CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 behorende bij Verordening geurhinder en veehouderij Interim geurgebiedsvisie Maashorst

Raadsvergadering 16 november 2023, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Harmonisatie milieuregelgeving38.859 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Bijlage 2 behorende bij Verordening geurhinder en veehouderij Gemeente Maashorst: Interim geurgebiedsvisie november 2023 Zaakdossier: 42686-2023

1

Inhoudsopgave Deze interim geurgebiedsvisie bestaat uit: 1. Geurgebiedsvisie 2014 Gemeente Landerd (pagina 3). Deze gebiedsvisie is van toepassing voor het grondgebied van de voormalige Gemeente Landerd. 2.

Ontwerp geurgebiedsvisie 2016 Gemeente Uden (pagina 92). Deze geurgebiedsvisie is van toepassing voor het grondgebied van de voormalige Gemeente Uden.

2

Geurgebiedsvisie 2014 Gemeente Landerd

PARDO P&A 's- Hertogenbosch, 18 december 2014

Ons kenmerk: 74000949

opdrachtgever Project Projectnummer status datum auteurs

autorisatie ODBN Postbus 88 5430 AB Cuijk (0485) 338300 info@odbn.nl www.ODBN.nl

: Gemeente Landerd : Geurgebiedsvisie 2014 gemeente Landerd : 74000949 : Definitief : 18 december 2014 : Dhr. S. Hermsen (ODBN) : Dhr. F. Stouthart (ODZOB) : Mevr. L. Geelen (GGD bureau GMV) : Dhr. M. van Rijn

SAMENVATTING De gemeente Landerd telt 178 veehouderijen. De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) stelt de gemeente in staat om in geurverordening geurnormen of afstanden vast te leggen voor gebruik bij de vergunningverlening. Hiermee heeft de gemeente een sturingsinstrument in handen om de geuremissies uit stallen te limiteren. Daarmee kan worden voorkomen dat nieuwe geuroverlast ontstaat als gevolg van een individueel bedrijf en als gevolg van cumulatie van geuremissies van meerdere bedrijven. De Wgv respecteert de vergunde rechten van veehouderijen. Voor bedrijfsontwikkeling bij overbelaste situaties kent de Wgv een zogenaamde 50% regeling die op de lange termijn de overbelasting wegneemt1. Aanleiding De gemeente heeft op 22 mei 2008 een geurverordening en bijbehorende geurgebiedsvisie vastgesteld. Dit gemeentelijke geurbeleid is een aantal maal geëvalueerd. Ook is een milieueffectrapportages (m.e.r.) opgesteld en een gezondheidseffectscreening (GES) gemaakt voor het bestemmingsplannen Buitengebied en Graspeel. De onderzoeken laten zien dat er lokale knelpunten zijn met geur en dat de geuremissies op veehouderijen nog kan toenemen waardoor de geursituatie c.q. het woon- en leefklimaat kan verslechteren. Door de aanwezigheid van veehouderijen kan geurhinder optreden. Geurhinder is de laatste jaren steeds meer in verband gebracht met volksgezondheid.

Het optreden van geurhinder is afhankelijk van de geurbelasting, maar is ook subjectief en persoonsgebonden waarbij meerdere factoren een rol spelen (zie paragraaf over geur en gezondheid). De gezondheidsraad adviseert gemeenten om, in afwachting van een concreet toetsingskader volksgezondheid, gebruik te maken van de mogelijkheden die de Wgv biedt om daar waar nodig strengere geurnormen te gaan hanteren. In verband met de transitie naar een zorgvuldige veehouderij heeft de provincie in maart 2014 in de Verordening ruimte geurnormen opgenomen om cumulatieve achtergrond geurbelasting binnen de perken te houden. De “Nadere Afspraken van het Brabant Beraad” moeten er toe leiden dat de overbelaste situaties als gevolg van de veehouderij in 2020 zijn weggenomen (de aanpak voor urgentiegebieden). In verband met geschetste nieuwe ontwikkelingen en inzichten heeft de gemeenteraad de volgende besluiten genomen: • een aanhoudingsbesluit als bedoeld in artikel 7 Wgv (18 september 2013) om ongewenste ontwikkelingen van veehouderijen tijdens het voorbereiden van de nieuwe geurverordening te voorkomen; • het ‘Plan van aanpak herziening geurgebiedsvisie en geurverordening’ vastgesteld (30 januari 2014) en daarmee besloten om onderzoek te laten uitvoeren naar de actualisatie van het geurbeleid.

1

50% regeling: de emissiereductie die wordt bereikt met het toepassen van een emissiearm systeem bijvoorbeeld een luchtwasser - mag voor de helft worden gebruikt voor het houden van meer dieren, de andere helft komt ten goede aan het verlagen van de geuruitstoot. Daarbij is het niet verplicht direct aan de norm te voldoen, deze mag nog steeds worden overschreden. Bij meerdere opvolgende bedrijfsontwikkelingen zal op de lange termijn stapsgewijs de norm worden benaderd. 4

Opdracht aan omgevingsdiensten en GGD De gemeente heeft de omgevingsdiensten ODBN (voorheen RMB) en ODZOB (voorheen SRE Milieudienst) en het Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid GGD’en Brabant/Zeeland de opdracht gegeven de geurgebiedsvisie en geurverordening te actualiseren. De voorliggende rapportage is het gezamenlijk resultaat van de samenwerking van genoemde organisaties. Aanpak Bij de actualisatie zijn de normen uit de huidige geurverordening tegen het licht gehouden. De geurspecialisten van de ODBN, de ODZOB en het Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid GGD’en Brabant/Zeeland vormden het projectteam dat de werkzaamheden heeft uitgevoerd. Bij de uitvoering is veel aandacht aan het proces besteed. Enerzijds via informatiebijeenkomsten en anderzijds via de participatie in de klankbordgroep. Proces Bij de totstandkoming van de geurgebiedsvisie heeft een klankbordgroep van belanghebbende veehouders, burgers en natuur- en milieuorganisaties gefunctioneerd. Er werd van de deelnemers geen besluit verwacht. Van hen werd gevraagd zich een mening te vormen over het (toekomstige) geurbeleid van de gemeente op grond van feiten en inzichten. Daarmee had de klankbordgroep een adviserende rol.

In de klankbordgroep waren vertegenwoordigd: • de sector (ZLTO) met 2 leden; • natuur- en milieuorganisaties (Stichting Natuur en Milieu Landerd) met 2 leden; • de Wmo Adviesraad met 1 lid; • de burgers met 2 leden. De wethouder van de gemeente, de heer Van Dongen, fungeerde als voorzitter (na de gemeenteraadsverkiezingen opgevolgd door de heer H. Vereijken). De klankbordgroep is zes avonden bij elkaar geweest. De leden hebben bijgedragen aan de controle en vaststelling van de uitgangspunten en hebben hun advies gegeven over de geurnormen. Vragen die door de klankbordgroepleden buiten de vergaderingen om aan de projectgroep werden gesteld, zijn beantwoord en verwerkt in de overlegverslagen. Verslagen van de bijeenkomsten van de klankbordgroep zijn, na goedkeuring door de klankbordgroep vastgesteld. Deze verslagen zijn in bijlage XVIII opgenomen. Doel van de actualisatie geurgebiedsvisie en geurverordening Het doel van de actualisatie is beschreven in het ‘Plan van aanpak herziening geurgebiedsvisie en geurverordening’: - een geurnormenset (voorgrondbelasting) bepalen om het aantal geurgehinderden terug te dringen tot ten minste het aantal zoals aanwezig op peildatum 22 april 2005 (vaststelling reconstructieplan). In het buitengebied is een hoger beschermingsniveau gewenst dan nu het geval is.

Gestreefd wordt naar een geurnorm van ten hoogste 10 ouE/m3 voorgrondbelasting, conform het advies van de Stuurgroep dynamisch platteland;

5

-

-

minimale afstanden tussen geurgevoelige objecten en veehouderijen bepalen voor diercategorieën waarvoor geen geurnormen gelden (melkrundveebedrijven en nertsenhouderijen); de belangrijkste geurknelpunten in de gemeente wegnemen; het aspect gezondheid moet een belangrijke rol spelen in het geurbeleid; in de geurgebiedsvisie de gecumuleerde geurbelasting (achtergrondniveau, cumulatie) opnemen, waarvan in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen, nieuwbouw van woningen, vestiging van bedrijven en recreatievoorzieningen (de zogenaamde omgekeerde werking) maximaal sprake mag zijn.

Afbakening De geurgebiedsvisie en verordening worden opgesteld binnen de kaders van de Wet geurhinder en veehouderij. Deze wet heeft alleen betrekking de geuremissies uit stallen. De geuremissies van andere bronnen op het bedrijf zoals brijvoerverstrekking behoren niet tot de reikwijdte van de wet. Voor geuremissies van brijvoer is in deze geurgebiedsvisie een aanbeveling opgenomen. Ook mestverwerking behoort niet tot de reikwijdte van de wet, maar voor mestverwerkingsinstallaties zijn uit de vergunningen wel geuremissiegegevens bekend en verwerkt in deze geurgebiedsvisie. De Wgv maakt onderscheid in bedrijven met dieren waarvoor een emissiefactor is vastgesteld en bedrijven met dieren waarvoor geen emissiefactor is vastgesteld. Voor deze laatste groep wordt bij de vergunningverlening de geurbelasting niet met een geurberekening vastgesteld, maar gelden minimale vaste afstanden tussen bedrijf en geurgevoelig object. Om de invloed van deze laatste diercategorieën (zoals melkvee, paarden en nertsen) op de geurbelasting te bepalen, zijn emissiewaarden herleid op basis van overeenkomende diercategorieën en recent onderzoek van de Wageningen Universiteit. Het onderzoek naar de noodzaak tot actualisatie van de geurnormen heeft alleen betrekking op de bedrijven met dieren waarvoor een emissiefactor is vastgesteld. Op grond van de Wgv.

mogen in een geurverordening alleen geurnormen worden vastgesteld voor diercategorieën met een emissiefactor (dit zijn de intensieve veehouderijen met varkens en kippen). Voor melkvee en nertsen zijn de aan te houden afstanden berekend op basis van emissiewaarden die zoals gezegd zijn herleid op basis van overeenkomende diercategorieën en recent onderzoek van de Wageningen Universiteit. Kaders De gebiedsvisie moet voldoen aan de eisen en randvoorwaarden die zijn gesteld door de wetgever, de provincie Noord-Brabant en de gemeente zelf. De landelijke kaders zijn opgenomen in de Wet geurhinder en veehouderij, het Activiteitenbesluit milieubeheer en het Besluit huisvesting veehouderij. Vanuit de provincie zijn de relevante kaders voor het geurbeleid onder andere de Reconstructieplannen, de Verordening ruimte 2014, de Verordening Stikstof en Natura 2000. De gemeente zelf voert beleid ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkeling en heeft in 2008 een eerste geurgebiedsvisie en geurverordening vastgesteld. Veel van deze kaders leiden tot het toepassen van emissiearme technieken. Daarmee is rekening gehouden bij het vaststellen van de uitgangspunten voor deze geurgebiedsvisie.

6

Uitgangspunten Op basis van het plan van aanpak, wensen en aandachtspunten zijn de uitgangspunten in overleg met een klankbordgroep vastgelegd. Samengevat zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. Gebiedsindeling Op basis van het huidige of gewenste beeld van een gebied is de gemeente ingedeeld. Per gebied is een passende geurnorm onderzocht. De onderzochte normstelling is gedifferentieerd voor de volgende gebieden: de woonkernen, recreatiegebieden, bedrijvenen industrieterreinen en het buitengebied. Woon- en leefklimaat (ijkpunten). Per gebied zijn de volgende ijkpunten voor het woon- en leefklimaat gehanteerd voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat: • voor de woonkernen een maximaal hinderpercentage van 12%, dit komt overeen met een maximale achtergrond geurbelasting van 10 odour units (ouE/m3); • voor het buitengebied een maximaal hinderpercentage van 20%, dit komt overeen met een maximale achtergrond geurbelasting van 20 odour units (ouE/m3). Deze is hoger dan in de kernen omdat verondersteld wordt van geurhinder het buitengebied meer wordt geaccepteerd. De hoogte van bovenstaande waarden zijn door het Implementatieteam Wgv ontleend aan het geurhinder onderzoek van PRA-odournet. Een onderzoek dat de basis legt voor de beoordeling van het woon- en leefklimaat onder bijlage 6 en 7 van de Wgv.

Daarin is ook RIVM en GGD-richtlijn voor de geurhinder en milieukwaliteit verwerkt (inmiddels ingetrokken). Indeling in geurklassen Om de achtergrond geurbelasting in verband te brengen met de kwaliteit van het woon- en leefklimaat is voor de geursituatie per gebied een onderverdeling gemaakt in de volgende categorieën: • optimaal: het woon- en leefklimaat is gezien de functie passend; • aandachtsklasse: het woon- en leefklimaat is gezien de functie niet optimaal en verdient daarom aandacht. De geurbelasting ligt net onder de grenswaarde waarbij sprake is van een knelpunt. De geursituatie wordt hier als redelijk beschouwd; • niet aanvaardbaar: het woon- en leefklimaat is gezien de functie niet aanvaardbaar, het betreft waarden voor de achtergrondbelasting die hoger zijn dan de hiervoor aangehaalde ijkpunten. Tabel 0.1: Gehanteerde gebiedsindeling, geurklassen en geurhinderniveaus. 3 Gebied achtergrondbelasting in odour units (ouE/m ) Woongebieden Bedrijventerreinen Recreatiegebieden Buitengebied

optimaal

aandachtsklasse

niet aanvaardbaar

0-6 0-10 0-10 0-14

6-10 10-14 10-14 14-20

>10 >14 >14 >20

7

Geurberekeningen Voor het uitvoeren zijn de volgende geurberekeningen uitgangspunten gehanteerd: • het veehouderijbestand met vergunde geuremissies (dit bestand is besproken met de klankbordgroep en aangepast); • in het vergunningenbestand bevinden zich naast de veehouderijen uit Landerd ook de veehouderijen binnen een straal van 2 km in de naburige gemeenten (Bernheze, Grave, Sint Anthonis, Mill en Sint Hubert, Oss en Uden); • de geurgevoelige objecten (gebouwen zoals woningen, kantoren, werkplaatsen, vakantiehuisjes etc.) zijn geïnventariseerd om in de analyses over de geurbelasting mee te nemen. Het totaal aantal geurgevoelige objecten in de gemeente Landerd bedraagt 6.394. Geuronderzoek: huidige geursituatie, referentie, ontwikkelscenario’s en afstanden Het geuronderzoek in deze geurgebiedsvisie betreft drie onderdelen: I. Het vergelijken van de huidige geursituatie (peildatum 6 februari 2014) met die van 2005 (peildatum 22 april 2005). Uit deze vergelijking moet blijken of de geursituatie sinds het vaststellen van het reconstructieplan is verbeterd, is verslechterd of gelijk is gebleven. In de berekeningen zijn ook de dieren waarvoor geen wettelijke emissiefactor is vastgesteld (melkrundvee, nertsen, paarden, konijnen) meegenomen.

Voor melkvee zijn twee varianten berekend, een op basis van herleiding van de emissiefactor (van vleesvee) en een op basis van een meetrapport van de Wageningen Universiteit (een gemeten waarde die door deskundigen wordt betwijfeld en door de provincie niet wordt geaccepteerd voor gebruik bij de geurmonitoring). II. Het bepalen van andere voorgrond geurnormen voor de intensieve veehouderij (ten behoeve van de vergunningverlening). Hiervoor zijn ontwikkelscenario’s opgesteld met verschillende sets geurnormen (zie tabel 0.2). Tabel 0.2: ontwikkelscenario’s 3

gebied Schaijk Reek Zeeland kernrandzones Schaijk, Reek, Zeeland ’t Oventje Voederheil II overige bedrijventerreinen buitengebied 23 NW buitengebied 24 NO buitengebied 25 MW buitengebied 26 MO buitengebied 27 ZW buitengebied 28 ZO recreatiegebieden

huidig 2 3 2/3 12/2/3 3 6 3 12/14 12 12 12 12 12/14 12

geurnorm in ouE/m 2 en 10 1 en 8 2 1 2 1 2 1 10 8 2 6 2 10 10 10 10 10 10 10

1 6 1 8 8 8 8 8 8 8

1, 5 en 8 1 1 1 5 1 6 1 8 8 8 8 8 8 8

Verondersteld is dat de veehouderijen kunnen doorgroeien, zover het bouwblok hiervoor nog ruimte biedt en/of de geurnormen dit toelaten. Voor bedrijven die de geurnormen overschrijden is een geurreductie toegerekend op grond van de 50% regeling. Voor bedrijven die voornemens zijn te stoppen en stoppersmaatregelen toepassen (Actieplan ammoniak), is een geurreductie van 30% toegerekend. In de 8

ontwikkelscenario’s is ervan uitgegaan dat alle bedrijven hun ontwikkelingsruimte benutten (in de praktijk zal dit niet het geval zijn), maar met deze benadering wordt zichtbaar waar de potentiële knelpunten liggen en waar mogelijk een verbetering van de geursituatie kan optreden. III. Het bepalen van afstanden naar geurgevoelige objecten voor de melkveehouderij en nertsenhouderij. Voor beide diercategorieën kent de wet geen emissiefactoren en hanteert de Wgv afstanden. Inmiddels zijn er wel emissiewaarden uit onderzoek van de Wageningen universiteit bekend (deze zijn echter niet wettelijk vastgelegd als emissiefactor). Op basis van de meest recente wetenschappelijke inzichten zijn de emissiewaarden van de Wageningen universiteit gebruikt om de afstanden te bepalen tot een geurgevoelig object (ten behoeve van de vergunningverlening). Bovenstaande geuronderzoeken geven ook de gewenste informatie voor het beoordelen van andere aspecten die in het plan van aanpak van de gemeente en de hiervoor aangehaalde doelstellingen zijn beschreven. Geur en gezondheid Het aspect gezondheid moet een belangrijke rol spelen in het geurbeleid van de gemeente. De invulling daarvan is verzorgd door GGD-bureau GMV.

Naast het bijwonen van klankbordgroepoverleggen en het informeren van de gemeenteraad en de klankbordgroep, heeft het GGD-bureau GMV voor de gebiedsvisie een hoofdstuk over gezondheid opgesteld. Dit bevat een beschouwing op de gezondheidsaspecten van geur en andere gezondheidsaspecten samenhangend met de intensieve veehouderij. Daarnaast geeft het GGD-bureau GMV haar visie op het proces en de voorgesteld normen en afstanden. De belangrijkste punten zijn hieronder samengevat. Gezondheid in relatie tot geurhinder en andere gezondheidsaspecten intensieve veehouderij Het meest voorkomende en beschreven gezondheidseffect van geur is (ernstige) hinder. Dit kan leiden tot verstoring van gedrag en activiteiten en stressgerelateerde somatische gezondheidsklachten. Of de hinder ook tot gezondheidsklachten leidt, is persoonsgebonden en afhankelijk van de persoonlijke ‘stressverwerking’ ofwel ‘coping’. Hoe hinderlijk mensen een geur vinden is subjectief en persoonsgebonden en hangt ondermeer af van: de aangenaamheid, de duur, frequentie en intensiteit van de geur, de gewenning, het tijdstip en de vermijdbaarheid van de blootstelling. Naast geurhinder spelen ook andere gezondheidsaspecten een rol rondom intensieve veehouderij. In algemene zin kan men verwachten dat met een afname van geur ook de uitstoot van andere componenten in enige mate zal afnemen.

Echter, in welke mate dat geldt voor biologische componenten, zoals endotoxinen en zoönosen is niet duidelijk. Indien de gemeenten dergelijke andere risico’s wil beperken zal hiervoor aanvullend beleid opgesteld moeten worden. De GGD benadrukt dat de bezorgdheid over andere gezondheidsrisico’s er toe kan leiden vaker geurhinder wordt ervaren. Geur heeft vaak een signaalfunctie welke bij de intensieve veehouderij in verband wordt gebracht met mogelijke gezondheidsrisico’s. Communicatie van de gemeente (en bedrijven) over de wijze waarop gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk worden beperkt en kan er toe leiden dat minder geurhinder wordt ervaren.

9

Proces en voorgestelde normen en afstanden De GGD complimenteert de gemeente met de gekozen insteek en zorgvuldige uitvoering van het proces dat heeft geleid tot de geurgebiedsvisie en –verordening (opdracht op basis van het plan van aanpak, inzet professionals, raadplegen klankbordgroep, verzamelen van accurate gegevens, analyse van effecten naar deelgebieden). Ten aanzien van voorgestelde opties voor normen en afstanden geeft de GGD het volgende aan: • De gekozen weg van strengere normen voor geurbelasting past in de lijn die geschetst is in het adviesrapport van de Gezondheidsraad en het kabinetsstandpunt. • De voorgestelde normen zijn gericht op het voorkómen dat percentages van geurgehinderden oplopen tot boven de gezondheidskundige grenswaarden in nietagrarisch gebied (12%) en agrarisch gebied (17 of 20%). Gezien de gerezen twijfel over de actualiteit van de relatie tussen geurbelasting en geurhinder en de classificering zoals weergegeven in bijlage 6 en 7 van de Wgv, geeft de GGD haarvoorkeur aan het vaststellen van de lagere norm van 1 ouE/m3 voor de woonkernen en 8 ouE/m3 voor het buitengebied. • De voorgestelde afstanden voor melkvee beschouwt de GGD dan ook als een elegant alternatief.

• De GGD adviseert om het voorzorgprincipe te hanteren en bij bedrijven met 6000 fokteven of minder de minimumafstanden uit de Wgv te handhaven en bij bedrijven met meer dan 6.000 fokteven de minimumafstanden te verruimen zoals voorgesteld. • De GGD adviseert om ook een norm voor de achtergrondbelasting vast te stellen voor zowel vergunningverlening als de ‘omgekeerde werking’. De GGD adviseert om de hoogte van deze norm voor achtergrondbelasting afhankelijk te maken van gebiedstype. Dit punt in de aanbevelingen verwerkt. • De GGD adviseert de gemeente om de kaarten met cumulatieve geurbelasting continu te actualiseren en ter beschikking te stellen voor vergunningverlening, én er op toe te zien dat de cumulatieve geurbelasting inclusief melkvee gehanteerd wordt. De GGD adviseert om dit vast te leggen in lokaal beleid indien noodzakelijk. Dit punt verwerkt in de aanbevelingen. • De GGD benadrukt de gerezen twijfel over de actualiteit van de relatie tussen geurbelasting en geurhinder en de classificering zoals weergegeven in bijlage 6 & 7 van handreiking Wgv. De daarbij gehanteerde kwaliteitscriteria voor geurhinder zijn van het RIVM en gebaseerd op de GGD-richtlijn voor geurhinder. Deze GGD-richtlijn is inmiddels ingetrokken (15-5-2014) en zal worden geactualiseerd. De GGD verwacht dat in het eerste kwartaal van 2015 de nieuwe inzichten worden gepubliceerd.

Verwacht wordt dat geurhinderrelaties naar beneden worden bijgesteld (bij lagere geurbelasting een grotere hinder en een slechtere milieukwaliteit dan in bijlage 6 & 7 uit de handreiking Wgv is weergegeven). De GGD onderschrijft de afspraak in de klankbordgroep om deze nieuwe inzichten te betrekken bij de behandeling van de ontwerp-geurgebiedsvisie in de gemeenteraad (of eerder als dat mogelijk is in een voorbereidende raadsvergadering/ podiumbijeenkomst). Dit punt verwerkt in de aanbevelingen over het omgaan met nieuwe inzichten van de GGD aangaande geurhinderrelaties. 10

•

Er bestaan knelpunten die niet worden opgelost met het vaststellen van een geurgebiedsvisie. De GGD dringt aan dat in knelpuntsituaties naar een oplossing wordt gezocht in samenspraak met (vermoedelijke) veroorzakers en omwonenden. Mogelijk bieden het Provinciale Urgentieteam of de Subsidieregeling knelpunten platteland Noord-Brabant (C2103011) daarvoor ruimte. Inmiddels is dit punt verwerkt in de aanbevelingen.

Conclusies geuronderzoek en voorstellen voor andere geurnormen en afstanden Uit de vergelijking van de geursituatie van 2005 en 2014 blijkt dat in de meeste gebieden geen toename van de geurbelasting op geurgevoelige objecten heeft opgetreden. In de gebieden waar zich wel een toename heeft voorgedaan, wordt dit veroorzaakt door de melkrundveebedrijven. De andere normen voor de intensieve veehouderijen moeten erop toezien dat geen toename ten opzichte van de huidige situatie kan optreden om te voldoen aan de ambitie van de gemeente. Andere geurnormen voor de intensieve veehouderij Voor het gaan hanteren van andere geurnormen (voorgrondbelasting) bij de vergunningverlening zijn drie opties voorgesteld met bijbehorende motivering. 1. Optie 1: normenset 2 en 10 ouE/m3 Over het algemeen blijft de geursituatie gelijk of verbetert enigszins door de normen 2 en 10 ouE/m3 te hanteren. Deze normenset zorgt er dus voor dat de geursituatie niet slechter wordt dan in 2005. Deze normenset hanteert een geurnorm van 1 ouE/m3 voor de woonkern Zeeland omdat deze ter plaatse perspectief biedt op een beter woon- en leefklimaat. Voor bedrijventerrein Voederheil II geldt een norm van 6 ouE/m3 om ontwikkelingen op het terrein niet te frustreren.

Deze normenset biedt nog ruimte voor ontwikkeling van veehouderijbedrijven zonder dat daarbij het woon- en leefklimaat op een groot aantal objecten zal verslechteren. 2. Optie 2: normenset 1 en 8 ouE/m3 Evenals optie 1 zorgt deze tweede normenset er voor dat de geursituatie niet slechter wordt dan in 2005. Het hanteren van deze scherpere normen levert ten opzichte van optie 1 voor de woonkernen en het buitengebied geringe winst op. Een geurnorm van 8 ouE/m3 in het buitengebied is wel redelijk effectief voor het verbeteren van het woon- en leefklimaat op de verblijfsrecreatieve terreinen. Daartegenover beperkt de norm van 8 ouE/m3 in het buitengebied veehouderijen meer in de ontwikkelingsmogelijkheden. De emissieruimte op de bedrijven wordt verlaagd, zodat 18 veehouderijen geen emissieruimte overhouden en alleen nog met de 50% regeling uit de Wgv kunnen uitbreiden (bij de normenset van optie 1 betreft dit 9 bedrijven). Naast inhoudelijke reden kan ook de eenduidigheid in het geurbeleid als reden worden genoemd om voor de woonkernen eenzelfde beschermingsniveau te kiezen. Ook speelt een rol dat in de grensgebieden met andere gemeenten de achtergrondbelasting en het bijbehorende woon- en leefklimaat mede wordt bepaald door veehouderijen net buiten de gemeentegrens.

Een geurnorm 8 ouE/m3 in het buitengebied kan de ontwikkeling van veehouderijen net buiten de gemeentegrens enigszins afremmen (in het kader van deze geurgebiedsvisie is dit effect echter niet onderzocht).

11

3. Optie 3: normenset 2 en 9 ouE/m3 Net als in optie 1 hanteert deze normenset een geurnorm van 1 ouE/m3 voor de woonkern Zeeland en een geurnorm van 2 ouE/m3 voor de woonkernen Reek en Schaijk. Het verschil met de opties 1 en 2 betreft de geurnorm voor het buitengebied: 9 ouE/m3 in plaats van 10 of 8 ouE/m3 onder de opties 1 of 2. Optie 3 is niet doorgerekend en is een tussenvariant van optie 1 en 2 voor wat betreft de geurnorm voor het buitengebied. De optie 3 is ingevoegd mede naar aanleiding van de brede, open dialoog tussen ZLTO (veehouders) en de gemeenteraad (zie pagina 13). Naar aanleiding daarvan is besloten om de norm dat geurnorm van 1 ouE/m3 te handhaven omdat deze ter plaatse perspectief biedt op een beter woon- en leefklimaat. Dit laatste is slechts beperkt het geval voor de woonkernen Schaijk en Reek. Daarom volstaat een geurnorm 2 ouE/m3 voor beide woonkernen. Met deze optie 3 wordt de norm aangescherpt in de gebieden waar dit het meest effect sorteert (met name de kern Zeeland). In het buitengebied vormt deze optie een compromis tussen de ontwikkelingsruimte van de bedrijven en de kans op geurhinder door omwonenden. Wat betreft de geurnormen voor de voorgrondbelasting heeft de GGD haar voorkeur uitgesproken voor deze tweede optie met lagere normen dan optie 1.

Dit uit het oogpunt van gezondheid, met in gedachte dat er twijfels zijn gerezen over de actualiteit van de relatie tussen geurbelasting en geurhinder en de classificering zoals weergegeven in bijlage 6 en 7 van de Wgv.

Andere afstanden voor de melkveehouderij en nertsenhouderij Voorgaande geurnormen hebben betrekking op de vergunningverlening voor de intensieve veehouderij (varkens, kippen en vleesvee). Voor andere diercategorieën zijn geen geuremissiefactoren beschikbaar en biedt de Wgv geen mogelijkheid om met geurnormen vergunning te verlenen. Vergunningen worden dan verleend met in achtneming van (vaste) afstanden. Uit het geuronderzoek is gebleken dat andere diercategorieën dan de intensieve een lokaal een belangrijke bijdrage leveren aan de achtergrond geurbelasting. Om rekening te houden met invloed van de geuremissies van melkveehouderijen en nertsenhouderijen zijn voorstellen opgenomen voor het hanteren van andere afstanden. • Melkrundveehouderij De voorgestelde vaste afstanden hebben als uitgangspunt ‘normale’ melkveehouderijen (familiebedrijven) niet met grotere aan te houden afstanden te belasten en voor deze bedrijven de standaard vaste afstanden uit de Wgv te (blijven) hanteren. Hiervoor is een omvang van 100 stuks ouderdieren aangehouden. Boven de 100 dieren wordt de afstand stapsgewijs vergroot en zijn gebaseerd op berekeningen van de afstanden met gebruikmaking van een emissiefactor van 35,6 ouE/s tot 200 en 300 dieren en een emissiefactor van 165,5 ouE/s tot 300 en 500 dieren en meer.

Naar aanleiding van de raadsvergadering van 9 september 2014 is in het voorstel een reductie van afstanden toegevoegd voor emissiearme stallen. Bij het toepassen van emissiearme huisvesting van melkvee (en zoogkoeien en fokstieren en overig rundvee ouder dan twee jaar) wordt een reductie op de afstand van 50% gehanteerd, zover de minimale afstand uit de Wgv niet wordt onderschreden. In tabel 0.3 is het voorstel voor de nieuwe vaste afstanden weergegeven.

12

Tabel 0.3: voorstel nieuwe vaste afstanden melkrundveehouderij (aantal melk-, kalf-, zoogkoeien en fokstieren; jongvee niet meegeteld). aantal dieren afstand tot object afstand tot object (ouderdieren) buiten de kom binnen de kom traditionele meer dan alle meer dan alle 50% van de ouderdieren huisvesting 50% van de ouderdieren ouderdieren emissiearm ouderdieren emissiearm emissiearm gehuisvest* emissiearm gehuisvest* gehuisvest* gehuisvest* 100 50 m 50 m 50 m 100 m 100 m 100 m 101 - 200 65 m 50 m 50 m 200 m 100 m 100 m 201 – 300 100 m 75 m 50 m 250 m 200 m 125 m 301 – 500 300 m 225 m 150 m 900 m 675 m 450 m > 500 500 m 375 m 250 m 1.300 m 975 m 650 m * Bij het bepalen van dit percentage worden de afkalfstal, de ziekenstal en aparte huisvesting voor hoogdrachtige koeien buiten beschouwing gelaten. traditionele huisvesting

•

Nertsenhouderij Voorgesteld wordt om voor nertsen, in afwijking van de Wet geurhinder en veehouderij, de vaste afstanden vast te stellen voor meer dan 6.000 fokteven zoals weergegeven in tabel 0.4. Tot 6.000 fokteven worden de afstanden uit de Wgv aangehouden, conform het advies van de GGD.

Tabel 0.4: Voorgestelde afstanden en vaste afstanden uit de Wet geurhinder en veehouderij. Situatie 1-1.000 175

geurgevoelig object binnen de kom* geurgevoelig object buiten de kom emissiearm 75 traditioneel* 100 * waarden komen overeen met de waarden uit de Wgv

vaste afstand in meter per aantal fokteven tot 1.500 tot 3.000 tot 6.000 tot 9.000 200 225 250 275 100 125

125 150

150 175

185 200

tot 12.000 300 219 225

Keuze van het college In het coalitieprogramma 2014 – 2018 van de gemeente Landerd is vastgelegd dat de gemeente optimaal gebruik maakt van diens ruimte om zelf de regie te voeren op de invulling van beleid met betrekking tot het buitengebied, zodat ze niet afhankelijk is van (veranderende) landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Bij het veehouderijbeleid is volksgezondheid het allergrootste uitgangspunt. Het vaststellen van een lokaal geurbeleid waarmee bestaande knelpunten kunnen worden opgelost en omwonenden voldoende beschermd zijn tegen geuroverlast van nieuwe ontwikkelingen is daarbij een belangrijk onderdeel. Op 20 november 2014 heeft een brede, open dialoog tussen ZLTO (veehouders) en de gemeenteraad plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst stonden de beleidsnota Zorgvuldige veehouderij 2014 en onderhavige geurverordening centraal. De uitkomsten van deze dialoog zijn betrokken bij de definitieve besluitvorming over de stukken die ter vaststelling aan de gemeenteraad zijn aangeboden. Tijdens de dialoog heeft de ZLTO aan de hand van een aantal casussen laten zien wat de geurnormen en vaste afstanden uit de ontwerp geurverordening kunnen betekenen voor specifieke bedrijfslocaties. Praktische en economische belemmeringen als gevolg van deze normen kunnen bedrijfsontwikkelingen, en daarmee ook de geurreductie, in sommige gevallen in de weg staan. 13

Daarnaast zijn de uitkomsten van de Voorbereidende Vergadering van 26 november 2014 betrokken bij de definitieve besluitvorming over de stukken die ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. Tijdens de Voorbereidende Vergadering hebben de fracties van de coalitiepartijen, met uitzondering van de VVD, aangegeven de geurnormen ten opzichte van het ontwerp te willen wijzigen. Deze zouden dan moeten luiden: 1 ouE/m3 voor Zeeland, Voederheil en De Roskam, 2 ouE/m3 voor Schaijk, Reek, ’t Oventje en De Louwstraat, 6 ouE/m3 voor Voederheil II, en 9 ouE/m3 voor het buitengebied. Ten aanzien van de vaste afstanden heeft de raadsmeerderheid zich geschaard achter het voorstel uit de ontwerp geurgebiedsvisie en geurverordening. Gelet op het bovenstaande heeft het college van burgemeester en wethouders in de vergadering van 2 december 2014 besloten te opteren voor optie 3: normenset 2 ouE/m3 (kom) en 9 ouE/m3 (buitengebied). Deze optie biedt bescherming voor de gezondheid van de bewoners van Landerd zonder daarbij naar het oordeel van het college bedrijven onevenredig te belemmeren om te ontwikkelen waardoor positieve effecten worden tegengehouden. Het kiezen van optie 2 met de laagste geurnormen, die de GGD als voorkeur betiteld, zou kunnen leiden tot een ongewenste stilstand van ontwikkelingen.

Met de optie worden de bestaande geurknelpunten op het gebied van achtergrondbelasting effectief aangepakt. Een norm van 1 ouE/m3 voor kom Zeeland is daarom als uitzondering op de andere kernen noodzakelijk. Naar mening van de gemeente draagt deze normenset bij aan de realisatie en het behoud van een goed woon- en leefklimaat, zodat er in het buitengebied van Landerd ruimte is en blijft voor andere ontwikkelingen, zoals recreatie, toerisme en nevenactiviteiten. Aanvullende aanbevelingen Vanuit de klankbordgroep en de GGD zijn de volgende aanbevelingen gedaan: • Nieuwe inzichten over relatie tussen geurbelasting en geurhinder in beeld brengen en betrekken bij de definitieve besluitvorming over de geurgebiedsvisie en de geurverordening. • Beleid ontwikkelen voor geuremissies als gevolg van de verstrekking van brijvoer. • Actueel houden van het vergunningenbestand WEB-BVB en regelmatig kaarten aan te maken om de actuele geursituatie in beeld te brengen. • Grenswaarden hanteren voor de achtergrondbelasting en mee te wegen bij de vergunningverlening. • Handhaving en waar deze geen uitkomst biedt (daar waar geen sprake is van overschrijding van geurnormen) een gesprek tussen klager en vermoedelijke veroorzaker te faciliteren om gezamenlijk te zoeken naar een oplossing.

• Aanpak van knelpunten / overbelaste situaties uitwerken in aanvullend beleid, zo nodig onder de provinciale aanpak van urgentiegebieden via het urgentieteam.

14

Inhoudsopgave Samenvatting ....................................................................................................................................... 4 1.

Inleiding ................................................................................................................................... 17 1.1 1.2 1.3 1.4

2.

Aanleiding .........................................................................................................................................................17 Doel ...................................................................................................................................................................18 Aanpak ..............................................................................................................................................................18 Leeswijzer .........................................................................................................................................................19

Kaders...................................................................................................................................... 20 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

3.

Landelijke wetgeving: Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) .........................................................................20 Doorwerking van de Wgv in de ruimtelijke ordening .......................................................................................24 Landelijke wetgeving: Actieplan ammoniak Besluit huisvesting veehouderij ..................................................27 Provinciale kaders .............................................................................................................................................28 Gemeentelijk geurbeleid en ambities ...............................................................................................................29

Uitgangspunten ....................................................................................................................... 33 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

4.

Indeling van de gemeente Landerd ..................................................................................................................33 Geur en de relatie met gezondheid ..................................................................................................................34 Beoordeling woon- en leefklimaat....................................................................................................................36 Veehouderijbestand .........................................................................................................................................42 Andere geurbronnen dan veehouderijen .........................................................................................................43 Geurgevoelige objecten ....................................................................................................................................43 Scenario’s en doorgroeimogelijkheden van de veehouderijbedrijven .............................................................43

Procesbeschrijving .................................................................................................................. 46 4.1 4.2 4.3

5.

De rol van het projectteam ...............................................................................................................................46 De klankbordgroep ...........................................................................................................................................47 Besluitvorming door de gemeenteraad ............................................................................................................49

Referentie en huidige situatie................................................................................................. 52

6.

Knelpuntenanalyse ontwikkelscenario’s................................................................................. 55 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

7.

Huidige situatie .................................................................................................................................................55 3 Ontwikkelscenario 1 met normen 2 en 10 ouE/m ...........................................................................................56 3 Ontwikkelscenario 2 met normen 1 en 8 ouE/m .............................................................................................59 3 Ontwikkelscenario 3 met normen 1, 5 en 8 ouE/m .........................................................................................63 Evaluatie van de resultaten ..............................................................................................................................64

Melkrundvee ........................................................................................................................... 66 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6

8.

Bijdrage melkrundveebedrijven op de geursituatie .........................................................................................66 Uitgangspunten berekeningen .........................................................................................................................67 Berekeningen ....................................................................................................................................................67 Resultaten .........................................................................................................................................................67 Emissiearme stallen ..........................................................................................................................................68 Conclusie ...........................................................................................................................................................69

Nertsen .................................................................................................................................... 70 8.1 8.2 8.3 8.4

9.

Uitgangspunten ................................................................................................................................................70 Berekeningen ....................................................................................................................................................70 Resultaten .........................................................................................................................................................71 Conclusie ...........................................................................................................................................................72

Gezondheid ............................................................................................................................. 73

10. 10.1 10.2

Onderbouwing ........................................................................................................................ 78 Andere geurnormen optie 1: normenset 2 en 10 ou ........................................................................................78 Andere geurnormen optie 2: normenset 1 en 8 ou ..........................................................................................79 15

10.3 10.4 10.5 10.6 10.7

11.

Andere geurnormen optie 3: normenset 2 en 9 ou ..........................................................................................80 Keuze van het college (optie 3).........................................................................................................................82 Voorstel melkrundvee ......................................................................................................................................83 Voorstel nertsen ...............................................................................................................................................84 Aanvullende aanbevelingen..............................................................................................................................84

Geurverordening ..................................................................................................................... 87

Bijlagen Bijlage I: Achtergronden bij de Wet geurhinder en veehouderij Bijlage II: Ammoniakeisen Verordening stikstof en Natura 200 Bijlage III: Onderbouwing groeiplafond Bijlage IV: Overzicht veehouderijbedrijven Bijlage V: Uitgangspunten van de berekeningen Bijlage VI: Toelichting op toepassing zwaartepunt bouwvlak Bijlage VII: Memo geur en het Activiteitenbesluit Bijlage VIII: Geurkaart 1: referentiesituatie bij 35,6 ou Bijlage IX: Geurkaart 2: huidige situatie bij 35,6 ou Bijlage X: Geurkaart 3: referentiesituatie bij 165,5 ou Bijlage XI: Geurkaart 4: huidige situatie bij 165,5 ou Bijlage XII: Geurkaart 5: huidige situatie alleen dieren met emissiefactor Bijlage XIII: Geurkaart 6: ontwikkelscenario 1: normen 2 en 10 ou Bijlage XIV: Geurkaart 7: ontwikkelscenario 2: normen 1 en 8 ou Bijlage XV: Geurkaart 8: ontwikkelscenario 3: normen 1, 5 en 10 ou Bijlage XVI: Analysetabellen geurberekeningen Bijlage XVII: Toelichting op omschakeling bij nertsen Bijlage XVIII: Verslagen klankbordgroepoverleggen Bijlage XIX: Brief GGD GHOR Nederland Bijlage XX: Reactie klankbordgroepleden op ontwerp Bijlage XXI: Correspondentie over V-stacks Bijlage XXII: Urgentiegebieden Bijlage XXIII: Notitie Beoordelen van geurhinder en de Wgv (MOLO) Bijlage XXIV: Regeling ammoniak en veehouderij Bijlage XXV: Nota van inspraak

16

1. INLEIDING In de gemeente Landerd zijn circa 170 veehouderijen. Door de aanwezigheid van veehouderijen kan geuroverlast optreden. Deze overlast kan bij mensen leiden tot verstoring van gedrag en activiteiten, en stressgerelateerde gezondheidsklachten (zoals hoofdpijn en vermoeidheid). Het optreden van geurhinder is afhankelijk van de geurbelasting. De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) stelt de gemeente in staat om middels een geurverordening te sturen op geuremissies afkomstig uit stallen bij veehouderijen en daarmee op de geurbelasting op de omgeving. Op 22 mei 2008 zijn op grond van de Wgv de gemeentelijke geurverordening en bijbehorende geurgebiedsvisie vastgesteld. In verband met nieuwe ontwikkelingen en inzichten vindt de gemeente Landerd het noodzakelijk om het huidige gemeentelijke geurbeleid uit 2008 te actualiseren. Dit nieuwe geurbeleid bestaat uit een geurverordening en een geurgebiedsvisie. In de geurverordening zijn geurnormen opgenomen waaraan getoetst wordt in het kader van vergunningverlening. De onderbouwing van deze normen is opgenomen in deze geurgebiedsvisie. Deze geactualiseerde geurgebiedsvisie en verordening is tot stand gekomen door samenwerking van de gemeente met geurspecialisten van de ODBN (voorheen RMB), de ODZOB (voorheen SRE Milieudienst), de provincie en het Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid GGD’en Brabant/Zeeland.

1.1 Aanleiding De gemeenteraad heeft, met de vaststelling van het ‘Plan van aanpak herziening geurgebiedsvisie en geurverordening’ op 30 januari 2014, besloten om onderzoek te laten uitvoeren naar de actualisatie van het geurbeleid. De huidige geurverordening uit 2008 stelt de gemeente in staat om, binnen de bandbreedtes uit de Wgv, te sturen op geuremissies afkomstig uit stallen bij veehouderijen. Dit gemeentelijke geurbeleid is jaarlijks geëvalueerd. Daarnaast is het aspect geurhinder onder de loep genomen bij de milieueffectrapportages (m.e.r.) van de bestemmingsplannen Buitengebied en Graspeel en de gezondheidseffectscreening (GES). Uit deze laatste studies blijkt het bestaan van een aantal lokale geurknelpunten. Ook kan een mogelijke verslechtering van de geursituatie optreden als de veehouderijen ontwikkelen waarbij nog een toename van de geuremissie mogelijk is. Gelet op het voorgaande wordt de tijd rijp geacht voor een herziening van het gemeentelijke geurbeleid. Immers, het aspect geurhinder heeft een duidelijke relatie met volksgezondheid en de beleving van de maatschappij ten aanzien van de veehouderij. Niet voor niets heeft de provincie in de Verordening ruimte 2014 (Vr2014) normen voor geurbelasting opgenomen. De geurverordening vormt dan ook een belangrijk onderdeel van het totale maatregelenpakket om te komen tot een duurzame en veilige veehouderij.

Op 18 september 2013 heeft de gemeenteraad van Landerd voor het gehele grondgebied een aanhoudingsbesluit genomen als bedoeld in artikel 7 Wgv. Dit aanhoudingsbesluit is bedoeld om ongewenste ontwikkelingen van veehouderijen tijdens het voorbereiden van de nieuwe geurverordening te voorkomen. Het aanhoudingsbesluit heeft een werkingsduur van één jaar. 17

1.2 Doel De gemeente Landerd wil inzicht hebben in de actuele geursituatie en de invloed van de mogelijke ontwikkelingen in de veehouderij op deze geursituatie. Uit onderzoek moet blijken of andere geurnormen voor de maximaal toegestane geurbelasting moeten worden gehanteerd met het oog op de ambities van de gemeente. Bij het gebied passende normen worden vervolgens vastgelegd in de gemeentelijke Verordening geurhinder en veehouderij. In het Reconstructieplan Peel en Maas is de doelstelling geformuleerd het aantal geurgehinderden te verminderen. Landerd heeft zich destijds geconformeerd aan de reconstructiedoelstellingen. Deze zijn doorvertaald naar doelen voor de geurverordening en geurgebiedsvisie. Het doel is om in de geurverordening een geurnormenset (voorgrondbelasting) op te nemen waarmee het aantal geurgehinderden kan worden teruggedrongen tot ten minste het aantal zoals aanwezig op peildatum 22 april 2005 (vaststelling reconstructieplan) en waarmee los daarvan de belangrijkste geurknelpunten in de gemeente kunnen worden opgelost. Daarnaast is het de bedoeling om in de geurverordening een minimale afstand tussen geurgevoelige objecten en veehouderijen met dieren zonder geuremissiefactor op te nemen.

De gemeente wil tevens in de geurgebiedsvisie de gecumuleerde geurbelasting (achtergrondniveau, cumulatie) opnemen, waarvan in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen, nieuwbouw van woningen, vestiging van bedrijven en recreatievoorzieningen (de zogenaamde omgekeerde werking) maximaal sprake mag zijn. Dat kan zowel een ontwikkeling bij een veehouderij zijn als bij een andere functie. Het vaststellen van een lagere maximaal toegestane geurbelasting levert dus niet alleen beperkingen op voor de ontwikkelingsmogelijkheden van veehouderijen, maar ook voor die van geurgevoelige objecten. 1.3 Aanpak Bij de actualisatie van het geurbeleid zijn de normen uit de huidige geurverordening tegen het licht gehouden. Ook zijn de meest actuele inzichten ten aanzien van de systematiek toegepast. Hiervoor zijn de geurspecialisten van de ODBN, de ODZOB, de provincie en het Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid GGD’en Brabant/Zeeland bij de werkzaamheden betrokken. Naast betrokkenheid van deze specialisten is ook de betrokkenheid van de inwoners van Landerd van belang. Daarom is veel aandacht aan het proces besteed. Enerzijds via informatiebijeenkomsten, maar anderzijds ook via de weg van participatie in een klankbordgroep. Aan de hand van een variantenonderzoek zijn uiteindelijk de vast te stellen geurnormen en minimale afstanden bepaald.

In dit rapport is het voorstel van het projectteam aan het college opgenomen aangaande andere geurnormen en afstanden. Het voorstel voor de te hanteren geurnormen bevat twee opties. Deze opties zijn aan het college voorgelegd en in de gemeenteraad besproken. Hierbij is de voorkeur van het college aangegeven. In het rapport is aangegeven welke optie het college heeft gekozen.

18

1.4 Leeswijzer De volgende hoofdstukken van dit rapport zijn geheel gewijd aan de gebiedsvisie. Hierin is de onderbouwing voor de geurverordening te vinden. Hoofdstuk 2 behandelt de relevante kaders waarmee rekening moet worden gehouden bij het opstellen van een geurgebiedsvisie. Hoofdstuk 3 behandelt de uitgangspunten waarbinnen de gebiedsvisie is opgesteld, zoals de gebiedsindeling en de relatie met streefwaarden voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat, de ontwikkelingen in de veehouderij en bevat technische informatie voor het berekenen van de achtergrondbelasting en de geurcontouren. In hoofdstuk 3 is ook ingegaan op de relatie tussen geur en gezondheid. Hoofdstuk 4 beschrijft het proces dat is doorlopen om te komen tot een gebiedsvisie. In hoofdstuk 5 wordt de geursituatie in de referentiesituatie en de huidig vergunde situatie beschreven en in hoofdstuk 6 wordt de toekomstige geursituatie beschreven aan de hand van een aantal ontwikkelscenario’s waarmee knelpunten in beeld zijn gebracht. In hoofdstuk 7 is ingegaan op het onderzoek naar aanpassing van de minimale afstanden voor de melkrundveehouderijen en in hoofdstuk 8 voor nertsenhouderijen. In hoofdstuk 9 is de visie van GGD-bureau GMV opgenomen ten aanzien van de voorgestelde normen en de totstandkoming van hiervan. Hoofdstuk 10 bevat de conclusies van het onderzoek en de motivatie van het voorgestelde beleid.

Er zijn drie opties voor andere geurnormen beschreven. De keuze van het college is in het hoofdstuk toegelicht. In hoofdstuk 11 is de keuze van het college in het nieuwe geurbeleid vastgelegd in de Verordening geurhinder en veehouderij gemeente Landerd.

19

2. KADERS In dit hoofdstuk zijn de kaders beschreven waarbinnen de gebiedsvisie is opgesteld. Allereerst worden de landelijke kaders geschetst vanuit de Wet geurhinder en veehouderij en de uitwerking van deze wet bij ruimtelijke ordening. Vervolgens is ingegaan op de provinciale kaders uit de Verordening ruimte, de Verordening stikstof en Natura 2000. En tot slot is ingegaan op het huidige geurbeleid en de ambities van de gemeente.

2.1 Landelijke wetgeving: Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) De Wgv is op 1 januari 2007 in werking getreden en vormt het toetsingskader voor het aspect geur uit dierenverblijven van veehouderijen bij de individuele omgevingsvergunningverlening milieu. Hetzij via een maximaal toegelaten geurbelasting (geurnorm cq. voorgrondbelasting), hetzij via een minimumafstand. Andere geurbronnen bij een veehouderij vallen buiten de scope van de geurgebiedsvisie en geurverordening. Ter informatie is een memo met mogelijkheden voor het reguleren van andere geurbronnen in de vergunningverlening opgesteld, zie bijlage I. De wet biedt de gemeente de mogelijkheid een eigen geurbeleid te voeren en daarmee, binnen een in de wet vastgelegde bandbreedte, af te wijken van de wettelijke standaardgeurnormen en afstanden. Daartoe wordt in een geurgebiedsvisie - tevens gebruikmakend van de achtergrondbelasting - bepaald welke geurnomen passen bij een gebied, gelet op de gewenste en reeds vastgestelde ruimtelijke ontwikkeling, het gewenste woon- en leefklimaat en de verwachte of gewenste ontwikkelingsmogelijkheden van de veehouderij. De aldus verkregen geurnormen worden in een gemeentelijke Verordening geurhinder en veehouderij vastgelegd. De voorgrondbelasting is de geurbelasting van één individuele veehouderij op een geurgevoelig object.

De achtergrondbelasting is de geurbelasting als gevolg van meerdere veehouderijen in de omgeving van een geurgevoelig object. Zowel de voorgrondbelasting als de achtergrondbelasting zijn van belang voor het bepalen van de verwachte hinder (leefklimaat). Geurnormen (odour units) Voor veel dieren zijn geuremissiefactoren beschikbaar om de uitstoot van geur uitgedrukt in odour units per seconde (ouE/s) te berekenen, zoals voor varkens en kippen. De berekende geurbelasting (milieukwaliteit of geurconcentratie) uitgedrukt in odour units per kubieke meter (ouE/m3) wordt getoetst aan de norm. Dit is de maximale waarde voor de geurbelasting die een bedrijf mag veroorzaken op een geurgevoelig object. Een geurgevoelig object is een woning, kantoor of ander gebouw dat is bestemd voor menselijk wonen of verblijf, zie bijlage I, paragraaf 1.5. De wet kent standaardnormen met een onderscheid tussen de bebouwde kom en het buitengebied. Op grond van artikel 6 van de Wgv mogen gemeenten van de standaardnormen afwijken. Hiervoor is in de wet een bandbreedte aangegeven (zie tabel 2.1).

20

Tabel 2.1: Wettelijke standaard geurnormen en bandbreedte voor concentratiegebieden. Tussen haakjes zijn de wettelijke standaard geurnormen vermeld. De waardes rechts en links van de standaardnormen geven de bandbreedte aan waarbinnen de gemeente mag afwijken. Gebied

Concentratiegebieden (reconstructie)

Binnen bebouwde kom Buiten bebouwde kom

0,1 - (3) - 14 (ouE/m ) 3 3 - (14) - 35 (ouE/m )

3

Vaste afstanden Voor meerdere diercategorieën zijn tot nu toe geen geurmetingen uitgevoerd en daarom zijn voor die groepen géén emissiefactoren beschikbaar. Het betreft onder andere melkkoeien, paarden en nertsen. Voor deze diercategorieën gelden vaste afstanden. In tabel 2.2 zijn de wettelijke standaardwaarden voor de vaste afstanden weergegeven. Op grond van artikel 6 van de Wgv mogen gemeenten van de standaardafstanden afwijken. In tegenstelling tot de geurnormen geeft de wet voor de afstanden geen bandbreedte aan. Tabel 2.2: In de Wgv opgenomen vaste afstanden van een veehouderij naar een geurgevoelig object. Gebied

Vaste afstanden (meters) Melkkoeien, Nertsen** jongvee, 1-1000 1001-1500 1501-3000 3001-6000 6001-9000 zoogkoeien dieren dieren dieren dieren dieren e.a.* Bebouwde kom 100 175 200 225 250 275 Buitengebied 50 100 125 150 175 200 * andere diercategorieën waarvoor geen emissiefactoren voor bekend zijn. **Indien de nertsen in emissiearme huisvesting worden gehouden dan worden de afstanden uit de tweede rij van de tabel (buitengebied) met 25 meter verkleind.

Gebiedsvisie en andere waarden voor de geurnormen of afstanden De geurgebiedsvisie levert de onderbouwing voor het al dan niet hanteren van andere waarden voor de geurnormen of vaste afstanden. In artikel 8 van de Wgv zijn de eisen vastgelegd die de gemeente moet betrekken bij het vaststellen van andere normen of afstanden. Deze eisen luiden als volgt: - Bij het bepalen van de andere waarde of afstand, bedoeld in artikel 6, betrekt de gemeenteraad in elk geval: a. de huidige en de te verwachten geursituatie vanwege de veehouderijen in het gebied; b. het belang van een geïntegreerde aanpak van de verontreiniging, en; c. de noodzaak van een even hoog niveau van de bescherming van het milieu. - Bij het bepalen van de andere waarde of afstand betrekt de gemeenteraad tevens: a. de gewenste ruimtelijke inrichting van het gebied, of; b. de afwijkende relatie tussen geurbelasting en geurhinder,indien in een gebied op grond van onderzoek naar de geurhinderrelatie een andere relatie is komen vast te staan dan die in de handreiking bij de Wgv is opgenomen. De gemeenteraad heeft bij de behandeling van het plan van aanpak besloten om geen onderzoek te laten uitvoeren naar de geurhinderrelatie binnen haar grondgebied.

21

Geurgebiedsvisie levert onderbouwing voor aanscherpen of verruimen van geurnormen Zoals gezegd, de Wgv biedt gemeenten de mogelijkheid om in plaats van de standaardnormen uit de wet, 'eigen' afwijkende normen te stellen (artikel 6 Wgv). Afwijken kan dus, maar de gemeente is wel gehouden aan een wettelijk vastgelegde bandbreedte (zie tabel 2.1). Het nut en de noodzaak voor het hanteren van afwijkende normen en vaste afstanden moet in een geurgebiedsvisie worden onderbouwd. In verband hiermee schrijft artikel 8 van de Wgv voor dat de gemeente bij het vaststellen van afwijkende normen rekening dient te houden met: de gewenste ruimtelijke ontwikkeling, de huidige, geursituatie in het gebied; en de toekomstige geursituatie in het gebied. De afwijkende normen worden in een gemeentelijke geurverordening vastgelegd. Voor het bepalen de geursituatie op gebiedsniveau is een rekenmodule beschikbaar (VStacks-gebied). In tegenstelling tot de vergunningverlening wordt niet één bedrijf doorgerekend, maar meerdere bedrijven / alle bedrijven in een gebied (cumulatief). Dit resulteert in een beeld van de achtergrondbelasting in het gebied2. De verkregen inzichten in de maximale geurbelasting die in de toekomst kan worden verwacht wordt geëvalueerd aan de hand van hetgeen aanvaardbaar is voor de functie van het gebied.

Door de individuele normen voor de voorgrondbelasting1 waaraan bij de vergunningverlening wordt getoetst, aan te scherpen dan wel te verruimen wordt de achtergrondbelasting lager of hoger. De individuele normen voor de voorgrondbelasting verhogen kan een optie zijn in bijvoorbeeld landbouwontwikkelingsgebieden. Het gevolg is wel dat de achtergrondbelasting hoger zal worden in het gebied wat weer gevolgen heeft voor het leefklimaat (kans op meer geurhinder). De gemeente moet besluiten of dit aanvaardbaar is. Aan de andere kant kan de gemeente besluiten om individuele normen voor de voorgrondbelasting aan te scherpen om een goed leefklimaat te waarborgen ten behoeve van dorpskernen, ontwikkeling van woonwijken of recreatie en toerisme. Kortom, in de gebiedsvisie wordt gezocht naar bij het gebied passende individuele normen voor de voorgrond geurbelasting als gevolg van veehouderijen. Daarbij wordt rekening gehouden de achtergrondbelasting en het daarmee samenhangende woon- en leefklimaat. In bijlage I wordt aan de hand van drie voorbeelden geïllustreerd hoe dit in zijn werk gaat.

2

De achtergrondbelasting is de geurbelasting als gevolg van de veelheid aan veehouderijen in de omgeving van een geurgevoelig object. Met de voorgrondbelasting wordt de geurbelasting van een individuele veehouderij bedoeld en wel van díe veehouderij (de dominante veehouderij) welke de meeste geur op het geurgevoelige object veroorzaakt, hetzij omdat het een grote veehouderij betreft, hetzij omdat de veehouderij dicht bij het geurgevoelige object is gelegen. Bij de vergunningverlening wordt de aanvraag van een individuele veehouderij getoetst aan de norm voor de maximale voorgrondbelasting (zie paragraaf 1.4). Zowel de voorgrondbelasting als de achtergrondbelasting is van belang voor het bepalen van de verwachte hinder (leefklimaat). Uit onderzoek is gebleken dat bij gelijke belastingen de geurhinder als gevolg van de voorgrondbelasting hoger is dan als gevolg van de achtergrondbelasting. Als vuistregel geldt dat de voorgrondbelasting bepalend is voor de hinder als de voorgrondbelasting meer dan de helft van de achtergrondbelasting bedraagt.

22

Overschrijding van geurnormen en overbelasting Wanneer geurnormen worden aangescherpt en in een geurverordening zijn vastgelegd, dan moet de veehouderij aan deze nieuwe geurnorm gaan voldoen. Alleen een nieuwe vergunningaanvraag van de veehouderij wordt aan de nieuwe geurnormen getoetst, niet de bestaande vergunningen. Dit betekent dat alleen de veehouderijen die zich ontwikkelen getoetst worden aan de nieuwe geurnorm. Wanneer blijkt dat deze norm wordt overschreden, dan mag de veehouderij ontwikkelen en daarbij de 50% regeling toepassen. Dit wil zeggen dat de emissiereductie die wordt bereikt met het toepassen van een emissiearm systeem – bijvoorbeeld een luchtwasser- voor de helft mag worden gebruikt voor het houden van meer dieren, de andere helft komt ten goede aan het verlagen van de geuruitstoot. Daarbij is het niet verplicht dat direct aan de norm wordt voldaan, maar mag deze nog steeds worden overschreden. Bij meerdere opvolgende bedrijfsontwikkelingen zal op de lange termijn stapsgewijs de norm worden benaderd. Een overschrijding van de geurnorm betekent niet dat sprake is van een overbelaste situatie. Een overbelaste situatie moet in verband worden gebracht met het aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Meestal wordt deze uitgedrukt in hinderpercentage en bijbehorende voor- en achtergrondbelasting voor geur.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=4f498bf1-490c-46a6-ae9f-bef9c734f28b