen kernen met significantie verschillen. Basis: inwoners die contact hebben gehad met de gemeente voor hun dienstverlening (n = 681). 10,0
8,0
7,4
7,1 6,6
6,0
4,0
2,0
0,0 Totaal
Schaijk
Uden
Inwoners die deel hebben genomen via de open link zijn iets minder tevreden en geven gemiddeld een 6,5 als beoordeling voor de dienstverlening.
Inwonerspeiling Maashorst
23 van 42
5
Communicatie en vertrouwen
5.1
Gemeentelijke communicatie
Meeste inwoners positief of neutraal tegenover communicatie Tegenover communicatie van de gemeente staan de meeste inwoners positief of neutraal. De helft van de inwoners (53%) geeft aan informatie die zij nodig hebben van de gemeente gemakkelijk te kunnen vinden (12% vindt dat niet). Relatief het minst vaak is men het eens met de stelling ‘De gemeente stelt zich flexibel op, als dat nodig is’ (20% eens, 20% oneens). De meeste inwoners geven aan hier geen (uitgesproken) mening over te hebben (39% neutraal, 21% weet niet). Ook bij andere stellingen valt op dat het aandeel dat een neutrale houding aanneemt relatief hoog is. Figuur 5.1 In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraken? Basis: allen (n = 1.109). Ik kan informatie die ik nodig heb van de gemeente makkelijk vinden
53%
De gemeente gebruikt heldere taal
46%
De gemeente laat inwoners meedenken bij plannen, activiteiten en voorzieningen
24%
De gemeente luistert naar inwoners
23%
De gemeente stelt zich flexibel op, als dat nodig is
20%
0% Neutraal
12% 6%
34%
34%
De gemeente doet wat ze zegt
(Helemaal) eens
28%
33%
11% 10%
16%
17%
16%
16%
44%
39%
22%
39%
20% (Helemaal) oneens
40%
20%
60%
16%
21%
80%
100%
Weet niet / geen mening
Tussen inwoners uit verschillende woonkernen zien we geen verschillen in hoe zij de gemeentelijke communicatie beoordelen. Wel zijn er verschillen naar leeftijd. Met name de leeftijdsgroep 40 tot 54 jaar is wat kritischer over het betrekken van inwoners, terwijl oudere inwoners (55+) zich vaker neutraal opstellen. Zo vindt 31 procent van de inwoners tussen de 40 en 54 jaar niet dat de gemeente luistert naar inwoners, onder 55- tot 69-jarigen (19%) en 70-plussers (16%) ligt dat aandeel lager. Jongere inwoners zijn juist relatief positief over de helderheid van het gemeentelijke taalgebruik. Tot 39 jaar vindt bijna twee derde (62%) dat de gemeente heldere taal gebruikt, onder 70-plussers gaat het om circa een derde (35%). Uit de uitkomsten van de open link komt een vergelijkbaar beeld naar voren.
Inwonerspeiling Maashorst
24 van 42
Zo zegt 46 procent informatie gemakkelijk te kunnen vinden (23% oneens) en 39 procent vindt dat de gemeente heldere taal gebruikt (22% oneens). Circa een derde vindt dat de gemeente inwoners laat meedenken (37%), doet wat ze zegt (32%) en luistert naar inwoners (31%). Een kwart (26%) vindt dat de gemeente zich flexibel opstelt.
5.2
Vertrouwen in het gemeentebestuur
Gemeentebestuur krijgt meer vertrouwen dan wantrouwen Inwoners hebben vaker wel dan geen vertrouwen in de manier waarop hun gemeente wordt bestuurd. Een derde (35%) heeft heel veel of veel vertrouwen in het gemeentebestuur, een vergelijkbaar aandeel (38%) heeft niet veel, maar ook niet weinig vertrouwen. Dertien procent heeft weinig tot geen vertrouwen. De rest heeft hier geen mening over. Figuur 5.2 Hoeveel vertrouwen heeft u in de manier waarop uw gemeente wordt bestuurd? Basis: allen (n = 1.109).
2%
33%
0%
38%
20% Heel veel vertrouwen
Veel vertrouwen
40% Niet veel, niet weinig vertrouwen
10%
60% Weinig vertrouwen
3%
80% Nauwelijks tot geen vertrouwen
15%
100% Weet niet of geen mening
Hierbij zien we geen significante verschillen tussen kernen in de gemeente. Onder inwoners die meededen via de open link heeft ook ruim een derde (36%) vertrouwen in het gemeentebestuur. Een vergelijkbaar aandeel heeft weinig tot geen vertrouwen (33%); het aandeel ‘niet veel en niet weinig vertrouwen’ (28%) en ‘weet niet’ (3%) ligt lager dan in de aselecte steekproef.
Inwonerspeiling Maashorst
25 van 42
6
Betrokkenheid bij woonkernen
6.1
Betrokkenheid van inwoners
Vooral betrokkenheid bij eigen buurt en dorp Inwoners voelen zich met name betrokken bij hun eigen buurt of dorp (50% wel; 17% weinig tot niet betrokken). Bij de gemeente Maashorst voelt 30 procent zich wel betrokken en 29 procent weinig tot niet (38% neutraal, 4% weet niet). Bij andere buurten en dorpen voelt het grootste aandeel (47%) zich niet betrokken, 12 procent voelt die betrokkenheid wel (36% neutraal). Figuur 6.1 In welke mate voelt u zich betrokken bij wat er leeft en speelt…. Basis: allen (n = 1.109). ...in uw buurt of dorp?
9%
...in de gemeente Maashorst? 3% ...in andere buurten en dorpen van de gemeente Maashorst?
Zeer betrokken
41%
31%
26%
11%
38%
36%
21%
31%
0%
20%
40%
Betrokken
Neutraal
Weinig betrokken
13%
4%
7% 4%
16%
60%
80%
Niet betrokken
Weet niet / n.v.t.
6%
100%
Jongere inwoners voelen zich over het algemeen minder betrokken dan oudere inwoners. Onder inwoners tot 40 jaar geven bijvoorbeeld circa vier op tien aan zich weinig tot niet betrokken te voelen bij de gemeente Maashorst, onder andere leeftijdsgroepen is dat circa een kwart. Ook de betrokkenheid bij zowel de eigen als andere buurten en dorpen is lager. Ook inwoners die meededen via de open link voelen zich het meest betrokken bij hun buurt of dorp (76%), daarna bij de gemeente (49%) en bij andere buurten en dorpen (25%) – waarmee in alle gevallen de betrokkenheid wat hoger ligt dan in de aselecte steekproef.
Inwonerspeiling Maashorst
26 van 42
Inwoners kleine kernen meer lokaal betrokken, niet minder bij gemeente Inwoners van Odiliapeel (74%), Schaijk (61%) en Volkel (65%) voelen zich significant vaker betrokken bij hun eigen buurt of dorp dan inwoners van Uden (45%). Maar ook bij de gemeente Maashorst voelen zij zich net zo vaak wel (of niet) betrokken als andere kernen. Figuur 6.2 In welke mate voelt u zich betrokken bij wat er leeft en speelt…. Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % zeer betrokken en betrokken. Basis: allen (n = 1.109). 74%
80% 60% 40% 20%
70%
65%
61%
59%
50% 33%
32%
30%
16%
12%
45%
37% 15%
35%
33% 16%
15%
9%
31% 11%
0% Totaal
6.2
Odiliapeel
Reek
Volkel
...in uw buurt of dorp?
...in de gemeente Maashorst?
Schaijk
Zeeland
Uden
...in andere buurten en dorpen van de gemeente Maashorst?
Aandacht van de gemeente voor kernen
Meerderheid positief of neutraal over betrokkenheid gemeente bij kern De meeste inwoners staan positief of neutraal tegenover de aandacht die de gemeente Maashorst heeft voor hun buurt of dorp. Circa vier op de tien vinden dat de gemeente haar best doet voor hun buurt of dorp (42% eens) en oog heeft voor hun buurt of dorp (40% eens). Een vergelijkbaar aandeel vindt dat hun buurt of dorp voor de gemeente net zo belangrijk is als voor andere buurten en dorpen (38% eens). Voor alle drie de stellingen over de betrokkenheid van de kernen geldt bovendien dat een flink deel van de inwoners er neutraal tegenover staat. Circa een op zeven (13 tot 15%) ervaart deze betrokkenheid niet. Figuur 6.3 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? Basis: allen (n = 1.109). De gemeente doet haar best voor mijn buurt of dorp
42%
36%
13%
9%
De gemeente heeft oog voor mijn buurt of dorp
40%
37%
16%
7%
Mijn buurt of dorp is voor de gemeente net zo belangrijk als andere buurten en dorpen
38%
0% (Helemaal) eens
Inwonerspeiling Maashorst
Neutraal
20%
(Helemaal) oneens
30%
40%
60%
15%
16%
80%
100%
Weet niet / geen mening
27 van 42
Inwoners die meededen via de open link zijn het net zo vaak eens met bovenstaande stellingen als de aselecte steekproef. Wel is het aandeel ‘neutraal’ lager; circa een derde is het oneens met de stellingen (zie bijlage A).
Ervaren betrokkenheid van gemeente lager in kleine kernen Wel zien we hier significante verschillen tussen Uden en de kernen Schaijk en Odiliapeel. 8 In Uden ervaart men relatief vaak dat de gemeente haar best doet en oog heeft voor eigen buurt of dorp. Ook zegt men in Uden vaker dat hun buurt of dorp net zo belangrijk is voor de gemeente als andere buurten en dorpen – in Odiliapeel kan 18 procent zich hierin vinden, in Schaijk gaat het om 31 procent. Figuur 6.4 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % eens en helemaal eens. Basis: allen (n = 1.109). 60% 49% 42%
40%
47% 46%
40% 38%
45% 44% 37%
38% 39% 33%
37%
36% 31%
31% 33%
35%
30% 31%
18%
20%
0% Totaal
Uden
Reek
Zeeland
Odiliapeel
Volkel
Schaijk
De gemeente doet haar best voor mijn buurt of dorp De gemeente heeft oog voor mijn buurt of dorp Mijn buurt of dorp is voor de gemeente net zo belangrijk als andere buurten en dorpen
8
Andere verschillen tussen de kernen zijn niet statistisch significant en kunnen dus op toeval berusten.
Inwonerspeiling Maashorst
28 van 42
Helft tevreden over bewaren eigen karakter van dorp of buurt De helft van de inwoners is tevreden over het bewaren van het ‘eigen’ karakter van hun dorp of buurt in de gemeente Maashorst (52%). Een op tien (11%) is hier ontevreden over. Een derde is tevreden over het actief betrekken van inwoners bij de inrichting van hun buurt of dorp (33%), eenzelfde aandeel staat hier neutraal tegenover (33%). Zestien procent is ontevreden over dit aspect. Bij beide aspecten zien we geen significante verschillen tussen kernen. Figuur 6.5 In hoeverre bent u tevreden of ontevreden over de volgende onderdelen in gemeente Maashorst? Basis: allen (n = 1.109).
Het bewaren van het 'eigen' karakter van uw dorp of buurt
52%
Het actief betrekken van inwoners door de gemeente bij de inrichting van mijn buurt of dorp
33%
0% (Heel) tevreden
25%
Niet tevreden, niet ontevreden
20%
33%
40%
(Heel) ontevreden
11%
16%
60%
80%
12%
19%
100%
Weet ik niet of geen mening
Uit de uitkomsten van de open link volgt een vergelijkbaar beeld. Wel geven inwoners via de open link vaker aan dat zij ontevreden zij over het actief betrekken van inwoners door de gemeente bij de inrichting van hun buurt of dorp (32%) dan in de aselecte steekproef (daarmee is met name het aandeel ‘niet tevreden, niet ontevreden’ (23%) en ‘weet ik niet’ (9%) lager).
Inwonerspeiling Maashorst
29 van 42
6.3
Bewonersinitiatieven in de kernen
Gebiedsplatformen, initiatiefgroepen en dorpsraden beperkt bekend De meeste inwoners zijn niet of beperkt bekend met de gebiedsplatformen, initiatiefgroepen of dorpsraden in hun buurt of dorp. Ruim de helft (56%) is hier helemaal niet bekend mee. Een kwart (24%) heeft er wel van gehoord maar weet niet precies wat zij doen, 16 procent is wel bekend met deze initiatieven. Figuur 6.6 Bent u bekend met het gebiedsplatform, de initiatiefgroep of dorpsraad van uw eigen dorp of buurt? Basis: allen (n = 1.109). 5%
16%
Ja, ik ben bekend met het gebiedsplatform, initiatiefgroep of dorpsraad en weet wat zij doen Ja, ik ben bekend met het gebiedsplatform, initiatiefgroep of dorpsraad maar weet niet precies wat zij doen 24%
56%
Nee, ik ben niet bekend met het gebiedsplatform, initiatiefgroep of dorpsraad van mijn dorp of buurt Weet ik niet / wil ik niet zeggen
Inwoners die meededen aan het onderzoek via de open link zijn beduidend vaker wel bekend met de gebiedsplatformen, initiatiefgroepen of dorpsraden van hun dorp of buurt (56% wel; 39% niet).
Bekendheid bewonersinitiatieven groter in kleine kernen In Volkel, Odiliapeel en Reek geeft men vaker dan in andere kernen aan (volledig of een beetje) bekend te zijn met het lokale gebiedsplatform, de initiatiefgroep of dorpsraad in hun buurt of dorp. Figuur 6.7 Bent u bekend met het gebiedsplatform, de initiatiefgroep of dorpsraad van uw eigen dorp of buurt? Naar woonkern. Getoond in figuur: alleen % bekend (niet getoond: niet bekend, weet niet). Basis: allen (n = 1.109). 80% 27%
60%
37%
26%
37%
42%
Ja, bekend maar weet niet precies wat ze doen
40% 24%
20%
49%
22%
17%
16%
0% Totaal
Volkel
Inwonerspeiling Maashorst
Odiliapeel
Reek
Zeeland
25% 16%
10%
6%
Uden
Schaijk
Ja, bekend en weet wat ze doen
30 van 42
7
Wijziging gemeentelijke herindeling
7.1
Eventuele wijziging gemeentelijke herindeling
Vier op tien neutraal tegenover wijziging herindeling; aandeel voor- en tegenstanders gelijk Onderdeel van dit onderzoek was te bekijken hoe inwoners aankijken tegen een eventuele wijziging van de gemeentelijke herindeling, waarbij Schaijk en Reek zich bij de gemeente Oss zouden voegen. In de vragenlijst werd dit als volgt ingeleid: “Schaijk en Reek zijn in 2022, net als de rest van de gemeente Landerd, deel geworden van de nieuwe gemeente Maashorst. Er wordt nu een evaluatie van de gemeente Maashorst uitgevoerd. Onderdeel van de evaluatie is dat we onderzoeken hoe inwoners van Maashorst denken over een wijziging van de gemeentelijke indeling. Met deze wijziging zouden Schaijk en Reek onderdeel worden van de gemeente Oss.” Op de vraag ‘Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen?’ zegt 22 procent dat goed of zeer goed te vinden. Een gelijk aandeel (23%) vindt dat slecht of zeer slecht. Het grootste deel (43%) staat hier neutraal tegenover, 11 procent weet het niet (zie Figuur 6.3). Figuur 7.1 Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen? Naar woonkern. Basis: allen (n = 1.109). Totaal
22%
43%
Schaijk
36%
Volkel
33%
23%
13%
11%
46%
5%
40%
18%
9%
Uden
19%
49%
20%
11%
Zeeland
18%
51%
22%
10%
Reek
14%
Odiliapeel
12%
0%
5%
67%
13%
58%
20% (Zeer) goed
Inwonerspeiling Maashorst
15%
40%
60%
Neutraal
(Zeer) slecht
80%
16%
100%
Weet ik niet
31 van 42
Wijziging herindeling leeft vooral in betreffende kernen Schaijk en Reek Inwoners uit Schaijk en Reek – de kernen waar een eventuele wijziging van de herindeling om draait – zijn meer uitgesproken dan andere kernen. In Schaijk vindt 36 procent de voorgelegde wijziging (zeer) goed, 13 procent staat er neutraal tegenover en het grootste deel, 46 procent, vindt het (zeer) slecht (5% weet het niet). Inwoners van Reek vinden de voorgelegde herindeling in duidelijke meerderheid slecht: 14 procent vindt het (zeer) goed, 5 procent neemt een neutrale houding aan, en de meerderheid – 67 procent – vindt het (zeer) slecht (13% weet niet). Respondenten die meededen via de open link zijn meer uitgesproken dan de aselecte steekproef: 36 procent vindt de voorgelegde wijziging goed, 16 procent staat er neutraal tegenover en 46 procent vindt het slecht (2% weet het niet). Onder respondenten uit Schaijk die via de open link meededen vindt 52 procent de eventuele wijziging goed, 3 procent staat er neutraal tegenover en 44 procent vindt dit slecht. Vanwege de foutmarges die in acht genomen moeten worden (zie ook paragraaf 1.3) kunnen we niet met zekerheid stellen dat er inderdaad meer open link-respondenten uit Schaijk vóór dan tegen de herindeling zijn: 52 procent en 44 procent wijken in dit geval niet significant van elkaar af.9
9
In Reek is de respons via de open link te beperkt (n = 26) om op basis van de open link uitspraken over deze kern te doen.
Inwonerspeiling Maashorst
32 van 42
Naast wat men vindt van een eventuele wijziging van de gemeentelijke herindeling, vroegen we ook hoe belangrijk men een dergelijke wijziging vindt. Uit de vraag ‘Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling?’ blijkt dat de meeste inwoners de voorgelegde herindeling ‘niet belangrijk, maar ook niet onbelangrijk’ vinden (44%). Een kwart (26%) vindt het (zeer) belangrijk, een kleiner aandeel (16%) vindt het (zeer) onbelangrijk. De rest weet het niet (14%). Inwoners van Schaijk (53%) en Reek (45%) vinden de voorgelegde wijziging van de indeling vaker (zeer) belangrijk dan andere inwoners. Figuur 7.2 Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling? Naar woonkern. Basis: allen (n = 1.109). Totaal
26%
44%
Schaijk
16%
53%
Reek
20%
45%
Volkel
16%
27%
14%
21% 25%
6% 14%
49%
16%
8%
Uden
22%
48%
14%
15%
Odiliapeel
21%
49%
17%
13%
Zeeland
20%
0%
47%
20%
(Zeer) belangrijk
40% Niet belangrijk of onbelangrijk
19%
60% (Zeer) onbelangrijk
13%
80%
100%
Weet ik niet
Inwoners die meededen via de open link vinden de wijziging van de herindeling vaker (zeer) belangrijk (58%) dan de aselecte steekproef (18% niet belangrijk en niet onbelangrijk, 17% (zeer) onbelangrijk).
Inwonerspeiling Maashorst
33 van 42
Zowel voor- als tegenstanders hechten belang aan wijziging herindeling Als we de meningen over de voorgelegde herverdeling kruisen met het gevoelde belang van de herverdeling, zien we dat zowel inwoners die het goed zouden vinden als Schaijk en Reek de gemeente Maashorst zouden verlaten, als inwoners die dat slecht zouden vinden, de wijziging bovengemiddeld belangrijk vinden. Ruim de helft (58%) van degenen die de voorgelegde herindeling slecht vinden, vinden het ook belangrijk. Onder voorstanders geldt dat voor iets minder dan de helft (46%). Inwoners die neutraal tegenover de voorgelegde wijziging van de herindeling staan, geven veelal aan dit ‘niet belangrijk, maar ook niet onbelangrijk’ te vinden (67%). Tabel 7.1 Hoe belangrijk vindt u deze wijziging van de gemeentelijke indeling? * Wat zou u ervan vinden wanneer Schaijk en Reek de gemeente Maashorst verlaten en zich bij de gemeente Oss voegen? Basis: allen (n = 1.109). Mening over wijziging herindeling (Zeer)
Neutraal
goed
(Zeer)
Weet ik
slecht
niet
Belang van
(Zeer) belangrijk
46%
4%
58%
5%
wijziging
Niet belangrijk of onbelangrijk
38%
67%
16%
22%
herindeling
(Zeer) onbelangrijk
11%
15%
20%
21%
Weet niet
5%
14%
6%
52%
Inwonerspeiling Maashorst
34 van 42
A
Uitkomsten open link
A.1
Gemeentelijke herindeling
Figuur A.1 Heeft u iets gemerkt van de herindeling? Basis: allen (open link; n = 295).
43%
0%
34%
20%
40% Jazeker
A.2
22%
60%
Ja, wel iets
80%
100%
Nee, helemaal niet
Openbare ruimte en voorzieningen
Figuur A.2 Als u door middel van een rapportcijfer van 1 tot en met 10 zou mogen aangeven hoe prettig u het vindt om in uw buurt te wonen, welk cijfer zou u dan geven? Basis: allen (open link; n = 295).
9%
0%
79%
12%
20%
40%
1-5 Onvoldoende
1%
60%
6-7 Voldoende
80%
8-10 Goed
100%
Weet niet
Figuur A.3 In hoeverre bent u het eens met de volgende uitspraken? Basis: allen (open link; n = 295). In mijn buurt is genoeg groen
83%
In mijn buurt zijn (bijna) geen dingen kapot
65%
Mijn buurt is netjes en schoon
60%
In mijn buurt zijn genoeg parkeerplaatsen voor auto’s
56%
0% (Helemaal) eens
Neutraal
Inwonerspeiling Maashorst
20%
(Helemaal) oneens
9% 8%
18%
16%
20%
14%
40%
60%
19%
27%
80%
100%
Weet niet / geen mening
35 van 42
Figuur A.4 Hoe tevreden of ontevreden bent u over… Basis: allen (open link; n = 295). De straatverlichting in de buurt?
73%
De speelplekken voor kinderen in de buurt?
65%
11%
Zorgvoorzieningen, zoals huisartsenpost of gezondheidscentrum?
64%
17%
Ontmoetingsplekken voor sociaal contact, zoals een buurthuis?
56%
Het onderhoud van plantsoenen en parken in de buurt?
54%
22%
45%
22%
Het onderhoud van de stoepen, straten en pleintjes in de buurt?
45%
23%
0%
20%
40%
9%
13%
11%
14% 5%
11% 11%
16%
De voorzieningen voor jongeren in de buurt, bijv. sportveldjes of buurthuis?
17%
27%
19%
13%
29%
60%
80%
(Heel) tevreden
Niet tevreden, niet ontevreden
(Heel) ontevreden
Weet ik niet of geen antwoord
100%
Figuur A.5 Vindt u dat de buurt waarin u woont in de afgelopen 12 maanden erop vooruit is gegaan, erop achteruit is gegaan of gelijk is gebleven? Basis: allen (open link; n = 295).