Bijlage 24 - programma van eisen 2025/16 archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden P10018 AR C1 15-12-2025
Tekst van het document
Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden gemeente Maashorst ,
Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P) PvE 2025/16
PAN ” GREENHOUSE ADVIES
Archeologisch
onderzoek
Programma
PN
Programma Format
conform KNA
versie
Status
Locatie
Eisen
van
ten behoeve van
incl.
Emmausweg
te Uden,
gemeente
Maashorst Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
een
Eisen
van
14-03-2022,
locatie
wijzigingsblad
versie
Emmausweg, Velmolen, Boekelsedijk Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg
Projectnaam Plaats binnen —
4.2 van
onderzoek
1
23-09-2024
van
P10018 C1
Projectcode
IVO
Archeologisch
archeologisch
Proefsleuven
te Uden
proces
(IVO-P)
Opsteller
Naam, adres, telefoon, e-mail
Auteurs
datum
paraaf
(geanonimiseerd) & (geanonimiseerd) Greenhouse Advies bv Zuiderinslag 18 3871MR Hoevelaken archeologie@greenhouse-advies.nl
Controle/goedkeuring Senior KNA Archeoloog
(geanonimiseerd) Greenhouse Advies bv Zuiderinslag 18 3871MR Hoevelaken Tel. 06 (geanonimiseerd)
15-12-2025
(geanonimiseerd) @greenhouse-advies.nl Opdrachtgever
Naam, adres, telefoon, e-mail Civil Management Huismanstraat
Arnhem
(geanonimise rd)
datum
paraaf
datum
paraaf
B.V.
6
6851
GT Huissen Tel: 026 4450099
Goedkeuring bevoegd
Gemeente
gezag
‚ Naam, adres, telefoon, e-mail Gemeente
Maashorst
Contactpersoon: (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)@gemeentemaasthorst.nl
Provincie Sl
Rijk Overig
Kennisgeving depothouder/eigenaar Provinciaal
depot bodemvondsten
Noord-Brabant
Opdrachtnemer moet alle werkzaamheden verrichten overeenkomstig de vigerende versie van de KNA en zoals gesteld in dit Programma van Eisen. Onder de werkzaamheden vallen het voorbereiden van veldwerk, het uitvoeren
van
veldwerk, de evaluatiefase
en
het uitwerken
van
veldwerk waaronder de rapportage
de
en
deponering.
Projectcode: Versie:
C1
P10018
Pagina
2 van
ONDERDEELVAN
24
|
DAGNL. DE
ADVIESGROEP
er
vene
anD
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
Inhoudsopgave 1
Administratieve gegevens onderzoeksgebied.
.. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
5
2
Aanleiding en motivering van het onderzoek
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
6
3
Eerder uitgevoerd onderzoek
. .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . ..
6
4
Archeologische verwachting.
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . ..
7
4. 1
Situering en inrichting van het onderzoeksgebied
4. 2
Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context.
4. 3 4. 4
Aard en ouderdom van de vindplaats(en) Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en)
4. 5
Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen
4. 6
Structuren en sporen
4. 7
Anorganische artefacten
4. 8
Organische artefacten
4. 9
Archeozoölogische en botanische resten
4. 10
Menselijke resten
4. 11
Gaafheid en conservering
4. 12
Resten Tweede Wereldoorlog
5
Doelstelling en vraagstelling.
5. 1
Doelstelling
5. 2 5. 3
Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders Vraagstelling
5. 4
Onderzoeksvragen
6
Methoden en technieken
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
13
6. 1
Methoden en technieken
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
13
6. 2
Strategie
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
13
6. 3 6. 4
Omgang kwetsbare vondsten en monsters Structuren en grondsporen.
6. 5
Aardwetenschappelijk onderzoek
6. 6
Anorganische artefacten
6. 7 6. 9
Organische artefacten Archeozoölogische archeobotanische en fysisch antropologische resten Overige resten
6. 10
Dateringstechnieken
6. 11
Beperkingen
7
Uitwerking en conservering
7. 1
Evaluatierapport
7. 2
Technische uitwerking
7. 3
Wetenschappelijke uitwerking
7. 4
Structuren grondsporen vondstspreidingen
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
17
7. 5
Analyse aardewetenschappelijke gegevens
. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
17
7. 6
Anorganische artefacten
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
18
6. 8
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
7
. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . ..
8
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
9
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..
9
. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . ..
9
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . ..
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
9
10
. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
10
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
10
. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
10
.. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
10
. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
11
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
11
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
11
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
11
. .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
11
. .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
15
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
15
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
15
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
15
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
15
. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . .
15
. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
16
,
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
16
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
16
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
17
.. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
17
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
,
Projectcode: P10018 Versie: C1
7
.. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
,
Pagina 3 van 24
17 17
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
7. 7 7. 8 7. 9 8 8. 1
Organische artefacten Archeozoölogische en -botanische resten
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
18
. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
18
Beeldrapportage (objecttekeningen foto’s kaarten e. d. ) (De)selectie en conservering.
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
18
. .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
19
,
,
8. 2
Selectie materiaal voor uitwerking Selectie materiaal voor deponering en verwijdering
8. 3
Selectie materiaal voor conservering
9
Deponering
9. 1 9. 2
Eisen betreffende depot Te leveren product
9. 3
Integriteit
10
Randvoorwaarden en aanvullende eisen
10. 1
Personele randvoorwaarden
10. 2
Overlegmomenten
10. 2. 1
Externe communicatie
10. 3
Kwaliteitsbewaking toezicht en evaluatie
10. 4
Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen
11
Wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE
11. 1
Wijzigingen tijdens het veldwerk
11. 2
Belangrijke wijzigingen
11. 3
Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering
11. 4 Literatuur
. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
19
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
19
. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
19
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
20
. .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
20
. .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
20
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
20
.. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
21
. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
21
. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . .
21
.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
,
. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
21 21 22
. .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
23
.. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
23
. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . .
23
. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
23
.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . .
23
.. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . .
24
Bijlagen Bijlage 1: Lijst met te verwachten aantallen Bijlage 2: Overzicht te raadplegen specialisten/specialismen Bijlage 3: Puttenplan
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 4 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
1
Administratieve gegevens onderzoeksgebied Administratieve gegevens onderzoeksgebied Projectnaam
Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden gemeente Maashorst Noord-Brabant Maashorst Uden Emmausweg Boekelsedijk Velmolen 45H Gemeente Maashorst Sectie I nummers 3553 en 308 (ged. ) en Sectie P nummer 736 ,
Provincie
Gemeente Plaats Toponiem Kaartbladnummer Kadastrale aanduiding
,
,
,
,
,
(ged. ) xy–coördinaten CMA/AMK-status ,
Archis-monumentnummer Status gemeentelijke archeologische beleidskaart Archis zaakindentificatienummer Oppervlakte plangebied Oppervlakte onderzoeksgebied IVO-P Dekkingspercentage ontgraving Huidig grondgebruik Aard vergunningplichtige activiteit
Projectcode: P10018 Versie: C1
X = 172. 180 / Y = 406. 728 Nvt Nvt Hoge archeologische verwachting N. t. b. door archeologisch uitvoerder Ca 14 ha 1. 400 m² / 28 sleuven 2x25m ,
10% Weiland tijdelijke huisvesting omgevingsvergunning
Pagina 5 van 24
,
AA
De”
Archeologisch
GREENHOUSE ADVIES
onderzoek
Programma
PN
2
Archeologisch
Aanleiding
en
motivering
van
van
Eisen
onderzoek
locatie
ten behoeve van
Emmausweg
een
te Uden,
gemeente
Maashorst Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
het onderzoek
In opdracht van Civil Management bv voor COA Nederland is door Greenhouse Advies bv voorliggend archeologisch Programma van Eisen opgesteld voor het plangebied locatie Emmausweg te Velmolen in Uden. Ter plaatse staat een tijdelijke opvanglocatie voor het COA beoogd. Bij de realisatie en daarmee gepaard gaande bodemingrepen kan een eventueel aanwezig en hier verwacht archeologisch bodemarchief worden verstoord of vernietigd. Voorgaand onderzoek, dat bestond uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen, gaf aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek uit te gaan Dit conform het gemeentelijk archeologiebeleid en het besluit van de gemeente Maashorst als bevoeren. voegde overheid. Op basis van de eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken blijkt namelijk dat de ondergrond in het plangebied deels onverstoord en/of archeologisch kansrijk wordt geacht. De bevoegde overheid heeft hiertoe besloten dat er
voorafgaande aan de realisatie archeologisch inventariserend veldonderzoek plaatsvinden toekomstige bodemingrepen dieper zullen gaan dan 30 cm -mv. Hierop is beslohet gehele plangebied middels proefsleuven (IVO-P) te onderzoeken op de aanwezigheid van archeolo-
moet ten
indien de
gische waarden, deze in dat voorkomende geval te waarderen op behoudenswaardigheid, om vervolgens eventuele vervolgstappen te kunnen bepalen. Hiervoor is dit Programma van Eisen opgesteld.
3
Eerder Eerder
de
uitgevoerd onderzoek
uitgevoerd
onderzoek
Bureauonderzoek Uitvoerder
Econsultancy
Uitvoeringsperiode
2018
Rapportage
(geanonimiseerd) P. 2018: Archeologisch bureauonderzoek Boekelsedijk te Uden , in de
Veldonderzoek
(IVO-O, IVO-P,
gemeente AB et
Uitvoerder Uitvoeringsperiode
2019
Uitvoeringsmethode
Verkennend
Rapportage
Projectcode: Versie:
C1
Uden.
Econsultancy rapport 7384.001.
cetera)
Econsultancy booronderzoek
(geanonimiseerd) P. 2019: B, dijk te
P10018
Uden
in de
Archeologisch verkennend booronderzoek Boekelsegemeente Uden. Econsultancy rapport 7384.006.
Pagina
6 van
24
ONDERDEELVAN
a) DAGNL. DE
ADVIESGROEP
1e
oe
e1
ans
AA ” GREENHOUSE ADVIES
Archeologisch
onderzoek
Programma
PN
4
Archeologisch van
Eisen
onderzoek
locatie
ten behoeve van
Emmausweg
een
te Uden,
gemeente
Maashorst Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
Archeologische verwachting
4.1
Situering
inrichting van
en
het
‘plangebied’, ‘onderzoeksgebied’ of zoals weergegeven op afbeelding
Met
‘onderzoeksterrein’ wordt bedoeld het in hoofdstuk 1 genoemde 4.1. Het betreft een braakliggend terrein van ongeveer 1,4 hectare
gebied,
de zuidoostkant
aan
van
Uden
onderzoeksgebied
in de buurt Velmolen.
172100
172200
172300
40680
40670
Legenda
L_] Plangebied Afbeelding 4.2
4.1:
.
Locatie in Nederland
Topografische kaart van
het
Regionale archeologische
Voor
het
kader
grotere
beleidskaart. Historische
wordt
Hier wordt
onderzoeksgebied (bron: PDOK)
verwezen
ingegaan
cultuurlandschappelijke
en
naar
context
het
op de directe
rapport of toelichting bij de gemeentelijke omgeving van het onderzoeksgebied.
archeologische
context
Het
noordelijke deel van het plangebied is al vanaf het begin van de 19e eeuw bebouwd. Het overige deel was in gebruik als landbouwgrond. Ook hebben er eerder enkele wegen door het onderzoeksgebied gelopen. Op de kaart van begin 19e eeuw was de huidige Emmausweg aanwezig, deze liep toen in zuidelijke richting door. Verder was er ook nog een haaks liggende straat aanwezig. Vanaf circa 1950 is een deel van het plangebied in gebruik genomen als boomgaard en was er een tuinbouwkas aanwezig. De infrastructuur is gedeeltelijk
verwijderd’. Bij
de tekst
betreft
nu
minder dicht
4.2
1
en
van
het vooronderzoek
enkel het zuidelijk deel
bebouwd,
4.3 is te zien
maar omvatte
waar
deze
(geanonimiseerd) BN 2018. Tekst aangepast Projectcode: Versie:
C1
P10018
moet
van
zich
opgemerkt worden dat het plangebied sindsdien gehalveerd is en toenmalige plangebied. Het huidige plangebied was in het verleden vanaf het begin van de 19° eeuw wel gebouwen en wegen. Op afbeelding het
hebben
ten behoeve
van
bevonden.
de
leesbaarheid.
Pagina
7 van
24
ONDERDEELVAN
a) DAGNL. DE
ADVIESGROEP
1e
oe
e1
ans
AA
dd
Archeologisch
GREENHOUSE ADVIES
onderzoek
Programma
PN
zaan ve
Archeologisch van
Eisen
onderzoek
locatie
ten behoeve van
Emmausweg
een
te Uden,
gemeente
Maashorst Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
use
theeulen HT WE
Legenda
Legenda
Afbeelding 4.3
4.2: Uitsnede Kadastraal Minuutplan
Aard
en
ouderdom
van
de
(1811-1823
Afbeelding 4.3: Uitsnede
kaart 1940.
vindplaats(en)
Op basis van het verkennend booronderzoek kan de gespecificeerde archeologische verwachting die is opgesteld in het bureauonderzoek (van Econsultancy) worden gehandhaafd. Er geldt daartoe een lage archeologische verwachting voor resten uit het Paleolithicum en Mesolithicum, een middelhoge verwachting voor resten uit het Neolithicum tot en met de Middeleeuwen en een hoge archeologische verwachting voor waarden uit de Nieuwe tijd. Over de aard van de eventueel aan te treffen vondsten is weinig te zeggen door het gebrek aan vindplaatsen in de directe omgeving in vergelijkbare omstandigheden. voorgaand onderzoek BEM (geanonimiseerd) 2018) heeft voor deze verwachting een aard de verwachte en ouderdom. Deze staat hieronder afgebeeld: ingaat op Het
Archeologische perio-
| Gespecificeerde verwach-
de
ting/Complextype
(Laat-)Paleolithicum
Laag
Mesolithicum
Te verwachten resten
Vuursteenstrooiïngen
en/of sporen
en
opgesteld
welke
dieper
Relatieve diepte t.o.v. het maaiveld
vuurstenen
Onder
gebruiksvoorwerpen Laag
tabel
het maaiveld
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
dekzandafzettingen
Vuursteenstrooiïngen
en
Onder
vuurstenen
het maaiveld
gebruiksvoorwerpen
dekzandafzettingen
Neolithicum
Middelhoog
Akkerlaag en/of nederzettingssporen, grafvelden, rituele plaatsen: kleine fragmenten aardewerk, natuursteen en vuurstenen gebruiksvoorwerpen, houtskool en gebruiksvoorwerpen
Onder
Bronstijd
Middelhoog
Akkerlaag en/of nederzettingssporen, grafvelden, rituele plaatsen: kleine
Onder
fragmenten aardewerk,
natuursteen
het maaiveld
dekzandafzettingen
het maaiveld
dekzandafzettingen en
gebruiksvoorwerpen, metaalresten, houtskool, botresten en gebruiksvoorwerpen vuurstenen
IJzertijd
Middelhoog
Projectcode: Versie:
C1
P10018
Akkerlaag en/of nederzettingssporen, grafvelden, rituele plaatsen: kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, metaalresten, glasresten, houtskool,
Pagina
8 van
24
Onder
het maaiveld
dekzandafzettingen
ONDERDEELVAN
a) DAGNL. DE
ADVIESGROEP
vor
nr
AND
AA
dd
Archeologisch
GREENHOUSE ADVIES
onderzoek
Programma
PN
Romeinse
Archeologisch
tijd
Middelhoog
Vroege-Middeleeuwen
van
onderzoek
Eisen
locatie
ten behoeve van
Akkerlaag
Middelhoog
Emmausweg
een
en/of nederzettingssporen, grafvelden, rituele plaatsen: kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, metaalresten, glasresten, houtskool, botresten en gebruiksvoorwerpen
Onder
Bewoningssporen
Onder
van
een
resten
en
gemeente
Maashorst Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
het maaiveld
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
en
in de top
van
de
dekzandafzettingen
(boerenerf:
kleine fragmenten aardewerk, metaalresten, glasresten, houtskool, botresten,
organische
te Uden,
het maaiveld
dekzandafzettingen
gebruiksvoorwer-
pen Late-Middeleeuwen
Middelhoog
Bewoningssporen
van
een
(boeren)erf:
Onder
kleine fragmenten aardewerk, metaalresten, glasresten, houtskool, botresten,
organische
resten
en
het maaiveld
dekzandafzettingen
gebruiksvoorwer-
pen Nieuwe tijd
Hoog
Bewoningssporen van een (boeren)erf: kleine fragmenten aardewerk, metaalresten, glasresten, houtskool, botresten,
organische resten
en
Onder
maaiveld/in het antropogeen en in de top van de dekzandaf-
eerddek
zettingen
gebruiksvoorwer-
pen
4.4
Begrenzing
Op
het moment zijn
omvang
van
en er
oppervlakte
vindplaats(en)
binnen
het plangebied nog geen vindplaatsen bekend. Het complextype en dus ook de aanwezige vindplaats kunnen (nog) niet nader worden gespecificeerd door de nog
eventueel
een
de
van
beperkte gegevens. Verwacht mag worden dat er sporen uit de Nieuwe Tijd aangetroffen kunnen worden binnen het gehele plangebied, die door kunnen lopen buiten het plangebied. Eventueel aanwezige vindplaatsen kunnen zich ook beperken tot geheel binnen de grenzen van het plangebied indien het kleine geïsoleerde vindplaatsen zijn. Het proefsleuvenonderzoek dient hier meer duiding aan te geven. 4.5
Archeologische stratigrafie en diepte
van
Uit het booronderzoek
blijkt dat de bodem
over
dunne
Hieronder
zich de
verstoringslaag. afzettingen. In een enkele boring is een
het
algemeen
bestaat
uit een
40
cm
dikke
bouwvoor
en
een
en/of riviernatuurlijke overwegend ongeroerde rest van een podzolbodem aangetroffen. Onder een 35 cm bouwvoor bevindt zich een restant van een BC-horizont op de rivierafzettingen. In vier boringen zijn enkele humeuze lagen met baksteenfragmenten en één fragment verbrand bot aangetroffen. Deze lagen worden geïnterpreteerd als een verstoring die gerelateerd wordt aan het historisch gebruik (bebouwing of perceelsgrens). De natuurlijke afzettingen (en daarmee ook het verwachte of mogelijke archeologisch niveau) bevinden zich op een diepte van circa 40 cm -mv?2.
4.6
Structuren
en
bevinden
vondstlagen dekzand-
sporen
Sporen zijn te verwachten uit alle perioden in de vorm van paalkuilen of paalsporen, haardplaatsen, water- en afvalkuilen, (beer)putten, muur- of vloerresten, goten, greppels, eventueel staaksporen of ingravingen van depotvondsten,
etc. Zaken
dient rekening kunnen bestaan uit Men
4.7
Op
basis
van men
oden
aan
bewoning
crematieresten erven
en
en
nederzettingen inhumaties
en
evenals vele vormen van
uit alle
perioden.
grafvelden. Mogelijk
zaken
van
archeologische
resten
uit de
Aan
landgebruik.
te treffen
structuren
defensieve of militaire aard.
artefacten
het vooronderzoek
en
onderzoeken
en
omgeving
van
het
plange-
dat de volgende anorganische resten aangetroffen kunnen worden: voor de perikenmerkend aardewerk, bouwmaterialen (baksteen, dakpannen), bewerkt en/of verbrand vuursteen, na-
tuursteen, glas 2
met
huisplattegronden,
Anorganische
bied kan
gerelateerd
te houden
ervan
en
uitgaan
metalen
voorwerpen.
(geanonimiseerd) 20° Projectcode: Versie:
C1
P10018
Pagina
9 van
24
ONDERDEEL VAN
a) DAGNL. DE
ADVIESGROEP
1e
oe
e1
ans
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
4. 8
Organische artefacten
De kans dat eventuele gebruiksvoorwerpen van hout been leer textiel en dergelijke (goed) bewaard zijn gebleven is gezien de lithologische context (zand) de verwachte droogte en zuurgraad in de bodem klein. ,
,
4. 9
,
,
,
Archeozoölogische en botanische resten
Met name in diepere archeologische lagen of sporen die tot in het grondwater reiken kunnen resten verwacht worden in de vorm van zaden pollen verbrand hout en bot (w. o. slachtafval). In de zandlagen boven de grondwaterspiegel worden alleen verbrande/verkoolde/gecalcineerde botanische resten en botmateriaal verwacht. ,
,
4. 10 Menselijke resten Gelet op de verwachte archeologische context en conserveringsomstandigheden wordt de aanwezigheid van onverbrande menselijke resten (graven) onwaarschijnlijk geacht.
4. 11 Gaafheid en conservering De conserveringsgraad en gaafheid van eventuele aanwezige archeologische sporen zijn op voorhand moeilijk te bepalen. Op basis van het booronderzoek wordt verwacht dat zowel de vondstenlaag als ook het eventueel aanwezige grondsporenniveau mogelijk nog intact zijn. Het plangebied (wat het zuidelijk deel van het plangebied van het voorgaand onderzoek betrof) heeft geen aanwijzingen voor recente diep reikende verstoringen.
4. 12 Resten Tweede Wereldoorlog Resten uit de Tweede Wereldoorlog dienen in principe op dezelfde wijze te worden behandeld als archeologische sporen en vondsten uit oudere perioden. Uitgezonderd hiervan zijn explosieven en menselijke resten uit deze periode. Indien explosieven of menselijke resten uit de Tweede Wereldoorlog worden aangetroffen dient de politie te worden ingelicht en dienen de werkzaamheden gestaakt of verplaatst te worden. Explosieven en wapentuig uit de Tweede Wereldoorlog moeten wel worden meegenomen in de rapportage. Hiervoor dient een determinatielijst bij het bedrijf dat de explosieven opruimt en/of de EOD opgevraagd te worden. ,
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 10 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
5
Doelstelling en vraagstelling
5. 1
Doelstelling
Algemene doelstelling van het archeologisch proefsleuvenonderzoek is het opsporen van eventueel aanwezige archeologische waarden (grondsporen en/of objecten) en in het voorkomende geval het waarderen daarvan op zogenoemde behoudenswaardigheid. Op basis daarvan kunnen de eventueel noodzakelijke geachte vervolgstappen worden bepaald. Bij het aantreffen van archeologische waarden dient de informatiewaarde en het eventuele object en vondstomstandigheid veilig gesteld te worden zodat deze waarden duurzaam kunnen worden behouden. Op basis van de resultaten kan tevens de eerder geformuleerde verwachting worden getoetst. Indien vindplaatsen worden aangetroffen is het van belang daarvan zoveel mogelijk de inhoudelijke en fysieke kwaliteit (aard ouderdom omvang gaafheid conservering) vast te stellen en deze te documenteren. ,
,
5. 2
,
,
,
Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders
De Nationale Onderzoeksagenda Archeologie 2. 0 (NOaA 2. 0) 3 geeft de belangrijkste bovenregionale onderzoeksvragen op het gebied van archeologie. De aanwezige archeologische resten kunnen waardevolle informatie opleveren die aansluit op de vragen gesteld in de NOaA 2. 0. Het plangebied ligt in archeoregio Brabants Zandgebied. Welke onderzoeksvragen daarbij relevant zijn is afhankelijk van de resultaten van het archeologisch onderzoek en zal na afloop van het veldwerk aan de orde worden gesteld. ,
5. 3
Vraagstelling
Voor het plangebied dient het onderzoek zich te richten op de mogelijke aanwezigheid van archeologische waarden en vindplaatsen. Van eventuele vindplaatsen dienen in eerste instantie de aard en (mogelijke) omvang te worden vastgesteld. Verder dient gekeken te worden in hoeverre deze aansluiten bij reeds bekende vindplaatsen in de directe omgeving van het plangebied. De hoofdvraag van het onderzoek is tweeledig en luidt als volgt: ● Zijn er archeologisch waarden aanwezig ter plaatse van het plangebied? Waaruit bestaan deze? ● Worden de waarden bedreigd door de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling? En welke vervolgstappen dienen dan te worden gezet (in het kader van een juiste WAMZ-cyclus)?
5. 4
Onderzoeksvragen
De onderzoeksvragen dienen in het rapport beargumenteerd beantwoord te worden. Indien geen antwoord mogelijk is dient dat beargumenteerd toegelicht te worden. ,
Landschapsgenese 1 Hoe ziet de bodemopbouw eruit in het plangebied en komt dit beeld overeen met de bodemkundige informatie die het vooronderzoek heeft opgeleverd? 2 Is in alle delen van het plangebied sprake van een intact en/of archeologisch kansrijk bodemprofiel? 3 Is sprake van erosie en andere post-depositionele processen die het archeologisch niveau hebben aangetast en zo ja in welke mate? ,
,
Sporen , structuren en vondstmateriaal 4 Zijn er grondsporen en/of (resten van) structuren aanwezig? Kunnen clusters van grondsporen worden herkend en zo ja kan er iets gezegd worden over het type structuur waar zij mogelijk toe behoorden? 5 Wat is de aard (mogelijke) omvang datering en conserveringstoestand van de aangetroffen archeologische vondsten? Welke materiaalcategorieën zijn aanwezig en zijn deze in verband te brengen met specifieke grondsporen en/of structuren? 6 Zijn de aangetroffen vondsten te verbinden aan specifieke activiteiten of ambachten en zo ja welke? 7 Is er sprake van vondstmateriaal en sporen/structuren uit verschillende perioden en zo ja hoe verhouden deze zich tot elkaar? ,
,
,
,
,
,
3 geraadpleegd
via https://noaa. cultureelerfgoed. nl/#/search
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 11 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
8
Wat is de ruimtelijke verspreiding van de archeologische resten per periode zowel in horizontale zin als ,
verticaal/stratigrafisch? Synthese 9 10 11 12
Wat kan er op basis van de aangetroffen sporen en vondsten gezegd worden over het ontstaan en de bewoningsgeschiedenis van dit deel van Uden? Welke relatie kan gelegd worden tussen deze vindplaats en bekende vindplaatsen in de directe omgeving? Welke (wetenschappelijke informatie-) waarde kan aan de vindplaats worden toegekend? Kunnen op basis van het huidige onderzoek aanbevelingen worden gegeven voor toekomstige ontwikkelingen in en rond het plangebied in relatie tot het bodemarchief en de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling? Waaruit bestaan deze?
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 12 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
6
Methoden en technieken
6. 1
Methoden en technieken
Op alle hieronder beschreven werkzaamheden zijn alle relevante protocollen en processen uit de KNA 4. 2 van toepassing. Ten einde de onderzoeksvragen afdoende te beantwoorden dienen de in de KNA beschreven kwaliteitseisen en bijbehorende specificaties te worden gehanteerd. Deze worden als bekend verondersteld en dienen naar goed archeologisch ondernemerschap te worden uitgevoerd. Het onderzoek wordt daarnaast uitgevoerd conform de KNA-Leidraad Proefsleuvenonderzoek 4 en de KNA Veldhandleiding Archeologie (Ar-
cheologie Leidraad 1) 5
.
Sporen en vondstmateriaal uit de Tweede Wereldoorlog behoren evenzeer tot ons archeologisch erfgoed als oudere resten. Ook zij dienen onderzocht te worden conform de methoden en technieken zoals aangeduid in dit hoofdstuk.
6. 2
Strategie
Proefsleuvenonderzoek De archeologische proefsleuven of wel werkputten hebben een breedte van 2 m en zijn 25 m lang. De werkputten worden verspreid over het terrein aangelegd in een verspringend grid (zgn. hagelslagpatroon). In totaal zullen 28 werkputten worden aangelegd met een oppervlakte van circa 50 m² per put. Zie bijlage 3 voor de voorgestelde ligging.
Geringe verplaatsing van de voorgestelde putten naar aanleiding van de lokale situatie kan plaatsvinden naar beoordeling van de leidinggevende in het veld. Op basis van voortschrijdend inzicht kan na overleg met de archeologisch projectleider de opdrachtgever en bevoegd gezag op grotere schaal van het puttenplan worden ,
afgeweken. Plan van Aanpak conform VS01 Voor aanvang van het archeologisch onderzoek wordt een Plan van Aanpak opgesteld conform VS01. Het PvA bevat geen onderdelen die in dit PvE voldoende besproken zijn. PvE en PvA vullen elkaar aan. Aanleg meetsysteem conform OS02 Bij digitale inmeting is de aanleg van een meetsysteem niet vereist. Indien geen digitale inmeting plaatsvindt wordt de aanleg van een meetsysteem uitgevoerd conform OS02. Vlakaanleg conform OS03 Machinaal graafwerk wordt verricht door een graafmachine voorzien van een gladde bak (en indien nood● zakelijk een schaafbak). De grondlagen worden zoveel mogelijk laagsgewijs/schavenderwijs weggegraven. ● ● Er wordt tenminste altijd één leesbaar vlak aangelegd en gedocumenteerd ook als dat ‘leeg’ of verstoord is. Dat vlak wordt in dat geval aangelegd op het niveau waar men sporen had kunnen verwachten (direct onder een vondstlaag of op leesbaar niveau) of betreft het diepste civieltechnische ontgravingsniveau. ,
Verzamelen van vondsten en monsters conform OS04 OS10 en OS11 ● Met behulp van een metaaldetector wordt structureel door een daarin kundig archeologisch medewerker het vlak afgezocht tijdens de aanleg. Ook wordt het stort onderzocht. Metaalvondsten en andere bijzondere aanlegvondsten zoals compleet vaatwerk worden per stuk driedimensionaal ingemeten verzameld en onder een afzonderlijk vondstnummer geregistreerd. ● Indien bijzondere en kwetsbare vondsten worden aangetroffen dienen deze dezelfde dag nog opgegraven te worden of te worden veiliggesteld door middel van afdekking. ● Overige aanleg- en vlakvondsten worden in vlaksegmenten van maximaal 2 meter breedte x 5 meter lengte verzameld. Dit geldt ook voor aanlegvondsten uit de bouwvoor. ● Vondsten worden per spoor(vulling) en/of per stratigrafische eenheid/laag verzameld (contextgericht). ● Vondstconcentraties zonder context worden individueel ingemeten en geregistreerd. ,
,
,
4 Borsboom & Verhagen 2009 5 Carmiggelt & Schulten 2002
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 13 van 24
,
,
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
●
●
Wanneer vuurstenen artefacten worden aangetroffen met een dichtheid hoger dan 3 artefact per 2 m 2 kan een vuursteenconcentratie aanwezig zijn. De dan te volgen strategie dient te worden bepaald door de verantwoordelijke senior archeoloog / projectleider in goed overleg met de opdrachtgever en het bevoegd gezag. Het kan zijn dat het veldwerk tijdelijk stil komt te liggen in afwachting van deze afstemming. (Mogelijk bewerkt) natuursteen wat wordt aangetroffen buiten de natuurlijke context wordt uit vlakken en profielen verzameld. In ieder geval wordt een representatieve steekproef genomen. Bij losliggende natuurstenen wordt goed gelet op de mogelijkheid dat het om resten van structuren gaat (resten van fundamenten vloeren poeren e. d. ). Mogelijk bij een structuur horende stenen worden individueel ingemeten. Van (sub)recente vondsten wordt een representatief deel verzameld indien dit voor de interpretatie van sporen vlakken of profielen (verstoringen) nodig is. ,
●
,
,
,
Registreren vlakken grondsporen profielen conform OS05 ● Alle vlakken worden getekend hetzij digitaal hetzij analoog in schaal 1:50. ● Alle structuren/grondsporen worden in het vlak getekend en driedimensionaal ingemeten. ● De profielen worden gedocumenteerd (inmeten waterpassen fotograferen en beschrijven) en getekend hetzij digitaal hetzij analoog in schaal 1:20. Aangezien er sprake is van een eenduidige laagopbouw (sediment-stratigrafisch/bodemkundig) kan worden volstaan met het documenteren van één profielkolom per werkput van minimaal 1 m breed en tot 30 cm onder het diepste ingravingsniveau (uitgezonderd zeer diepe ingravingen als waterkuilen/-putten e. d. ). ● De profielbeschrijving voldoet aan de Nederlandse Norm NEN 5104 Classificatie van onverharde grondmonsters (Nederlands Normalisatie-instituut 1989). ● Van structuren en bijzondere sporen worden detailtekeningen en foto’s vervaardigd. ● Alle sporen worden beschreven op daartoe geëigende formulieren. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Hoogtemetingen conform OS06 NAP-waarden worden gemeten in één raai in het midden van elke werkput en op de putrand met intervallen van maximaal 5 m.
Couperen en registreren van grondsporen conform OS07 ●
Aangezien het onderzoek een inventariserend karakter heeft dienen sporen spaarzaam gecoupeerd te worden en worden sporen in principe niet afgewerkt. Uitgangspunt voor het couperen van de grondsporen zijn de onderzoeksvragen i. c. de waardestelling. Coupes worden getekend hetzij digitaal hetzij analoog op schaal 1:20. Bij ondiepe sporen kan worden volstaan met de notatie van de diepte in de sporenlijst. Indien er sporen gecoupeerd worden dient in eerste instantie te worden gekozen voor sporen waarover twijfel bestaat of deze een antropogene dan wel natuurlijke oorsprong hebben. Als duidelijk is dat de sporen onderdeel uitmaken van een structuur of van een sporencluster dan worden deze niet gecoupeerd. Uitzondering geldt voor het geval er een dieper vlak wordt aangelegd. In dat geval worden alle sporen behorende bij het hoger gelegen niveau eerst gecoupeerd en volledig afgewerkt. Indien er sprake is van een mogelijke of naar redelijkheid te verwachten behoudenswaardige archeologische vindplaats dient er na goed en tijdig overleg met de opdrachtgever en het bevoegd gezag voor worden gekozen om geen diepere vlakken aan te leggen en worden de sporen ook niet gecoupeerd. Indien er weinig sporen worden aangetroffen en relatief weinig vondstmateriaal waardoor de site moeilijk te duiden is op aard gaafheid datering enz.
dan mogen meer dan spaarzaam sporen worden gecoupeerd en afgewerkt op zoek naar dateerbaar of duidbaar materiaal. Dit vindt pas plaats nadat dit met de archeologisch projectleider is afgestemd. De verantwoording hiervan dient minimaal in het dagrapport te worden vastgelegd. ,
,
●
,
,
,
●
,
,
●
,
,
,
,
Beeldregistratie conform OS08 ● Alle vlakken worden in overzichten en waar nodig in detail gefotografeerd. ● Profielen worden in overzichten en waar nodig in detail gefotografeerd. ● Relevante en kenmerkende sporen worden aan de bovenzijde gefotografeerd. ● Relevante en kenmerkende coupes worden gefotografeerd. Daar waar het bordje storend is (met het oog op publicaties) wordt tevens een identieke foto zonder bordje gemaakt. ● Van complete objecten en andere belangrijke vondsten wordt direct voorafgaand tijdens en terstond na berging een foto gemaakt met daarop naast het object een goed leesbaar vondstkaartje. ● (Delen van) structuren in het vlak worden voor couperen in zijn geheel gefotografeerd. ,
,
Dag- en weekrapporten conform OS09 Dagrapporten worden opgesteld conform de vereisten in OS09 met een voldoende inhoudelijke kwaliteit. Bijzondere vondsten en afwijkende vondsten t. o. v. de gebruikelijke hoeveelheid en/of aard moeten altijd apart Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 14 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
worden vermeld in dagrapporten. Weekrapporten worden uitsluitend opgesteld indien daar aanleiding toe is naar beoordeling van de archeologisch projectleider.
6. 3
Omgang kwetsbare vondsten en monsters
Kwetsbare vondsten en monsters worden behandeld conform de geldende specificatie OS11. Handreikingen uit de waaier " Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal " worden daarbij toegepast.
Gezien de vaak lange doorlooptijd van projecten dient het geselecteerde materiaal stabiel geconserveerd en vrij van contaminatiebronnen bewaard te worden. Dit is met name voor monsters voor 14 C-analyse cruciaal (e. g. Wohlfart e. a. 1998). Voor het bewaren van contaminatiegevoelig materiaal dient een specialist geraadpleegd te worden.
6. 4
Structuren en grondsporen Omdat het om inventariserend onderzoek gaat worden sporen alleen gecoupeerd indien noodzakelijk voor de beantwoording van de primaire onderzoeksvragen i. c. de waardestelling of ter duiding van de site. Als naar de beoordeling van de verantwoordelijke senior KNA-archeoloog omvangrijke of zeldzame archeologische structuren of bijzondere vondsten worden gedaan (bijzondere deposities inhumatiegraven zeer kwetsbare vondsten e.d.) waarin niet was voorzien in het PvE wordt overlegd met de gemeente (bevoegd gezag) en met de provincie – vanwege provinciaal belang en eigendom van de vondsten – over
● ●
,
,
,
,
de meest geschikte vervolgstrategie. Dit kan zowel leiden tot het (gedeeltelijk) stopzetten van het onderzoek als tot het bepalen van een geschikte onderzoeks- en bergingsmethode en aanvullende onderzoeksvragen.
●
6. 5
Aardwetenschappelijk onderzoek
●
Gezien de aard van het onderzoek en de naar verwachting eenduidige fysisch-geografische ligging wordt
●
op voorhand geen specialistisch aardwetenschappelijk onderzoek vereist. Alle profielen dienen bestudeerd , beschreven en geïnterpreteerd te worden door , of onder verantwoordelijkheid van , een fysisch geograaf of een daarin kundig senior KNA Archeoloog.
,
6. 6
Anorganische artefacten In principe worden alle anorganische artefacten uit archeologische context verzameld. Wanneer men het vermoeden heeft dat kuilen met ambachtelijk afval aanwezig zijn dan dienen monsters van minimaal 5 liter uit dergelijke kuilen te worden genomen. Deze monsters dienen te worden gezeefd over een 2 mm zeef. Metalen voorwerpen en overige kwetsbare vondsten worden dusdanig geconserveerd en verpakt dat de toestand stabiel blijft. De keuze van de te conserveren vondsten wordt door de projectleider of de veldarcheoloog in overleg met een materiaalspecialist bepaald. Overigens conform de KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie 2002. 5
● ●
,
●
●
6. 7
Organische artefacten
Organische artefacten worden gericht uit archeologische context verzameld. Houten artefacten
leer- en textielproducten worden alle verzameld en luchtdicht verpakt. Het geselecteerde materiaal dient stabiel geconserveerd en vrij van contaminatiebronnen bewaard te wor● den. ● Organische artefacten worden apart verpakt en behandeld conform Carmiggelt & Schulten (2002).
6. 8
,
Archeozoölogische , archeobotanische en fysisch antropologische resten
Aanleiding voor de bemonstering ten behoeve van archeobotanisch en archeozoölogisch onderzoek vormt het beantwoorden van de onderzoeksvragen. Hiervoor is geen vastomlijnd bemonsteringsprogramma opgesteld. De reden hiervoor is dat nog niet duidelijk is wat de aard is van de eventueel aanwezige archeologische resten. Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 15 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
In het veld zal naar bevind van zaken in overleg met het bevoegd gezag en opdrachtgever worden beoordeeld of eventuele monstername van sporen structuren of profielen noodzakelijk is. Indien monstername plaatsvindt zal na afloop van het veldwerk in overleg met de opdrachtgever en de bevoegde overheid worden bepaald welke monsters in aanmerking komen voor verdere uitwerking. ● Kansrijke grondsporen (met humeuze vullingen of houtskoolrijke vullingen) worden per spoorvulling bemonsterd ten behoeve van archeobotanisch macroresten-onderzoek en dateringsmethodieken voor zover dit voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen nodig is. Indien mogelijk worden 3-litermonsters verzameld. ● Waterputten beerputten afvalkuilen sporen met verbrande resten en haardplaatsen dienen te worden bemonsterd onder het oxidatie-reductie-niveau. ● De vulling van complete of bijna complete potten dient gezeefd te worden ten behoeve van ecologisch en archeozoölogisch onderzoek. ● Dierlijk botmateriaal wordt verzameld zoals aangegeven in paragraaf 6. 2 (verzamelen van vondsten). ● Voor menselijk bot uit graven dient een specialist ingeschakeld te worden. ● Zie ook de KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie 2002 5 KNA leidraad Archeozoölogie 6 en KNA Leidraad Archeobotanie 7 ,
,
,
,
,
,
,
,
.
6. 9
Overige resten
Eventueel onderzoek naar micromorfologie fosfaatresten en overig specialistisch onderzoek zal (pas) in overleg en overeenstemming met de archeologisch projectleider de opdrachtgever en het bevoegd gezag worden uitgevoerd. ,
,
6. 10 Dateringstechnieken ●
Van de voor de beantwoording van de onderzoeksvragen relevante grondsporen lagen of vullingen worden monsters genomen gedocumenteerd (op tekening foto en driedimensionaal ingemeten) en geregistreerd die o. a. dienen voor 14 C-onderzoek. Bijzondere houtresten worden bemonsterd met het oog op dendrochronologisch onderzoek. Zie ook de KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie 2002. 5 ,
,
,
,
● ●
6. 11 Beperkingen ●
Voor civieltechnische beperkingen zie paragraaf 10. 4.
6 Lauwerier 2011 7 Kooistra & Brinkkemper
Projectcode: P10018 Versie: C1
2016 Pagina 16 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
7
Uitwerking en conservering
7. 1
Evaluatierapport
Na afloop van het veldwerk wordt een evaluatierapport opgesteld conform OS12. In het evaluatierapport (conserveringsadvies) wordt aangegeven welke vondsten voor conservering en restauratie in aanmerking komen. Van het opstellen van een evaluatierapport kan in overleg met (de adviseur van) het bevoegd gezag vanaf gezien worden indien sprake is van een minimale hoeveelheid sporen. ,
Na het veldwerk en de technische uitwerking wordt door de projectleider – zo nodig na specialistisch advieseen evaluatierapport opgesteld tenzij door projectleider en archeologisch adviseur van het bevoegd gezag bij overleg tijdens of na het veldwerk is vastgesteld dat direct met het eindrapport kan worden begonnen. ,
,
Na vaststelling van het evaluatierapport door het bevoegd gezag geeft de opdrachtgever opdracht tot uitwerking rapportage en conservering volgens het vastgestelde evaluatierapport rekening houdend met de vastgestelde termijn voor oplevering van het eindrapport. ,
7. 2
,
Technische uitwerking Alle foto’s tekeningen vondsten monsters worden geadministreerd in een digitaal gegevensbestand om oplevering van een pakbon conform OS17 mogelijk te maken. Handgeschreven verslagen en overige analoge documentatie worden gescand en digitaal geadministreerd. Alle sporen en structuren worden afgebeeld op een ‘allesporenkaart’ of (bij een complexe stratigrafie) op gecombineerde vlaktekeningen en voorzien van spoornummers. Alle vondsten worden gereinigd 8 gesplitst naar materiaalcategorie geteld en primair geanalyseerd (bakselniveau voor keramiek); Archeozoölogische archeobotanische en andere paleo-ecologische resten worden gekarakteriseerd.
●
,
●
,
,
,
,
●
,
,
,
7. 3
Wetenschappelijke uitwerking
Na goedkeuring van het evaluatierapport vindt de wetenschappelijke uitwerking plaats waarbij materiaal- en andere specialisten worden ingeschakeld eventueel laboratoriumonderzoek plaats vindt objecten worden getekend en gefotografeerd en geconserveerd. De resultaten van het veldwerk worden geanalyseerd (OS14). Vondsten en monsters worden verder gewaardeerd en geanalyseerd en de gegevens worden verwerkt in teksten (VS05) en in een database (OS17). Bij het eindproduct hoort een bewijs (af te geven door de ontvangende instantie) van overdracht van vondsten en documentatie. ,
,
,
De analyse van monsters wordt beperkt tot het niveau dat nodig is voor het beantwoorden van de directe vraagstelling en het geven van een waardering. 14 C- en/of dendrochronologisch onderzoek vindt alleen plaats indien alleen via dit type onderzoek antwoord op de onderzoeksvragen te verkrijgen is. In de synthese van de onderzoeksbevindingen wordt de analyse van stratigrafie lagen sporen vondsten en monsters en andere gegevens in logisch verband geplaatst voorzien van deugdelijke argumentatie referenties aan de wetenschappelijke literatuur en ondersteund door tabellen foto’s en tekeningen.
● ● ●
,
,
,
,
,
7. 4
Structuren , grondsporen , vondstspreidingen Grondsporen en structuren worden uitgewerkt conform OS14 tot op het niveau dat nodig is voor de be-
●
antwoording van de onderzoeksvragen. Alle grondsporen en structuren worden voor zover mogelijk geïnterpreteerd en gedateerd. Zij worden per periode per spoor- en structuurcategorie beschreven. Typochronologische analyse en determinatie van structuren vindt plaats binnen het kader van de archeoregio. De vondstverspreiding betreft alle vondstcategorieën samen. Van vondstverspreidingen (vondstlagen) worden de oppervlakte en de dikte geregistreerd.
● ● ●
7. 5
Analyse aardewetenschappelijke gegevens Er kan worden volstaan met een korte karakterisering van de bodemopbouw aan de hand van de gedocumenteerde profielkolommen met aandacht voor natuurlijke en antropogene kenmerken. ,
8 met
uitzondering van de vondsten die in verband met conservering niet gewassen mogen worden.
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 17 van 24
,
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
7. 6
Anorganische artefacten
Uitwerking en conservering (OS16) van artefacten vindt plaats volgens het vastgestelde evaluatierapport. ● Analyse en determinatie van keramiek vindt plaats op bakselniveau en op typeniveau. ● In ieder geval worden gewicht aantallen randen wanden bodems overige vormen aangegeven. ● Analyse en determinatie van vuursteen op natuurlijk/artefact typeaanduidingen maten gewichten verbrand/ onverbrand compleet/gebroken wel of geen cortex/natuurlijk oppervlak en eventueel op periode. ● Bij natuursteen wordt de gesteentesoort bepaald het aantal en op type werktuig of gebruik. ● Metaal: determinatie op metaalsoort type en eventueel op periode. Van onherkenbare metalen voorwerpen worden ter vaststelling van de behoudenswaardigheid röntgenopnamen gemaakt. ● Glas: determinatie op periode op categorie (objectglas/ruitglas) en op type. ● Bouwmateriaal: determinatie op type en materiaal. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
7. 7
Organische artefacten
Uitwerking en conservering (OS16) van artefacten vindt plaats volgens het vastgestelde evaluatierapport. ● Hout: determinatie op constructiehout/overige objecten op type en eventueel op periode. Bot gewei en hoorn: determinatie op artefacttype en eventueel op periode. ● ● Touw en textiel: determinatie op artefacttype en eventueel op periode. ● Barnsteen en git: determinatie op artefacttype. ,
,
7. 8
Archeozoölogische en -botanische resten Analyse door specialisten vindt plaats tot op het niveau dat noodzakelijk is om een waardering te kunnen opstellen om de vraagstelling uit het PvE te beantwoorden. 7. 9
Beeldrapportage (objecttekeningen , foto’s , kaarten e. d. ) In het rapport worden in aanvulling op VS05 tenminste opgenomen: ● Een overzichtskaart met de locaties van de werkputten de gedocumenteerde profiellijnen en overige relevante gegevens. ● Een vlaktekening met overzicht en interpretatie van de aangetroffen sporen/structuren en/of onderzochte vakken met bijhorende spoor- structuur- of vaknummers. ● Tekeningen en foto’s van profielen en/of profielkolommen (indien relevant). ● Foto’s van aangetroffen sporen en structuren (indien relevant). ● Tekeningen en/of foto’s van belangrijke vondsten (indien relevant). ,
,
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 18 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
8
(De)selectie en conservering
8. 1
Selectie materiaal voor uitwerking
Het selectieproces vindt plaats conform OS13 en PS06. Het aangetroffen vondstmateriaal zal worden bekeken op waarde en relevantie om voor uitwerking in aanmerking te komen. In de vondstdocumentatie zal worden opgenomen welke vondsten worden uitgeselecteerd. Per vondstcategorie zal worden aangegeven in welke mate het zinvol wordt geacht bepaalde vondsten of vondstcategorieën al dan niet uit te werken.
8. 2
Selectie materiaal voor deponering en verwijdering
Het aangetroffen vondstmateriaal zal worden bekeken op waarde en relevantie om in het depot te worden opgenomen. Daartoe zal onder verantwoordelijkheid van de projectleider een selectierapport worden opgesteld dat deel uitmaakt van het evaluatierapport. Daarin zal per vondstcategorie worden aangegeven in welke mate het zinvol wordt geacht bepaalde vondsten of vondstcategorieën in depot te bewaren. Dit dient te worden afgestemd met de depotbeheerder zie hoofdstuk 9 Deponering. ,
,
Vondsten en monsters die in het door het bevoegd gezag vastgestelde evaluatierapport niet voor wetenschappelijke uitwerking en/of voor deponering zijn geselecteerd (uitgeselecteerd) moeten bewaard blijven tot de wetenschappelijke uitwerking afgerond is. Bij het ter toetsing aanbieden van het conceptrapport aan het bevoegd gezag meldt de projectleider of de wetenschappelijke uitwerking heeft geleid tot andere inzichten over de selectie. Finale beslissing over de selectie/deselectie van vondsten en monsters ten behoeve van bewaring ligt bij de eigenaar van de vondsten de provincie Noord-Brabant. De provincie heeft ook beslissingsbevoegdheid over de te conserveren artefacten. Na goedkeuring worden de gedeselecteerde vondsten verwijderd. De vondsten waarvoor geen goedkeuring tot deselectie is verkregen worden gedeponeerd.
●
,
● ●
,
● ●
,
8. 3 ● ●
●
Selectie materiaal voor conservering De vondsten dienen in eerste instantie in de staat waarin ze gevonden zijn gestabiliseerd te worden. Voor bewaring geselecteerde vondsten van metaal en organisch materiaal dienen te worden geconserveerd conform de Veldhandleiding Archeologie 2002 of erkend specialistisch advies en volgens richtlijnen van het betreffende depot. Indien geconserveerde en/of gerestaureerde vondsten worden gedeponeerd dient een conserveringsrapport bijgeleverd te worden. ,
Projectcode: P10018 Versie: C1
Pagina 19 van 24
Archeologisch onderzoek Archeologisch onderzoek locatie Emmausweg te Uden , gemeente Maashorst Programma van Eisen ten behoeve van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P)
9
Deponering
9. 1
Eisen betreffende depot
Deponering van monsters vondsten en documentatie geschiedt bij het depot volgens de aldaar geldende eisen en normen. Naast de KNA gelden de specifiek richtlijnen voor de deponering van vondsten van het betreffende depot. Voorafgaand aan de uitvoering van het veldonderzoek meldt de archeologisch uitvoerder de voorgenomen graafwerkzaamheden aan bij de eigenaar van eventuele vondsten de provincie Noord-Bravant. Deze melding wordt vastgelegd in de colofon van onderhavig PvE. ,
,
9. 2
Te leveren product Het eindproduct bestaat uit een eindrapportage in de huisstijl van de uitvoerder in digitale vorm (in pdfformat) en alle documentatie (tekeningen foto’s verslagen analyses dag- en weekrapporten scans tabellen databases van sporen vondsten monsters foto- en tekeningenlijsten etc. ). Een ‘allesporenkaart’ alsmede een structuur en/of periodekaart maken hier ook deel van uit (indien van toepassing). Rapportage vindt plaats conform VS05. Het concept eindrapport wordt digitaal ter toetsing aangeboden aan het bevoegd gezag. Door het bevoegd gezag gevraagde correcties en aanvullingen worden verwerkt in het definitieve rapport. Bij het eindproduct hoort een bewijs (af te geven door de ontvangende instantie) van overdracht van vondsten en documentatie. Rapporten worden in digitale vorm (in pdf) geleverd aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (via archis3). Dit dient uiterlijk 2 jaar na afronding van het veldwerk plaats te vinden.
●
,
,
● ● ● ●
9. 3
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Integriteit
De auteurs zijn verantwoordelijk voor een verslaglegging volgens standaarden van goed vakmanschap beroepsethiek en integriteit. Het maken van archeologische afwegingen en het verrichten van archeologisch vooronderzoek zijn volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) wetenschappelijke activiteiten waarop de grondbeginselen van zorgvuldigheid betrouwbaarheid controleerbaarheid en maatschappelijk integer handelen van toepassing zijn: ● Zorgvuldigheid: Wetenschappelijke activiteiten geschieden met zorgvuldigheid. Toenemende prestatiedruk mag daaraan geen afbreuk doen. ● Betrouwbaarheid: Een wetenschapsbeoefenaar is betrouwbaar in de uitvoering van zijn/haar onderzoek en het rapporteren daarover. De keuze van methoden en criteria is uitsluitend afgestemd op het doel van waarheidsvinding en niet op externe doelen als commercieel succes of politieke invloed. ● Controleerbaarheid: Gepresenteerde informatie is controleerbaar. Duidelijk moet zijn waar de gegevens en de conclusies op zijn gebaseerd waaraan ze zijn ontleend en waar ze te controleren zijn. ,
,
,
,
En verder: ● Aanbevelingen en waardeoordelen van de projectleider dienen onafhankelijk ten opzichte van alle partijen te zijn en zijn niet onderhevig aan goedkeuring van de opdrachtgever en/of het bevoegd gezag. ● De opdrachtgever kan geen eisen stellen of beperkingen opleggen aan de inhoud de conclusies en de aanbevelingen. ● Het bevoegd gezag kan alleen verbeteringen eisen bij aantoonbare tekortkomingen in de wetenschappelijke kwaliteit van de verslaglegging. Wanneer toetsende overheid en auteur tot verschillende conclusies komen worden beide met wetenschappelijke argumentatie weergegeven. Aanbevelingen horen tot het domein van de auteur en zijn niet aan correctie onderhevig. ● ,