Bijlage 2 Raadsvoorstel Kredietvoorstel monitoring effecten Aldi Reek - Offerte Seinpost.pdf
Tekst van het document
" 'á4\ 1,,,,
r, ,l / 1:
'',1
)\
SEINPOST 't::-=*{
4t)vi{:i'3rtitÁrl Gemeente Maashorst t.a,v. de heer L. Hóvels
Markt 145 5401 EJ UDEN
Datum: 1 juni 2022 Betreft: Ofierte monitoringAldi in Reek Ons kenmerk: SP-22029
Beste heer Hóvels, Lars,
ln 201 8 heeft Seinpost Adviesbureau onderzoek gedaan naar de wenselqkheid van de vestiging van een Aldi in de kern Reek, gemeente Landerd. ln Reek is op 9 ol(ober 2021 de trldelijke Aldi supermarkt geopend, Tegelijkertijd (een dag eerder) is de te kleine en verouderde Aldi vestiging in Zeeland gesloten De Aldi winkel in Reek heeft een tr1delr1ke vergunning, voor een periode van 5 jaar. Gekoppeld aan de
vergunning is opgenomen dat de effecten gemonitord worden, Aanleiding en doel Doel van deze monÍtoring is om objectief en onafhankelijk in beeld te brengen wat de eflecten van de vestiSing van Aldi in Reek zijn. ln de effectmeting zijn de volgende uitgangspunten en overwegingen relevant:
o . .
Diversiteit aan supermarklaanbod voor alle inwoners van Landerd en omgeving blijft in stand; De koopkrachtbinding aan de bestaande supermarkten in de omgeving blijft op acceptabel niveau de komst van Aldi Reek leidt niet tot dermate grote omzetverliezen dan als gevolg hiervan, supermarkten moeten sluiten; Aandacht voor verlies van combinatiebezoek.
BRO heeft een voorzet gedaan voor hoe de monitoring vormgegeven kan worden. Gelet op een
onafhankelijke uitvoering is door gemeente Maashorst aan Seinpost gevraagd om dit voorstel kritisch te bekijken, eventueel met wijzigingsvoorstelien te komen en om de monitorÍng uit te voeren. Op '1 6 mei is er overleg geweest tussen Seinpost, BRO, Aldi en gemeente. Seinpost heeft aangegeven dat
het voorstel wat er ligt bruikbaar is, maar dat het wenselijk is om als extra onderdeel op te nemen een aantal gesprekken met consumenten en ondernemers, om de kwantitatieve metingen aan te vullen met kwalitatieve informatie. Aanwezigen vonden dit een goed idee: zrl hechten groot belang aan een kwalitatief goede monitor, waarbij meerdere insteken worden gehanteerd. Bilgaand treft u ons voorstel aan, waarbij het voorstel van BRO als vertrekpunt is genomen. Het voorstel zal op korte termiJn door B&W moeten worden geakkordeerd, zodat snel (nog voor de zomerperiode) gestart kan worden met de uitvoering.
SEINPOST ,.:. :
,' ::, ': :'. :: :
3rlr.q>tr.r-Ji i l\ 12
l iVS '..< l-'lerioger:bo..scn
0BB 2 1 00200
27137044
): a)l'.' I
infc@seinpost.com
N100715374080.1
r;1, .
www.sein post. com
t'l
NLg2ABNA 051 10 04342 ABNANL2A
Belang
Aldi Reek is een gevoelig dossier in de regio Noordoost Brabant. Van belang is dat de discussie wordt gevoerd en besluiten worden genomen op basis van betrouwbare en onafhankelljke feíten en cijfers. Om deze reden is gekozen voor een methodiek met 3 insteken:
. Koopstromenmeting op basis van enquêtes: 1-meting, in vervolg op de nul-meting uit 201 8; 2. Bezoekersmeting op basis van GPS-data, we kr.lken de Voor en na'situatie mbt de Aldi en overige 1
supermarkten
3. Gesprekken met ondernemers, zodat een beeld ontstaat van hoe zij individueel aankijken tegen de komst van Aldi in Reek. De kwantitatieve en kwalitatieve gegevens bieden fr.lnmazig inzicht en zijn feitelijke'onderzoeksdata waar
niet aan getwijfeld kan worden, De verschillende onderdelen worden hieronder nader toegelicht.
Ad 1 Aanpak enquête/koopstromenmeting Vervolg op O-meting 2018 Dit onderzoek is te zien als een 1-meting, in vervolg op de 0-meting zoals uitgevoerd in 201 8, Evenals in
20i 8 wordt inwoners gevraagd waar zij de boodschappen doen; in de kernen Schaijk, Zeeland, of elders bijvoorbeeld in Uden of Grave. Dit geeft inzicht in welke aandeel van de bestedingen iedere supermarkt in de kern bindt, oflrvel de koopkrachtbinding (0/o) en de wijzigingen die sedert de komst van Aldi in Reek zijn opgetreden. Het betreft een zo zuiver mogelijke herhaling van het onderzoek in 2018 dat zich toen
richtte op de geplande komstvan de Aldi in Reek. Dit onderzoek richt zich op de effecten van de opening van de Aldi in Reek en gelijktijdig het vertrek van de Aldi in Zeeland.
Methodiek We schakelen voor dit onderdeel, evenals in 201 8, Bureau Strabo in, zodat de onderzoeken optimaal vergelijkbaar zijn. Het door Strabo uit te voeren onderzoek bestaat uit twee delen: 1) Koopstromenonderzoek
onder inwoners van de voormolige gemeente Londerd
Primair gericht op de dagelrlkse (verse en overige levensmiddelen, persoonlijke verzorging) en nietdagelijkse sector (voor de voormalige gemeente Landerd relevante artikelgroepen). ln totaal worden 384 geslaagde enquêtes afgenomen (het minimum voor echt betrouwbare resultaten), verspreid over de voormalige gemeente Landerd. Per kern worden circa 100 enquêtes afgenomen. De overige enquêtes
worden in het buitengebied afgenomen. ln 20182i1n 300 enquêtes afgenomen, ln 2018 is een telefonische enquête afgenomen. Anno 2022 is dat niet meer methodisch verantwoord gezien het beperkte aantal aansluitingen en met name de vergrijzing van het publiek dat nog wel telefonisch bereikbaar is. Wij kiezen daarom voor de representatieve aan-huis methode. Hierbij worden verspreid over de kernen en het buitengebied, huishoudens benaderd voor een face-to-face onderzoek. 2) On -site koopstromeno nderzoek o nder recreo nten (verblijfsrec reoti e)
Dit gebeurt door een face-to-face interview met gasten op de verschillende recreatieparken en campings
binnen de voormalige gemeente Landerd. ln 2018 waren dit de Heidebloem en in Schaijk, Maasoord in
Schailk en De Heische Tip in Zeeland. Wr.; kunnen in 2022 Vakantiepark Schalk daaraan toevoegen of inwisselen voor een andere accommodatie in Schaijk. In totaal worden 100 geslaagde enquêtes aígenomen, verspreid over de drie of vier belangrijkste verblijfsrecreatieve voorzieningen in de
voormalige gemeente Landerd. Voorbehoud moet gemaakl worden dat de exploitanten hun medewerkingverlenen. De gemeente dient hier een actief ondersteunende rol in te spelen. Aan de hand van capaciteit en bezettingsgraad van de verschillende verblijfsrecreatieve voorzieningen in de voormalige gemeente Landerd kunnen de totale koopstromen naar de verschillende kernen becijferd worden. Vragen hebben betrekking op:
lnwoners
' laatste aankoopplaats van relevante artikelgroepen (fosiek en online); . bezochte supermarlden (primair, secundair en tertiair); . gevolgen van de vestiglng van Aldi in Reek op het koopgedrag;
. huishoudensamenstell ing; . inkomen;
. leeftijd; . herkomst; Verbliifsrecrea nten
. lengte verblijf in aantal dagen/weken per jaar; ' wat en waar heeft men besteed aan relevante artikelgroepen (food, persoonlijke verzorging, mode, media) . welk deel van de levensmiddelen heeft men van huis meegenomen?; . verblijfsduur in weken/dagen per jaar;
. herkomst. De concept-vragenl ijsten word en voorgelegd aa n opd rachtgever.
Periode Bureau Strabo kan het onderzoek uitvoeren in juni (bewoners) en juli (verblrjfsrecreanten). Eind juli kan
Strabo de rapportage opleveren.
Ad 2 Aanpak bezoekersdata Methodiek Een aanvulling op de enquête is het feitellk meten van bezoekersaantallen en herkomst van bezoekers
aan supermarkten op basis van GPs-data via hyperfence technologie. Het voordeel van deze methode is
dat we binnen specifiek afgebakende gebieden (8 supermarkten in Schaijk, Reek, Zeeland en Grave) objectief het aantal bezoekers en de herkomst van deze bezoekers kunnen meten. ln aanvulling op de enquête biedt dit enkele voordelen;
.
r
Een enquête kan worden misbruikt door bewoners om wenselr.Jke antwoorden te creëren, zeker bij
gevoelige onderwerpen zoals deze. De GPS-data meet de feitelijke bewegingen. We meten ook herkomst en combinatiebezoeken (tussen supermarkten), waardoor meer inzicht
ontstaat in het feitelr.'1ke bezoekgedrag van inwoners aan supermarkten.
a
Doordat ook de bezoektijden per dag en per uur inzichtelijk zijn, krijgen we een beeld in hoeverre de Aldi (gelegen langs de doorgaande weg N324) na werktijd door woon-werk verkeer wordt bezocht
Toelichting GPS-data
Voor de locatiegegevens maken wtl gebruik van anonieme en geaggregeerde locatiedata (o.b.v. GPS) van Perfect Place. Gegevens zijn afkomstig van het
I
Perfect Place mobile panel wat bestaat uit miljoenen gebruikers van meerdere
I
apps die toestemming hebben gegeven om hun locatiegegevens te delen. Via een vernuftige hyperience technologie en een gevalideerde ophoging van de locatiedata, worden nauwkeurige schattingen van bezoekersaantallen en passanten verkregen. Behalve aantallen worden ook herkomst en bezoek-
frequenties te verkrijgen van vrijwel iedere locatie (vanaf ca. 8m2) in Nederland Het grote voordeel is dat we de supermarkt nauwkeurig en op maat kunnen
I
ÍÍtrt$ÍráÍllt
Ílilttit tRtftct Ít00t
afbakenen. Via een 'opt-in'hebben gebruikers van apps toestemming verleend voor het gebruik van hun locatie-
gegevens. Er worden alleen geaggregeerde gegevens gedeeld die nooit herleidbaar zUn tot individuele
appgebruikers (statistische anonimiteit). De privacyregels zijn geborgd in de processen zodat voldaan wordt aan de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de AVG. Periode De bezoekersdata geven inzicht in de historische situatie (per maand)van de periode vóór oktober 2021,
en de periode daarna (per maand). We beschouwen de lange periode mei 201 9 tot september 2022, waarbij we inzichtelijk kunnen maken hoe de Aldiwerd bezocht onder normale omstandigheden (zonder corona).
Ad
3 Gesprekken
Aanvullend op de geaggregeerde data die uit onderdeel 1 en 2 komen, is ook behoefte aan inzicht hoe
ondernemers individueel aankijken tegen de komst van Aldi in Reek. Daarbtj is van belang: - dat in Zeeland nog maar één supermarkt aanwezig is (Jumbo); - dat in Scharjk supermarkten zijn gewrlzigd (verhuizing en vergroting AH, formule wlziging Emté naar
Jumbo en naar verwachting minder toevloeiing uit Reek zullen hebben; - dat de supermarkten in Grave minder toevloeiing uit (met name) Reek zullen hebben, nu de inwoners
van Reek beschikken over een eigen supermarkt. De effecten zullen niet alleen effect hebben op supermarkten, maar ook op aanverwante branches als
versspeciaalzaken en drogisten, die voor hun functioneren (sterk) afhankelijk zijn van de aanwezigheid van supermarkten. Ons voorstel is om een 1 op 1 gesprek te voeren met de onderstaande ondernemers (zie tabel).
Seinpost benadert de ondernemers en plant de gesprekken in. ln het gesprek zullen wij met de
ondernemers spreken over de uitkomsten van de koopstromenmeting en het GPS-data onderzoek.
v.
{,
-?rf'9 ,,
HJ-
Vraag is of zij het beeld herkennen en hoe de nieuwe situatie voor hun winkel uitpah, in termen van bezoekersaantallen en omzetontwikkeling.
PLAATS
ONDERNEMER
REEIíZEELAND
ALDI,JUMBO, SLAGER|J VAN HAEREN, TRUIDVAT
SCHAUK
AH, JUMBO, BAKKER BONGERS, SCHOPPEMA
GRAVE
JUMBO, LIDL, AH, NETTOMMA
Analyse en voorlopig advies Analyse De resultaten uit de enquête, GPS-data en gesprekken zullen niet 1 op 1 Ínzicht geven in het werkelijke
effect van Aldi. lndien sprake is van verschuivingen kunnen ook andere zaken als oorzaakworden aangewezen. Hier zullen w1 zorgvuldÍg naar kijken. Uiteindelijk is het doel om de data te vertalen naar verschuiving van marKaandelen of omzetten, te herleiden tot de komst van Aldi in Reek. We moeten daartoe aanvullend gebruik maken van de volgende bronnen:
. r
KSO 2021 en omzetkentallen
voor vertaling naar bestedingen. Locatus voor inzicht in ontwikkeling winkelaanbod en leegstand.
Voorlopig advies De metingen en analyse worden zorgvuldig en helder uiteengezet om te kunnen toetsen in hoeverre Aldi Reek een negatief effect heeft op omliggende supermarkten (en dorpscentra). Als sprake is van een eflect
wordt ook geanalyseerd in hoeverre dit effect'aanvaardbaar ondernemersrisico' is. Minder bezoekers of een kleiner marktaandeel hoeft immers niet meteen te betekenen dat een supermarkt de deuren moet sluiten. Hetzelfde geldt voor andere winkels. Het onderzoek doet uiteindelijk uitspraak over de 'ruimtelijke aanvaardbaarheid'van de eÍÍecten, conform de Ladder voor duurzame verstedelijking. Op basis van gedegen analyse van de onderzoeken, wordt een voorlopig advies opgesteld over al dan niet verlengen van de ttldeltjke naar een permanente vergunning voor Aldi in Reek. Dit advies omvat een
korte rapportage van onderzoeksuitkomsten, de afiruegingen en een conclusie/advies en wordt opgeleverd in oktober 2022.
Vervolgonderzoek en definitief advies Het verdient aanbeveling snel door te pakken met uitvoering van beschreven onderzoeken en de gesprekken. De onderzoeken worden voor de zomer uitgevoerd, de gesprekken (hiervoor hebben we de
onderzoeksuitkomsten nodig) kunnen eind augustus /begin september as. worden gehouden Vervolgens verwachten wij de analyse en het advies eind september te kunnen afronden. Wij hebben gezamenlijk gesproken over de noodzaak van herhaling van deze meting, uitkomst was dat deze '1 -meting (uit te voeren driekwart jaar na opening) waarschijnlijk een goed beeld geeft van de wijzigingen in koopgedrag en verschuivingen in omzet, voor zover veroorzaakt door Aldi in Reek. Een integrale herhaling in 2023/2024 (een jaar voor verstrijken van de vergunningstermijn, november 2025) lijkt niet nodig. Wel achten wij het nodig om voorjaar 2024 door middel van een schouw ter plaatse (hoe staat het met de leegstand) en herhalingvan enkele (niet alle) gesprekken met ondernemers, een beeld te vormen van wijzigingen die na de 1-meting mogellk zUn opgetreden en de waarschijnlijke oorzaken. Op basis hiervan wordt een definitief advies opgesteld over al dan niet verlengen van de tijdelijke naar een permanente vergunning voor Aldi in Reek. Het definitief advies omvat een beknopte notitie met een
motivatie om al dan niet af te wijken van het voorlopig advies en wordt opgeleverd vóór de zomer van 2024, zodatvoldoende tijd resteert voor Aldi om een vertrek dan wel definitieve winkel voor te bereiden.
Uitvoering, kosten Voor dit onderzoek zetten wij .Jan-Willem Speetjens in, senior-adviseur met zeer ruime ervaring met winkelmarktonderzoek en in gemeente Maashorst al langer brl het Aldi-vraagstuk betrokken. Voor zijn CV verwijzen wij u naar onze site www.seinpost.com. De concept-rapportage (voorlopig advies) zal eind september 2022bij u worden aangeleverd; het
deíinitieve advies volgt in juni 2024. Eén correctieronde is inbegrepen btl de prijs. Extra overleg of extra werkzaamheden worden op uurbasis verrekend, echter alleen na schriftelijke bevestiging door de opdrachtgever. Wij hanteren een tarief van € 140,- per uur, exclusief 21 0/o BTW De kosten voor dit advies zijn als volgt begroot:
ONDERDEEL
KOOPSTROMEN METING
GPS ONDERZOEK
TOELICHTING
UITVOERING QOP IDENïIEKE
wljzE ALs 2018 UITVOERING MIDDELS GPS DATA
KOSTEN (g
PLANNING
7.100
JUNI
6.250
JUNI
1.400
JUNI
4.200
AUGUSTUS/SEPTEMBER
AFSTEMMEN MET STRABO EN BEGELEIDING KSO EN
PERFECT PLACE INCL. BÊPALEN
GPS ONDEMOEK POLYGONEN
12 GESPREKKEN, INCL. GESPREKKEN
INPLANNEN EN VERSLAG
ffi ANArvsE eru voonropie .nnrnrvse AEbDATÀ AFwEGTNG.
.
, :.
..'1',-;..
jtt . -t s;,
I ,.l;
,
sEFrEgFFSfqRrq&EB
epviÈs
:
SCHOUW, GESPREKKEN
r.:/..a,:.1:.
.
-
SCHOUW + 6 GESPREKKEN,.INcL
INPLANNEN EN VERSLAG
?OTA*L
2.660
vooRJMR 2024
?.4.t3A
De kosten bedragen in totaal €24.130,=. Alle bedragen zijn exclusief 2lo/oBfW.Gefactureerd wordt in
twee termÍjnen:
-
600/o bij aanvang van de werkzaamheden; 400/o bij aanleveren
concept rapportage.
Op opdrachten en offertes van Seinpost Adviesbureau BV zrln onze algemene voorwaarden van
toepassing. Deze zijn bijgevoegd. lndien u akkoord gaat met deze oflerte ontvangen wijgaarne een ondertekend exemplaar retour.