Bijlage 2 - Toelichting
Tekst van het document
De looptijd van het NSL was oorspronkelijk tot 1 januari 2017, maar het programma blijft van kracht tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Het NSL is een bundeling van alle gebiedsgerichte programma's en alle rijksmaatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. In gebieden waar de normen voor luchtkwaliteit niet worden gehaald (zogenoemde overschrijdingsgebieden) gaan overheden in gebiedsgerichte programma's de luchtkwaliteit verbeteren. Het NSL bevat alle maatregelen die de luchtkwaliteit verbeteren en alle aangemelde ruimtelijke ontwikkelingen die de luchtkwaliteit verslechteren. De maatregelen die de luchtkwaliteit verbeteren moeten de ruimtelijke ontwikkelingen die de luchtkwaliteit verslechteren ruimschoots verbeteren. Bovenal moeten de maatregelen voldoende effect hebben om overal de normen te halen. Als een project al in het NSL is opgenomen, dan is er geen aanvullend luchtonderzoek nodig zolang de uitgangspunten overeenkomen met de uitgangspunten gehanteerd in het NSL.
32
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
5.3.2
Het plangebied
Om tot een afgewogen en integraal voorkeursalternatief te komen is een (ontwerp)proces doorlopen waar een ontwerpverantwoording deel van uitmaakt. Ten behoeve van deze ontwerpverantwoording is een onderzoek naar de luchtkwaliteit als gevolg van het project uitgevoerd. Het volledige rapport is te lezen in Bijlage 2. Het studiegebied beslaat het traject tussen km 31,5 en 43,0, met uitzondering van de kom van St Hubert. Uit het onderzoek blijkt dat in de situatie na realisatie van het project geen sprake is van overschrijding van grenswaarden voor luchtverontreinigende stoffen (NO2 , PM10 en PM2,5 ) en dat er tevens geen sprake is van een bijdrage in betekenende mate van het project aan concentraties van deze stoffen. Daarmee voldoet de situatie na uitvoering van het project aan de gestelde eisen in de Wet milieubeheer (Wm), hoofdstuk 5 titel 5.2, onderdeel luchtkwaliteitseisen. Tevens is uit het onderzoek gebleken dat de concentraties van luchtverontreinigende stoffen op gevoelige objecten in het studiegebied zich in de huidige situatie reeds ruim onder de grenswaarden voor deze stoffen bevinden en in de toekomst na uitvoering van het project nog verder zullen afnemen. Met betrekking tot het Schone Lucht Akkoord is geconstateerd dat het project N264.36 Odiliapeel – Haps past binnen aan de ambities die hierin zijn vastgelegd. Uitgevoerde onderzoek is inmiddels verouderd.
Middels een aanvullende notitie zijn alle aspecten besproken die mogelijk kunnen leiden tot een ander resultaat. Deze notitie is samengevoegd met het rapport in Bijlage 2. Uit deze notitie blijkt dat de eerder getrokken conclusies van toepassing blijven. 5.3.3
Conclusie
Er is vanuit het aspect luchtkwaliteit geen belemmering voor nadere uitwerking of realisatie van het project N264.36 Odiliapeel – Haps.
5.4
Bodemkwaliteit
5.4.1
Wet- en regelgeving
Een verontreinigde bodem kan zorgen voor gezondheidsproblemen en tast de kwaliteit van het natuurlijk leefmilieu aan. Daarom is het belangrijk om bij ruimtelijke plannen de bodemkwaliteit mee te nemen in de overwegingen. De Wet bodembescherming (Wbb), het Besluit bodemkwaliteit en de Woningwet stellen grenzen aan de aanvaardbaarheid van verontreinigingen. Indien bij planvorming blijkt dat (ernstige) verontreinigingen in het plangebied aanwezig zijn, wordt op basis van de aard en omvang van de verontreiniging én de aard van de ruimtelijke plannen beoordeeld welke gevolgen dit heeft (Wbb): Niet saneren Indien de verontreiniging voor het beoogde doel niet hoeft te worden gesaneerd kan het ruimtelijke plan voor wat betreft deze verontreiniging zonder meer doorgang vinden. Saneren Indien de verontreiniging moet worden gesaneerd dient dit te worden gemeld en samen met een saneringsplan bij de provincie Noord Brabant of de Omgevingsdienst Brabant Noord in worden gediend. In sommige gevallen kan worden volstaan met het indienen van een BUS-melding (Besluit Uniforme Saneringen). Na goedkeuring door het bevoegd gezag kan de sanering doorgang vinden. Na afloop dient de sanering te worden geëvalueerd en ook dit verslag dient ter goedkeuring te worden voorgelegd. Tijdens de saneringsprocedure kan de ruimtelijke procedure worden voortgezet.
Echter, een omgevingsvergunning voor het onderdeel bouwen kan pas inwerking treden nadat is vastgesteld dat er geen sprake is van een ernstige en spoedeisende sanering (art. 6.2. c. Wabo). Een onderzoeks- en saneringstraject heeft soms grote financiële consequenties voor de beoogde plannen.
33
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Enerzijds omdat de kosten van sanering hoog kunnen zijn, anderzijds omdat deze trajecten van grote invloed kunnen zijn op de planning. In het kader van de Grondexploitatiewet dienen deze kosten tijdig in kaart te worden gebracht. Het is daarom aan te bevelen reeds in een vroeg stadium van planvorming (historisch-) bodemonderzoek voor het hele plangebied uit te voeren. Deze bodemonderzoeken zijn ook noodzakelijk bij de aanvraag van een omgevingsvergunning voor het onderdeel bouwen. 5.4.2
Het plangebied
Voor het planvoornemen is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd, om verdachte (deel-)locaties ten aanzien van bodemverontreiniging in kaart te brengen en zodat een hypothese voor een verkennend onderzoek opgesteld kan worden. In 2023 is dit onderzoek geactualiseerd en aangevuld met een onderzoek naar asbest. Het volledige rapport van dit onderzoek, inclusief het eerdere onderzoek, is te lezen in Bijlage 3. De onderzoeken zijn in voorbereiding van de uitvoering van de werkzaamheden binnen een UAV-GC contract . Daarbij heeft een inschrijver de mogelijkheid risico's in te scharten en de kosten voor eventuele vewijdering of sanering te kunnen bepalen. Indien blijkt dat er sprake is van noodzaak tot sanering op basis van wet- en regelgeving, dan wordt dit vastgelegd in de beschrijving van de werkzaamheden. 5.4.2.1 Vooronderzoek Uit de historische topografische kaarten blijkt dat de N264 in zijn huidige vorm er ligt sinds de jaren '60. Daarvoor was de locatie deels al in gebruik als weg, maar ook deels als natuur. Uit de geïnventariseerde gegevens komt naar voren dat nabij deellocatie 1 meerdere gevallen van ernstige bodemverontreiniging aanwezig zijn. Deze zijn weergeven in onderstaande figuren en nader besproken in het vooronderzoek dat als bijlage is opgenomen in Bijlage 3.
Figuur 19: Deellocatie 1 met rood omcirkeld de locatie van de gevallen van ernstige bodemverontreiniging waarvan de status onbekend is
34
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Figuur 20: Contouren in blauw van de gevonden gevallen van ernstige bodemverontreiniging
Op grond van het historisch onderzoek zijn er diverse locaties waar een geval van ernstige bodemverontreiniging aanwezig is nabij de projectlocatie. In hoeverre deze invloed hebben op de projectlocatie dient in kaart gebracht te worden. Daarbovenop is de gehele locatie verdacht op verontreinigingen door het gebruik en de leeftijd van de openbare weg. Omdat overal de bodemgegevens verouderd (> 5 jaar) zijn, wordt geadviseerd om de projectlocatie verkennend te onderzoeken volgens de NEN 5740. 5.4.2.2 Vervolgonderzoek Ten behoeve van het vervolgonderzoek is het plangebied opgedeeld verschillende onderzoeksgebieden. De resultaten van de uitgevoerde onderzoeken worden hieronder besproken. Bermen tussen hoofdrijbaan en fietspad Ter plaatse van het westelijke deel van de berm tussen het fietspad en de hoofdrijbaan zijn zowel in de boven- als in de ondergrond geen gehaltes boven de achtergrondwaarde gemeten. Ter hoogte van het oostelijke deel is in mengmonster M301, M302 en M305 licht verhoogd gehalte aan PAK aangetoond. Ter plaatse van boring 326 zijn in de ondergrond (1,0 - 1,5 m -mv) gehaltes boven de achtergrondwaarde gemeten aan cadmium, kobalt, koper, kwik en PAK. Uit de toetsing voor PFAS blijkt dat voor de geanalyseerde bodem, zowel voor het westelijk als het oostelijke deel, beperkingen zijn voor de toepassing in grondwaterbeschermingsgebieden (B1/B2).
De INEV-waarden worden niet overschreden. Fietspaden Ter plaatse van het westelijke deel van het fietspad is in mengmonsters M201 van de bovengrond PAK boven de achtergrondwaarde aangetoond. Daarnaast is in mengmonster M202 kobalt in de bovengrond boven de achtergrondwaarde aangetoond. In de ondergrond zijn geen gehaltes boven de achtergrondwaarde gemeten. In mengmonsters M402 van de bovengrond aan het oostelijke deel, is kobalt boven de achtergrondwaarde gemeten. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehaltes aangetoond. Uit de toetsing voor PFAS blijkt dat voor de geanalyseerde bodem geen beperkingen zijn met
35
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
uitzondering van mengmonster M406 (oostelijke deel). Hier gelden voor de toepassing in grondwaterbeschermingsgebieden (B1/B2) en in oppervlaktewater (B2) mogelijk beperkingen. De INEV-waarden worden niet overschreden. Herinrichting hoofdrijbaan In de grond ter plaatse van het stukje hoofdrijbaan dat wordt heringericht aan de westzijde van deelgebied 1 zijn geen van de geanalyseerde parameters boven de achtergrondwaarde gemeten in zowel de boven- als de ondergrond. In mengmonster M1601 van de bovengrond (laag direct onder fundering) ten westen van de rotonde met de N277, zijn licht verhoogde gehaltes aan minerale olie en PAK gemeten. Daarnaast is ter plaatse van boring 1601 in de ondergrond (1,0-1,2 m-mv) tevens een licht verhoogd gehalte aan PAK gemeten. Uit de toetsing voor PFAS blijkt dat voor de geanalyseerde bodem geen beperkingen zijn voor het toepassen van de grond ter plaatse van beide locaties. De INEV-waarden worden niet overschreden. Rotonde N264/N277 In de bovengrond van verschillende mengmonsters wordt zink, lood, PAK, PCB en minerale olie boven de achtergrondwaarde gemeten. Opgemerkt dat ter plaatse van boring 1719 puin is aangetroffen en als asbestverdacht dient te worden aangemerkt. In de ondergrond zijn licht verhoogde gehaltes aan zink, PAK, PCB en minerale olie gemeten in verschillende mengmonsters.
Uit de toetsing voor PFAS blijkt dat voor de geanalyseerde bodem voor mengmonsters M1703, M1708, M1711 en M1713 beperkingen zijn voor de toepassing in grondwaterbeschermingsgebieden (B1/B2). Voor het monster M1704 blijkt uit de toetsing voor PFAS dat er tevens beperkingen zijn voor het toepassen in grondwaterbeschermingsgebieden en voor het toepassen op ontvangende bodem met klasse landbouw/natuur. Voor de mengmonsters M1706 en 1710 gelden er geen beperkingen. De INEV-waarden worden niet overschreden. In het grondwater zijn licht verhoogde concentraties aan barium, cadmium, nikkel en naftaleen gemeten. Aanwezige dammen, toeritten en toekomstige parallelwegen In de bovengrond ter plaatse van diverse dammen gelegen aan de zuidzijde van de hoofdrijbaan licht verhoogde gehaltes aan zink, kobalt, PAK, PCB en minerale olie aangetoond in verschillende mengmonsters. In de ondergrond zijn licht verhoogde gehaltes aan PAK en PCB gemeten in verschillende mengmonsters. Ter plaatse van de dammen waar asbestverdachte bijmengingen zijn waargenomen aan de zuidzijde van de N264, is analytisch geen asbest aangetoond boven de rapportagegrens. Ter plaatse van de dammen gelegen ten noorden van de hoofdrijbaan, zijn in de bovengrond licht verhoogde gehaltes aan PAK en minerale olie gemeten. In de ondergrond is hier enkel PAK boven de achtergrondwaarde aangetoond.
Ter plaatse van de dammen die gecombineerd zijn onderzocht, is enkel PCB in de bovengrond boven de achtergrondwaarde gemeten. In de ondergrond zijn geen van de onderzochte parameters verhoogd gemeten. Ter hoogte van de toekomstige parallelwegen zijn in de bovengrond licht verhoogde gehaltes aan koper, PAK, PCB en minerale olie gemeten. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehaltes gemeten. Ter plaatse van boring 1214 waar puin bijmengingen zijn waargenomen, is analytisch geen asbest aangetoond. Uit de toetsing voor PFAS blijkt dat voor de geanalyseerde bodem voor mengmonsters M4201, M4202, M4203, M4206, M4207, M4209, M4301, M4302, M4303, en M4307 beperkingen zijn voor de toepassing in grondwaterbeschermingsgebieden (B1/B2). Voor de overige mengmonsters gelden er geen beperkingen. De INEV-waarden worden niet overschreden. In het grondwater ter plaatse van de toekomstige parallelwegen zijn licht verhoogde concentraties aan kwik, barium, cadmium, nikkel en per gemeten. Daarnaast is in peilbuis 1208 een matig verhoogde
36
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
concentratie aan koper gemeten. Overig onverhard terrein Ter plaatse van het westelijke deel van het onverharde gebied, is in de bovengrond een licht verhoogd gehalte aan PCB gemeten in één mengmonster. In de ondergrond zijn geen van de onderzochte parameters boven de achtergrondwaarde gemeten. In het grondwater ter plaatse van het westelijke deel zijn barium, cadmium, nikkel en kobalt boven de streefwaarde gemeten. Daarnaast is een matig verhoogde concentratie aan koper en een sterk verhoogde concentratie aan nikkel gemeten in het grondwater ter plaatse van peilbuis 4220. Hier dient rekening mee gehouden te worden bij eventuele bemalingswerkzaamheden. Aan het oostelijke deel van het onverharde terrein zijn in de bovengrond licht verhoogde gehaltes aan PCB, PAK en minerale olie aangetoond in verschillende mengmonsters. In de ondergrond zijn geen van de onderzochte parameters boven de achtergrondwaarde gemeten. Ter plaatse van boring 4314 (oostelijk deel) is in de bovengrond een licht verhoogd gehalte aan minerale olie en een matig verhoogd gehalte aan PAK gemeten. Ter plaatse van boring 4319, waar asbestverdachte bijmengingen zijn waargenomen, is analytisch geen asbest aangetoond. In het grondwater zijn maximaal licht verhoogde concentraties aan zware metalen gemeten.
Waterbodem Op basis van de analyseresultaten is de waterbodem in de sloten voor het grootste gedeelte altijd toepasbaar op landbodem en in oppervlaktewater of als klasse industrie op landbodem. Daarnaast zijn de waterbodem voor het overgrote deel verspreidbaar op aangrenzende percelen en in zoet oppervlaktewater. Ter plaatse van de watergangen 45 (4531 t/m 4540), 50 (boring 5001 t/m 5010), 51 (5101 t/m 5110) en 52 (5201 t/m 5210) is de waterbodem beoordeeld als klasse A en B voor toepassing in oppervlaktewater. Ten aanzien van PFAS gelden over het algemeen een mogelijk beperking voor het toepassen in grondwaterbeschermingsgebieden. Daarnaast geldt voor enkele waterbodem eveneens een mogelijke beperking voor het toepassen op ontvangende landbodem met klasse landbouw/natuur. Samengevat betekenen bovenstaande resultaten dat op sommige locaties bepaalde typen verontreinigingen geconstateerd zijn in het plangebied. Ten behoeve van de uitvoerbaarheid van het plan wordt verder onderzoek uitgevoerd. Waar sprake is van sanering en andere maatregelen worden de benodigde werkzaamheden vastgelegd in de overeenkomst met de uitvoerende partij. 5.4.2.3 Asfaltonderzoek De reeds aanwezige weg in het plangebied is onderzocht. Het doel hierbij was om de teerhoudendheid van het te verwijderen asfalt te bepalen. Dit onderzoek is toegevoegd in Bijlage 4.
In een aantal boringen is met PAK-detectoronderzoek fluorescentie waargenomen. Betreffende lagen zijn teerhoudend en dienen als zodanig afgevoerd te worden. In een van de DLC mengmonsters is fluorescentie waargenomen: 10 (10 - 118 0 - 150 mm en 10 - 120 0 - 155 mm). Na verificatie is gebleken dat het gaat om 77,2 mg/kg en dus teerhoudend is. In de overige boringen is zowel met PAK-detectoronderzoek als DLC-onderzoek geen fluorescentie waargenomen. Het asfalt van deze boringen komt in aanmerking voor warm hergebruik.
37
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
5.4.3
Conclusie
In de uitgevoerde vervolg- en asfaltonderzoeken zijn op verschillende locaties verschillende mates van verontreiniging aangetroffen. In relatie tot de kwaliteit van de bodem wordt verder onderzocht wat de uitvoerbaarheid is van het plan. In het kader van het UAV-contract dat gesloten zal worden voor het uitvoeren van de werkzaamheden, zal kennis worden gegeven van van de aangetroffen verontreinigingen en de noodzaak tot sanering/maatregelen waar nodig. Wat betreft de kwaliteit van het asfalt is geconcludeerd dat op sommige locaties de aanwezige asfalt in aanmerking komt voor hergebruik. Voor overige locaties dient dit afgevoerd te worden.
5.5
Water
5.5.1
Wet- en regelgeving
Keur en eisen waterschap Aa en Maas Hieronder worden de regels en eisen uit de keur van waterschap Aa en Maas die van toepassing zijn op dit project samengevat. Artikel 3.6 Verbod versnelde afvoer door verhard oppervlak (Keur waterschap Aa en Maas 2015) De toename van verhard oppervlak leidt tot een zwaardere belasting van het oppervlaktewatersysteem en leidt met regelmaat tot wateroverlast stroomafwaarts. Hetzelfde geldt voor situaties waar het hemelwater aanvankelijk niet op het oppervlaktewaterlichaam tot afvoer werd gebracht, en nu wel (afkoppelen). Dit komt doordat neerslag via het verharde oppervlak sneller wordt afgevoerd naar het oppervlaktewaterlichaam dan wanneer het oppervlak onverhard was gebleven. Er ontstaat dan een afvoergolf die problemen kan veroorzaken. Dit effect wordt versterkt, wanneer er meerdere van deze ingrepen plaatsvinden die leiden tot een toename van het verhard oppervlak dat afwatert op een oppervlaktewaterlichaam (cumulatief effect). Om de zwaardere belasting van het oppervlaktewatersysteem onder normale omstandigheden tegen te gaan is het brengen van hemelwater vanaf verhard oppervlak op het oppervlaktewaterlichaam specifiek vergunningsplichtig gesteld. 3.1.
De rekenregel (hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater) Voor een toename van het verhard oppervlak tussen de 500 m2 tot en met 10.000 m2 kan de vereiste compensatie berekend worden door de toename van het verhard oppervlak (m2 ) te vermenigvuldigen met een waterschijf van 60 mm (0,06 m). Daaruit volgt de omvang van de vereiste compensatie in kubieke meters (m3 ). De kaart Algemene regel afvoer regenwater door verhard oppervlak 2015 geeft vervolgens aan of voor een specifieke locatie met minder compensatie volstaan kan worden. Deze kaart is gebaseerd op een combinatie van locatiespecifieke bodemkundige en hydrologische omstandigheden. De kaart kent drie verschillende gevoeligheidsgebieden (zie hiervoor ook paragraaf 3.3.). Gevoeligheidsfactor 1 (vermenigvuldigt de berekende compensatie met één) geeft aan dat alleen met de volledige compensatie volstaan kan worden. Gevoeligheidsfactor ½ (vermenigvuldigt de berekende compensatie met een half) geeft aan dat met de helft van de berekende capaciteit volstaan kan worden. Tenslotte geeft gevoeligheidsfactor ¼ (vermenigvuldigt de berekende compensatie met een kwart) aan dat met ¼ van de berekende capaciteit kan worden volstaan. De rekenregel luidt dus als volgt: Benodigde compensatie (in m3) = Toename verhard oppervlak (in m2) * Gevoeligheidsfactor * 0,06 (in m) 4.5.
Grondwater (hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater) Hydrologisch neutraal ontwikkelen betekent niet alleen dat versnelde afvoer naar oppervlaktewater dient te worden voorkomen, maar ook dat de grondwaterstand ter plaatse of lokaal zo goed mogelijk wordt gehandhaafd. Watergangen dempen
38
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Tenzij in overleg met het waterschap Aa en Maas anders is besloten, dienen gedempte watergangen één op één terug te worden gebracht. Bomen langs A-watergangen Het waterschap geeft aan dat het mogelijk is om op maximaal 0,5m vanaf insteek een bomenlaan te plaatsen, indien dit een onderdeel van de werkzaamheden wordt. Wanneer deze afstand groter wordt, is er ook meer obstakelvrije ruimte nodig. Met 0,5m kunnen bomen minimaal 10,0m (hart op hart) uit elkaar staan. Waterbeheerplan 2022-2027 Het doel van het waterbeheerplan is uitvoering van de missie van het waterschap: “Het ontwikkelen, beheren en in stand houden van gezonde, robuuste en veerkrachtige watersystemen, die ruimte bieden aan een duurzaam gebruik voor mens, dier en plant in het gebied, waarbij de veiligheid is gewaarborgd en met oog voor economische aspecten.” Dit doel wordt vormgegeven door een aantal (deel) programma's en maatregelen: Programma Waterveiligheid. Programma Klimaatbestendig en gezond watersysteem. Programma Schoon water. Maatregelen gebaseerd op doelstellingen uit Europese Kaderrichtlijn Water. Voor het plangebied geldt dat samen met gemeenten gewerkt wordt aan een klimaatrobuust watersysteem waarin er met gemeenten: Op strategisch niveau afspraken worden gemaakt over de ruimtelijke borging van het waterbelang.
Afspraken worden gemaakt op basis van de stresstesten, risicodialogen en het uitvoeringsprogramma DPRA kwantitatieve afspraken gericht op een klimaatrobuust watersysteem. Hierbij komen ook de Vitale en Kwetsbare Functies in beeld en ontstaat er duidelijkheid over restrisico’s. Meegedacht wordt bij beleid en regelgeving rondom meervoudig ruimtegebruik, afkoppelen en hemelwaterverordeningen zodat de hoeveelheid water vanuit bebouwd gebied doelmatig wordt ingezet en/of afvoer naar het regionale systeem wordt beperkt. Gezocht wordt naar mogelijkheden om in bebouwd gebied verdroging tegen te gaan en ruimte te vinden voor waterberging. Daarnaast: Worden de uitgangspunten voor weging van het waterbelang (de watertoets) geactualiseerd voor waterkwantiteit en waterkwaliteit. Wordt de waterkwaliteit van het water in en rondom de stad gemeten en gemonitord . Op basis hiervan wordt een overzicht van knelpunten opgesteld en wordt gestreefd naar om deze samen met gemeenten te verhelpen. Wordt ingezet op vergroten sponswerking. Dit wordt gedaan door maatregelen als ontstenen, vergroenen, afkoppelen en groene daken te promoten/te ondersteunen. De stimuleringsregeling klimaatactief. Bebouwd gebied wordt daarom voortgezet en wordt dit gekoppeld waar mogelijk aan gemeentelijke regelingen.
Wordt in het bebouwde gebied breed de samenwerking opgezocht met gemeenten, woningcorporaties, bedrijventerreinen, ontwikkelaars en de bouwsector om anders bouwen te promoten. Eisen Provinciale Omgevingsverordening In de provinciale verordening zijn instructieregels opgenomen voor bestemmingsplannen rondom het aspect waterberging. Artikel 3.28 Aardkundige waarden In dit artikel zijn regels gesteld voor de bescherming van de aardkundige waarden en kenmerken van de
39
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
onderscheiden gebieden. Het gaat hier om gebieden met kenmerkende landvormen, bodems en of een typische geologie. Artikel 3.35 Regionale waterberging In dit artikel wordt een plan dat van toepassing op de Regionale waterberging mede strekt tot het behoud van het waterbergend vermogen van dit gebied. Het stelt daarnaast beperkingen aan het ophogen van gronden en het aanbrengen of wijzigen van kaden. Bouwwerken kunnen worden toegestaan indien het waterbergend vermogen van een gebied niet wordt belemmerd. Artikel 3.36 Reservering waterberging Middels dit artikel worden bestemmingsplannen verplicht tot het behouden van het waterbergen vermogen van dit gebied. De toelichting bij een bestemmingsplan als bedoeld in het eerste lid bevat een verantwoording over de wijze waarop de geschiktheid van het gebied voor waterberging behouden blijft indien dat bestemmingsplan voorziet in een ontwikkeling van functies. 5.5.2
Het plangebied
In deelgebied 1 wordt een parallelweg aan de zuidzijde van de hoofdrijbaan voorzien waardoor hier de toename in verhard oppervlak het grootst is. Tevens wordt in deelgebied 1 de bestaande A-watergang aan de zuid kant van de hoofdrijbaan gedempt en een paar meter naar het zuiden opnieuw gegraven om ruimte te maken voor de parallelweg. In de bermsloot aan de zuidzijde van het plangebied is een stuw gesitueerd. Deze stuw dient terug te worden gebracht wanneer de bermsloot is verplaatst om het watersysteem gelijk aan de huidige situatie te laten functioneren. In het projectgebied liggen veel duikers onder de inritten van aangrenzende percelen. Deze duikers zullen allemaal worden teruggebracht om de bermsloten/watergangen verbonden te houden ten behoeve van het watersysteem. Op kaartlagen 'Bodem en Milieu' van de kaartbank Provincie Noord-Brabant is te zien dat de verlegging van de watergang langs de N264 in een aardkundig waardevol gebied ligt. In artikel 3.28 uit de Interim Omgevings Verordening van de provincie Noord-Brabant zijn regels gesteld voor de bescherming van de aardkundige waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden. Het gaat hier om gebieden met kenmerkende landvormen, bodems en of een typische geologie. In Bijlage 6 is uitvoerig ingegaan op de aardkundige waarden in het plangebied.
Hier wordt geconcludeerd dat de voorgenomen verplaatsing van de watergang geen negatief effect heeft op de geologische, geomorfologische, bodemkundige en (geo)hydrologische waarden van de breuk en/of wijstgronden. Het regenwater dat in deelgebied 1 (het plangebied) en deelgebied 2 in de bermsloten terecht komt, stroomt via het Defensiekanaal en de Lage Raam uiteindelijk naar de Maas. Dit verandert niet in het VKA, alle huidige bermsloten blijven aaneengesloten en de duikers in de huidige situatie worden één op één teruggebracht. Er moeten overlopen komen en er mag geen uitspoeling zijn in de watergang van het waterschap. Voorzieningen zullen worden aangebracht in de vorm van een slokop/straatkolk om de 100 meter en een leiding 125 mm onder de parallelweg. De A-watergangen aan de zuidzijde van deelgebied 1 worden verbreed naar een totale breedte van 4,5 m conform de Keur en in overleg met het waterschap. Dit is in de huidige situatie gemiddeld 3,5 m. De minimale vanuit Aa en Maas voorgeschreven A-waterloopafmetingen worden aangehouden. Het talud van de watergang zal waar nodig worden beschermd met een geotextiel of stortsteen. In overleg met de grondeigenaren wordt nagegaan of deze breedte haalbaar is. Mocht dit niet het geval zijn, dan kan terug gegrepen (in overleg met het waterschap) worden naar een kleinere maatvoering.
40
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Deze toename in waterberging/volume van de bermsloot wordt niet gerekend als waterberging binnen het project omdat deze watergangen bedoeld zijn voor het afvoeren van water, niet voor het bergen ervan. Dit zou in strijd zijn met artikel 3.6 van de keur: Verbod versnelde afvoer door verhard oppervlak. Een deel van de niet-legger watergang aan de noordzijde ter hoogte van de Koolmeesstraat (circa 80 m) van deelgebied 1 wordt gedempt en niet terug gegraven. De bermsloot aan de noordzijde die gedempt wordt, vormt wel een onderbreking in de bermsloot noord, maar deze bermsloot is niet aangesloten op het watersysteem en dient enkel als waterberging bij intense regenval. Verhard oppervlak en compensatie In deelgebied 1 neemt het verhard oppervlak toe door de parallelwegen. Onderstaande figuur geeft een overzicht van het verhard oppervlak in de huidige en nieuwe situatie (voorkeursalternatief (VKA)).
Figuur 21: Verhard oppervlak huidige situatie en VKA
De toename van verhard oppervlak in deelgebied 1 is 14.957 m2 . Volgens de rekenregel van het waterschap Aa en Maas is er dus: 14.957 m2 * 1 * 0,06 m = 898 m3 aan extra waterberging nodig om voor de toename in verhard oppervlak te compenseren. Hierbij is de hoogste veiligheidsfactor gebruikt, afgeleid uit de corresponderende keurkaart. Deze waterberging wordt gerealiseerd door waar mogelijk (afhankelijk van ruimte en hoogteverschil rijbanen) een zonk/wadi tussen de hoofdrijbaan en Parallelweg toe te passen. Op deze manier kan circa 900 - 1.000 m3 aan waterberging gerealiseerd worden. Hierbij is het van belang dat de toplaag in de zonk/wadi niet dicht slibt en voldoende infiltratiecapaciteit houdt, een platte bodem zou dichtslibben kunnen tegengaan. Aandachtspunt is de draagkracht van de ondergrond voor de bergingszone in het kader van verkeersveiligheid. De bermen moeten voldoende draagkrachtig zijn om een stilstaand voertuig te kunnen dragen. Vanuit de planstudie groot onderhoud N264.36 worden er ook kansen gezien voor het realiseren van een wadi ter hoogte van de toekomstige aansluiting van de Verlengde Noordlaan. In het DO van dit kruispunt worden in de oksels van het kruispunt verhoogd grondwerk gerealiseerd. Deze gebieden kunnen ook worden gebruikt voor een aanvullende waterbergingsopgave voor de gehele regio in het geval van extreme regenval.
De A-watergangen van het waterschap zouden gebruikt mogen worden voor het afvoeren van water naar deze wadi. Het doel moet dan wel het vasthouden van water in de wadi zijn, hierbij kan een stuw mogelijk helpen. Grondwater Omdat de toename in verhard oppervlak over een lang gerekt traject plaatsvindt, zal dit niet voor grote veranderingen in de grondwaterdynamiek zorgen. Helemaal omdat zich langs de weg aan beide zijden vrijwel overal onverhard oppervlak bevindt waar regenwater gemakkelijk kan infiltreren. Daarnaast wordt in deelgebied 1 het regenwater geborgen in de zonk/wadi in de tussenberm waardoor dit water later alsnog
41
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
kan infiltreren naar het grondwater en niet wordt afgevoerd. Hierbij wordt voldaan aan het hydrologisch neutraal ontwikkelen en wordt niet alleen het versnelde afvoeren naar oppervlaktewater voorkomen, maar ook wordt de grondwaterstand ter plaatse of lokaal zo goed mogelijk gehandhaafd. Wat betreft de waterberging en het reserveringsgebied voor waterberging valt het plangebied niet binnen de daarvoor aangewezen gebieden van de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant. 5.5.3
Conclusie
In het plangebied neemt het verhard oppervlak toe met circa 15.000 m2 . Hierdoor moet voor circa 900 m3 aan waterberging gerealiseerd worden binnen het deelgebied. Deze waterberging krijgt de vorm van een wadi/zonk in de middenberm tussen de parallelwegen. Ook wordt er nog gekeken naar de mogelijkheid om een wadi ter hoogte van de toekomstige aansluiting van de Verlengde Noordlaan te realiseren. De bermsloot aan de zuidzijde van de N264 in het plangebied wordt verlegd en verbreed. Enkel de niet-legger watergang aan de zuidzijde tussen de Koolmeesstraat en rotonde Oudedijk en een deel van de niet-legger watergang aan de noordzijde ter hoogte van de Koolmeesstraat worden gedempt en niet terug gegraven. De effecten van de aanpassingen op het grondwater zullen minimaal zijn door het vasthouden en infiltreren van water in de wadi's. Er liggen geen waterkeringen in het projectgebied waardoor de waterveiligheid niet verslechterd door de aanpassingen. Doordat de filterende werking van de bermen behouden blijft zal de waterkwaliteit niet verslechteren.
5.6
Archeologie
5.6.1
Wet- en regelgeving
Rijk en provincie stellen zich op het standpunt dat in het ruimtelijk beleid zorgvuldig met het archeologisch erfgoed moet worden omgegaan. Voor gebieden waar archeologische waarden voorkomen of waar reële verwachtingen bestaan dat ter plaatse archeologische waarden aanwezig zijn, dient voorafgaand aan bodemingrepen archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. De uitkomsten van het archeologisch onderzoek dienen vervolgens volwaardig in de belangenafweging te worden betrokken. Doelstelling van het Verdrag van Valetta is de bescherming en het behoud van archeologische waarden. Als gevolg van dit verdrag wordt in het kader van de ruimtelijke ordening het behoud van het archeologisch erfgoed meegewogen zoals alle andere belangen die bij de voorbereiding van het plan een rol spelen. Bij het archeologiebeleid is ook een beleidskaart opgesteld die de zonering van de verschillende archeologische verwachtingswaarden aangeeft. Aan de verschillende verwachtingswaarden zijn voorwaarden gekoppeld wanneer bij bouw- en grondwerkzaamheden archeologisch onderzoek vereist wordt. 5.6.2
Het plangebied
Het plangebied van voorliggend bestemmingsplan ligt deels in de voormalige gemeente Uden. De voormalige gemeente Uden heeft een eigen archeologiebeleid, dat in 2017 is opgesteld. Op de beleidskaart zijn de archeologische waarden- en verwachtingen weergegeven (zie onderstaande afbeelding). Het plangebied bevindt zich op deze kaart binnen een zone met categorie 5: Gebieden met een middelhoge archeologische verwachting. Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan 40 cm en een verstoringsoppervlakte van meer dan 2500 m2.
42
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Figuur 22: Uitsnede archeologische beleidskaart van de gemeente Uden, met het plangebied in rood aangegeven (bron: Bijlage 7)
Het oostelijk deel van het plangebied bevindt zich in de voormalige gemeente Landerd. Deze gemeente heeft in 2012 een eigen archeologiebeleidopgesteld. Het archeologiebeleid van beide voormalige gemeenten Landerd en Uden wordt momenteel geharmoniseerd door de gemeente Maashorst. Het plangebied bevind zich op de kaart in het geheel binnen een zone met categorie 6 (zie onderstaande afbeelding). Gebieden met een lage archeologische verwachting. Geen onderzoeksplicht.
43
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Figuur 23: Uitsnede beleidskaart gemeente Landerd, met het oostelijk deel van het plangebied (en het westelijk deel van deelgebied 2) in rood aangegeven (bron: Bijlage 7)
Geologie, geomorfologie en bodemopbouw Het plangebied behoort tot de Peelhorst, een gebied dat door tektonische activiteit een relatief hoge ligging heeft gekregen. Ten westen van het plangebied ligt een zuidoost-noordwest georiënteerde breuk, de Peelrandbreuk, die de grens vormt met het tektonische dalingsgebied van de Roerdalslenk, ook wel Centrale Slenk genoemd. In dit gebied werden in het Plioceen, vroeg- en midden-Pleistoceen door de Rijn en Maas sedimenten afgezet. Tijdens het Holsteinien schuurde de Maas in deze afzettingen een dal uit dat van zuid naar noord in diepte afneemt en in breedte toeneemt. In het Holsteinien en Saalien vulde de Maas dit dal gedeeltelijk weer op met grindhoudend grof zand (Formatie van Beegden), dat op de Peelhorst dicht onder het oppervlak voorkomt. Aan het eind van het Cromerien verlegde de Maas onder invloed van tektonische bewegingen haar loop en kwam een eind aan deze afzettingen.
44
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Volgens de geomorfologische kaart maakt het deelgebied deel uit van een plateau-achtige horst, waarbij rivierafzettingen en dekzand aan het oppervlakte voorkomen. Het dekzand is echter plaatselijk vergraven en/of geëgaliseerd. Het deelgebied wordt doorsneden door een noordwest-zuidoost georiënteerde breuk, waardoor het oostelijke deel van het terrein ten opzichte van het westelijke deel is verzakt. De kaart van het Actueel Hoogtebestand geeft een gedetailleerd overzicht van het hoogteverloop in en rond het deelgebied (afb. 18). Op deze kaart is te zien dat het plangebied deel uitmaakt van een langgerekte, hoger gelegen noordwest-zuidoost georiënteerde zone. Het terrein is het hoogste aan de westelijke zijde (21,75 m NAP). Van daaruit helt het terrein in oostelijke richting af naar 19,50 m NAP. Deels zal het terrein voorafgaand aan de aanleg van de weg zijn opgehoogd en elders zijn afgegraven. Dit zal tot gevolg hebben gehad dat de bodem op de oorspronkelijk hogere delen is afgetopt, terwijl elders het bodemprofiel is afgedekt. Historische gegevens Het plangebied maakt deel uit van de Peelhorst. Vanaf het begin van de Holoceen is door lokale natte omstandigheden veen gevormd, waarna dit zich langzamerhand en met name vanaf het mesolithicum over een groot deel van de Peel heeft uitgebreid.
In dit gevarieerde landschap hebben in het Laat Paleolithicum evenals het daaropvolgende Mesolithicum rondtrekkende jagers en verzamelaars rondgelopen, die gebruik maakten van stenen en benen werktuigen. De mensen woonden in tijdelijke kampen, die zich over het algemeen op landschappelijke gradiënten bevonden. Door de bestaansbasis (jagen en verzamelen) en de grote mobiliteit was de invloed van deze mensen op het landschap gering. Dit veranderde toen men vanaf 4900 v.C. (begin Neolithicum) geleidelijk het jagen en verzamelen verruilde voor een voedselvoorziening gebaseerd op akkerbouw en veeteelt. Door het verbouwen van voedsel werd men gebonden aan een bepaalde plek, werden stevigere onderkomens gebouwd en ging men aardewerk produceren en gebruiken. Zodra de bodem op een bepaalde plek uitgeput was, kapte men een nieuw stukje bos en verplaatste men de akkers en eventueel de boerderij. Als gevolg van de ontbossing en akkerbouw was vanaf de Late IJzertijd de bodemvruchtbaarheid in grote gebieden dermate afgenomen dat deze niet meer als woon- en landbouwgebied werden gebruikt en men zich terugtrok in de gebieden met een van nature hoge bodemvruchtbaarheid. In en rondom het plangebied zullen bovendien de natte omstandigheden en het zich steeds verder uitbreidende veen een sterk beperkende rol hebben gespeeld in de bewoonbaarheid van het gebied.
Lange tijd waren hierdoor alleen de randen van de Peel bewoonbaar en bestond het centrale deel uit een groot ontoegankelijk gebied met een afwisseling van vochtige heide en moerasgronden. Aan het begin van de 19de eeuw maakte het plangebied nog steeds grotendeels deel uit van een moerassig heidegebied. Het gebied werd slechts doorsneden door enkele, voornamelijk oost-west georiënteerde paden die de ontginningen ten westen van het plangebied verbonden met de dorpen aan de oostzijde van de Peel in Limburg. De provinciegrens tussen Noord-Brabant en Limburg, die op circa 150 m ten oosten van het plangebied lag, vormde ter hoogte van het plangebied tevens min of meer de overgang naar een circa noord-zuid georiënteerd moerasgebied waar veen werd gewonnen. Het plangebied werd tevens doorsneden door de noordwest-zuidoost georiënteerde grens tussen de gemeenten Uden en Zeeland. Op circa 800 m ten westen van het plangebied bevonden zich de bouwlanden rond Volkel, Leegenheuvel, Oosterens en Heikant. Vanaf deze oude ontginningen is men aan het einde van de 18de, begin 19de eeuw geleidelijk begonnen de Peel te ontginnen. Hierbij is het landschap door lange rechte wegen in ontginningsblokken verdeeld, waarna het terrein is verkaveld in brede strookvormige percelen. Op geen van de kaarten sinds deze periode is binnen het plangebied bebouwing zichtbaar.
Aan het eind van de 19de eeuw wordt de voorganger van de N264 aangelegd. Archeologische verwachting
45
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Het plangebied ligt geheel op een humuspodzolgronden, waarbij in principe bewoning mogelijk was vanaf het Laat Neolithicum tot de Late IJzertijd. Deze gronden waren echter arm en daarmee weinig geliefde vestigingsplaatsen. Na de Late IJzertijd is het gebied naar verwachting niet in gebruik geweest tot de introductie van kunstmest in Nieuwe Tijd. Op basis van de bodem geldt binnen plangebied 1 een lage verwachting voor vindplaatsen uit alle perioden vóór de 19de eeuw. Het meest westelijke deel van het plangebied maakte onderdeel uit van de verdedigingswerken uit de Tweede Wereldoorlog rondom het vliegveld. Naast bomkraters worden er geen gebouwde of infrastructurele zaken uit deze periode binnen het plangebied verwacht. In het plangebied is een zekere mate van verstoring door bomkraters uit de Tweede Wereldoorlog. Eventuele archeologische resten worden overal vrij direct onder de bouwvoorverwacht. Voor het plangebied is het advies gegeven om het tracé vrij te geven met betrekking tot het aspect archeologie. Er zijn geen hoge verachtingen voor het plangebied. 5.6.3
Conclusie
Het aspect archeologie vormt geen belemmering voor het planvoornemen.
5.7
Landschap en cultuurhistorie
5.7.1
Wet- en regelgeving
Op grond van artikel 3.1.6, tweede lid, onderdeel a van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) moeten naast de in de grond aanwezige of te verwachten monumenten ook cultuurhistorische waarden worden meegewogen bij het vaststellen van bestemmingsplannen. Vanuit de Interim Omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant gelden verschillende artikelen ter verbetering van het landschap. Het gaat hierbij om artikel 3.9 en 3.46. 5.7.2
Het plangebied
Voor voorliggend plangebied (tussen rotonde Oudedijk en rotonde Middenpeelweg) geldt dat er een verkeerskundige noodzaak is om een ventweg aan te leggen, parallel aan de N264. De ventweg is op een logische manier ontworpen. Aan de noordzijde van de N264 is te weinig ruimte, mede door gronden die toebehoren aan Vliegveld Volkel. Er is voor gekozen om de ventweg aan de zuidzijde van de N264 te realiseren, op de plek waar in de huidige situatie een fietspad ligt. De strook verharding zal breder worden dan in de huidige situatie, om voldoende ruimte te bieden aan het landbouwverkeer. Hiervoor wordt ruimte gemaakt door de naastgelegen watergangen iets op te schuiven richting de naastgelegen agrarische percelen. Een beperkte aanpassing, omdat hier in de huidige situatie al een fietspad ligt. Deze ingreep heeft echter wel impact op het landschap, omdat alle bomen aan de zuidzijde van de N264 gekapt moet worden. Het betreft hier laanstructuren die kenmerkend zijn voor het landschap van de Peelkern, zie ook figuur 2 tot en met 4 in Bijlage 6.
De Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant stelt (in artikel 3.46, lid 2c) dat het bestemmingsplan een onderbouwing dient te bevatten van de maatregelen voor de inpassing van de weg, waarbij de ontwikkeling in samenhang wordt bezien met zijn omgeving, om een grotere kwaliteitswinst voor meerdere ruimtelijke functies te bereiken, waaronder natuur en landschap. Om hier invulling aan te geven – en de landschappelijke impact van het ontwerp op de juiste manier te compenseren - is bij het ontwerp het Groenplan N264 (BRO, 2020) opgesteld. Dit document is opgesteld in samenspraak met stakeholders en omgeving en geeft invulling aan de vigerende groenstructuurvisies voor de weg, waaronder het Groenstructuur- en beheerplan N264 Uden – Limburgse grens. Het beschrijft een streefbeeld voor deelgebied 1 (tussen rotonde Oudedijk en rotonde Middenpeelweg), o.a. bestaande uit:
46
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Versterken open structuur van de peelontginningen door een transparante laanbeplanting van berken met een wisselende plantafstand. Doorzichten naar het achterliggende open landschap moet zoveel mogelijk openblijven. Onder de bomenrijen worden grasbermen toegepast met actief beheer op het weghalen van spontane opslag. Rotonde Middenpeelweg omvormen tot meer landelijke uitstraling. Het Groenplan N264 beschrijft de volgende concrete inrichtingsmaatregelen voor het ontwerp om tot dit gewenste streefbeeld te komen: Nieuwe bomenrij aan zuidzijde van de ventweg Er wordt over de gehele lengte van de weg een nieuwe laanstructuur aangeplant tussen de ventweg en de naastgelegen (verlegde) zaksloot. De aan te planten bomenrij heeft wisselende plantafstanden en er worden verschillende soorten toegepast. Dit zorgt ervoor dat een laanstructuur ontstaat die vergelijkbaar is met de te verwijderen bomenrij; en plaatselijk zelfs nadrukkelijker aanwezig zal zijn in het landschap. Voor iedere boom die moet worden gekapt, wordt een boom teruggeplant conform het Groenplan. De exacte samenstelling van de soorten zal in een latere fase worden uitgewerkt. Een aanbeveling voor de uitwerking van het beplantingsplan is om goed te kijken naar soorten die meerwaarde hebben voor de biodiversiteit én passend zijn in het landschap van de Peelkern.
Zo is het voorstelbaar dat in de Maasvallei voor een andere soortensamenstelling wordt gekozen, waardoor de overgang in het landschap ook afleesbaar is aan de boomsoorten langs de weg. Aanvulling bomenrij aan noordzijde van de weg De onbeplante gedeelten in de huidige noordelijke bomenrij zullen worden opgevuld met nieuwe bomen, wederom met een wisselende plantafstand en een divers sortiment. Dit zal de kenmerkende, transparante laanstructuur langs de N264 versterken. Verwijderen spontane houtopstanden en onderbeplanting Spontane houtopstanden en onderbeplanting in de bermen worden verwijderd om de openheid te kunnen garanderen en het uitzicht op de kenmerkende, uitgestrekte landbouwpercelen te behouden. Door het verwijderen van een gedeelte van deze opstanden wordt de zichtrelatie met het open, achterliggende landschap hersteld. De achterliggende bomenrijen worden hierdoor weer herkenbaar als de ruimtelijke begrenzing van het open landschap.
Figuur 24: Dwarsprofiel 1, ter hoogte van Odiliapeel
Kruidenrijk grasland in de bermen De bermen langs de weg worden ingezaaid met kruidenrijk grasland en extensief beheerd. Dit heeft een duidelijke meerwaarde voor de lokale biodiversiteit.
47
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Botsvriendelijke haag Deze inpassingsmaatregel wordt niet genoemd in het Groenplan, maar is wel verwerkt in het ontwerp. Over de gehele lengte van deelgebied 1 zal er een botsvriendelijke haag aangeplant worden in de berm tussen de N264 en de ventweg. Een vergelijkbare haag zal te zien zijn op de wegdelen en westen en oosten van het ontwerp. Het vormt een subtiele scheiding tussen rijbanen. Een aanbeveling voor de nadere uitwerking is wel om deze haag niet te hoog te laten opkomen, om het zicht op beide zijden van de weg open te houden. Aanpassingen rotonde Middenpeelweg (N277) Voor de omgeving van de rotonde Middenpeelweg is een voorstel gedaan die meer past bij het landschappelijk karakter van dit gebied. Een inrichting met kruidenrijk grasland en een vrijstaande beeldbepalende boom sluit hierbij aan. De combinatie van een boom met de aanleg van een grondwal (boom op aarden wal) zorgt ervoor dat er een veilige situatie ontstaat. In de overhoeken van de rotonde zullen een aantal bomen moeten wijken voor de aanleg van de verkeerskundige maatregelen. Deze bomen zullen binnen de beschikbare ruimte in de nieuwe situatie worden herplant/gecompenseerd. Faunapassage Ter hoogte van kilometerpaal 33 is een faunapassage voor dassen in het ontwerp opgenomen.
Deze maatregel zal de leefomstandigheden en verplaatsingsmogelijkheden van de das verbeteren en draagt bij aan de versnipperingsopgave voor flora en fauna op een groter schaalniveau. Conclusie Er kan worden geconcludeerd dat het landschappelijk karakter en de relatie van de N264 met het omliggende landschap versterkt wordt. De N264 is een oost-westverbinding die zowel door de landschappen van de peelontginningen als de maasterrassen loopt. Omdat de deze landschapsstructuren overwegend noord-zuid lopen doorsnijdt de weg verschillende landschappelijke karakteristieken. De groenstructuren langs de weg dienen hiervan een weerspiegeling te zijn en dragen bij aan de oriëntatie van de weggebruiker. De in het Groenplan genoemde inpassingsmaatregelen zorgen voor een goede landschappelijke inpassing van de te realiseren ventweg en zijn in lijn met de uitgangspunten voor ontwikkeling van het landschap van de Peelkern, zoals beschreven in het gebiedspaspoort van de Peelkern en het Groenstructuur- en beheerplan N264 Uden – Limburgse grens (Eelerwoude, 2011). Met de voorgestelde inrichtingsmaatregelen voldoet de groeninrichting aan het streefbeeld vanuit het Groenstructuurplan en draagt bij aan de doelen vanuit het Uitvoeringskader Infra en Groen.
Met de inrichting van deelgebied 1 wordt een bijdrage geleverd aan de ontsnipperingsopgave voor flora en fauna door de realisatie van de dassenpassage en draagt met het bermbeheer bij aan de bevordering van biodiversiteit. Daarnaast is het inspelen op het zoveel mogelijk bergen van water in de tussenberm door de inrichting als wadi vooruitstrevend en speelt in op het veranderende klimaat. 5.7.3
Conclusie
Landschap en cultuurhistorie vormen geen belemmering voor het planvoornemen.
5.8
Ecologie
5.8.1
Wet- en regelgeving
5.8.1.1 Gebiedsbescherming Wettelijke gebiedsbescherming De Wet natuurbescherming, heeft voor wat betreft gebiedsbescherming, betrekking op de Europees beschermde Natura 2000-gebieden. De Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijngebieden worden in Nederland gecombineerd als Natura 2000-gebieden aangewezen. Als er naar aanleiding van projecten, plannen en activiteiten mogelijkerwijs significante effecten optreden, dienen deze vooraf in kaart gebracht en beoordeeld te worden. Projecten, plannen en activiteiten die mogelijk een negatief effect hebben op de beschermde natuur in een Natura 2000-gebied zijn vergunningsplichtig.
48
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Gebiedsbescherming vanuit provinciaal beleid Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen Gedeputeerde Staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, genaamd 'Natuurnetwerk Nederland'. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)) is een samenhangend netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuurgebieden. De planologische begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk loopt via het traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen. Binnen de provincie Noord-Brabant bestaat het NNN uit het Natuurnetwerk Brabant (NNB) en Ecologische Verbindingszones (EVZ). Daarnaast wordt ook de groenblauwe mantel beleidsmatig beschermd. Het netwerk wordt gevormd door kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en ecologische verbindingszones met als doel natuurgebieden beter met elkaar en met het omringende agrarisch gebied te verbinden. Activiteiten in deze gebieden zijn alleen toegestaan als ze geen negatieve effecten hebben op de wezenlijke kenmerken of waarden of als deze kunnen worden tegengegaan met mitigerende maatregelen.
Houtopstanden De bescherming van houtopstanden, conform de Wet natuurbescherming, heeft betrekking op alle zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van minimaal 10 are (1.000 m2 ) of een rijbeplanting die meer dan 20 bomen omvat, gelegen buiten de bebouwde kom. Wanneer een houtopstand geheel of gedeeltelijk wordt geveld, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet natuurbescherming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2 Wnb). Indien er geen bezwaar is om de houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.3 van de Wet natuurbescherming om binnen drie jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te planten. 5.8.1.2 Soortenbescherming De Wet natuurbescherming heeft, voor wat betreft soortenbescherming, betrekking op alle in Nederland in het wild voorkomende zoogdieren, (trek)vogels, reptielen en amfibieën, een aantal vissen, libellen en vlinders, enkele bijzondere en min of meer zeldzame ongewervelde dierensoorten en een aantal vaatplanten. De beschermde soorten zijn ingedeeld in drie categorieën: Vogels (artikel 3.1 Wet natuurbescherming). Europees beschermde soorten (artikel 3.5 Wnb). Nationaal beschermde soorten (artikel 3.10 Wnb). Beschermde soorten vanuit nationaal oogpunt betreffen soorten uit 'bijlage A en B' van de Wet natuurbescherming.
Beschermde soorten vanuit Europees oogpunt betreffen soorten uit Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, de soorten uit bijlage 1 en 2 Verdrag van Bern, en bijlage 1 verdrag van Bonn, en alle in Europa inheemse vogels (Vogelrichtlijn). De drie beschermingsregimes kennen elk hun eigen verbodsbepalingen. De verbodsbepalingen voor vogels en overige Europese soorten (categorie 1 en 2) zijn letterlijk overgenomen uit respectievelijk de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Voor de andere, 'nationaal' beschermde soorten gelden verbodsbepalingen die geïnspireerd zijn op de Habitatrichtlijn, maar in sommige opzichten minder streng zijn. De Wet natuurbescherming regelt dat de provincie bevoegd gezag is en de lijst met te beschermen soorten kan afstemmen op de situatie in de provincie. De soortbescherming kan hierdoor per provincie verschillen. In het algemeen gelden voor alle drie de categorieën beschermingsregimes de zogenoemde verbodsregels. Een ontheffing hierop wordt voor de Nationaal beschermde soorten (art. 3.10 Wnb) met een lichte toets verleend. Voor de vogels en Europees beschermde soorten geldt een zware toetsing. Het verschil binnen provincies zit vooral in het aantal nationaal beschermde soorten met een vrijstelling bij onder meer ruimtelijke ontwikkelingen.
Zo zijn, in tegenstelling tot een aantal andere provincies, de kleine marterachtigen (wezel, hermelijn en bunzing) binnen de provincie Noord-Brabant niet vrijgesteld. Voor alle soorten, dus ook voor de soorten die niet onder de aangewezen bescherming vallen, of die zijn
49
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
vrijgesteld van de ontheffingsplicht, geldt de zogenaamde 'algemene zorgplicht' (art. 1.11 Wnb). Deze zorgplicht houdt in dat de initiatiefnemer passende maatregelen neemt om schade aan aanwezige soorten te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het niet verontrusten of verstoren in de kwetsbare perioden zoals de winterslaap, de voortplantingstijd en de periode van afhankelijkheid van de jongen. De zorgplicht geldt altijd en voor alle planten en dieren, of ze beschermd zijn of niet, en in het geval dat ze beschermd zijn ook als er een ontheffing of vrijstelling is verleend. Komen soorten van de hierboven genoemde beschermings-regimes voor, dan is de eerste vraag of de voorgenomen activiteit effecten heeft op de beschermde soorten. Treden er effecten op, dan dient er gekeken te worden of er (provinciale) vrijstelling verleend kan worden (al dan niet door te werken volgens een goedgekeurde gedragscode), of dat er een alternatieve oplossing mogelijk is waardoor er geen negatief effect kan plaatsvinden. Indien dit niet mogelijk is, zal ontheffing aangevraagd moeten worden op basis van een geldig wettelijk belang, waarbij de gunstige staat van instandhouding van beschermde soorten niet in het geding komt. De ontheffing kan dan onder voorwaarden worden verleend. 5.8.2
Het plangebied
5.8.2.1 Gebiedsbescherming Het plangebied is niet gelegen binnen de grenzen van een gebied dat aangewezen is als Natura 2000gebied. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, "Oeffelter Meent", bevindt zich op circa 7 km afstand ten oosten van het projectgebied. Indien er sprake zou zijn van een effect, betreft dit een extern effect als gevolg van storingsfactoren als toename van geluid, licht of depositie van stikstof. Mede gezien de afstand tot het plangebied zijn externe effecten als gevolg van aspecten als licht, geluid en trillingen uitgesloten. Op enkele locaties is het traject direct tegen het Natuurnetwerk Brabant (NNB) gelegen. Ter hoogte van vliegbasis Volkel en de Molenheide is dit het geval, ook kruisen enkele EVZ's de weg. In het huidige VKA (situatietekeningen d.d. 23-02-2021) vinden er geen werkzaamheden binnen het NNB plaats. Bij de inrichting is rekening gehouden met het in stand houden van de verbinding tussen de naastgelegen gebieden, door het behouden en verbeteren van hop-overs, en waar nodig de aanleg van faunapassages. Directe effecten op het NNB zijn daarmee op voorhand uitgesloten. Mochten wijzigingen plaatsvinden waarbij wel binnen het NNB gewerkt wordt dan dient hiervoor een nadere beoordeling plaats te vinden. Voor het NNB geldt ook dat de externe werking beoordeeld moet worden.
In de toekomstige situatie zal de hoeveelheid verkeer op de weg vergelijkbaar blijven met de huidige situatie. Het is niet bekend of de hoeveelheid verlichting ter hoogte van het NNB zal toenemen. Een toename aan verlichting nabij het NNB dient natuurvriendelijk te worden uitgevoerd, of een nadere beoordeling dient de effecten hiervan nader te beoordelen. Andere externe effecten zoals geluid, betreding en stikstofdepositie zullen in de toekomstige situatie vergelijkbaar zijn. De werkzaamheden zelf zullen in beperkte mate verstorend werken. De werkzaamheden zijn echter tijdelijk van aard, waardoor de huidige kenmerken en waarden van de naastgelegen NNB ter plaatse redelijkerwijs niet aangetast worden.
50
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Figuur 25: NNB ter hoogte van deelgebied 1 (bron: Bijlage 10)
Verder doorkruist het traject van de N264 een ecologische verbindingszones (EVZ). Bij deze doorkruisingen zijn reeds faunapassages aangelegd, welke behouden blijven of bij de inrichting worden versterkt. Er komen twee faunapassages weerszijden van de toekomstige Verlengde Noordlaan. Omdat de ecologische kenmerken en waarden behouden blijven en waar mogelijk verbeterd worden binnen de voorgenomen plannen, wordt een vervolgonderzoek in het kader van het NNB niet noodzakelijk geacht. Enkel bij een toename van natuuronvriendelijke verlichting is nader onderzoek noodzakelijk. 5.8.2.2 Soortenbescherming In het kader van een ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de herinrichting van een deel van de N264, het traject N264.36 tussen Odiliapeel en Haps, voor de realisatie van een parallelweg, is door middel van een verkennend flora- en faunaonderzoek (quickscan) een beoordeling gemaakt van de mogelijke effecten die het plan kan hebben op beschermde natuurwaarden ( Bijlage 10). Hierdoor wordt duidelijk of het plan in overeenstemming is met de natuurwetgeving. Quicscan Flora en Fauna Uit de quicscan is hetvolgende gebleken: Houtopstanden Binnen de voorgenomen plannen zijn meerdere rijbeplantingen van meer dan 20 bomen aanwezig welke gedeeltelijk of volledig gekapt zullen worden, waarbij het in totaal om circa 300 bomen gaat.
Voor het kappen van alle andere houtopstanden dient een melding gedaan te worden bij het bevoegd gezag, waarbij herplanting op dezelfde grond noodzakelijk is. Hierbij geldt een vrijstelling voor wegbeplantingen bestaande uit populieren of wilgen, zoals benoemd in artikel 4.1f van de Wet natuurbescherming. Bij herplanting op andere grond dient eerst een ontheffing aangevraagd te worden. Tevens zal er in kaart moeten worden gebracht voor hoeveel bomen het onderdeel houtopstanden geldt, en hoe aan de herplantplicht zal worden voldaan. Herplanten dient doorgaans binnen 3 jaar na de kap plaats te vinden. Minstens 4 weken voor de kap dient de melding te worden ingediend. Bij een ontheffingsaanvraag duurt het beslistermijn tot 20 weken. Uit het VTA is gebleken dat de status van de bomen langs het traject van deelgebied 1 hoofdzakelijk goed tot redelijk is, aan de noordzijde staan enkele berken die een matige tot slechte status hebben. Advies is 4 bomen te kappen op basis van het VTA.
51
bestemmingsplan N264 deeltraject 1
Vogels De voorgenomen plannen hebben geen betrekking op bebouwing. Hierdoor kan het verlies van broedlocaties van soorten als kerkuil, huismus en gierzwaluw worden uitgesloten. In de te kappen bomen en overige opgaande beplanting binnen het plangebied zijn geen jaarrond beschermde nesten van vogels als buizerd, sperwer en ransuil waargenomen. Overige soorten met jaarrond beschermd nest zijn binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden niet te verwachten. Wel kunnen in het opgaand groen binnen en rond het plangebied mogelijk "algemene" soorten als merel, roodborst, heggenmus, tjiftjaf, grasmus, zwartkop, winterkoning en houtduif tot broeden komen. Bij uitvoering van de plannen gaan geen nestlocaties van soorten met een jaarrond beschermde status verloren. Bij de werkzaamheden kunnen wel nesten verloren gaan die niet jaarrond zijn beschermd. Voor de betreffende vogelsoorten geldt dat, indien het verwijderen van het opgaand groen buiten het broedseizoen wordt uitgevoerd, er redelijkerwijs geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot broedvogels. In de Wet natuurbescherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het broedseizoen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode maart tot half augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen.
Bij twijfel over de aan/afwezigheid van een vervroegd of verlaat broedgeval (bijvoorbeeld van een houtduif) dient een controle hieromtrent zekerheid te bieden. De voorgenomen plannen zullen geen afname van essentieel broedhabitat veroorzaken van een vogelsoort, inbreuk op de gunstige staat van instandhouding van lokale populaties is dan ook uitgesloten. Vleermuizen In de huidige wegbeplanting is een beperkt aantal holtebomen in kaart gebracht welke geschikt zijn als rustof verblijfplaats voor een boombewonende vleermuissoort. Binnen de voorgenomen plannen blijven deze specifieke bomen reeds behouden, waardoor het verlies van deze potentiele rust- of verblijfplaatsen kan worden uitgesloten. In deelgebied 1 zullen binnen de voorgenomen plannen meerdere bomenrijen worden gekapt, om ruimte te maken voor de aanleg van de parallelweg of omdat deze bomen zich binnen de obstakelvrije zone bevinden. Meerdere bomen tegen de zuidgrens van N264 zullen worden gekapt. Dit betreft voornamelijk solitaire bomen en korte rijbeplanting, niet geschikt als vliegroute. De bomenrij tegen de noordgrens van de N264 ter hoogte van vliegbasis Volkel blijft grotendeels behouden en wordt aangevuld, wat zorgt voor een verbetering van deze potentiele vliegroute. Vanaf hectometerpaal 34.3 wordt het jonge opschot langs de noordzijde van de weg verwijderd (Figuur 15).