Bijlage 2 - B2 Succescriteria & indicatoren
Tekst van het document
Prioritaire succescriteria (dikgedrukt) voor planvorming en monitoring Een natuurlijke gemeente Aspect
Beoordelingscriterium
Bodem en water
•Bodemsamenstelling en geomorfologie •Bodemkwaliteit •Grondwater •Oppervlaktewater herstel hydrologie •Verdroging
Natuur en diversiteit
•Staat van ecologische structuren •Staat van natuurnetwerk •Staat van instandhouding soorten VHR •Staat van instandhouding habitattypen VHR •Rode Lijst Index •Biodiversiteit
Omgevingskwaliteit
•Cultuurhistorie •Landschap •Stedenbouw •Architectuur
Energietransitie
•RES-score •Duurzame energieopwekking •Energieverbruik en afname fossiele brandstoffen/uitstoot •Infrastructuur voor duurzame energie/aansluiting op bestaande infrastructuur
Klimaatadaptatie
•Hitte stress •Vergroening •Droogte •Wateroverlast
Prioritaire succescriteria voor planvorming en monitoring
De gemeente om een leven lang gezond en prettig te wonen Aspect
Beoordelingscriterium
Waardering van de leefomgeving
•Groenbeleving •Voorzieningenniveau •Sociale veiligheid •Verkeersveiligheid •Openbare ruimte (faciliteren van ontmoeten en bewegen) •Sociale cohesie •Eenzaamheid
Diversiteit
•Leeftijdsopbouw •Culturele diversiteit •Sociaaleconomische diversiteit
De gemeente met een sterke en vitale netwerkeconomie Aspect
Beoordelingscriterium
Economische vitaliteit
•Arbeidsparticipatie •Ondernemerschap •Innovatie voor transitie landbouw •Werkgelegenheid •Kwantiteit werklocaties •Kwaliteit werklocaties
Mobiliteit en bereikbaarheid
•Bereikbaarheid openbaar vervoer •Autobereikbaarheid (afstand tot hoofdverkeersnet) •Bereikbaarheid actief vervoer •Duurzame en slimme mobiliteit •Digitale bereikbaarheid
Inclusiviteit
Verblijfsklimaat
Niet alleen van de locatie zelf met haar inwoners en eigenaar/initiatiefnemer(s) maar ook onder omwonenden en waar mogelijk het effect op nabijgelegen kern(en).
•Zelfredzaamheid •Armoede •Kwetsbaarheid •Kwantiteit woningaanbod •Kwaliteit / diversiteit woningaanbod •Diversiteit voorzieningenaanbod •Luchtkwaliteit •Geurhinder •Geluidshinder •Omgevingsveiligheid
Werking van de succescriteria Ieder initiatief wordt met onderstaande tabel gescoord en per succescriterium en indicator gemotiveerd. De gemeente en initiatiefnemer zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor deze evaluatie, en de scoring wordt opgesteld/gevalideerd door een externe, onafhankelijke partij. Die onafhankelijke partij wordt ook aan de voorkant betrokken om de opzet van de scoring in gezamenlijkheid te bepalen, inclusief een bondig format als onderdeel voor bij de indiening van een pilotplan. Doel van de criteria en indicatoren is om in gezamenlijkheid aan de voorkant te bepalen wanneer het initiatief succesvol is. Om vervolgens via scoring tijdens de evaluatie te bepalen hoe succesvol het initiatief in de praktijk blijkt. Vast onderdeel van elke evaluatie is een bezoek van bestuurders, ambtenaren, externe onafhankelijke partij en andere betrokkenen aan de locaties, waarbij met initiatiefnemers, boer(en) en bewoners het gesprek over succes (losjes) op basis van de criteria wordt gevoerd. Op basis van de evaluatie kan bijgestuurd worden in de uitvoering en ook gesproken over de wenselijkheid van opschaling. In zijn algemeenheid geldt dat er voor de beoordeling niet gemeten wordt in absolute waardes. Initiatieven zullen verschillen in areaal en budget, waardoor een absolute vergelijking niet wenselijk is.
Daarom worden de beoordelingen relatief bepaald ten opzichte van de aard en omvang van een initiatief (wat bijvoorbeeld wil zeggen dat de beoordeling bij initiatieven van gelijke aard anders uit kunnen pakken door een verschillende omvang/context). Daarbij wordt een kwalitatieve beoordeling gedaan en in beginsel geen kwantitatieve berekening. Wel kan het doelmatig zijn om bepaalde indicatoren met een nulmeting inzichtelijk te maken, om later te kunnen vergelijken hoe de situatie zich ontwikkeld heeft. Initiatiefnemers en betrokken overheden bespreken de concept evaluatie, weegt eventuele discussiepunten en hakt vervolgens knopen door.
Een natuurlijke gemeente Succescriterium
Indicator(en)
Doelstellingen omgevingsvisie
Te bepalen door
Bodemsamenstell
• Organisch stofgehalte in bodem, bodemleven en verdichting van de
“een vitale bodem die vruchtbaar is, ziektes weert, water bergt en voedingsstoffen vasthoudt en
In gezamenlijkheid
gedoseerd afgeeft” (omgevingsvisie)
succes bepalen
“Bescherming en daar waar mogelijk herstel van de geologische breuken is uitgangspunt bij elke
(voorbeeld: Nulmeting
ontwikkeling. Dit doen we in samenhang met verhoging van de grondwaterspiegel.” (Ov)
bij planvorming /
ing en geomorfologie
bodem
• Positieve bijdrage aan wijstsysteem
Evaluatierondes) Herstel
• Kwantiteit van het grondwater en oppervlaktewater (veranderingen
We kijken hoe het water in het buitengebied beter vastgehouden kan worden. De inzet is om de
In gezamenlijkheid
hydrologie
in infiltratie van regenwater, tegengaan van onttrekkingen, ruimte
van oorsprong nattere gedeelten weer natter te krijgen en om het water rustiger naar de lagere
succes bepalen
(grondwater,
voor vasthouden van water)
gedeelten van de gemeente te laten lopen.
(voorbeeld: o.a.
oppervlaktewater en verdroging)
• Kwaliteit van het grondwater en oppervlaktewater (verandering in
Nulmeting
uitspoeling van meststoffen en bestrijdingsmiddelen)
oppervlaktewater-
• Veranderingen in de droogtegevoeligheid Staat van ecologische
• Bijdrage aan ecologische structuren zoals het NNB, ecologische verbindingszones of natuurzones uit omgevingsvisie
structuren
kwaliteit) We verbinden onze natuurkernen met elkaar, en met de natuurgebieden in de grote regio, zoals
In gezamenlijkheid te
het Groene Woud, Keent, Rijk van Nijmegen en De Peel. We doen dat via robuuste, brede
bepalen.
landschapszones. Nieuwe ontwikkelingen in deze zones zijn alleen mogelijk wanneer ze een bijdrage leveren aan onze natuurdoelstellingen (o.a. aanleg verbindende landschapselementen en herstel natuurlijk ecosysteem). (omgevingsvisie)
Biodiversiteit
• Soortendiversiteit (vaatplanten, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen, vogels en bestuivers)
• Natuur-inclusief bouwen
Biodiversiteitsverlies in de gemeente Maashorst is omgebogen naar biodiversiteitsherstel (2050)
In gezamenlijkheid te bepalen. (voorbeeld: Nulmeting bij planvorming)
Een natuurlijke gemeente Succescriterium
Indicator(en)
Doelstellingen omgevingsvisie
Te bepalen door
Landschap
• Landschappelijke kwaliteit en inpassing
Bij het versterken van bestaande landschappelijke elementen en het maken van nieuwe groene
In gezamenlijkheid te
verbindingen laten we ons inspireren door het historisch landschap (omgevingsvisie)
bepalen.
Nvt
In gezamenlijkheid te
• Aansluiting bij lokale karakteristiek • Herstel of versterking van het (historisch) landschap • In hoeverre onderdeel van de openbare ruimte Energieverbruik
• De ontwikkeling verbruikt minder dan zelf opgewekt wordt
en afname
• Mate van circulariteit bij bouwen
fossiele
• Vastlegging van CO2
bepalen.
brandstoffen Hittestress en
• Mate van verharding
Maashorst streeft er naar een natuurlijke gemeente te zijn. Hittestress en waterberging worden
In gezamenlijkheid te
wateroverlast
• Verandering van infiltratiemogelijkheden van regenwater
steeds belangrijker bij het inrichten van de openbare ruimte. Vernieuwing van plekken en
bepalen.
gebieden gaat in de toekomst dan ook gepaard met vergroening en verduurzaming.
De gemeente met een sterke en vitale netwerkeconomie Succescriterium
Indicator(en)
Doelstellingen omgevingsvisie
Te bepalen door
Innovatie voor transitie
• Andersoortige teelten (bio-based
“Een transitie van het landelijk gebied is noodzakelijk. In deze
In gezamenlijkheid succes bepalen
bouwmaterialen en natte teelten)
transitie van het landelijk gebied streven we dan ook naar een
(voorbeeld: tevredenheidsonderzoek/
buitengebied dat in de toekomst op meerdere vlakken gezonder is
kwalitatieve beoordeling)
landbouw
• Kansen voor extensivering van aanwezige landbouw en boeren
dan de huidige situatie” (Omgevingsvisie)
helpen/inspireren om dit vorm te geven
• Gebruik van verbredingsactiviteiten • Natuur rendabel maken voor het bedrijf waar landschap wordt ontwikkeld op landbouwgrond: “Is dit een haalbare businesscase?”
• Bijdrage aan een duurzame voedselproductie Duurzame en slimme
•
Omgang met STOMP-principe
“Als we inzetten op een gezonde en groene woonomgeving is het
In gezamenlijkheid succes bepalen
mobiliteit
•
Hoeveelheid benodigde
belangrijk dat we aansturen op andere vormen van mobiliteit.
(voorbeeld: tevredenheidsonderzoek/
parkeerplaatsen
Daarom wordt het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar
kwalitatieve beoordeling of metingen)
Hoeveelheid duurzaam vervoer
vervoer, Mobility as a Service en als laatste de Privéauto) de norm.”
•
(Omgevingsvisie)
De gemeente om een leven lang gezond en prettig te wonen Succescriterium
Indicator(en)
Verkeersveiligheid
•
Aansluiting op bestaande wegennet
•
Veiligheid routes naar bestaande kernen
(voorbeeld: verkeerstelling of
•
Interne ontsluiting
tevredenheidsonderzoek)
•
Goed, kwalitatief groen, bomen/struiken-variatie
Juist de meer ‘zachte’ aspecten dragen bij aan een prettig leefklimaat met een goede
In gezamenlijkheid succes bepalen
•
De mens verbinden met het landschap, natuur en
sociale cohesie en een gezonde leefstijl; denk bijvoorbeeld aan de
(voorbeeld: tevredenheidsonderzoek)
voedselvoorziening
toegankelijkheid/inclusiviteit van onze voorzieningen, het gevoel van ‘erbij
•
Beheerbaarheid van het openbare groen
horen’, de kans op vanzelfsprekende /spontane ontmoetingen en het positieve
•
Mate van positieve verbinding tussen verschillende
Groenbeleving
Sociale cohesie
Doelstellingen omgevingsvisie
Te bepalen door
Nvt
In gezamenlijkheid succes bepalen
effect van een groene leefomgeving
betrokkenen
•
Mate van succesvolle sociale netwerken: bereidheid tot elkaar helpen
•
Mate van betrokkenheid bij de omgeving
•
Sociale veiligheid
•
Mate van zelfredzaamheid
•
Mate waarin diversiteit leidt tot een prettig leefklimaat
Kwaliteit / diversiteit
• Waardering van bewoners voor dit type woningaanbod
woningaanbod
• Verloop van de bewoners (in- en uitstroom)
Nvt
In gezamenlijkheid succes bepalen (voorbeeld: tevredenheidsonderzoek)
• Betaalbaarheid van de woningen Leefomgevingskwalit
•
Veranderingen in luchtkwaliteit (NO2, PM10, PM2,5)
eit
•
Veranderingen in geurbronnen (Odour units)
•
Veranderingen in geluidsniveaus (door geluidsbronnen)
“Binnen onze gemeente hebben wij oog voor een gezonde woon- en leefomgeving. Bij elke ontwikkeling kijken wij hoe deze bijdraagt aan de leefkwaliteit van de directe omgeving”. (Omgevingsvisie)
In gezamenlijkheid succes bepalen (voorbeeld: nulmeting op hoofdlijnen/monitoring)
Vervolgstappen succescriteria met indicatoren • Indicatoren en de wijze van onderzoeken/meten met initiatiefnemers pilots, externe partij en partners als waterschap en provincie verder uitwerken. • Succescriteria komen concreet met indicatoren terug in de inhoudelijke en ruimtelijke uitwerking van pilot plannen. Format ontwikkelen t.b.v. indiening projectplan. Vervolgens moeten de indicatoren dus ook door een externe partij kwalitatief te monitoren zijn ten behoeve van het bepalen van resultaten en verbeterpunten tijdens evaluatiemomenten. • Daarmee ook bepalen waar de (ongebruikelijke) vrijheden zitten omwille van het experiment, zie volgende sheet.
Nadrukkelijk beleid loslaten en vrij laten invullen in het plan • Specifieke uitwerking van de natuur, coulissenlandschap of gemeenschapslandbouw • Specifieke uitwerking van transitie bedrijfsvoering, extensivering en gebruik van gronden • Positionering van de huisjes (verspreid of geconcentreerd) -> draagvlak is leidend • Uiterlijk/uitstraling van de huisjes • Hoeveelheid parkeerplaatsen, liefst minder dan de huidige minimale norm (dit is ook een intern experiment voor de gemeente) • Hoe mensen samenwerken en –leven NB: voorgaande punten moeten in het plan wel worden omschreven en zoveel mogelijk concreet gemaakt.