Bijlage 20 - Quickscan natuur 15-12-2025
Tekst van het document
COA Tijdelijke opvanglocatie Uden Quickscan natuur
Centraal orgaan opvang asielzoekers 15 december 2025
Project Opdrachtgever
COA Tijdelijke opvanglocatie Uden Centraal orgaan opvang asielzoekers
Referentie
Quickscan natuur Definitief 03 15 december 2025 148926/25-019.765
Projectcode
148926
Document Status Datum
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Schenkkade 50, De Haagsche Zwaan Postbus 85948 2508 CP Den Haag +31 (0)70 370 07 00 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos, noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Tekst- en datamining van (delen van) dit document, evenals enige verwerking of reproductie ervan door middel van kunstmatige intelligentie technologieën is uitdrukkelijk niet toegestaan, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Dit document (of delen ervan) mag niet worden verveelvoudigd en/of anderszins worden gebruikt op enigerlei wijze voor het trainen van kunstmatige intelligentie technologieën, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
INLEIDING
5
1.1
Aanleiding
5
1.2
Doel
5
1.3
Leeswijzer
5
2
PLANGEBIED EN WERKZAAMHEDEN
6
2.1
Plangebied
6
2.2
Werkzaamheden
8
3
BESCHERMDE GEBIEDEN, KADERRICHTLIJN WATER EN HOUTOPSTANDEN
10
Natura 2000
10
3.1.1 3.1.2
10 11
3.1
3.2
3.3
3.4
Gegevens Effecten en conclusie
Natuurnetwerk Nederland (NNN)
11
3.2.1 3.2.2
11 13
Gegevens Effecten en conclusie
Rust- en foerageergebied ganzen en smienten
13
3.3.1 3.3.2
13 14
Gegevens Effecten en conclusie
Kaderrichtlijn Water
14
3.4.1 3.4.2
14 15
Gegevens Effecten en conclusie
3.5
Houtopstanden
15
4
BESCHERMDE SOORTEN
16
4.1
Methode
16
4.2
Beschrijving per soortgroep
16
4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4
16 19 22 25
Flora Grondgebonden zoogdieren Vleermuizen Vogels
4.2.5 4.2.6 4.2.7 4.2.8
Amfibieën Reptielen Vissen Vlinders, libellen en andere ongewervelden
30 32 33 34
5
SAMENVATTING
37
5.1
Beschermde gebieden, Kaderrichtlijn Water en Houtopstanden
37
5.2
Beschermde soorten
37
6
BRONVERMELDING
41
Laatste pagina
41
Bijlage(n)
Aantal pagina's
I
Wettelijk kader
6
II
Instandhoudingsdoelstellingen Natura 2000
1
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding
Het COA is voornemens een tijdelijke opvanglocatie te realiseren in Uden. De geplande werkzaamheden voor de opvanglocatie kunnen effecten hebben op beschermde natuurwaarden in en nabij het plangebied. In deze Quickscan worden mogelijke effecten van de geplande werkzaamheden op aanwezige beschermde natuurwaarden beoordeeld en getoetst. Vervolgens worden de juridische consequenties en de eventueel noodzakelijke vervolgstappen, zoals aanvullende onderzoeken, preventieve, mitigerende en/of compenserende maatregelen of een vergunningaanvraag, inzichtelijk gemaakt.
1.2
Doel
Het doel van deze quickscan is om te toetsen: - welke effecten de werkzaamheden aan de opvanglocatie hebben op: · beschermde gebieden (Natura 2000) in het kader van de Omgevingswet; · het Natuurnetwerk Nederland (NNN); · rust- en foerageergebied ganzen en smienten; · de Kaderrichtlijn Water (KRW); · houtopstanden (beschermd onder de Omgevingswet dan wel gemeentelijk bomenbeleid); · beschermde soorten in het kader van de Omgevingswet; - wat de consequenties van deze mogelijke effecten zijn in het kader van de natuurwetgeving en het natuurbeleid; - welke vervolgstappen noodzakelijk zijn, zoals aanvullende onderzoeken, preventieve maatregelen of een aanvraag omgevingsvergunning in combinatie met mitigerende en/of compenserende maatregelen. Effecten van de gebruiksfase van de opvanglocatie worden ook beoordeeld. Er vindt geen significant verschil in gebruik van het plangebied plaats na afronding van de werkzaamheden, in vergelijking met de huidige situatie.
1.3
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft het plangebied en de geplande werkzaamheden. In hoofdstuk 3 wordt verkend of er effecten te verwachten zijn op beschermde gebieden, KRW-oppervlaktewateren en houtopstanden. Hoofdstuk 4 beschrijft per soortgroep of er in of nabij het plangebied onder de Omgevingswet beschermde soorten aanwezig zijn en wat de effecten van het voornemen op deze soorten zijn. In hoofdstuk 5 worden de belangrijkste resultaten en conclusies samengevat. In hoofdstuk 6 zijn de geraadpleegde bronnen weergegeven. Het toetsingskader in relatie tot de natuurwet- en regelgeving is weergegeven in bijlage I.
5 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
2 PLANGEBIED EN WERKZAAMHEDEN 2.1
Plangebied
Het plangebied betreft een gras- en kruidenrijk perceel aan de Boekelsedijk in Uden (Noord-Brabant). Het terrein is eigendom van de gemeente en wordt regelmatig gemaaid en gesnoeid. Rondom het perceel liggen verschillende watergangen. Aan de westzijde van het perceel bevindt zich een A-watergang van het Waterschap Aa en Maas, met steile oevers en delen met beschoeiing. Aan de oost- en zuidzijde liggen greppels die dienen voor de afwatering van het perceel. Deze greppels zijn niet het gehele jaar watervoerend. Ook de greppels hebben een steil talud. Langs de noord-, west- en zuidrand staan diverse boomsoorten, waaronder zomereik, hazelaar, beuk, ruwe berk en zwarte els. Ook staat er een solitaire es op het perceel. Ten zuiden van het perceel ligt een erf met woonhuis en loopt de N264. In de directe omgeving van het plangebied bevinden zich verschillende sportvelden en een bedrijventerrein. De wijdere omgeving wordt gekenmerkt door stedelijk gebied en woonwijken van Uden. Afbeelding 2.1 toont de globale ligging van het plangebied. In afbeelding 2.2 wordt het plangebied in meer detail weergegeven en in afbeelding 2.3 wordt een impressie van het plangebied weergegeven.
Afbeelding 2.1 Globale ligging plangebied
6 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 2.2 Ligging plangebied in detail
7 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 2.3 Impressie plangebied
2.2
Werkzaamheden
De werkzaamheden voor de tijdelijke opvanglocatie omvatten het plaatsen van acht 3laagse woonunits, één tweelaags dienst- en opslaggebouw en één enkellaags kantoorgebouw. Daarnaast worden groen- en recreatievoorzieningen aangelegd. Ook worden twee nieuwe wegen gerealiseerd, deels verhard en deels halfverhard. Voor de uitvoering wordt gebruikgemaakt van zwaar materieel, zoals trucks met mobiele kranen voor het plaatsen van de woonunits en graafmachines voor terreinbewerking. Er wordt uitgegaan van het aanbrengen van een fundering van staal. Hiervoor zijn geen heiwerkzaamheden nodig. Voor de werkzaamheden worden geen bomen gekapt en geen watergangen gedempt.
8 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
De start van de werkzaamheden staat gepland voor het tweede kwartaal van 2026, met een verwachte uitvoeringsduur van circa zes maanden. Afbeelding 2.4 toont de inrichtingstekening van het plangebied met de nieuwe voorzieningen.
Afbeelding 2.4 Inrichtingstekening
9 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
3 BESCHERMDE GEBIEDEN, KADERRICHTLIJN WATER EN HOUTOPSTANDEN 3.1
Natura 2000
3.1.1
Gegevens
Het plangebied bevindt zich niet in of aangrenzend aan Natura 2000-gebieden. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is het ‘Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek’, op circa 22 km ten westen van het plangebied (afbeelding 3.1). Dit gebied heeft de status van Habitatrichtlijngebied [lit. 1]. Overige Natura 2000-gebieden (‘Kampina & Oisterwijkse Vennen’, ‘Deurnsche Peel & Mariapeel’, ‘Boschhuizerbergen’, ‘Maasduinen’, ‘Zeldersche 3ssen’, ‘Oeffelter Meent’, ‘Sint Jansberg’, ‘De Bruuk’ en ‘Rijntakken’) bevinden zich op gelijke of op grotere afstanden (> 22 km) van het plangebied.
Afbeelding 3.1 Ligging plangebied ten opzichte van de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden [lit. 1]
Hieronder wordt voor het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied een korte beschrijving gegeven van het gebied en van relevante aandachtspunten met betrekking tot het gebied.
10 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche broek Het Vlijmens Ven, de Moerputten en het Bossche Broek liggen ten zuidwesten van 's-Hertogenbosch op de gradiënt van het zandlandschap van de Kempen en het Maasdal, in de Naad van Brabant. Het Vlijmens Ven is een kwelgebied waar zeldzame kranswierbegroeiingen worden aangetroffen in sloten, te midden van intensief landbouwgebied. De Moerputten is een natuurreservaat met een groot areaal aan Blauwgrasland. In dit gebied zijn in 1990 twee in ons land uitgestorven vlinders van de Habitatrichtlijn geherintroduceerd: het Pimpernelblauwtje (Maculinea teleius) en het Donker pimpernelblauwtje (Maculinea nausithous). Het Bossche Broek is een moerassig gebied in de benedenloop van de Dommel, waar eveneens Blauwgrasland aanwezig is [lit. 2]. Het Natura 2000-gebied is aangewezen voor invoegen Habitattypen en Habitatrichtlijnsoorten [lit. 2]. Een overzicht van deze habitattypen en soorten, en hun landelijke staat van instandhouding en doelstelling staat in bijlage II.
3.1.2
Effecten en conclusie
Verstoring en vernietiging Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied bij het plangebied (‘Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche broek’) bevindt zich op circa 22 km afstand. Overige Natura 2000-gebieden liggen op ruim 22 km afstand van het plangebied. Vanwege de ligging van het plangebied buiten de begrenzing van Natura 2000-gebieden is van fysieke effecten als oppervlakteverlies en versnippering geen sprake. Ook negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden als gevolg van verstoring door licht (’s avonds en ’s nachts werken), geluid en trillingen binnen Natura 2000-gebieden zijn uitgesloten op basis van de grote tussenliggende afstand. Het plangebied vormt tevens geen belangrijk extern leefgebied voor soorten met een instandhoudingsdoelstelling. Van negatieve fysieke effecten van de werkzaamheden op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden is dus geen sprake. Verzuring en vermesting door stikstofdepositie Door de aard en omvang van de werkzaamheden, in combinatie met de afstand (22 km) tot het dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000-gebied(en) (‘Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche broek’, ‘Offelter Meent’, ‘Deurnsche Peel & Mariapeel) zijn effecten van stikstofdepositie op voorhand niet uit te sluiten.
De omvang en reikwijdte van de stikstofdepositie door de werkzaamheden en/of het gebruik dienen met een AERIUS-berekening inzichtelijk gemaakt te worden. Afhankelijk van de uitkomst zijn er geen vervolgstappen (geen deposities) of is een voortoets en/of passende beoordeling nodig. Overige effecten Indirecte effecten op Natura 2000-gebieden zoals vernatting, verdroging, verontreiniging, verzoeting of verzilting kunnen als gevolg van de aard van het voornemen en de relatief grote tussenliggende afstand worden uitgesloten. Van negatieve indirecte effecten door de werkzaamheden op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden is dus geen sprake. Vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet onderdeel Natura 2000-activiteiten zijn niet nodig.
3.2
Natuurnetwerk Nederland (NNN)
3.2.1
Gegevens
In de omgeving van het plangebied bevinden zich gebieden behorende tot het Natuurnetwerk Nederland (NNN) van de provincie Brabant (afbeelding 3.2) [lit. 3]. De dichtstbijzijnde percelen van het NNB zijn gelegen op een afstand van circa 1 km ten noordoosten van het plangebied. De wezenlijke kenmerken en waarden van het dichtstbijzijnde deel van het NNN worden gevormd door de natuurbeheertypen: Droog bos met productie (N16.03). De wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN perceel op circa 1,5 km ten zuiden van het plangebied worden gevormd door: Vochtig hooiland (N10.02), Kruiden- en faunarijk grasland (N12.02), Vochtig bos met productie (N16.04) en Droog bos met productie (N16.03) (afbeelding 3.3).
11 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 3.2 Ligging plangebied ten opzichte van NNB [lit. 3]
Afbeelding 3.3 Natuurbeheertypen van dichtstbijzijnde NNB-percelen [lit. 3]
12 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
3.2.2
Effecten en conclusie
Het plangebied grenst niet aan een NNN-gebied. Het dichtstbijzijnde perceel waarop de beheertypen Droog bos met productie (N16.03) en Vochtig bos met productie (N16.04) aanwezig zijn ligt op 1 km ten noordoosten van het plangebied. Het onderzoeksgebied (inclusief plangebied) maakt dus geen deel uit van het NNN Noord-Brabant (NNB), waardoor ruimtebeslag van het voornemen in NNN-gebieden op voorhand is uitgesloten. Wél kan er sprake zijn van externe werking. In provincie Noord-Brabant is externe werking ten aanzien van het NNN een toetscriterium. Dit houdt in dat voor projecten binnen de invloedssfeer van het NNN moet worden nagegaan in welke mate deze de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN beïnvloeden. De werkzaamheden voor de opvanglocatie veroorzaken (mogelijk) verstoring in de vorm van geluid, licht (verlichting werkterrein) en trillingen. De natuurtypes (vegetaties) aanwezig binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden zijn niet direct gevoelig voor verstoring door geluid, licht en/of trillingen. Wel kan sprake zijn van een indirecte aantasting van deze NNN-elementen wanneer de verstoring ervoor zorgt dat ze hun functie voor soorten verliezen (bijvoorbeeld soorten die gebruik maken van de natuurbeheertypes als leefgebied of de EVZ als migratieroute).
In de huidige situatie is reeds sprake van verstoring door de aanwezigheid van industrie/stedelijk gebied (verkeersgeluid en trillingen) [lit. 4]. De bijkomende (beperkte) geluidsbelasting die mogelijk optreedt in het kader van de realisatie van opvanglocatie is op deze schaal nagenoeg verwaarloosbaar. Tevens zijn de geplande werkzaamheden tijdelijk van aard. Hierdoor ontstaan geen negatieve effecten op het ecologische functioneren van het NNN-gebied. Met de voorgenomen ontwikkeling is gezien het bovenstaande geen sprake van aantasting of verlies van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN van Noord-Brabant. Een nadere toetsing in de vorm van een NNN-toets is niet noodzakelijk en belemmeringen vanuit provinciaal natuurbeleid zijn dus niet aan de orde.
3.3
Rust- en foerageergebied ganzen en smienten
3.3.1
Gegevens
In de Omgevingsverordening van Noord-Brabant zijn geen weidevogelleefgebieden aangewezen. Wél zijn er rust- en foerageergebieden voor ganzen en smienten opgenomen in de Omgevingsverordening [lit. 5]. In de directe omgeving van het plangebied bevinden zich geen rust- en foerageergebieden voor ganzen en smienten. Het dichtstbijzijnde rust- en foerageergebied voor ganzen en smienten is gelegen op een afstand van circa 18 km ten noordwesten van het plangebied (afbeelding 3.4).
13 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 3.4 Ligging plangebied ten opzichte van rust- en foerageergebieden ganzen en smienten [lit. 5]
3.3.2
Effecten en conclusie
Negatieve effecten van het voornemen op belangrijke rust- en foerageergebieden voor ganzen en smienten zijn niet aan de orde. Vanuit het provinciale beleid ten aanzien van ganzen en smienten zijn geen vervolgstappen nodig.
3.4
Kaderrichtlijn Water
3.4.1
Gegevens
Het plangebied bevindt zich niet in of nabij een KRW-waterlichaam. Het dichtstbijzijnde KRW-waterlichaam is gelegen op een afstand van 2,4 km ten zuidwesten van het plangebied (afbeelding 3.5).
14 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 3.5 Ligging plangebied ten opzichte van KRW-waterlichamen
3.4.2
Effecten en conclusie
De werkzaamheden vinden niet plaats in of nabij een ecologisch relevant areaal van een KRW-waterlichaam [lit. 6]. Hierdoor zijn ten aanzien van de KRW geen effecten te verwachten van het project. Een nadere toetsing of andere vervolgstappen zijn niet aan de orde.
3.5
Houtopstanden
Het uitgangspunt bij de werkzaamheden is dat er geen bomen worden gekapt. Directe negatieve effecten van het voornemen op houtopstanden of individuele bomen zijn dan ook niet aan de orde. Vervolgstappen vanuit het landelijke en/of gemeentelijke beleid ten aanzien van houtopstanden zijn niet nodig.
15 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
4 BESCHERMDE SOORTEN 4.1
Methode
Om de aanwezigheid van beschermde flora en fauna in en rondom het plangebied vast te kunnen stellen, zijn een bureaustudie en een verkennend veldbezoek uitgevoerd. De bureaustudie bestond uit het raadplegen van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF, periode afgelopen 5 jaar) [lit. 7]. Aanvullend hierop zijn, als daar aanleiding voor was, verspreidingsatlassen, internetbronnen en op internet vrij verkrijgbare verspreidingsgegevens geraadpleegd. Ter verificatie van en als aanvulling op de bureaustudie is een veldbezoek uitgevoerd op 5 november 2025 door twee ecologen van Witteveen+Bos. Soortgerichte inventarisaties en tellingen van afzonderlijke dier- en plantensoorten waren geen onderdeel van het veldbezoek, wel zijn toevallige waarnemingen van soorten of verblijfplaatsen genoteerd. Daarnaast is een habitatscan uitgevoerd. De inventarisatie is niet vlakdekkend en slechts indicatief, maar voor deze fase voldoende gedetailleerd. Op basis van de biotoopeisen van beschermde soorten, het veldbezoek en de resultaten van de bureaustudie is bepaald of beschermde soorten leefgebied kunnen vinden in en nabij het plangebied en of daar nader onderzoek naar nodig is. Aan de hand van de geplande werkzaamheden en de verstoringgevoeligheid van soorten is vervolgens bepaald of negatieve effecten kunnen optreden, en of er sprake is van een overtreding van de Omgevingswet.
4.2
Beschrijving per soortgroep
4.2.1
Flora
Bureaustudie Uit de NDFF [lit. 7] blijkt dat in de afgelopen 5 jaar binnen 3 km van het plangebied de volgende beschermde plantensoorten zijn waargenomen: kartuizer anjer. Er is één enkele waarneming van kartuizer anjer op circa 2,5 km ten westen van het plangebied. Gelet op het natuurlijke verspreidingsgebied van kartuizer anjer, gaat het hier om niet- natuurlijke (geïntroduceerde en/of uit cultuur verwilderde) individuen of populaties. Individuen van planten die zich buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied bevinden, zijn onder de Omgevingswet niet beschermd. Andere beschermde soorten flora worden op basis van recente verspreidingsgegevens niet verwacht binnen het plangebied. De meeste onder de Omgevingswet beschermde flora is zeldzaam tot zeer zeldzaam en komt slechts lokaal voor in specifieke biotopen. Voorbeelden van dergelijke biotopen zijn loof- en naaldbossen, hakhout en struwelen op kalkrijke, humeuze, vrij voedselarme, compacte en lemige bodems. Ook in heiden en borstelgraslanden en in onbemeste riet- en hooilanden, leemrijke akker (vooral onder wintergraan), op rivierduintjes, in kalkgraslanden en lemige blauwgraslanden, in duinvalleien en soms in het winterbed van rivieren komen de soorten voor. Daarnaast zijn er enkele soorten specifiek gebonden aan stenig substraat zoals rotsen, puinhellingen en oude (kalkrijke) muren.
16 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Rode Lijst soorten Naast flora met een wettelijke bescherming onder de Omgevingswet, is er ook een groot aantal soorten waarvoor een dergelijke bescherming niet geldt, maar die wel waardevol of bijzonder zijn. Om een beeld te krijgen van overige soorten, zijn gegevens over het voorkomen van soorten van de Rode Lijst opgehaald. Voor deze soorten geldt de specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal). Uit de NDFF [lit. 7] blijkt dat de in tabel 4.1 weergegeven vaatplanten van de Rode Lijst in de omgeving van het plangebied (< 3 km) zijn waargenomen. Achter iedere soort wordt de status aangegeven waarmee de soort op de Rode lijst staat; ernstig bedreigd (EB), bedreigd (B), kwetsbaar (K), gevoelig (G) en verdwenen uit Nederland (V).
Tabel 4.1 Waarnemingen in de afgelopen 5 jaar van Rode Lijstsoorten vaatplanten binnen 3 km van het onderzoeksgebied met bijbehorende status [lit. 7] Akkerandoorn (K) Armbloemige waterbies (B) Beemdkroon (K) Betonie (B) Bevertjes (K) Blauwe knoop (G) Bolderik (K) Bosaardbei (G) Brede orchis (K) Franse silene (B) Geelhartje (K) Gele kornoelje (G) Gevlekte orchis (G) Gipskruid (G) Grondster (K) Gulden sleutelbloem (K) Hondsviooltje (G) Kamgras (G)
Kartuizer anjer (B) Karwij (K) Kleinbloemige salie (K) Kleine ratelaar (G) Klokjesgentiaan (G) Knopbies (B) Korenbloem (G) Krabbenscheer (G) Kranssalie (EB) Kruisbladwalstro (K) Moeraskartelblad (K) Nachtkoekoeksbloem (B) Oosterse morgenster (K) Paardenbloemstreepzaad (K) Parnassia (K) Ruige anjer (K) Ruige leeuwentand (K) Ruige weegbree (K)
Sierlijke vetmuur (K) Slanke mantelanjer (K) Steenanjer (K) Stijve moerasweegbree (B) Stijve ogentroost (G) Torenkruid (K) Tripmadam (K) Valse kamille (K) Veldsalie (K) Vleeskleurige orchis (K) Vlottende bies (K) Water3blad (G) Wilde gagel (G) Wilde kievitsbloem (B) Witte rapunzel (B) Zacht vetkruid (K) Zomerklokje (K)
De biotoopeisen van de in de omgeving waargenomen beschermde soorten zijn in onderstaand kader beschreven. Kartuizer anjer Kartuizer anjer groeit op zonnige, droge, matig voedselarme en uitgesproken stikstofarme, vaak kalkhoudende grond. Groeiplaatsen worden gevonden in kalkgraslanden, in bosschages langs bermen en dijken en rotsige plaatsen zoals op leisteenhellingen en zandsteenrotsen. In Nederland is kartuizer anjer redelijk zeldzaam, alhoewel verspreid door het land groeiplaatsen bekend zijn. De soort wordt echter ook uitgezaaid [lit. 8]
Veldbezoek Tijdens het veldbezoek zijn geen beschermde plantensoorten waargenomen. De vegetatie binnen het plangebied bestaat onder andere uit duizendblad, klein vogelpootje, reigersbek, sint janskruid, Jacobs kruiskruid, grote weegbree, schapenzuring, grote brandnetel, witte dovennetel, ridderzuring, fijnstraal, scherpe boterbloem, vlasbekje en gladwalstro. Langs de watergang aan de oostzijde van het perceel staan soorten als pitrus, lisdodde en riet. Afbeelding 4.1 geeft een impressie van de vegetatie binnen het plangebied. De aanwezige soorten in het plangebied duiden op relatief verstoorde en voedselrijke condities.
17 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Afbeelding 4.1 Impressie vegetatie plangebied
Het plangebied en de directe omgeving bieden geen geschikt biotoop aan beschermde flora. Op basis van de ligging en de aard van het plangebied (stedelijk-, voedselrijk gebied) is het uitgesloten dat er binnen het plangebied beschermde plantensoorten voorkomen. Rode lijst soorten Voor verschillende Rode lijstsoorten is binnen het onderzoeksgebied mogelijk geschikt biotoop aanwezig. Deze soorten zijn beschermd onder de specifieke zorgplicht binnen de Omgevingswet. Effecten en conclusie Uit de NDFF [lit. 7] blijkt dat er in de afgelopen 5 jaar binnen 3 km afstand van het plangebied waarnemingen zijn gedaan van de onder de Omgevingswet beschermde flora, namelijk kartuizer anjer. Het gaat voor deze soort om individuen of populaties buiten het natuurlijke verspreidingsgebied, die niet beschermd zijn onder de Omgevingswet. Andere beschermde soorten flora worden op basis van recente verspreidingsgegevens niet verwacht binnen het plangebied.
18 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
De aanwezige vegetatie binnen het plangebied betreft algemeen voorkomende soorten. Op basis van de aangetroffen vegetatietypen en de aanwezige biotopen binnen het onderzoeksgebied kan het voorkomen van onder de Omgevingswet beschermde flora worden uitgesloten. Hierdoor zijn negatieve effecten voor deze soortgroep niet aan de orde. Vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet zijn niet nodig. Wél geldt te allen tijde de specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal). Rode lijst soorten Op basis van de mogelijke aanwezigheid van geschikt biotoop voor Rode Lijst soorten is het voorkomen van deze soorten binnen het plangebied niet uitgesloten. Deze soorten zijn beschermd onder de specifieke zorgplicht binnen de Omgevingswet.
4.2.2
Grondgebonden zoogdieren
Bureaustudie Op basis van de NDFF [lit. 7] zijn in de afgelopen 5 jaar binnen 3 km van het plangebied waarnemingen bekend van zoogdiersoorten die beschermd zijn onder het beschermingsregime ‘Andere soorten’ van de Omgevingswet, zoals egel, haas, konijn, ree, vos en algemeen voorkomende muizensoorten. Voor deze soorten geldt binnen de provincie Noord-Brabant een vrijstelling. Ook zijn waarnemingen bekend van niet-vrijgestelde ‘Andere soorten’ van de Omgevingswet: boommarter, steenmarter, das, wezel, bunzing, en eekhoorn. Alhoewel waarnemingen van hermelijn ontbreken, kan ook de aanwezigheid van deze soort worden verwacht op basis van recente verspreidingsgegevens (afbeelding 4.2). Waarnemingen van eekhoorn concentreren zich voornamelijk ten noorden van het plangebied in de bosrijkere delen van Uden. Ook zijn er enkele waarnemingen van das bekend. Op circa 1,7 km ten westen van het plangebied en op 2,2 km ten noorden van het plangebied. Waarnemingen van steenmarter bevinden zich voornamelijk ten noorden van het plangebied in het stedelijk gebied van Uden. Verspreid rond het plangebied bevinden zich enkele waarnemingen van bunzing en wezel. Verder is er één enkele waarneming van boommarter bekend op circa 200 m ten zuidoosten van het plangebied. Het betreft een waarneming van een dood exemplaar.
Hoewel waarnemingen van Habitatrichtlijnsoorten ontbreken, kan de aanwezigheid van bever in de omgeving van het plangebied worden verwacht op basis van recente verspreidingsgegevens (afbeelding 4.2).
Afbeelding 4.2 Verspreiding hermelijn (links) en bever (rechts) in Noord-Brabant
19 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
De biotoopeisen van de in de omgeving waargenomen beschermde soorten zijn in onderstaand kader beschreven. Bever Bevers komen voor in het overgangsgebied tussen land en water zoals in moerassen, langs beken, rivieren en meren. De aanwezigheid van bossen op de oevers is een vereiste. Holen en burchten zijn de belangrijkste verblijfplaatsen. De bever kan door het bouwen van dammen en het omknagen van bomen en struiken zijn eigen leefomgeving vormen en daarmee een grote invloed op het landschap hebben [lit. 9].
Boommarter De boommarter leeft bij voorkeur in bossen, waarbij de soort in alle typen en leeftijden bos voorkomt. Als behendige klimmer en springer kan de boommarter zijn leefgebied vanaf de grond tot in de boomtoppen benutten. Boommarters kiezen hun rust- en nestplaatsen vaak in boomholtes, konijnen-, vossen- of dassenholen, tussen boomwortels, onder takkenbossen, of in gebouwen die aan de rand van het bos staan. Het voedsel bestaat uit alles wat ‘voor de voeten komt’, zoals insecten, vogels, eieren, kleine zoogdieren, bessen, vruchten, aas en af en toe een eekhoorn [lit. 9].
Bunzing De bunzing komt voor in allerlei verschillende landschapstypen, zoals graslanden, bosranden, heidegebied en moerassen. De voorkeursbiotoop is een kleinschalig landschap met voldoende schuilmogelijkheden en water in de buurt. Dit kunnen oeverbegroeiingen, droge sloten, heggen, houtwallen, bosranden en akkerranden zijn, maar ook meer waterrijke gebieden zoals rietvelden of moerasgebieden. Daarnaast komt hij ook voor in vrij open terreinen, zoals weidegebieden met sloten. Verblijfplaatsen bevinden zich vaak in holtes onder boomwortels, in verlaten konijnenholen of in dichte begroeiingen [lit. 9].
Das De das leeft in allerlei soorten biotopen, met een voorkeur voor kleinschalig akker- en weidelandschap met verspreide bosjes, heggen en houtwallen, vaak op zandgronden. Maar ook bosrijke gebieden en open terreinen zoals vochtige heiden en rivierdalen zijn geschikt als leefgebied. Zelfs in afgravingen, oude ertsmijnen, op kliffen en onder gebouwen wordt de das soms aangetroffen. In het leefgebied moet voldoende dekking aanwezig zijn, weinig verstoring, een groot voedselaanbod en een goed vergraafbare bodem, met een grondwaterstand van tenminste 1,5 m onder het maaiveld. Dassen graven uitgebreide burchten op hellingen of in bosranden, en deze verblijfplaatsen kunnen generaties lang worden gebruikt. De soort komt vooral in het oosten en zuiden van Nederland voor [lit. 9].
Eekhoorn Eekhoorns komen voor in loofbos, naaldbos en gemengd bos, maar ook in tuinen, parken en houtwallen in de buurt van bos. Mits er voldoende voedsel beschikbaar is ook in bebouwd gebied. De voorkeursbiotoop is ouder bos, omdat daar meer voedsel en nestgelegenheid is. Eekhoorns gebruiken zelfgebouwde bolvormige nesten in bomen als verblijfplaats, en maken daarnaast soms gebruik van boomholten, oude kraaien- of eksternesten en grote nestkasten. Naast één hoofdnest heeft een eekhoorn ook verschillende ‘reservenesten’ in gebruik [lit. 9].
Steenmarter De steenmarter dankt zijn naam aan zijn voorkeur voor steenachtige biotopen en schuilplaatsen, zoals steengroeven, rotsige hellingen en gebouwen. In Nederland zijn steenmarters vooral te vinden in de nabijheid van dorpen en boerderijen, maar ook in de grote steden (de steenmarter is een ‘cultuurvolger’). De voorkeursbiotoop bestaat uit gebieden met kleinschalige landbouw, met oude schuren, heggen, houtwallen, bosjes, greppels en andere kleine landschapselementen. Binnen het leefgebied kunnen tientallen schuil- en rustplaatsen aanwezig zijn, deze bevinden zich bijvoorbeeld in boomholtes, takkenhopen, onder dichte struwelen, in kruipruimtes en op zolders [lit. 9].
Wezel Wezels kunnen voorkomen in veel verschillende biotopen, mits er voldoend voedsel en dekking is. De soort komt voor in zowel natuur- als cultuurlandschappen, en voelt zich ook thuis nabij dorpen en boerderijen. Verstedelijkt gebied wordt meestal gemeden. Wezels zoeken graag dekking op, bijvoorbeeld bij bosschages, houtstapels of heggen. Ook bewonen ze vaak oude holen van muizen, ratten en konijnen die bekleed worden met veren of haren van prooidieren. Goede schuilmogelijkheden en de aanwezigheid van voldoende geschikt voedsel zijn de enige eisen die de wezel aan zijn omgeving stelt [lit. 9].
20 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Veldbezoek Tijdens het veldbezoek zijn geen waarnemingen gedaan van, onder de Omgevingswet, beschermde grondgebonden zoogdieren. Het plangebied biedt wel geschikt biotoop aan verschillende ‘Andere soorten’ van de Omgevingswet waarvoor in provincie Noord-Brabant een vrijstelling geldt, zoals soorten als egel, haas, konijn, ree, vos en algemeen voorkomende muizensoorten. Ook voor de niet-vrijgestelde ‘Andere soorten’ boommarter, steenmarter, das, wezel, bunzing, hermelijn en eekhoorn vormt het plangebied mogelijk geschikt leefgebied. Voor boommarter, steenmarter, bunzing, hermelijn en wezel kunnen beschutte delen zoals randen van het plangebied met bomen en ruigten van belang zijn als foerageergebied en/of verbindingszone. In deze delen kan tevens de aanwezigheid van vaste voortplantings- of rustplaatsen niet worden uitgesloten. Verblijfplaatsen van marterachtigen kunnen zich bijvoorbeeld bevinden onder dichte vegetaties, in holen in de grond of in boomholten. Afbeelding 4.3 toont enkele ruigere delen binnen en in de directe omgeving van het plangebied. Ook voor eekhoorn biedt het plangebied geschikt leefgebied. Met name de hogere bomen aan de randen van het plangebied zijn mogelijk geschikt als verblijfplaats voor eekhoorn. Voor das is het plangebied mogelijk geschikt als foerageergebied.
Vaste voortplantings- en rustplaatsen zijn tijdens het veldbezoek niet aangetroffen en worden niet verwacht vanwege het ontbreken van reliëf en/of geschikte schuilmogelijkheden/dekking. Bovendien ligt het plangebied in een redelijk verstoorde omgeving (N264/ stedelijk gebied). Er zijn tijdens het veldbezoek geen sporen gevonden van Habitatrichtlijnsoort bever. Het plangebied vormt geen geschikt leefgebied voor deze soort, vanwege de afwezigheid van (brede) watergangen/waterpartijen en bosgebied. De aanwezigheid van bever binnen het plangebied kan worden uitgesloten.
Afbeelding 4.3 Dekking binnen en in de omgeving van het plangebied
21 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Effecten en conclusie Beschermde soorten grondgebonden zoogdieren kunnen als volgt gegroepeerd worden: - ‘Andere soorten’ waarvoor een provinciale vrijstelling geldt; - ‘Andere soorten’ waarvoor geen vrijstelling geldt; - Habitatrichtlijnsoorten. De effecten en conclusies ten aanzien van deze soortgroepen worden hieronder afzonderlijk beschreven. Vrijgestelde ‘Andere soorten’ Het voorkomen van verschillende soorten grondgebonden zoogdieren (‘Andere soorten’ van de Omgevingswet) zoals egel, haas, konijn, ree, vos en algemeen voorkomende muizensoorten kan op basis van het aanwezige biotoop en de ligging van het plangebied niet worden uitgesloten. Voor deze soorten geldt binnen de provincie Noord-Brabant een vrijstelling van artikel 11.54 van het Bal (doden van dieren of beschadigen/vernielen van vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen). Een vergunningaanvraag en/of aanvullende maatregelen, dan wel compenserende maatregelen zijn voor deze vrijgestelde soorten niet nodig. Wel geldt te allen tijde de specifieke zorgplicht (artikel 11.27 Bal). Niet-vrijgestelde ‘Andere soorten’ Boommarter, steenmarter, wezel, bunzing, hermelijn, das en eekhoorn zijn in de provincie Noord-Brabant niet vrijgesteld.
Het kan niet worden uitgesloten dat zich binnen de invloedssfeer van de geplande werkzaamheden vaste voortplantings- of rustplaatsen of andere belangrijke onderdelen van de functionele leefomgeving bevinden van boommarter, steenmarter, bunzing, wezel, hermelijn en eekhoorn. De voorgenomen werkzaamheden laten de bomen en ruigten binnen het plangebied echter ongemoeid. Vaste rust- en/of voortplantingsplaatsen van das zijn binnen het plangebied uitgesloten. Van vernietiging van vaste rust- en/of voortplantingsplaatsen van deze soorten is zodoende geen sprake. Mogelijk gebruiken marterachtigen en eekhoorn het grasland incidenteel als foerageergebied. Het verstoren van foeragerende individuen is onder de Omgevingswet niet verboden. Vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet zijn voor deze soorten niet nodig. Om eventueel aanwezige foeragerende individuen de kans te geven het plangebied te ontvluchten, dienen de volgende algemene mitigerende maatregelen te worden getroffen: - voorafgaand aan de start van de werkzaamheden de machines laten draaien om dieren op te schrikken en te stimuleren het plangebied te verlaten; - werkzaamheden uitvoeren in één richting (stapvoets 15 km/u) zodat eventuele achtergebleven dieren niet in het nauw worden gedreven. Met deze maatregelen wordt geborgd dat bovengenoemde soorten tijdig uit het werkgebied worden verjaagd waardoor doden niet optreedt.
Een vergunning flora- en fauna-activiteit voor deze soorten is dan niet nodig. Wel is te allen tijde de zorgplicht van kracht. Habitatrichtlijnsoorten De aanwezigheid van grondgebonden zoogdieren beschermd onder de Habitatrichtlijn is binnen het plangebied uitgesloten.
4.2.3
Vleermuizen
Bureaustudie Alle soorten vleermuizen zijn in Nederland beschermd onder de Omgevingswet en vallen onder bijlage IV van de Habitatrichtlijn (HR). Volgens de NDFF [lit. 7] komen er tenminste vier soorten vleermuizen voor in de directe omgeving van het plangebied. Het betreft waarnemingen in de afgelopen 5 jaar binnen 3 km van het plangebied van overvliegende en/of foeragerende individuen van franjestaart, gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis. Alhoewel waarnemingen van laatvlieger, ruige dwergvleermuis en rosse vleermuis ontbreken, kan ook de aanwezigheid van deze soorten worden verwacht op basis van recente verspreidingsgegevens.
22 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Waarnemingen van gewone dwergvleermuis concentreren zich voornamelijk ten westen van het plangebied in het stedelijk gebied van Uden bij de Abdijlaan. Hier zijn ook enkele waarnemingen bekend van gewone grootoorvleermuis. Ook zijn er enkele waarnemingen van gewone grootoorvleermuis op circa 2,6 km ten oosten van het plangebied. Waarnemingen van watervleermuis concentreren zich op circa 330 m ten westen van het plangebied bij een waterpartij. Verder is er één enkele waarneming van franjestaart op circa 2,7 km ten zuidwesten van het plangebied langs de Leijgraaf. De biotoopeisen van de in de omgeving waargenomen beschermde soorten zijn in onderstaand kader beschreven. Gewone dwergvleermuis De gewone dwergvleermuis is de meest voorkomende vleermuis in Nederland. (Kraam)kolonies zijn in Nederland vooral in gebouwen, in spouwmuren, achter betimmering en daklijsten, of onder dakpannen gevonden. Gebouwen worden ook als (kleinschalige) winter-, paar- en zomerverblijfplaatsen gebruikt. Verblijfplaatsen kunnen zich ook bevinden in muren van kerktorens, in spleten in grotten, groeves, betonnen bruggen, parkeergarages en dergelijk. Gewone dwergvleermuizen zijn plaatstrouw, maar gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak.
Ze jagen meestal binnen een straal van 2 tot 5 km van de verblijfplaats, in de beschutting van opgaande elementen in groene bebouwde omgeving, langs kanalen, vaarten, in tuinen met parken en vijvers, in lanen, tussen boomkruinen, boven open plekken in bos, langs bosranden, bij straatlantaarns, bomenrijen, singels, houtwallen en holle wegen. Waterpartijen met beschutte oevers vormen het favoriete jachtgebied. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren [lit. 9].
Gewone grootoorvleermuis De gewone grootoorvleermuis komt voor in bosgebieden, waarbij loof- en gemengde bossen de voorkeur hebben. Gewone grootoorvleermuizen foerageren langs bosranden, in tuinen en parken en bij individuele bomen, maar ook in gebouwen, zoals bijvoorbeeld op zolders, in schuren en in stallen met vee. Open gebieden worden gemeden. De gewone grootoorvleermuis gebruikt zeer uiteenlopende soorten verblijfplaatsen. Ze worden in de zomer aangetroffen op zolders, achter betimmeringen, daklijsten en vensterluiken, in spouwmuren en onder dakpannen, in holten en spleten in bomen en in nest- en vleermuiskasten. Ze verhuizen vaak. Als winterverblijf worden vooral ondergrondse ruimten gebruikt, zoals grotten, kalksteengroeven, oude steenfabrieken, bunkers, forten, vestingwerken, ijskelders en (kasteel)kelders [lit. 9].
Laatvlieger De laatvlieger is één van de grootste in Nederland voorkomende vleermuissoorten. Kraamkolonies komen voor zover bekend alleen in gebouwen voor. Ruimtes in spouwmuren, achter betimmeringen, onder daklijsten en dakpannen en onder het lood rondom de schoorsteen worden benut, daarnaast soms ook zolders. In andere delen van het jaar worden vergelijkbare verblijfplaatsen gebruikt; in de winter bij voorkeur nauwe en relatief droge plaatsen. Laatvliegers gebruiken een vast netwerk aan verblijfplaatsen, waartussen ze regelmatig verhuizen. Het gaat niet alleen om verhuizingen tussen verblijfplaatsen met verschillende functies (winter-, zomer-, paar- en kraamverblijfplaatsen) maar ook binnen functies. De soort jaagt vooral in de beschutting van opgaande elementen zoals bosranden, heggen en lanen. Vliegroutes volgen waar mogelijk lijnvormige structuren, maar bij gunstige weersomstandigheden kunnen laatvliegers ook grote afstanden vliegen door open gebied [lit. 9].
Rosse vleermuis De rosse vleermuis is één van de grootste vleermuissoorten van West-Europa, met een spanwijdte van 32 - 40 cm. Het is een uitgesproken boombewonende soort, die jaarrond boomholten als onderkomen gebruikt. Verblijfplaatsen zijn relatief eenvoudig te vinden, doordat rosse vleermuizen tamelijk luidruchtig zijn en de geluiden ook zonder hulpmiddelen vaak goed te horen. Jachtplaatsen bevinden zich meestal in open terreinen, zoals boven water en moerassige gebieden. Rosse vleermuizen jagen vooral in de avond- en ochtendschemering, en keren tussendoor terug naar de verblijfplaats. De afstand tussen de verblijfplaats en het jachtgebied wordt in een snelle, rechte vlucht afgelegd, op een hoogte van honderd m of meer [lit. 9].
Ruige dwergvleermuis Verblijfplaatsen van ruige dwergvleermuizen worden vooral aangetroffen in spleten en gaten in bomen, achter loshangend schors, in nest- en vleermuiskasten, en in gebouwen achter betimmeringen en daklijsten, onder dakbedekking en op zolders. Kolonies in spouwmuren komen zeer zeldzaam voor. Ze gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak. Ruige dwergvleermuizen jagen vooral in halfopen, bosrijk landschap, zoals langs bosranden, lanen, boven open plekken in bos, langs houtwallen en boven waterpartijen en beschutte oevers in voedselrijke gebieden. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren [lit. 9].
23 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Watervleermuis De watervleermuis is een boombewonende soort van half open tot gesloten, waterrijk en bosrijk landschap. Grotere dichtheden worden vooral daar gevonden waar zowel beschut water als ouder bos of oudere bomen aanwezig zijn. De verspreiding toont een duidelijke binding met de oudere bossen in de duinen in het westen van Nederland, en de bossen op de hogere zandgronden en het krijtlandschap in het oosten en zuiden van Nederland. Desondanks komt de soort ook voor in het laagland op plaatsen waar oudere bossen of parken aanwezig zijn. In het noordwestelijke laagland worden in bosarme omgeving soms kleine groepen op zolders gevonden [lit. 9].
Veldbezoek Tijdens het veldbezoek werden geen waarnemingen gedaan van (sporen van) vleermuizen. De watergang aan de oost- en zuidzijde en het weiland tussen bomenrijen/ruigten aan de randen van het plangebied maken het gebied geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. De opgaande aaneengeschoten lijnvormige elementen kunnen tevens een belangrijke functie hebben als vliegroute voor vleermuizen. Tijdens het veldbezoek werd tevens de aanwezigheid van potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen onderzocht. In de bomen aan de randen van het plangebied zijn mogelijk holten aanwezig die gebruikt kunnen worden als verblijfplaatsen voor vleermuizen. In bomen gaat het bijvoorbeeld om boomholtes, spleten, scheuren en openingen achter loszittend schors. Ook de bebouwing langs de Boekelsedijk biedt mogelijk geschikte verblijfplaatsen voor vleermuizen. In bebouwing gaat het onder andere om open stootvoegen, openingen onder dakranden, in/achter boeiboorden en bij de aanhechting van regenpijpen. De aanwezigheid van vaste verblijfplaatsen van vleermuizen in bomen en/of bebouwing in (de directe omgeving van) het plangebied is aannemelijk (afbeelding 4.4).
Afbeelding 4.4 Holten binnen het plangebied en ruimte onder dakrand bij bebouwing langs de Boekelsedijk
Effecten en conclusie Foerageergebied en vliegroutes Het plangebied is geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. Daarnaast kunnen zich hier belangrijke vliegroutes bevinden. Met name langs de randen van het perceel bevinden zich luwe omstandigheden in de vorm van bomen en ruigten. Echter blijven deze bomen en ruigten ook na uitvoering van het voornemen aanwezig. Het is daarmee uitgesloten dat het voornemen leidt tot vernietiging van essentiële foerageergebieden en/of vliegroutes voor vleermuizen.
24 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Wél kunnen in de omgeving foeragerende en overvliegende vleermuizen worden verstoord, wanneer de werkzaamheden zorgen voor geluid, licht of trillingen in het gebied. Het verstoren (en daarmee tevens indirect aantasten van het leefgebied) van vleermuizen is onder de Omgevingswet verboden. Deze vorm van verstoring is echter te voorkomen door werkzaamheden uit te voeren buiten de actieve periode voor vleermuizen, bij daglicht (tussen een uur na zonsopkomst en een uur voor zonsondergang) en bij voorkeur in de winterperiode (november tot februari). Waar verlichting nodig is dient gebruik te worden gemaakt van efficiënt lichtbeheer. Dit kan door: - gebruik te maken van vleermuisvriendelijke verlichting; - het kunstmatig licht enkel daar te richten waar het ook daadwerkelijk nodig is (doelgericht); - gebruik te maken van armaturen die het licht door middel van een scherpe bundel één bepaalde kant (en weg van het foerageergebied/ de vliegroute) richten; - gebruik te maken van aangepaste armaturen die verstrooiing van licht minimaliseren; - het aantal lampen, de lichtintensiteit en het gebruik van hoge lichtmasten met veel lichtverstrooiing te beperken; - voor en na de werkzaamheden het gebruik van kunstverlichting te beperken tot enkel verlichting ter beveiliging van opslagterreinen. Ook hiervoor gelden de bovenvermelde restricties.
Verblijfplaatsen Bomen binnen het plangebied en de bomen en bebouwing aangrenzend aan het plangebied bieden mogelijk geschikte verblijfplaatsen aan vleermuizen. De bomen en gebouwen waarin deze verblijfplaatsen zich mogelijk bevinden blijven behouden, waardoor van vernietiging van verblijfplaatsen van vleermuizen geen sprake is. Wél kunnen vleermuizen die gebruik maken van verblijfplaatsen in, en in de omgeving van het plangebied als gevolg van de werkzaamheden worden verstoord. Echter is er in de huidige situatie reeds sprake van geluidsbelasting als gevolg van de weg (N264). De huidige geluidsbelasting bedraagt 56-65 dB. Van soorten die zich hebben gevestigd in het plangebied kan worden aangenomen dat deze tot op zekere hoogte gewend zijn aan een dergelijke geluidsbelasting en zich hier mogelijk op hebben aangepast. Negatieve effecten op deze soorten als gevolg van een vergelijkbare (en tevens tijdelijke) bijkomende geluidsverstoring bij de uitvoering van de werkzaamheden voor de opvanglocatie zijn uit te sluiten. Vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet zijn niet nodig. Wel geldt te allen tijde de specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal).
4.2.4
Vogels
Bureaustudie In de afgelopen 5 jaar werden binnen 3 km van het plangebied verschillende vogelsoorten waargenomen zoals boomklever, ekster, koolmees, pimpelmees en spreeuw. Daarnaast werden in de omgeving van het plangebied ook verschillende soorten waargenomen waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn [lit. 7]. Het betreft vooral waarnemingen van overvliegende en foeragerende individuen. Van boomvalk, buizerd, gierzwaluw, grote gele kwikstaart, huismus, kerkuil, ooievaar, roek, slechtvalk, sperwer en steenuil zijn echter ook nest- en/of territorium-indicerende waarnemingen bekend of verblijfplaatsen vastgesteld. De meeste waarnemingen zijn gedaan van huismus en gierzwaluw verspreid rondom het plangebied in de woonwijken van Uden. De dichtstbijzijnde waarneming bij het plangebied is van huismus op circa 350 m ten zuiden van het plangebied in een woonwijk achter de N264. Waarnemingen van steenuil bevinden zich voornamelijk ten zuiden van het plangebied in het landelijke gebied en aan de randen van Uden. Er zijn enkele waarnemingen van buizerd en boomvalk. De dichtstbijzijnde waarneming van buizerd bevindt zich op circa 2 km ten noorden van het plangebied. Waarnemingen van slechtvalk concentreren zich op 1,8 km ten noordwesten van het plangebied. Waarnemingen van sperwer concentreren zich op 1,9 km ten noorden van het plangebied.
Ook zijn er enkele waarnemingen van roek ten noordoosten van het plangebied. Verder zijn er enkele waarnemingen van grote gele kwikstaart, kerkuil, en ooievaar verspreid rondom het plangebied.
25 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Rode Lijst soorten Naast vogelsoorten met een specifieke wettelijk beschermde status, is er ook een groot aantal soorten waarvoor een dergelijke bescherming niet geldt. Om een beeld te krijgen van overige soorten, zijn gegevens over het voorkomen van soorten van de Rode Lijst opgehaald. Voor deze soorten geldt de specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal). Uit de NDFF [lit. 7] blijkt dat de in tabel 4.2 genoemde Rode lijstsoorten vogels in de omgeving (< 3 km) van het onderzoeksgebied zijn waargenomen. Achter iedere soort wordt de status waarmee deze soort de Rode lijst weergegeven; gevoelig (G), kwetsbaar (K), bedreigd (B), ernstig bedreigd (EB) en verdwenen uit Nederland (V).
Tabel 4.2 Waarnemingen van Rode lijstsoorten vogelsoorten in de afgelopen 5 jaar in de omgeving (< 3 km) van het onderzoeksgebied Blauwe kiekendief (G) Boerenzwaluw (G) Bontbekplevier (K) Boomvalk (K) Brilduiker (G) Buidelmees (G) Draaihals (EB) Europese kanarie (B) Gele kwikstaart (G) Goudplevier (V) Graspieper (G) Grauwe kiekendief (EB) Grauwe klauwier (B) Grauwe vliegenvanger (G) Griel (V) Grote karekiet (B) Grote lijster (K) Grote mantelmeeuw (G) Grutto (G) Hop (V) Huismus (G)
Huiszwaluw (G) Keep (G) Kemphaan (EB) Kleinst waterhoen (G) Kneu (G) Koekoek (K) Kraanvogel (G) Kramsvogel (G) Kwak (EB) Matkop (G) Nachtegaal Oeverloper (G) Ortolaan (V) Paapje (B) Patrijs (K) Pijlstaart (B) Porseleinhoen (K) Ransuil (K) Ringmus (G) Roerdomp (K) Roodkopklauwier (V)
Slobeend (K) Smient (G) Spotvogel (G) Steenuil (K) Tapuit (B) Torenvalk (K) Tureluur (G) Veldleeuwerik (G) Velduil (EB) Visdief (G) Watersnip (B) Wielewaal (K) Wilde zwaan (G) Wintertaling (K) Woudaap (EB) Wulp (K) Zeearend (G) Zomertaling (B) Zomertortel (K) Zwarte mees (G) Zwarte stern (B)
De biotoopeisen van de soorten waarvan nest- of territorium-indicerende waarnemingen bekend zijn in de omgeving van het plangebied, zijn in onderstaand kader beschreven. Boomvalk De boomvalk jaagt in open en halfopen landschappen, zoals parklandschappen, heiden, hoogvenen, open duinen, moerasgebieden, boerenland en dorpen. Broedt in allerlei typen bos, liefst in halfopen bos of aan de randen ervan, ook wel in solitaire bomen; bijna overal waar kraaien en eksters broeden. De boomvalk bouwt zelf geen nest, maar gebruikt een oud kraaienof eksternest. Dus ook regelmatig in populierensingels, op erven en in hoogspanningsmasten en in stadsparken. Concentraties boomvalken zijn vaak daar waar veel libellen zijn [lit. 10].
Buizerd De buizerd is verreweg de algemeenste roofvogel van Nederland. Buizerds komen voor in uitgestrekte bossen afgewisseld met heide en boerenland, maar ook in moerasbossen, boerenland met bosjes en houtwallen, duinvalleien, en bosjes in stedelijk gebied. De soort bouwt een groot nest (horst) van takken en twijgen, of lapt oude nesten van andere vogels op. Nestplaatsen bevinden zich bij voorkeur in de kruinen van hoge bomen, vaak tegen de rand van het bos. Paren hebben meerdere nesten in een territorium waartussen van jaar tot jaar gewisseld wordt [lit. 10].
26 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Gierzwaluw Huizen, kantoorgebouwen, kerken en andere bouwsels van de mens zijn voor gierzwaluwen net een rotslandschap vol met holtes, waarin zij kunnen broeden. Vooral oude gebouwen in de binnenstad van steden zijn in trek. Voor hun nestgelegenheid zijn gierzwaluwen afhankelijk van beschikbaarheid van dergelijke gebouwen met geschikte holtes. Ze jagen boven uiteenlopende habitats in dorpen en steden. Al het voedsel wordt gevangen in de lucht, ze zijn gespecialiseerd in het vangen van insecten in volle vlucht. Daarvoor zoeken ze meestal de luchtlagen op die op dat moment de meeste insecten bevatten, en dat kan best een flinke hoogte zijn. Gierzwaluwen zijn lange-afstandstrekkers die de periode vanaf juli/augustus tot en met april/mei doorbrengen in het gebied tussen Mali en Congo [lit. 10].
Grote gele kwikstaart De grote gele kwikstaart broedt en foerageert vrijwel uitsluitend aan de oevers van, bij voorkeur snelstromende, beken en rivieren, liefst met loofbos of loofbomen omzoomd. Nesten bevinden zich in nissen in muren of onder bruggen, of in openingen tussen boomwortels in de oever. Het broeden in de bebouwing, en met name in dorpen waardoor een beek loopt, komt in de bolwerken van de soort regelmatig voor (Twente, Achterhoek, Limburg). In de laatste decennia zijn grote gele kwikstaarten ook in steden buiten het reguliere broedgebied vastgesteld, zoals in Groningen en Breda. Een westelijke buitenpost is Utrecht, waar de soort langs de singels in het centrum van de stad heeft gebroed [lit. 10].
Huismus De huismus is een algemene en zeer bekende broedvogel in dorpen en steden. Huismussen stellen prijs op een rommelige, menselijke omgeving, met struikgewas, schuren, weilanden met vee, gemorst graan etc. De soort is het talrijkst in dorpen en oudere buitenwijken van steden, waar rommelige tuinen aanwezig zijn. Waar veel hoge bomen staan, komt de huismus niet voor. Nesten worden vooral gemaakt onder dakpannen, in gaten en kieren van gebouwen en in mussenkasten. Het slordige nest bestaat uit takjes, stro, veertjes en hondenharen. Huismussen zijn uitgesproken standvogels [lit. 10].
Kerkuil Het leefgebied van de kerkuil bestaat uit halfopen tot open cultuurlandschappen met allerlei landschapselementen die voor afwisseling zorgen. In zeer bosrijke gebieden komen kerkuien zelden voor. De kerkuil gaat vanuit z’n roest- of nestplaats jagen in het open veld, het liefst daar waar gras- en bouwland worden afgewisseld met kruidenrijke akkerranden, houtwallen, heggen of bosjes. Ook ruig begroeide, slecht onderhouden graslandgebieden, braakliggende akkers, ruige grasstroken en wegbermen worden als jachtterrein benut. Kerkuilen broeden in Nederland meestal in speciale nestkasten, en incidenteel in boomholten [lit. 10].
Ooievaar Het leefgebied bestaat uit extensief beheerde weilanden in veenweidegebieden en uiterwaarden met een hoge waterstand. Voor een broedplek maakt de ooievaar vaak gebruik van kunstmatige nestgelegenheden op hoge plekken zoals daken, telefoonpalen, schoorstenen, kerktorens, hoogspanningsmasten of speciale ooievaarspalen, maar ook zelfgemaakte nesten in bomen worden gebruikt [lit. 10].
Roek Roeken leven in kolonies, die zich vaak bevinden in vrijstaande, hoge groepen bomen (vaak populieren) langs snelwegen, treinsporen of kanalen; ook wel in dorpen. De slordige takkennesten worden in de toppen van hoge bomen gebouwd, met tientallen tot honderden bij elkaar. In de buurt liggen graslanden waar ze hun voedsel zoeken. Broedt grofweg ten oosten van de lijn Breda - Gouda - Arnhem - Harlingen, in de winter verspreidt hij zich onder meer via snelwegen westelijker [lit. 10].
Slechtvalk De slechtvalk bouwt zelf geen nest, maar broedt van nature op kliffen en bergwanden, in nissen en op richels. In Nederland bestaan geschikte nestplekken veelal uit hoge plekken op kantoorgebouwen en torens in stedelijk gebied en op hoogspanningsmasten in open boerenland. Steeds vaker worden ook nestkasten gebruikt. Het jachtgebied kan zich ver van het nest bevinden en bestaat uit open landschappen met veel vogels, zoals boerenland, uiterwaarden en kwelders. Cruciaal is een groot aanbod van prooien, met name middelgrote vogels zoals steltlopers, eenden, duiven, spreeuwen en dergelijke [lit. 10].
27 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Sperwer Sperwers broeden in bossen, meestal een dicht, jong bos met naaldbomen als fijnspar en lariks. Maar ook komen broedgevallen voor in tuinen, parken, steden, in open boerenland in windsingels en op erven. Nesten worden het meest gevonden in halfopen landschappen en bevinden zich vaak dicht tegen de stammen in jong bos en soms in struiken. Sperwers zijn territoriaal en bouwen over het algemeen jaarlijks een nest, waardoor in lang bezette territoria veel oude nesten aanwezig kunnen zijn. Foerageren gebeurt vooral op kleine zangvogels, vaak open plekken in het open land of in het bos, soms ver van het nest [lit. 10].
Steenuil Het leefgebied van de steenuil bestaat veelal uit kleinschalige agrarische cultuurlandschappen met een variatie aan houtwallen, heggen, weitjes en knoestige bomen. In grootschalige landbouwgebieden is de steenuil afhankelijk van gevarieerde erven bij boerderijen of vrijstaande huizen. Steenuilen jagen in open terrein waar het hele jaar door lage vegetatie aanwezig is (beweiding), en waar voldoende zitplaatsen beschikbaar zijn van één tot anderhalve m hoog (bijvoorbeeld houten paaltjes) om vanaf te jagen. Broed- en schuilplaatsen bevinden zich in allerlei natuurlijke holtes van bomen (vooral knotwilgen en oude (hoogstam)fruitbomen), rustige hoekjes en nissen van gebouwen en schuren, en in speciale nestkasten. De steenuil schuwt de menselijke omgeving niet, en broedt vaak op boerenerven, vooral als deze voldoende natuurlijke variatie bieden kan de steenuil daar alles vinden wat hij nodig heeft [lit. 10].
Veldbezoek Het plangebied biedt leefgebied aan een tal van vogelsoorten. Tijdens het veldbezoek zijn verschillende vogelsoorten waargenomen waaronder: roodborst, houtduif, ekster, spreeuw, koolmees, pimpelmees, gaai, vink, merel en heggenmus. Ook zijn er verschillende nesten van algemeen voorkomende broedvogels waargenomen tijdens het veldbezoek (afbeelding 4.5). Het gaat vermoedelijk om nesten van houtduif. Tijdens het broedseizoen is het aannemelijk dat algemeen voorkomende vogelsoorten binnen het plangebied broeden.
Afbeelding 4.5 Waargenomen nesten algemene broedvogels
Tijdens het veldbezoek werden geen waarnemingen gedaan van vogelsoorten waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn. Wél werd er een mogelijk jaarrond beschermde nest of een nest wat potentieel gebruikt kan worden door een vogelsoort met een jaarrond beschermd nest (zoals boomvalk of sperwer) aangrenzend aan het plangebied waargenomen (afbeelding 4.6).
28 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Ook is er in de nabijheid van het plangebied geschikte nestgelegenheid aanwezig voor gebouw bewonende soorten als huismus en gierzwaluw en boombroeders waaronder boomvalk, buizerd, havik, sperwer en roek. Het gaat dan met name om de bebouwing met pannendaken aan de zuidkant van het plangebied en de bomen en bosschages aan de randen en in de directe omgeving van het plangebied. Het voorkomen van jaarrond beschermde nesten aangrenzend en in de directe omgeving van het plangebied is daarmee niet uitgesloten. Daarnaast biedt het plangebied geschikt foerageergebied voor boomvalk, buizerd, grote gele kwikstaart, kerkuil, ooievaar, roek, slechtvalk en sperwer. Echter is er in de wijdere omgeving (akkers ten zuiden van de N264) voldoende vergelijkbaar foerageergebied aanwezig. Het verloren gaan van een klein deel van het foerageergebied bij de realisatie van de opvanglocatie leidt niet tot een dusdanige kwaliteitsvermindering dat de functionaliteit van de in de omgeving aanwezige nestplaatsen in het geding komt. Aan steenuil biedt het plangebied geen geschikt foerageergebied. Het plangebied ligt geïsoleerd tussen de N264, het sportpark en industriegebied. Bovendien bevindt het leefgebied/territoria van steenuil zich ten zuiden van de N264, waar kleinschalig cultuurlandschap en landschapselementen zoals boerenerven met houtwallen, heggen, weitjes en knoestige bomen aanwezig zijn.
Van het verloren gaan van essentieel leefgebied/foerageergebied van steenuil met de ontwikkeling van de opvanglocatie is zodoende geen sprake.
Afbeelding 4.6 Waargenomen nest mogelijk jaarrond beschermd
Rode lijst soorten Voor verschillende Rode lijstsoorten is binnen het plangebied geschikte nestgelegenheid aanwezig. Met name de hogere bomen, hagen en ruigten binnen en aangrenzend aan het plangebied bieden geschikte nestgelegenheid aan verschillende Rode lijstsoorten waaronder boomvalk, huismus, gele kwikstaart en torenvalk. Deze soorten zijn beschermd onder de specifieke zorgplicht binnen de Omgevingswet. Effecten en conclusie Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels zijn beschermd onder artikel 11.37 van het Bal. Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen (artikel 11.37 Bal). Vogels met jaarrond beschermde nesten Binnen het plangebied zijn geen jaarrond beschermde nesten aangetroffen. Binnen het plangebied is de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten uitgesloten. De werkzaamheden hebben geen vernietiging van jaarrond beschermde nesten tot gevolg.
29 | 41
Witteveen+Bos | 148926/25-019.765 | Definitief 03
Aangrenzend aan het plangebied is wél een nest aangetroffen dat mogelijk een jaarrond beschermd nest betreft of gebruikt kan worden door een vogelsoort met een jaarrond beschermd nest. Ook inde directe omgeving van het plangebied bevinden zich mogelijk geschikte nestplaatsen voor jaarrond beschermde nesten. Het gaat dan zowel om nesten van gebouw bewonende soorten (huismus/gierzwaluw) in de bebouwing rond het plangebied als om boom- of paalbroeders (bijvoorbeeld buizerd en sperwer) in de bomenrijen en bosschages buiten het plangebied. De werkzaamheden laten de gebouwen en groenstructuren aangrenzend aan en in de directe omgeving van het plangebied ongemoeid, waardoor een vernietiging van de hierin aanwezige nesten op voorhand is uit te sluiten. De werkzaamheden hebben naar verwachting een beperkte geluidsbelasting op de omgeving waardoor ook geen (indirecte) verstoring wordt verwacht. De werkzaamheden omvatten hoofdzakelijk continue geluiden en weinig tot geen piekbelasting. Negatieve effecten op deze soorten als gevolg van een beperkte (en tevens tijdelijke) bijkomende geluidsverstoring bij de realisatie van de opvanglocatie zijn uit te sluiten. Vervolgstappen in het kader van de Omgevingswet zijn niet nodig. Wel geldt te allen tijde de specifieke zorgplicht (art. 11.27 Bal).