CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 19 - Archeologisch onderzoek

Raadsvergadering 19 september 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Jonkergouw: vaststellen bestemmingsplan20.736 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAAP-RAPPORT 4565

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk Gemeente Landerd Een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Colofon Titel: Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) Versie: 15-06-2020 Auteur: Dr. M.P.F. Verhoeven Projectcode: SCHBR Bestandsnaam: RAAPrap_4565_SCHBR_20200615 Autorisatie: Drs. R. Roggen

ISSN: 0925-6229

RAAP Leeuwenveldseweg 5b

Telefoon: 0294-491 500

1382 LV Weesp

E-mail: raap@raap.nl

Postbus 5069

Website: www.raap.nl

1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2020 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[2]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Samenvatting Inleiding In opdracht van Gebr. Jonkergouw Beheer BV heeft RAAP in juni 2020 een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Broksteeg 1 -3 te Schaijk in de gemeente Landerd. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan. Bodem De bodem in het plangebied bestaat zwak tot sterk lemig zand. Daarbij is er een onderscheid tussen de donkere bovengrond (A-horizont: bouwvoor), die uit zwak lemig matig fijn en humeus dekzand bestaat, en de ondergrond (C-horizont: het substraat zonder of met nauwelijks bodemvorming), die ov erwegend uit zwak lemig matig grof rivierzand met klein grind bestaat. Vanaf ca. 50 cm is de bodem vochtig en vanaf ca. 100 cm nat. Archeologie & historie In het plangebied bevinden zich geen archeologische vindplaatsen. Eromheen (straal ca. 1 km) zijn er ook geen vindplaatsen. Sinds oudsher (vanaf het kadastrale minuutplan uit de periode 1811 -1832) maakt het plangebied deel uit van een nat en extensief gebruikt landbouwgebied (vooral grasland), zonder bebouwing). In 1989 verschijnt de huidige bebouwing in de zuidwesthoek van het plangebied. Deze bebouwing en de omliggende akkers zullen voor enige bodemverstoring hebben gezorgd.

Archeologische verwachting (op basis van veldwerk) Met betrekking tot jager-verzamelaars, zijn er (zoals in het zuidwesten werd verwacht) geen resten van een dekzandkop gevonden, waardoor er geen sprake is van een voor deze samenlevingen typische gradiëntzone. De archeologische middelhoge verwachting voor resten van jager-verzamelaars kan derhalve bijgesteld worden naar "laag. Met betrekking tot landbouwers, kan de middelhoge verwachting bijgesteld worden naar laag. Er is immers geen bewijs gevonden voor de aanwezigheid van een (vruchtbaar) kleidek, en de leemarme vochtige tot natte bodem is nogal ongeschikt voor (pre) historische landbouw. Advies Omdat er in het plangebied geen archeologische resten worden verwacht, wordt verder archeologisch onderzoek niet zinvol geacht. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeent e Landerd, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[3]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Inhoud Samenvatting ...................................................................................................................................... 3 Inhoud................................................................................................................................................. 4 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 5 1.1 Kader .................................................................................................................................................. 5 1.2 Administratieve gegevens ..................................................................................................................... 7 1.3 Doel- en vraagstelling .......................................................................................................................... 7

2 Bureauonderzoek ............................................................................................................................. 9 2.1 Methode .............................................................................................................................................. 9 2.2 Aardkundige situatie ............................................................................................................................ 9 2.3 Archeologische gegevens ....................................................................................................................14 2.4 Historische situatie .............................................................................................................................18 2.5 Huidige situatie ...................................................................................................................................24 2.6 Toekomstige situatie ...........................................................................................................................25 2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting .......................................................................................25

3 Veldonderzoek ............................................................................................................................... 27 3.1 Methode .............................................................................................................................................27 3.2 Resultaten ..........................................................................................................................................27

4 Conclusies en advies ...................................................................................................................... 31 4.1 Conclusie ...........................................................................................................................................31 4.2 Advies ................................................................................................................................................32 4.3 Tot slot ...............................................................................................................................................32

Literatuur .......................................................................................................................................... 33 Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen .......................................................................................... 34

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[4]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van Gebr. Jonkergouw Beheer BV heeft RAAP in juni 2020 een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk in de gemeente Landerd (figuur 1). Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan. Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Landerd ligt het plangebied in een zone met een middelhoge verwachting. Het beleid hiervoor schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 2500 m

2

en dieper dan 50 cm -mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd. Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan. De omvang van de bodemingrepen bedraagt 7 ha en de diepte van de ingrepen bedraagt ca. 1 m –mv. De ingrepen zijn daarmee groter dan de vrijstellingsgrens. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het vigerend beleid. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm. RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004 Opgraven (landbodems). Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[5]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 1. Aanduiding plangebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[6]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek

Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Opdrachtgever

Gebr. Jonkergouw Beheer BV

Bevoegde overheid

Gemeente Landerd

Plaats

Schaijk

Gemeente

Landerd

Provincie

Noord-Brabant

Centrumcoördinaten (X/Y)

173053/418542

Toponiem

Broksteeg

Kadastrale gegevens

nrs. 1443, 1444, 2774, 2775, 2777, 3022, 3024, 3026 3056, 3057

Oppervlakte plangebied

1091 m²

Afbakening onderzoeksgebied

Tijdens onderhavig onderzoek is het plangebied inclusief een zone van 1000 m rondom het plangebied onderzocht.

Onderzoeksperiode

juni 2020

Uitvoerder

RAAP Zuid

Projectleider

Dr. M.P.F. Verhoeven

RAAP-projectcode

SCHBR

ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer

4868939100

Beheer en plaats documentatie

RAAP regio Zuid te Weert en op termijn het provinciaal Depot, ARCHIS en E-Depot.

Tabel 1. Administratieve gegevens.

1.3 Doel- en vraagstelling De doelstelling van het archeologisch vooronderzoek is het vaststellen van de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats. Daartoe wordt informatie verzameld over bekende en verwachte archeologische resten teneinde een gespecificeerde archeologische verwachting op te stellen. Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd: 

Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?

Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond het plangebied zijn reeds bekend?

Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?

Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied?

Komt de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw in het pla ngebied overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek verwacht werd?

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[7]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologische verwachting te worden bijgesteld?

Waar en op welke diepte bevinden zich de archeologisch in teressante lagen?

Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig (intact) dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is?

Algemeen 

Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?

Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[8]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek dient ervoor om – op basis van verschillende bronnen – inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebru ik gemaakt van hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens (gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data -archief.

2.2 Aardkundige situatie Als gevolg van de verschillende geologische processen zijn binnen de gemeentegrenzen verschillende terreinvormen ontstaan. Op basis van de geomorfologische gesteldheid kan het grondgebied globaal worden onderverdeeld in (zie Keunen, e.a., 2011, hst. 2 en figuur 2): 

plateaulandschap (Peelhorst);

dekzandlandschap;

Maaslandschap (Maasterrassen en Maasterrassen met dekzand).

Het plangebied bevindt zich in het Maaslandschap. Het maaiveld van deze zone ligt duidelijk lager dan dat van het aangrenzende horst- en dekzandlandschap. Op basis van het patroon van de terreinvormen wordt verondersteld dat de terreinvormen zijn ontstaan door een vlechtende Maas in het Pleistoceen. Een vlechtend patroon komt in het algemeen voor in combinatie met een relatief groot verhang, een onregelmatige afvoer en een grote sedimentlast. Het gebied bestaat uit een terrasvlakte, juist ten noorden van een dekzandrug (zie figuur 4). De bodem in het plangebied is gekarteerd als een beekeerdgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand, met grondwatertrap IV, en een maximaal 40 cm dik klei dek (zie figuur 5). Beekeerdgronden zijn zandgronden met een duidelijke domkere bovengrond (minerale eerdlaag), en met hydromorfe kenmerken, met name roestvorming. Ze zijn ontstaan in natte omstandigheden, vaak in een elzenbroekbos. Dergelijke gronden worden ook wel beekdalgronden genoemd.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[9]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Geologische situatie

Maasterrassen

Geologische kaart (Weerts e.a., 2006)

Formatie van Kreftenheye (Kr1): rivierzand en -grind.

Geomorfologische situatie (Koomen & Maas, 2004)

terrasvlakte (M42)

Ouderdom geomorfologische structuur

pleistoceen

Bodemkundige situatie

beekeerdgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand (kpZg21), met kleidek

Verwachte diepteligging van archeologisch relevante lagen

direct onder de bouwvoor

Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.

Figuur 2. Landschappelijke indeling van de regio van en rondom het plangebied. Bron: Keunen, e.a., 2011.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[10]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 3. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[11]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 4. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[12]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 5. Bodem. Bron: Archis

.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[13]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

2.3 Archeologische gegevens Gemeentelijk archeologiebeleid Bestemmingsplan

volgens ruimtelijke plannen.nl: Buitengebied Gemeente Landerd bestemmingsplan onherroepelijk (2013-05-23) Dubbelbestemming ‘waarde-archeologie 4’ onderzoek bij ingrepen groter dan 2500 m2 en dieper dan 50 cm

Gemeentelijke archeologische verwachtingskaart

middelhoge verwachting (Keunen, e.a., 2011)

Gemeentelijke archeologische beleidskaart

middelhoge verwachting: onderzoek bij ingrepen groter dan 2500 m2 en dieper dan 50 cm (Van de Water & Kortlang, 2012): zie figuur 6

Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.

In het plangebied bevinden zich geen archeologische vindplaatsen. Eromheen (straal ca. 1 km) zijn er ook geen vindplaatsen: zie figuur 7.

Vindplaats

Locatie

Complex

Datering

Opmerking

Literatuur

2469118100

400 m O

nvt

nvt

booronderzoek,

de Ruiter, 2015

geen vondsten, dus geen vindplaats 4016533100

500 m N

verkaveling

Nieuwe tijd

begeleiding,

Kok, 2017

eigenlijk ook geen vindplaats Onderzoek 2342969100

800 m O

nvt

nvt

booronderzoek

van der Klooster, 2011

2359533100

700 m N

nvt

nvt

update

Goddijn, 2012

beleidskaart 2379679100

1050 m N

nvt

nvt

booronderzoek

Exaltus, 2012

3973783100

500 m NW

nvt

nvt

bureauonderzoek

Moerman, 2015

3973807100

800 m NO

nvt

nvt

bureauonderzoek

Moerman, 2015

4000479100

700 m ZW

nvt

nvt

booronderzoek

Bergman, 2018

4562028100

300 m O

nvt

nvt

booronderzoek

Hanemaaijer, 2017

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[14]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

4630935100

800 m ZW

nvt

nvt

booronderzoek

Reinders & Fijma, 2018

Tabel 4. Archeologie.

Hieronder worden de relevante vindplaatsen en onderzoeken beschreven. Vindplaatsen 2469118100 In het plangebied zijn vijf boringen gezet met een 7 cm Edelmanboor tot maximaal 130 cm diep. Uit de boringen blijkt dat in het noordelijk deel inderdaad een pa kket dekzand ligt op terrasafzettingen. Er is echter geen (restant van) een bodem aangetroffen. Een oorspronkelijk bodemprofiel kan mogelijk zijn opgenomen in de bouwvoor, waarbij eventueel aanwezige behoudenswaardige archeologische resten zijn verstoord geraakt dan wel vernietigd. In het zuidelijk deel ontbreekt een dekzandpakket en liggen de terrasafzettingen direct onder de bouwvoor. Gezien het ontbreken van bodemvorming in de terrasafzettingen onder het dekzand in het noordelijk deel van het plangebied, is het waarschijnlijk dat het gebied door een relatief lage en natte ligging nooit uitgebreide bodemvorming heeft gekend. Dergelijke gebieden zijn van oudsher niet aantrekkelijk voor bewoning. Afsluitend zijn bij het zeven van de boorkernen geen archeologische indicatoren aangetroffen 4016533100 Er zijn twee vondsten gedaan tijdens de archeologische begeleiding. Het betreft twee stuks aardewerk uit de bouwvoor (vondstnummer 1). Het gaat om een klein stukje Paffrath en een stuk Elmpt. Beide stuks dateren uit de 13e eeuw. Daar ze in de bouwvoor zijn aangetroffen is het onduidelijk waar deze vondsten precies vandaan komen.

Hierdoor is de informatieve waarde van de vondsten beperkt. Uit het onderzoek is gebleken dat er geen vindplaatsen aanwezig zijn binnen het onderzoeksgebied. Wel zijn de resten van een verkavelingssysteem uit vermoedelijk de 19e eeuw aangetroffen, welke pas in de 20e eeuw zijn gedempt. Onderzoeken 2342969100 De bodemopbouw bestaat uit een geploegde humushoudende bovengrond, bestaande uit zandige klei. Daaronder is in 3 van de 5 boringen een geroerde horizont aanwezig. Onder deze horizont ligt grof zand dat licht ijzerhoudend is. Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. 2379679100 Om de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren zo groot mogelijk te maken zijn binnen het plangebied elf boringen gezet met behulp van een zandguts en een megaboor. Uit het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem op het westelijke deel van het plangebied wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van een kleilaag die direct op schoon ongeoxideerd dekzand ligt. Dit deel van het plangebied ligt derhalve inderdaad (zoals de geomorfologische - en bodemkaart aangeven), op een overstromingsvlakte waarop kalkloze poldervaaggronden zijn g evormd in zavel en lichte klei. Op het oostelijke deel van het plangebied lijkt oorspronkelijk echter een deel van het dekzandlandschap gespaard te zijn gebleven voor overstroming en afdekking door klei.

Dit deel van het plangebied is in de twintigste eeuw echter in gebruik genomen voor het inkuilen van voer. Hierdoor zijn

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[15]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

hier de oorspronkelijke dekzandbodems verstoord tot ruim een meter beneden het maaiveld en resteert ook hier niets meer van de podzolopbouw. Het zeven van het opgeboorde zand heeft ook op dit deel van het plangebied geen relevante archeologische indicatoren opgeleverd. In verband hiermee is het KNA-onderdeel Waardestelling, in dit rapport niet nader uitgewerkt. In verband met het volledig verloren gaan van de oorspronkelijke dekzandbodems en het ontbreken van relevante archeologische indicatoren, geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. 4000479100 Tijdens het veldonderzoek is geen podzolbodem aangetroffen. In het zuidelijke deel van het plangebied is in één boring tot 1,2 m –mv sterk humeus zand met baksteen- en plasticresten aangeboord. In de overige boringen in het zuidelijke deel van het plangebied ter plaatse van de aan te leggen sleufsilo’s is de grond geroerd van 0,5 tot 1 m –mv. Bij de aan te leggen sleufsilo’s wordt de reeds geroer de bovengrond oppervlakkig verwijderd.

Hier wordt vervolgonderzoek niet noodzakelijk geacht indien de grond aantoonbaar niet dieper dan circa 30 cm wordt verwijderd (tot maximaal 9,6 m +NAP). In het noordelijke deel van het plangebied ter plaatse van de te bouwen stal bestaat de bodem over het algemeen uit een 50 à 65 cm dik plaggendek dat met een scherpe grens overgaat in terrasafzettingen van de Maas. Gezien de scherpe grens tussen de verstoorde dan wel opgebrachte bovengrond en de C-horizont kan geconcludeerd worden dat de oorspronkelijke bodem is afgetopt. Ter plaatse van het noordelijke deel is in één boring (3) onder een 40 cm dik plaggendek een 80 cm dikke laag humeus zand met baksteenresten aangetroffen. Dit betreft mogelijk een archeologisch spoor. In de vulling is een zeer klein fragment roodbakkend geglazuurd aardewerk aangetroffen. 4630935100 Tijdens het veldonderzoek is gebleken dat de bodemopbouw in het plangebied is verstoord. In het zuidelijke gedeelte is dat waarschijnlijk veroorzaakt door de realisatie van de verschillende bouwfases in het plangebied. In het noordelijke gedeelte van het plangebied lijkt de bodem afgetopt. Bovendien kan worden geconstateerd dat het noordelijke gedeelte van het plangebied mogelijk te nat was voor bewoning in het verleden. Op basis van het veldonderzoek kan de archeologische verwachtingswaarde naar beneden worden bijgesteld tot laag.

4562028100 In het plangebied zijn acht boringen gezet tot maximaal 200 cm -mv. Hieruit blijkt dat de ondergrond bestaat uit pleistocene rivierafzettingen. De diepe ondergrond bestaat uit intacte rivierafzettingen. In deze afzettingen is een humeuze zandlaag aanwezig die vermoedelijk is gevormd gedurende een periode waarin de rivierbedding droog lag en plantengroei kon plaatsvinden. De schone rivierafzettingen worden afgedekt door een pakket zand met kleibrokjes. Gezien de bijmenging met moderne indicatoren is het pakket recent omgewerkt. Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden. Bekende archeologische gegevens uit andere bronnen Op 15-06-2020 is een verzoek gedaan aan de vereniging Heemkunde Schaijk & Reek voor aanvullende gegevens. Dit heeft geen informatie opgeleverd.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[16]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 6. Beleidskaart. Het plangebied ligt in een zone met een middelhoge verwachting. Bron: Keunen, e.a., 2011.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[17]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 7. Archeologie Bron: Archis.

2.4 Historische situatie Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 (Schaijk, sectie B, blad 02) maakt het plangebied deel uit van een groot aantal landbouwkavels met het toponiem "Het Groote Ribroek". "Broek" duidt op een nat gebied. Langs de huidige Broksteeg loopt een rechte sloot: de "Molengraaf". Op kaarten uit 1868, 1900 zien we dezelfde situatie, met veelal door bomen afgescheiden percelen met weiland (groen) en akkerland (bruingeel: zie figuren 8 en 9). In 1955 worden sommige kleinere percelen samengevoegd, en bestaat vrijwel het hele plangebied uit weiland (zie figuur 10). In 1979 bestaat het plangebied uit nog maar vijf grote percelen, nu voornamelijk akkerland (z ie figuur 11). In 1989, tenslotte, verschijnt de huidige bebouwing in de zuidwesthoek van het plangebied (zie figuur 12).

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[18]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Bouwhistorische waarden

Nummer

Rijksmonumenten

nvt

Gemeentelijke monumenten

nvt

MIP-objecten

nvt

Overige bouwhistorische waarden

nvt

Tabel 4. Overzicht van de in het plangebied aanwezige bouwhistorische waarden.

Figuur 8. Historische context 1868. Bron: www.topotijdreis.nl .

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[19]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 9. Historische context 1900. Bron: www.topotijdreis.nl.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[20]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 10. Historische context 1955. Bron: www.topotijdreis.nl.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[21]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 11. Historische context 1979. Bron: www.topotijdreis.nl.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[22]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 12. Historische context 1989. Bron: www.topotijdreis.nl.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[23]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

2.5 Huidige situatie Huidig grondgebruik

bebouwing in het zuidwesten

Hoogteligging maaiveld

tussen de 8.55 in het zuidwesten en 7.50 tot 7.90 m + NAP in de rest van het plangebied

Grondwatertrap of -stand

IV (vochtig)

Milieutechnische condities

onbekend

Aanwezige constructies (funderingen, kelders e.d.)

alleen onder bebouwing in het zuidwesten

Locatie en diepte van kabels/leidingen

vanaf ca. 50 cm -mv

Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.

Figuur 13. Luchtfoto. Bron: Google Earth.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[24]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

2.6 Toekomstige situatie Uit navraag bij de opdrachtgever is het volgende gebleken over de toekomstige situatie: Aard

Totale oppervlakte plangebied is circa 11 ha, waarbinnen een bouwvlak van 7 ha moet worden gerealiseerd (overige ha’s zijn voor landschappelijke inpassing). Binnen het bouwvlak moet een agrarisch bedrijf worden gevestigd.

Omvang en diepte

nog niet exact bekend, zie ook hierboven, diepte waarsch. ca. 1 m

Invloed op maaiveld en grondwater

aantasting maaiveld

Toekomstig gebruik

agrarisch bedrijf

Toekomstige gebruiker

boer

Tabel 6. De toekomstige situatie.

2.7 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang en uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten. Aard en ouderdom Het verspreidingspatroon van archeologische vindplaatsen is voor een groot deel gerelateerd aan de fysieke eisen die de mens stelde aan de leef- en woonomgeving. Het meest markant zijn de verschillen tussen jager-verzamelaars enerzijds en landbouwers anderzijds. Jager-verzamelaars In de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) leefden de mensen voornamelijk van de jacht, visvangst en het verzamelen van eetbare planten en vruchten. Deze zogenaamde jager -verzamelaars trokken door het landschap en verbleven alleen tijdelijk op een plek. Uit een ruimtelijke analyse blijkt dat hun kampementen in vrijwel alle gevallen waren gesitueerd op de overgang van nat naar droog. Nabij dergelijke gradiëntzones waren namelijk de meeste voedselbronnen voorhanden en was (drink )water bereikbaar. Er is geen duidelijke "klassieke" gradiëntzone in de vorm van bijvoorbeeld de rand van een beekdal of ven aanwezig in het plangebied. Echter, de zuidwestpunt van het plangebied lijkt deel uit te maken van een kleine dekzandrug.

Deze ligt midden in een vochtige tot plaatselijk natte vlakte, waardoor er toch sprake is van een landschappelijke overgang van nat/laag naar hoog/droog. Derhalve is er, met name voor het zuidwestelijk deel van het plangebied een middelhoge verwachting voor resten (kampementen) van jager-verzamelaars. Landbouwers Met de introductie van de landbouw (vanaf het neolithicum) werd de mate waarin gronden geschikt waren om te beakkeren een steeds belangrijker factor in de locatiekeuze van de mens en. De eerste akkergronden werden aangelegd op de van nature vruchtbaarste gronden. Bovendien moesten de gronden goed ontwaterd zijn.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[25]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

In het plangebied komen beekeerdgronden voor, die van nature te nat zijn voor akkerbouw en bijbehorende bewoning/begraving. Echter, vanwege het volgens de bodemkaart plaatselijke (vruchtbare) kleidek geldt er toch, conform de gemeentelijke verwachtingskaart (Keunen, e.a., 2011) een middelhoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers. (Diepte)ligging Eventuele vindplaatsen worden direct onder de bouwvoor verwacht. Fysieke kwaliteit Gezien de vochtige/natte omstandigheden, kan behalve anorganisch materiaal ook onverbrand organisch materiaal (zoals hout, zaden, botten) nog bewaa4rd zijn gebleven.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[26]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

3 Veldonderzoek 3.1 Methode Het verkennend booronderzoek (te 16-06-2020) had tot doel het verkrijgen van inzicht in de bodemgesteldheid, de mate van bodemverstoring en de diepteligging van het verwachte archeologische niveau in het plangebied. Daarmee wordt de gespecificeerde archeologische verwachting getoetst en waar nodig aangepast en kunnen uitspraken worden gedaan over de gaafheid van archeologisch relevante niveaus. In het plangebied zijn 53 boringen verricht in een grid van 40 bij 50 m in 10 in NW -ZO georiënteerde raaien. Ten behoeve van de optimale spreiding versprongen de boorpunten ten opzichte van de volgende raai van elkaar, waardoor een systeem van gelijkbenige driehoeken ontstond. Hiernaast zijn er, waar mogelijk in verband met oppervlakteverharding, op het erf in het zuidwesten nog 7 boringen gezet (zie figuur 14). Er is geboord tot maximaal 120 cm -mv met een Edelmanboor (7 cm) en een gutsboor (3 cm). De boringen zijn tijdens het veldwerk lithologisch conform NEN 5104 (Nederlands Normalisatie -instituut, 1989) digitaal beschreven in het boorbeschrijvingssyste em van RAAP (Deborah3 zie bijlage 3) en met behulp van GPS ingemeten. Van alle boringen is de hoogte bepaald met behulp van GPS.

Hoewel het onderzoek een verkennend onderzoek betreft, is het opgeboorde materiaal in het veld door middel van verbrokkeling en versnijding gecontroleerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren (zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot, verbrande leem en fosfaatvlekken).

3.2 Resultaten 3.2.1

Veldwaarnemingen

In het iets hoger gelegen zuidwestelijk deel van het plange bied bevinden zich twee woningen met tuinen. Daarachter zijn er stallen op een terrein dat vrijwel geheel verhard is met betonplaten en klinkers. Hierbuiten bevindt zich in ongeveer de westelijke helft van het plangebied een maisakker. In het oostelijke deel (vanaf de raai die start met boring 31) bevindt zich een weiland.

3.2.2

Bodem

De bodem in het plangebied bestaat zwak tot sterk lemig zand. Daarbij is er een onderscheid tussen de donkere bovengrond (A-horizont: bouwvoor), die uit zwak lemig matig fijn en humeus dekzand bestaat, en de ondergrond (C-horizont: het substraat zonder of met nauwelijks bodemvorming), die overwegend uit zwak lemig matig grof rivierzand met klein (ca. 2 -3 mm) grind bestaat. Vanaf ca. 50 cm is de bodem vochtig en vanaf ca. 100 cm nat. In de meeste gevallen ligt de ca. 40 cm dikke bruine (maiskakker) of donke rbruingrijze (weiland) bouwvoor direct op de C-horizont (een zgn. A-C profiel). Het bovenste deel van de C-horizont is grijswit gekleurd met vrijwel altijd bruine of zwarte humusvlekken. Vanaf ongeveer een meter onder het maaiveld verdwijnen deze vlekken. Sporadisch is er wat roest in de C-horizont. In een aantal boringen, waarvan de meeste zich in het westelijke deel van het plangebied bevinden (zie figuur 14), is er sprake van een begraven A-horizont (Ab-horizont), dat wil zeggen een restant van de oorspronkelijke (natte)

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[27]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

donkere bovengrond. Deze is meestal sterk lemig of moerig (venig), donkergrijs of -bruin van kleur en ca. 10-15 cm dik. Een brokkelige structuur en grijs/bruine vlekken duidt op het verstoorde karakter van deze laag. In boringen 35 en 41 in het oosten is er op dieptes van respectievelijk 40 en 60 cm een maximaal 60 cm dikke zwarte vochtige en moerige laag aangetroffen die waarschijnlijk het restant is van een natte depressie (sloten?). Tenslotte, zijn er in een aantal boringen verstoringe n aangetroffen in de vorm van vermengde bodemlagen, met soms wat oranje baksteenpuin. Zoals te verwachten bevinden deze boringen zich vooral in het bebouwde zuidwestelijke deel van het plangebied, maar ook in de oostelijke hoek ervan (daar zonder puin). De diepte van de verstoringen is aangegeven in tabel 7. In een aantal boringen bevindt zich nog een restant van de oorspronkelijke (begraven) A -horizont: zie figuur 14. Dit lijkt erop te wijzen dat de bodem in het plangebied gedeeltelijk (vooral in het zuidwesten) is opgehoogd: anders zouden de verstoringen die oude A-horizonten wel hebben "opgeruimd". Het ontbreken van een begraven A-horizont in de meeste boringen in (en delen van ) het plangebied duidt er waarschijnlijk op dat deze is opgenomen in de bouwvoor. Met andere woorden, in de zones met een A-C profiel is het oude (natte) oppervlak verdwenen.

Er zijn nergens resten aangetroffen van het volgens de bodemkaart aanwezige (zie § 2.2) kleidek. Samenvattend, kan worden geconcludeerd dat er zich in het plangebied een vochtige tot natte beekeerdbodem bevindt, hetgeen overeenkomt met de gegevens van de bodemkaart (zie § 2.2). Met betrekking tot jager-verzamelaars, zijn er (zoals in het zuidwesten werd verwacht) geen resten van een dekzandkop gevonden, waardoor er geen sprake is van een voor deze samenlevingen typische gradiëntzone. De archeologische middelhoge verwachting voor resten van jager-verzamelaars kan derhalve bijgesteld worden naar "laag". Met betrekking tot landbouwers, kan de middelhoge verwachting bijgesteld worden naar laag. Er is immers geen bewijs gevonden voor de aanwezigheid van een (vruchtbaar) kleidek, en de leemarme vochtige tot natte bodem is nogal ongeschikt voor (pre) historische landbouw. Bovendien is het oude oppervlak grotendeels verstoord , en ontbreken vindplaatsen in de ruime omgeving van het plangebied.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[28]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Boring

Profiel

Diepte

Boring

Profiel

Diepte

Boring

Profiel

Diepte

verstoring

verstoring

verstoring

(in cm)

(in cm)

(in cm)

1

A-Ab-C

21

A-C

41

A-X-Ab*-C

2

A-Ab-C

22

A-C

42

A-C

3

A-C

23

A-C

43

A-X-C

4

A-C

24

A-X-C

44

A-C

5

A-Ab-C

25

A-C

45

A-C

6

A-C

26

A-C

46

A-C

7

A-C

27

A-C

47

A-C

8

A-C

28

A-C

48

A-C

9

A-C

29

A-C

49

A-X-C

60

10

A-Ab-C

30

A-C

50

A-X-C

80

11

A-C

31

A-C

51

A-X-Ab-C

80

12

A-X-C

32

A-C

52

X

50

13

A-Ab-C

33

A-C

53

X-Ab-C

90

14

A-C

34

A-C

54

X-C

110

15

A-C

35

A-Ab*-C

55

X-Ab-C

70

16

A-C

36

A-C

56

X-Ab-C

80

17

A-C

37

A-C

57

X-C

80

18

A-C

38

A-X-C

58

A-C

19

A-C

39

A-C

59

A-C

20

A-Ab-C

40

A-X-C

60

A-C

50

40

110

70

60

80

Tabel 7. Interpretatie van de boringen. A= A-horizont (bouwvoor); Ab= begraven A-horizont; Ab*= begraven Ahorizont in de vorm van natte depressie, C= C-horizont; X= verstoord.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[29]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Figuur 14. Boringen.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[30]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

4 Conclusies en advies 4.1 Conclusie De onderzoeksvragen kunnen als volgt worden beantwoord: Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit? De bodem in het plangebied bestaat zwak tot sterk lemig zand. Daarbij is er een onderscheid tussen de donkere bovengrond (A-horizont: bouwvoor), die uit zwak lemig matig fijn en humeus dekzand bestaat, en de ondergrond (C-horizont: het substraat zonder of met nauwelijks bodemvorming), die overwegend uit zwak lemig matig grof rivierzand met klein grind bestaat. Vanaf ca. 50 cm is de bodem vochtig en vanaf ca. 100 cm nat. Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond het plange bied zijn reeds bekend? In het plangebied bevinden zich geen archeologische vindplaatsen. Eromheen (straal ca. 1 km) zijn er ook geen vindplaatsen. Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid? Sinds oudsher (vanaf het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832) maakt het plangebied deel uit van een nat en extensief gebruikt landbouwgebied (vooral grasland) , zonder bebouwing). In 1989 verschijnt de huidige bebouwing in de zuidwesthoek van het plangebied. Deze bebouwing en de omliggende akkers zal voor enige bodemverstoring hebben gezorgd.

Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in h et gebied? Er is geen duidelijke "klassieke" gradiëntzone in de vorm van bijvoorbeeld de rand van een beekdal of ven aanwezig in het plangebied. Echter, de zuidwestpunt van het plangebied lijkt deel uit te maken van een kleine dekzandrug. Deze ligt midden in een vochtige tot plaatselijk natte vlakte, waardoor er toch sprake is van een landschappelijke overgang van nat/laag naar hoog/droog. Derhalve is er, met name voor het zuidwestelijk deel van het plangebied een middelhoge verwachting voor resten (kampem enten) van jager-verzamelaars. In het plangebied komen beekeerdgronden voor, die van nature te nat zijn voor akkerbouw en bijbehorende bewoning/begraving. Echter, vanwege het volgens de bodemkaart plaatselijke (vruchtbare) kleidek geldt er toch, conform de gemeentelijke verwachtingskaart (Keunen, e.a., 2011) een middelhoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers. Komt de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw in het plangebied overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek verwacht werd? Gedeeltelijk; in het plangebied bevindt zich een vochtige tot natte beekeerdbodem, maar er zijn geen aanwijzingen voor een kleidek. Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologische verwachting te worden bijgesteld?

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[31]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Met betrekking tot jager-verzamelaars, zijn er (zoals in het zuidwesten werd verwacht) geen resten van een dekzandkop gevonden, waardoor er geen sprake is van een voor deze samenlevingen typische gradiëntzone. De archeologische middelhoge verwachting voor resten van jager -verzamelaars kan derhalve bijgesteld worden naar "laag. Met betrekking tot landbouwers, kan de middelhoge verwachting bijgesteld worden naar laag. Er is immers geen bewijs gevonden voor de aanwezigheid van een (vruchtbaar) kleidek, en de leemarme vochtige tot natte bodem is nogal ongeschikt voor (pre) historische landbouw. Waar en op welke diepte bevinden zich de archeologisch interessante lagen? Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig (intact) dat archeologisch vervolgond erzoek zinvol is? Als er resten zouden zijn, kunnen die direct onder de bouwvoor voorkomen, dat wil zeggen vanaf ca. 40 cm onder het huidige oppervlak. Vanwege de lage verwachting wordt archeologisch vervolgonderzoek echter niet zinvol geacht. Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten? In principe zouden bodemingrepen dieper dan 40 cm in de akker en het weiland en dieper dan 70 cm in het bebouwde zuidwestelijke deel kunnen resulteren in aantasting van archeologisc he resten, maar omdat de verwachting hiervoor laag is, wordt er geen negatieve invloed verwacht.

Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan? Zie de volgende paragraaf.

4.2 Advies Omdat er in het plangebied geen archeologische resten worden verwacht, wordt verder archeologisch onderzoek niet zinvol geacht.

4.3 Tot slot Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Landerd, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie )besluit.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[32]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Literatuur Exaltus, R., 2012. Scheenenweg, Herpen. ArcheoPro-rapport 12083. ArcheoPro, Eijsden. Goddijn, M.A., 2012. Actualisatie archeologiebeleid gemeente Oss. Archol-rapport 183. Archol, Leiden. Hanemaaijer, M. 2017. Broksteeg 7, Schaijk, gemeente Landerd: een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen in de verkennende en karterende fase . Bureau voor Archeologie rapport 532. Bureau voor Archeologie, Utrecht. Keunen, L.J., E.H. Boshoven & S. van der Veen, 2011. Archeologisch erfgoed van Peelhorst en Maasdal. Een archeologische waarden- en verwachtingskaart en beleidsadvieskaart voor de gemeenten Sint Anthonis, Mill en St. Hubert, Grave en Landerd. RAAP-rapport 2214. RAAP, Weesp. Klooster, E. van der, 2011. Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Elsstraat te Herpen Archeodienst-rapport 91. Archeodienst, Zevenaar. Kok, T., 2017. Archeologische Begeleiding (protocol opgraven) Elsstraat, Schaijk EVZ Munsche Wetering Gemeente Landerd. IDDS Archeologie-rapport 1955. IDDS, Noordwijk. Koomen, A.J.M. & G.J. Maas, 2004. Geomorfologische kaart Nederland (GKN). Achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand. Alterra-rapport 1039, Wageningen. Moerman, S., 2015. Archeologisch bureauonderzoek Middelstraat, Scheenenweg, Herpen EVZ Munsche Wetering Gemeente Oss. IDDS Archeologie-rapport 1815. IDDS, Noordwijk.

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. Reinders, M. & P. Fijma, 2018. Archeologisch onderzoek Pastoor Van Winkelstraat 45 te Schaik. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek. Greenhouse Advies rapport 2018.23. Greenhouse Advies, Huissen. Ruiter, D. de, 2015. Elsstraat 3, Schaijk, gemeente Landerd: een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen. Bureau voor Archeologie rapport 142. Bureau voor Archeologie, Utrecht. SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeologie. BRL SIKB 4000. SIKB, Gouda. Water, A.E.M. Van de & F.P. Kortlang, 2012. Nota Archeologie gemeente Landerd; De implementatie van de Wet op de archeologische monumentenzorg in het gemeentelijke beleid. ArchAeOrapport 1103. ArchAeO, Eindhoven. Versie 02-02-2012 Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006. Geologische overzichtskaart van Nederland. TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht.

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[33]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen Figuren: Figuur 1. Aanduiding plangebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).

6

Figuur 2. Landschappelijke indeling van de regio van en rondom het plangebied. Bron: Keunen, e.a., 2011.

10

Figuur 3. Reliëf. Bron: www.ahn.nl.

11

Figuur 4. Geomorfologie. Bron: Koomen & Maas, 2004.

12

Figuur 5. Bodem. Bron: Archis

13

.

13

Figuur 6. Beleidskaart. Het plangebied ligt in een zone met een middelhoge verwachting. Bron: Keunen, e.a., 2011.

17

Figuur 7. Archeologie Bron: Archis.

18

Figuur 8. Historische context 1868. Bron: www.topotijdreis.nl.

19

Figuur 9. Historische context 1900. Bron: www.topotijdreis.nl.

20

Figuur 10. Historische context 1955. Bron: www.topotijdreis.nl.

21

Figuur 11. Historische context 1979. Bron: www.topotijdreis.nl.

22

Figuur 12. Historische context 1989. Bron: www.topotijdreis.nl.

23

Figuur 13. Luchtfoto. Bron: Google Earth.

24

Figuur 14. Boringen.

30

Tabellen: Tabel 1. Administratieve gegevens.

7

Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.

10

Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.

14

Tabel 4. Archeologie.

15

Tabel 4. Overzicht van de in het plangebied aanwezige bouwhistorische waarden.

19

Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.

24

Tabel 6. De toekomstige situatie.

25

Tabel 7. Interpretatie van de boringen. A= A-horizont (bouwvoor); Ab= begraven A-horizont; Abx= begraven A-horioznt in de vorm van natte depressie, C= C-horizont; X= verstoord.

29

Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen Bijlage 3. Boorbeschrijvingen

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[34]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Bijlage 1. Tijdschaal Archeologische perioden Datering

Tijdperk

Recente tijd

- 1945 C

Nieuwe tijd

- 1850

B

- 1650

A

- 1500

Laat B Laat A D: Ottoonse tijd

Vroeg

Middeleeuwen

C: Karolingische tijd B: Merovingische tijd

A: Volksverhuizingstijd Laat

Romeinse tijd

Midden

Vroeg Laat

IJzertijd

Midden

Vroeg Laat

Bronstijd

Midden

Prehistorie

Vroeg Laat

Neolithicum (Nieuwe Steentijd)

Midden Vroeg Laat

Mesolithicum (M idden Steentijd)

Midden Vroeg Laat

Paleolithicum (Oude Steentijd)

Jong B Jong A Midden

- 1250 - 1050 - 900 - 725

- 525 - 450

- 270 - 70 na Chr. - 15 voor Chr. - 250 - 500 - 800 - 1100 - 1800 - 2000

- 2850 - 4200 - 4900/5300 - 6450 - 8640 - 9700

- 12.500 - 16.000

- 35.000 - 250.000

Oud tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[35]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen

Geologische kaart van NL Geomorfologische kaart van NL

x x

DINO

x

Gegevens milieukundig bodemonderzoek

x

Actueel Hoogtebestand Nederland

x

Lucht- en satellietfoto’s

x

Topografische kaart van Nederland

x

Oud(st)e kadasterkaarten

x x

Beeldmateriaal bouwhistorie

x

Archeologische en cultuurhistorische rapportages

x

Archieven (RAAP)

x

Eigenaar en gebruiker

x

AMK

x

ARCHIS

x

CMA

x

CAA

x

CHW

x

Literatuur (arch./aardwet.)

x

Gebiedsgerichte specialisten

x

Amateurarcheologen

x

Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart Archeologisch depot

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

Opmerking

x

Gedetailleerde bodemkaarten

Historische kaarten van Nederland

Bevat geen (nieuwe) relevante informatie

x

Niet beschikbaar voor dit plan-/onderzoeksgebied

Bodemkaart van NL

Geraadpleegd, niet afgebeeld

Bron

Geraadpleegd en afgebeeld/beschreven

LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)

x x

[36]

Plangebied Broksteeg 1-3 te Schaijk, gemeente Landerd; archeologisch bureau0 en verkennend booronderzoek

Bijlage 3. Boorbeschrijvingen

RAAP-rapport 4565 / versie 15-06-2020

[37]

Boringen Schaijk

Boring: SCHBR_1 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 1, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172928, Y-coördinaat in meters: 418421, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 8.00, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 8.00 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.60 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: afgedekt/begraven A-horizont 50 / 7.50 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort:

zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken Laag opmerking: Opmerking: vochtig 100 / 7.00 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.80

Boring: SCHBR_2 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 2, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172910, Y-coördinaat in meters: 418452, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.78, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.78 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.38 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: afgedekt/begraven A-horizont 50 / 7.28 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Ondergrens laag in cm: 90, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort:

zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 90 / 6.88 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.58

Boring: SCHBR_3 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 3, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172885, Y-coördinaat in meters: 418492, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.69, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.69 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.29 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 100 / 6.69 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand,

Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.49

1 bron: Schbr.geojson - 17-06-2020 14:06:05

Boringen Schaijk

Boring: SCHBR_4 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 4, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172860, Y-coördinaat in meters: 418532, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.68, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.68 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.28 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 100 / 6.68 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand,

Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.48

Boring: SCHBR_5 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 5, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172885, Y-coördinaat in meters: 418572, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.59, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.59 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: zwart-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: afgedekt/begraven A-horizont 50 / 7.09 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Ondergrens laag in cm: 95, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort:

zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 95 / 6.64 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 95, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.39

Boring: SCHBR_6 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 6, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 0172911, Y-coördinaat in meters: 418533, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.62, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.22 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 100 / 6.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand,

Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 120 / 6.42

2 bron: Schbr.geojson - 17-06-2020 14:06:05

Boringen Schaijk

Boring: SCHBR_7 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 7, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172935, Y-coördinaat in meters: 418492, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.67, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.67 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.27 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 100 / 6.67 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand,

Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Einde boring 120 / 6.47

Boring: SCHBR_8 Kop algemeen: Projectcode: SCHBR, Boornummer: 8, Beschrijver(s): MARC VER, Datum: 16-06-2020, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 120 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 172960, Y-coördinaat in meters: 418452, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.92, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Landerd, Opdrachtgever: Jonkergouw, Uitvoerder: RAAP Zuid 0 / 7.92 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont 40 / 7.52 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 100 / 6.92 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-wit Lithologie: Grondsoort: zand,

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=5f999d6c-2376-41ce-a257-1d86d5efda4b