CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 18 - Toelichting Bijlage 13 – Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek Niemeskant (T&W)

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Vaststellen bestemmingsplan Niemeskant Volkel8.015 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

INS

res

«milieu

ngenieursbureau

bodem,

voor

archeologie,

geohydrologie; ecologie

RAPPORT

Archeologisch veldonderzoek

bureau-

en

door middel

Niemeskant

verkennend van

te Volkel

(gemeente Maashorst)

boringen

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

RAPPORT

Archeologisch veldonderzoek

bureau-

en

door middel

Niemeskant

verkennend

boringen

van

te Volkel

(gemeente Maashorst) Aeres

Milieu

Projectnummer

:

AM21566

Status rapport ISSN Nummer

:

Definitief

:

2214-5656

Datum

1

7 november

Opdrachtgever

»

Accent Adviseurs

2025

Luchthavenweg

13E

5657 EA Eindhoven

Opsteller rapport Paraaf

(geano im se rd)

Redactie Paraaf

Vrijgave

:

Paraaf

Aeres

:

(geano im se rd)

Milieu B.V.

Noordhoven 6042 NW

(t 0475 e-mail:

/

(geano im se rd)

4

ROERMOND —

320 000

info@aeres-milieu.nl

www.aeres-milieu.nl

Disclaimer Het

onderzoek

richtlijnen

en

is op

zorgvuldige wijze

uitgevoerd volgens de algemeen gebruikelijke

inzichten

en

methoden

(opzet

conform

de geldende

protocollen).

Aeres van

Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding het door Aeres Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de voor het bureau

onderzoek

noodzakelijke informatie (mede) afhankelijk is van externe bronnen. Voor Aeres Milieu is niet te verifiëren of deze bronnen altijd volledig en zonder fouten zijn. Hierdoor kan Aeres Milieu niet instaan voor de juistheid en volledigheid van de verzamelde historische informatie.

Paginal

2

Dd

AM21566

«milieu

aeres

EN

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING

aaaananaaanananaesesserseeeseseesversnannnanannsananenaanseecsereeeeeeeeseeseeeennnanannannanansessesesereeereeeeeseeeensennnannnnnnnansenseseseveveeeveevenveesenennannnannnsnane

ADMINISTRATIEVE 1. INLEIDING 2.

nn

anarrnnannnnnanannanaansaassnsrsarseersereereeseersesensnannannannnanseereeesererreereeseesseenennmnnanannnananseesneeeerereneeneeeeeeennennnnnnnansnsenen

6

aanaananaaserrerserseereeeserseensnnnnannannansnanseerserreeeeereereeseesennnannnannnnannnanseeesereereeeeenveeseseenenennannnanneansnnseeeeenereeeeeeeeeveeseesnannnannnanneenennseneeeseenenn

7

WERKWIJZE

GEGEVENS

nnn

nnnananananaanaanannananeeeeseeeeeeeseseseanenananannannnnansaneeseerserveneeeeevensenannnnnannnanensesssesecseeveveverseeeanveannnannnneandnseeesevseveeeenseneeen

21

Inleiding

2.2

Verkennend veldonderzoek door middel van

3.

BUREAU-ONDERZOEK

35.1 5.2 5.5 54 5.5 4.

11

boringe

nanansassseseesessesesennannmannansananannanseeeseereneeeeseeeseeeesannnanannnnnnansnanseseeeserveceeveeenseeesennnannnnnannennnaasesen

landschappelijke situatie geomorfologie Landschappelijke situatie bodem….…….… historisch overzicht Bewoningsgeschiedenis Bewoningsgeschiedenis archeologische waarden historisch kaartmateriaal Bewoningsgeschiedenis -

-

—

—

…

—

VERWACHTINGSMODEL

5.

4

…

….nannsnanansnsrnrensrensnsnsenannannananansnanssseeserreerrereeseessesennannnanananaaanseseerseeseeeereveeseeesennnnnnnansnnnnnseeneeveeseeveeeeeeeeee

22

VELDWERKZAAMHEDEN 5.1 5.2 5.3 54

Algemeen Fysisch geografische beschrijving van de bodemopbouw … Interpretatie Archeologische indicatoren …

6. CONCLUSIE 6.1 6.2 7.

aa

nansnnnnnanseersesnnaanserrersnaanseerersemansneerrenansncerreenannnaerrensnnanserrrennannnenrrennnnnnnaerrensnnnnanrervenannnenrernennnnenservennnnenseee

Algemeen Beantwoording onderzoeksvragen AANBEVELINGEN

nnnnnnnannnnarnnssenanannnnnananansansnanssserererrerseeeeeesessanaananansnansananseseseveeveeveeeveneensennnannnansnnnnanenseseseeeveereveeseesensennnnnnann

29

Bijlagen:

N U

Topografische ligging onderzoeksgebied Boorpuntenkaart Archeologische gegevens cf. Archis 5 Archeologische Beleidskaart (voormalige) gemeente Overzicht geomorfologische kaart

ND

Overzicht bodemkaart

OO

Boorkernbeschrijvingen

Uden

Reliëfkaart

Paginal

3

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

SAMENVATTING Op 5, 6, 10 en 11 januari 2022 Niemeskant te Volkel

De

is door Aeres Milieu

archeologisch bureau- en verkennend

een

van

van

standaard

een

woningbouw.

De

diepte van

de

toekomstige verstoring

funderingsdiepte naar verwachting

De onderzoekslocatie

ligt volgens

3: gebieden met

hoge archeologische waarde,

deels

in

dat

aangegeven

Het

een

Categorie

5:

de

gebieden

is de voorgenomen

is ten

deels in Categorie 4:

plangebied ligt op de oostelijke

zuidoostelijk

het

van

deel

het

van

dekzand

laarpodzolgronden humeus zowel

pakket.

rand

van

is

bepalend De

het

gebleven

Op

basis

deze gegevens

de

periode

verwachting ontgraven

periode

ten

alle

geldt

dekzand

en

nog intacte dan ook

het

nieuwe

en

van

zand-

is

middels niet

lokaal in de

kenmerkt

zich door

hierbij

boringen

Categorie

middels

deze

kaart

zijn landschappelijke Dit

met de vroege middeleeuwen.

en

minstens

Het

deel

blijkt dat er sinds tenminste plangebied.

30

enkeerd-

en

50 centimeter dik

-

het

van

het

plangebied voor

de 19°

eeuw

Het plangebied zelf is vanaf de 19°

eeuw

tijd.

plangebied geldt

Voor

het

grootste deel

ontgrondingenkaart

van

begin

van

relevant

gesteld

Noord-Brabant

niveau in

Bouw

horst verstoord. Deze

is het

hierbij

plangebied ontgraaft

dat de

T&W

is

plangebied een lage verwachting

grootste het

verdwenen.

ten

Op

is de

bodemopbouw,

behoeve

voor

de

alle

plangebied

relevant

niveau

periode. Volgens de

zand-

het

uitgevoerd

verkennend

omschreven

verwachte

enkeerd-

van

als gevolg

van

verstoring is dusdanig diep dat de kans

archeologische waarde aanwezig zijn. De lage verwachting

het

van

van

basis

het bureauonderzoek

deel

voor

voor

lage archeologisch

een

archeologische

lage archeologisch verwachting

een

het

het

van

Hoogstwaarschijnlijk

plangebied geldt

worden

worden

plangebied maakt deel uit van

het

aanwezig zijn. In deelgebied plateau-achtige

plangebied

een

grindige

en

houden slecht vocht vast. De

en

zuidoostelijk

en

grofzandige

in gebruik.

archeologische

kan

noordwestelijk

direct rondom het

en

is het grote deel

het

het

voor

het

De

noordwestelijk en zuidoostelijk deel van

de

het

niet erg vruchtbaar

enkeerdgronden

grindwinning.

en

van

Noord-Brabant

Hoogstwaarschijnlijk

laarpodzolgronden

gemeente heeft

mesolithicum.

tot

Binnen

Uit historische kaarten

als bouwland

voor

verdwenen. Voor het grootste deel

veldonderzoek

in

plangebied ligt in een gradiëntzone.

akkerland.

neolithicum tot

perioden. Volgens

behoeve

ontgrondingenkaart

Het

als

is aan de Vloetstraat

grotendeels

laag dekzand

een

geschiktheid

van

buurtschap Vloet.

late middeleeuwen voor

de

voor

bovengrond

uit de

onbebouwd

van

periode laat-paleolithicum

middelhoge verwachting

een

bebouwing aanwezig en

de

voor

dat deze bedekt raakte met

nederzettingsresten

meerdere

De

de Peelhorst dat werd doorsneden door dalen. Van oudsher

van

plangebied

verwacht.

Er geldt

de historische kern

(2017) deels

aantrekkelijk als vestigingslocatie. Op basis hiervan geldt er een hoge verwachting voor het noordwestelijk

rivierafzettingen zijn, voor dikte

Uden

gebieden met een hoge archeologische verwachting en

middelhoge archeologische verwachting.

een

uitgaande

maar

minste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.

tot ten

Archeologische Beleidskaart van de voormalige gemeente

met

niet bekend,

archeologische onderzoeksplicht geldt.

er een

maakt het plangebied

(her)ontwikkeling van de locatie ten

tijde van dit onderzoek

gradiëntzones (zone nabij watervoorzieningen) aantrekkelijke vestigingslocaties.

en

uitgevoerd aan de

(gemeente Maashorst).

aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek

behoeve

booronderzoek

de

en

grindwinning.

en

zandwinning, tot het

klein wordt

periode laat-paleolithicum

—

geacht dat er

nieuwe

tijd blijft

gehandhaafd.

Paginal

4

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

Voor

deelgebied T &W

Bouw wordt

De resultaten van dit onderzoek advies

een

besluit

zal

om

bovenstaande redenen geen

archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.

zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Maashorst) dat op basis van het uitgebrachte

nemen.* Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog

bodemverstorende activiteiten of

1 (geanonimiseerd) BEN (Yonumentenhuis

daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden

Brabant), 11

oktober

2023:

niet

betekent

dat al

ondernomen.

Beoordeling en advies archeologisch onderzoeksrapport (conceptversie 18-09-2023). Paginal

5

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

ADMINISTRATIEVE

GEGEVENS

Projectnummer

: AM21566

OM-nummer

5147780100

Soort onderzoek

: Bureau-

Adres onderzoekslocatie

:

Toponiem

: Niemeskant

Gemeente

: Maashorst

Provincie

: Noord-Brabant

Kadastrale

registratie

:

verkennend

en

veldonderzoek d.m.v.

Boekelsedijk te Volkel

Uden, sectie P, nummers, 171, 491, 756 (gedeeltelijk), 915, 916, 917, 1659, 2117, 2118, 2242, 5554, 53655, 5656

Coördinaten

: Centraal

172.915; 406.185

NW: NO: ZW: Zo:

172.616; 406.250

175.144; 406.155

Huidig locatie gebruik

: Akkerland

Aanleiding

:

7,1 ha

(grotendeels) en bedrijventerrein (opslag van tegels)

Bestemmingsplanwijziging

Opdrachtgever

Accent Adviseurs

Bevoegde overheid

: Gemeente

documentatie

en

materiaal

uitvoering

veldwerk

Maashorst

: Noordhoven

depot Datum

5657

172.857; 406.082

: Circa

Opslag

en

175.011; 406.525

Oppervlakte

onderzoek

boringen

te

:5, 6, 10

4 te Roermond

tot deponering

bij provinciaal

’s-Hertogenbosch/E-depot en

11

januari 2022

Paginal

6

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

1. INLEIDING In opdracht

Accent Adviseurs heeft Aeres Milieu

van

een

archeologisch bureau-

en

verkennend veldonderzoek, d.m.v.

boringen

uitgevoerd op de locatie: Adres onderzoekslocatie

:

Boekelsedijk te Volkel (project Niemeskant)

Gemeente Oppervlakte

: Maashorst

Circa 7,1 ha

Huidig gebruik van de

locatie

: Akkerland

Toekomstig gebruik

:

(grotendeels) en deels als bedrijventerrein (opslag tegels)

Nieuwbouwwoningen

Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de

archeologische Aanvullend

onderzoek

hierop is een

bestaat uit een

richtlijnen van

bureauonderzoek

verkennend veldonderzoek d.m.v.

zijn uitgevoerd onder leiding van een

senior

naar

de BRL SIKB 4000

de historie

boringen

op het

(protocol 4002

bodemgesteldheid

en

van

en

4003),

KNA 4.1. Het

de onderzoekslocatie.

perceel uitgevoerd. De werkzaamheden

in het veld

KNA-prospector.

Aanleiding De

aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek

van

woningbouw (Figuur 1). De diepte van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend, maar uitgaande

van

een

standaard

funderingsdiepte naar verwachting

is de voorgenomen

(her)ontwikkeling van de locatie ten behoeve

minste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.

tot ten

De onderzoekslocatie

ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de voormalige gemeente

3: gebieden met

hoge archeologische waarde,

deels in

Categorie

Categorie

_

een

hoge archeologische verwachting en

een

middelhoge archeologische verwachting.

Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte

van

dan 40 centimeter

meer

en

een

verstoringsoppervlakte

van

_ Categorie 4: Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan 40 centimeter en een verstoringsoppervlakte van dan 250 m?.

meer

«

3:

5: gebieden met

deels in Categorie 4: gebieden met

(2017) deels in Categorie

dan 250 m?.

meer

«

een

Uden

_ Categorie 5: Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan 40 centimeter en een verstoringsoppervlakte van dan 2.500 m?.

meer

De gemeente

heeft middels deze kaart aangegeven dat

er een

archeologische onderzoeksplicht geldt (Bijlage 4)?

Doel Het doel de

van

locatie.

gegevens

het archeologisch bureauonderzoek is het opstellen Dit

verwachtingsmodel

gevormd.

Dit

wordt op

verwachtingsmodel

basis zal

van

van

historische

vervolgens

een

gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor

kaarten

leiden tot

een

en

bekende

aanbeveling

landschappelijke over

het behoud

en

archeologische

in-situ of eventueel

vervolgonderzoek.

2 ArchAeO,

Archeologische

Beleidskaart

gemeente Uden, 2017, ArchAeO-Rapport

1702.

Paginal

7

DA

AM21566 aeres

«mllleu

EN

Het

doel

van

het

aansluitende

verkennend

booronderzoek

is

het

toetsen

van

het

in

het

bureauonderzoek

opgestelde

verwachtingsmodel. Specifiek voor de onderzoekslocatie e

e

e

Niemeskant te Volkel

zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:

_ Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten? In hoeverre

zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige archeologische resten?

_ Watis de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen

bodemingrepen?

Plangebied Het

plangebied ligt aan

Figuur 2. Momenteel

is het

het noorden wordt het door de

de

noordwestelijke

rand

van

plangebied grotendeels

de bebouwde

kom

van

in gebruik als akkerland

Volkel. De en

plangebied begrensd door de Vloetstraat en bebouwing

topografische ligging is weergegeven

deels als bedrijventerrein aan

de Vloetstraat

Leeuwstraat, in het zuiden door een bedrijventerrein (Wassenberg Volkel VOF)

en

(opslag van tegels). In

(nummer

1 t/m

in het westen door de

B

HE

EB

in

54), in oosten Boekelsedijk.

vam varna veces vos vn

ore woon en

1// schaa: 11000

Situatie

Daman

Paginal

8

DA

AM21566 aeres

«mllleu

EN

NIEMESKANT

situatie 2 // schat ‘asen

Figuur 1. Impressie

van

de toekomstige

situatie binnen

het plangebied. Het plangebied is weergegeven

met

het rode kader.

10-2001

vICOO

statue Concern

(Bron: Aangeleverd door de

opdrachtgever).

Paginal

9

D

AM21566 aeres

«milieu

EN

172500

CJ

172650

Niemeskant

Plangebied

Deelgebied per grondeigenaar

Wassenberg

E aaatargoer m

Re

T&w

TOPI u Inoe 2045N ATG Niras

i

172500

Zoe

172650

Fiquur 2. Topografische ligging

deelgebieden: Wassenberg en

ar

,

T&W

van

het plangebied.

2)

hee

172800

Het

==

173100

plangebied is weergegeven met

het rode

kader.

Het

plangebied

is

ingedeeld

in twee

Bouw. (Bron: PDOK-viewer)

Paginal|

10

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

2.

WERKWIJZE

[2.1

Inleiding

Bij het

uitvoeren

het bureauonderzoek

van

bekende, of te verwachten archeologische het opstellen

de

van

Archeologische

is

gebruik gemaakt binnen het

resten

van

verschillende

onderzoeksgebied.

bronnen

geven

zijn deze

bronnen

van

inzicht

belang

in

voor

bronnen

Archeologische

e

Archeologisch Informatiesysteem (Archis3)

«

Archeologische

e

Specifieke lokale informatie (heemkundekring, amateurarcheologen)

Monumentenkaart

Beleidskaart

(AMK)

de voormalige gemeente Uden

van

geomorfologische

en

Daarnaast

Deze

landschapsgenese.

e

Bodem-

bronnen.

kaarten

«

_Bodemkaart

e

(Alterra)

Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis5)

e

Actueel

Hoogtebestand

Nederland

(AHN5)

Historische kaarten «

_ Historisch kadastraal minuutplan (1800-1832)

«

Historische

«

Moderne

topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)

topografische

kaart

(tot 2020)

De bovenstaande bronnen worden

werkgroepen. De

De

informatie betreffende het

Aan

de

is op

17

december

plangebied. Tot op

en

booronderzoek met

een

boordichtheid

Het

plangebied

boringen

representatieve

welke

heeft

Aanpak

een

gelijkmatig

locaties binnen

het

van

(PvA) 8

boringen

oppervlakte over

te vinden

in de

afkomstig van

lokale

archeologische verenigingen en

literatuurlijst.

gecontacteerd

met

de vraag

met

de vraag

om

aanvullende

wordt

een

verkennend

heden is hierop nog geen reactie ontvangen.

hand

van

informatie

per e-mail

middel

Plan

64

2021

veldonderzoek door

het

van

mogelijke

Verkennend van

perioden.

door

overige aanvullende informatie is terug

Heemkundekring Uden,

2.2

aangevuld

het

plangebied

van

van

de

boringen

Leidraad

per hectare

Inventariserend

uitgevoerd.

7,1 ha. Bij het verkennend

plangebied worden

worden

proefputjes

Veldonderzoek®

Het onderzoek is hiermee verkennend veldonderzoek zal daarom

verdeeld, zie Bijlage 2. Op de qua gegraven

van

50x50 centimeter,

voor

alle

uitgegaan

worden

bodemopbouw

meest

tenzij

de C-horizont

in

Paginal

11

omliggende boringen zich dieper dan

3 Tol et al. 2012.

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

De boorlocaties worden worden

bepaald

boorkop van

met

het Actueel

van

Hoogtebestand

hoekpunten van

Nederland

(AHN).

de

perceelsgrenzen,

straten

De

boringen

gezet

worden

en

bebouwing.

De

hoogte

Edelmanboor

met een

zal

met een

7 centimeter.

De boorkernen worden worden

uitgezet ten opzichte

op de

conform de ASB

(Archeologische Standaard Boorbeschrijving 5.2) beschreven,

aanwezigheid van archeologische

verbrande leem. Daartoe worden

de

indicatoren als

opgeboorde monsters

fragmenten keramiek, fosfaatvlekken

verbrokkeld

waar

zie en

Bijlage

8. Gelet zal

brokjes houtskool

en

Paginal

12

nodig.

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

5.

BUREAUONDERZOEK

| 5.1

Landschappelijke

Volkel

ligt in

het

situatie

zuidelijk zandgebied.

-

geomorfologie

De

ondergrond

wordt doorsneden

door

een

aantal zuidoost-noordwest

georiënteerde

breuken, die de Roerdalslenk (Centrale Slenk) en het Peelblok (Peelhorst) begrenzen. Het plangebied ligt in het stijgingsgebied van

de Peelblok. Hier

ligt een vrij dunne laag zand

op het Pleistoceen rivierzand. Deze

afzettingen behoren tot de Formatie van

Beegden en Kreftenheye.” Tijdens

Deze laatste deze

ijstijd, het Weichselien (circa 115.000

de laatste

ijstijd, het Weichselien

periode (circa 115.000

Weichselien

(circa

sneeuwsmelt-

en

is

73.00 tot 14.700

bestaan hier uit zwak

jaar geleden)

Boxtel

van

gerekend.®

siltig, matig fijn zand.

periode zijn gevormd (Bijlage 5,

georiënteerde erosiedalen. van

het

Door de

plangebied, verliep

tijdens

11.700

dekzand werd tot het

wordt

Deze

jaar geleden),

is de

Wierden

door zowel

interstadialen

(de

van

soms

In

de

omgeving

kom

het

van

in de van

Een

plangebied.

In

Nederland niet. In het Middendooi werd door

van

dalen ontstaan. De

en

grind, leemlagen

met

plantenresten

en

diepere ondergrond aanwezig.

Ze

en

Volkel bevinden zich dalen die in

plangebied

omgeving van het plangebied van

bevinden

zich

vele

oost-west

bedekt met dekzand. In de koudste —

14.700

jaar geleden)

vegetatie grotendeels verdwenen,

de Formatie

van

Boxtel

—

210

droogste perioden

en

in

en

oost naar west.

relatief

warme

restant van

een

fases oud

van

waardoor

op grote schaal

het Weichselien, met

het Laat-Glaciaal

(circa

verstuiving optrad waarbij

um), goed afgerond, goed gesorteerd, arm aan grind en wordt

gerekend.

het

van

sommige perioden van

Door deze

dekzandafzettingen

langgerekte dekzandruggen en dekzandkopjes als door vlaktes

laatste

bodemvorming plaatsvinden.

grof zand,

het de bebouwde

van

afgezet.” Dit zand is kalkloos, fijnkorrelig (150

gekenmerkt

rond het

permanent bevroren. Tijdens perioden

afzettingen zijn in het plangebied

22R23).

Laat-Pleniglaciaal (circa 26.000

Laagpakket van

Bolling

bodem

bestaan uit fijn en

de afwatering in de

name

—

huidige landschap

droger klimaat.4

en

hogere ligging van de Peelhorst ten opzichte van de lagere ligging van de Roerdalslenk, ten

zijn de fluvioperiglaciale afzettingen

14.700

de

was

Ten zuidwesten

code

Later

het

steeds kouder

regenwater veel sediment verspoeld. Hierbij zijn fluvioperiglaciale afzettingen gevormd

worden tot de Formatie

westen

het

van

een

geleden) breidde het landijs zich sterk uit, maar bereikte

fluvioperiglaciale afzettingen zijn zeer divers en

deze

jaar geleden), ontstond

belangrijk geweest voor de vorming

11.700 jaar

—

11.700

—

Weichselien)

bodemprofiel

is de

kon

door de

zogenaamde Laag

met

depressies.

relatief van

ontstond

warme

een

reliëf dat

In de Allerad

en

omstandigheden

Usselo die in het Allerad

is

gevormd. Het klimaat werd

ijskappen 8.000

—

en

5.000

veenvorming hierdoor dicht

tijdens het Holoceen warmer en vochtiger.

steeg de relatieve zeespiegel snel. Als gevolg

Door het warmere klimaat smolten de in het Weichselien van

de snelle relatieve

zeespiegelstijging

gevormde

in het Atlanticum

(circa

jaar geleden) steeg de grondwaterstand, waardoor er veenvorming plaatsvond op het dekzand. Aanvankelijk vond met name en

plaats in de lagere delen, zoals beekdalen. Depressies

werd de

en

laagten (zoals beekdalen en vennen) groeiden

ontwatering van de Peelhorst belemmerd. Vanaf de late middeleeuwen (tussen

1250

—

1750

na

Chr.)

4 Rensink et al, 2016. 5 Berendsen 2005, 30. 6 Berendsen 2011,

189

7 Berendsen 2011,

190.

Paginal

13

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

is het

veen

afgegraven

ten

behoeve

turfwinning.

van

Hierdoor

zijn

de oudere dekzanden

terrasafzettingen

en

weer

aan

het

maaiveld komen te liggen.

Volgens

de

met

zanddek

een

geologische (Be4).

kaart komen ter

plaatse van

het

De

afzettingen

behoren tot

fluviatiele

Laagpakket van Wierden onderdeel van Op

de

geomorfologische

kaart

maaiveld

liggen (code 4FO1r).

vanwege

de

horst.

Het meest

ligging in bebouwde

kom

oostelijke puntje Volkel. Naar

van

Op circa 2 kilometer ten westen van

Ook op circa 880 meter ten oosten

het Actueel

Hoogtebestand

Peelhorst in oosten

duidelijk

te zien

naar

de

het

het

Nederland

het

van

5.2

Landschappelijke

-

Volgens

de bodemkaart

(Bijlage 6) wordt

zEZ21)

verwacht. In het

deel

in leemarm

en

zwak

plateau-achtige

een

plangebied

is niet

het

en

dit deel

horst

waar

gekarteerd van

noordwest-zuidoost

bevindt zich

Roerdalslenk op

zanddek

behoort

tot

het

rivierafzettingen

aan

het

het

op de

geomorfologische kaart

plangebied op een plateau-achtige

georiënteerde

breuk. Deze breuk vormt

van

ligt. Rondom

Voor

in het

meer

dan 5 meter.

breuk.

een

in het westen

perceelsgrenzen.

in westelijke

situatie

overige

Beegden

van

afzettingen (rivierzand en -grind)

(AHN3, Bijlage 7) is te zien dat het plangebied op de overgang

steilranden

plangebied loopt globaal gezien

fluviatiele

hoogte van deze breuk is er een hoogteverschil van

ontgronding plaatsgevonden (Bijlage 5B). De maaiveldhoogte Het

op

plangebied ligt een

plangebied

lagergelegen

de kleine

aan

van

de Formatie

verwachting ligt ook

de Roerdalslenk. Ter

en

bodem

de Boxtel Formatie.

(Bijlage 5) ligt het plangebied

de overgang tussen de Peelhorst

Op

plangebied in de

Volkel

bekend

zover

de

van

hoger gelegen

zijn veel gebieden ontgrond,

in het grootste deel

plangebied ligt tussen

circa

16,21

het

van

en

dit is

plangebied

17,55

meter +NAP.

richting af.

bodem in het

het

zuidoostelijke

plangebied

worden

deel

van

het

plangebied hoge

enkeerdgronden (code

zwarte

laarpodzolgronden (code cHn21)

verwacht. Deze

gronden zijn

lemig fijn zand gevormd.

Enkeerdgronden (code zEZ21-VII) Bij enkeerdgronden

is

sprake

vanaf de late middeleeuwen

maken, werden plaggen

van

een

eerdlaag

De bouwvoor

(Aa-horizont),

met de

mest

(Aap-horizont)

het

van

ontstaan.

van

kleur zijn.

de

potentieel aanwezige archeologische lagen.

De

hoge enkeerdgronden betreffen

lage enkeerdgronden

werden

grondwaterstand

de

sterke

vee

pas

de oudste later

ophoging

in

van

Dit

op de akkers

en

De totale dikte van

met

van

het

Dergelijke cultuurdekken

genomen

plaggen

niet

is ontstaan doordat in

die

vanwege

alleen

over

de

uitgespreid.

Om de

In de

loop

sommige gevallen

der

tijd

is hierdoor

liggen oudere niveaus/lagen van kunnen

het

een

al

grond vruchtbaarder te

plaggendek is bij de enkeerdgronden

kleur. Hieronder

opgehoogde gronden, gebruik

(plaggen)dek

potstalbemesting werd toegepast.

vermengd

is grijsbruin tot zwart

die meestal wat lichter

was

plaggendek.

op grote schaal het systeem

plaggendek op de oorspronkelijke bodem cm.

of

beschermende

meer

het

een

dan 50

plaggendek

werking hebben voor

algemeen op de hogere dekzanden liggen. De

lagere ligging

noodzakelijk voor

de

in

het

bemesting

beekdal. maar

Door

ook

om

de

hogere

de nattere

gronden toegankelijk te maken.

Paginal

14

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

De kans bestaat dat

er

Dit hoeft echter niet

onder het te

zo

plaggendek nog

zijn zoals

vaker

een

het

restant van

blijkt bij archeologisch

oorspronkelijke wordt bodemprofiel wordt aangetroffen.

onderzoek in

bijvoorbeeld

het oosten

van

Brabant.

Indien

sprake is geweest van een snelle ophoging, dan zou men onder het plaggendek nog een

intacte A-horizont kunnen vinden. Deze

laag

Echter, door verploeging zijn vaak de

onderscheidt

zich

door

hoger humusgehalte

een

en

een

donkere

meer

oorspronkelijke A- en E-horizont

meestal reeds opgenomen in het plaggendek.

Indien de

bestaat uit een

oorspronkelijke

bodem

podzolbodem

kunnen op

kleur.

dieper

een

niveau nog

(restanten van) een

B-

en/of

BC- horizont voorkomen.

Laarpodzolgronden (code cHn21-VI) Bij laarpodzolgronden

is

sprake van

eerdlaag

een

of plaggendek.

vanaf de late middeleeuwen op grote schaal het systeem

maken, werden plaggen

met de

mest

het

van

potstalbemesting werd toegepast.® Om

van

vermengd

vee

Dit (plaggen)dek is ontstaan doordat in

op de akkers

en

uitgespreid.

In de

sommige gevallen al

de grond vruchtbaarder te

loop

der

tijd

is hierdoor

een

plaggendek op de oorspronkelijke podzolbodem ontstaan.” De totale dikte

het

van

grijsbruin tot zwart van kleur

van

plaggendek is bij de laarpodzolgronden tussen kleur. Hieronder

zijn met daaronder

liggen oudere niveaus/lagen van

podzolbodem. Dergelijke

een

de 30

50 centimeter.*® De bouwvoor

en

het

plaggendek (Aa-horizont),

cultuurdekken kunnen

beschermende

een

(Aap-horizont)

is

die meestal wat lichter

werking

hebben

voor

de

potentieel aanwezige archeologische lagen. De enkeerddik

laarpodzolgronden

en

in de

omgeving

van

pakket grof zand en/of grind. Dit pakket wordt

het

plangebied

worden

verwacht tussen circa 40

—

gekenmerkt door

een

80 of

80 of 120 centimeter onder

dieper dan

minstens 40 centimeter

maaiveld.

Grondwatertrap De

mogelijk aanwezige gronden worden gekenmerkt door een gemiddeld lage grondwaterstand, te weten grondwatertrap (GWT)

Vl

en

VII. Dit

gemiddeld

zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de

hoogste

grondwaterstand

grondwaterstand ligt dieper dan tussen

de 80

en

140 centimeter

tussen

de

40

en

120 centimeter beneden en

de

bodemkaart

staan

centimeter

beneden

80

maaiveld.

Bewoningsgeschiedenis

De bestudeerde

Het

en

ten

oosten

van

buurtschappen Vloet en Niemeskant. bij de dorpskern

—

van

de

voor

ligt.

De

bij GWT

gemiddeld

VI de

laagste

ligt de gemiddeld hoogste grondwaterstand

eventuele

160 centimeter onder maaiveld.

Deze

organische resten.

historisch overzicht

beschikbare bronnen hebben het

plangebied ligt

VII

maaiveld

gemiddeld laagste grondwaterstand dieper dan

lage grondwaterstand zorgt voor slechte bewaringsomstandigheden

5.5

Bij GWT

Dit betekent dat

aangegeven.

volgende beeld

historische

Beide kernen

dorpskern

van

kunnen schetsen

Volkel

en

zijn na de Tweede Wereldoorlog

over

de

licht tussen door

geschiedenis van Volkel. de

historische

uitbreidingen

van

de

kernen

van

de

bebouwingzones

Volkel gaan behoren.

8 Spek 2004. 9 Hiddink

en

10 De Bakker

Renes 2007. en

Schelling 1989, 141. Pagina

15

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

De

nederzetting

is de

Volkel wordt al in de 14°

plaatsnaam

samenstelling van

een

bosgebied

in bezit van Fulco.**

Nabij

buurtschap Veldmolen,

het

eeuw

ten westen

telde het

gehucht

zo'n

worden

ook

In 1566 is sprake

de persoonsnaam

stuwmeertje gelegen. Het buurtschap Vloet Vergelijkbare toponiemen

genoemd.

Vloet,

van

dankt

Fulco

was

en

een

het

van

achtervoegsel

watermolen

zijn naam waarschijnlijk

aangetroffen bij watermolens

exact dezelfde

in

plaatsnaam

Volkel.

lo dat de betekenis heeft

Waarschijnlijk ‘bos’, ofwel

van

gelegen. Bij een dergelijke watermolen

aan

de

was

een

ligging dit ‘stuwmeer’.

bijvoorbeeld Gemert,

Bakel

en

Deurne.“ In circa 1691

5 huizen.

DE es E\

N,

De

SK ank n JD NN Ads a EN Wi nr

B Figuur

3.

Reconstructie

de

van

watermolen

(rondje)

met

de

Vloet

(ster)

geprojecteerd

De

NN

Oe

op

de

topografische

an

kaart

1926.

van

(www.jantimmerscultuurhistorie.nl) Direct ten oosten

gebied.

van

De randen

de kernen het

van

van

Volkel

lag de Peel. Tot in de tweede helft van de 19° eeuw was dit een nat en onontgonnen

Peelgebied werden

echter

door de

bewoners

van

de

omliggende dorpen gebruikt

agrarische

voor

doeleinden.

De Peel

zorgde

voor

turf als brandstof,

plaggen

gevolg

dat

de

Peelgronden

werden

In 1385 werden

aan

de bewoners

van

Uden

en

en

hout. Ter verdeeld

de Peel

11 Van

Berkel

systematisch

en

in

ontginning

te

van

op

zowel

Volkel de weiden, heiden

Cuiijk en de zogenaamde graspeel (de ‘gemeynt’ van Boekel, om

plaatse

Gemert

en

de

en

drogere

delen konden

landelijk

als

schapen

op

grazen. Dit had tot

gemeentelijk

pelen gelegen tussen Herpen, Uden,

Middelrode) verkocht.

Kort

na

de

niveau.

heerlijkheid

1800 ontstonden

plannen

brengen.

Samplonius 2006, 471.

12 www.jantimmerscultuurhistorie.nl

Paginal

16

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

Door de

aanleg

ontstond als

de Zuid-Willemsvaart in 1825 kon

van

gevolg

de

steeds

overtollige

van

de

aanleg

het werk

van

Van Blankenstein geen gegevens

van

spoorlijn

het

meer

water beter

industrie in de

afgevoerd.“ Later in de 19° eeuw

worden

dorpen

rond de Peel. In Uden ontstond

zo

de

kunstmestindustrie.* Er zijn binnen Wel vonden

regelmatig

bombardementen

1940 werd

door de Luftwaffe

vliegveld

een

noordoosten

van

Rijen. Omdat

dit veld te weinig

Volkel. Deze deed

gevechtsvliegtuigen.

Met

54

jaren

Nachtlandeplatz en

als

1944-1945 vonden

in (de het

ten

noordoosten

in Volkel of Schadron.*®

van

het

dorp.

in

een

natuurgebied

hangars aangelegd

en

uitwijkhaven

Volkel vergroot tot

onmiddellijke omgeving van

voor

vliegtuigen van

In augustus

Eindhoven

ten

Gilze-

en

Fliegerhorst met permanent plaats voor een

een

omgeving van) Volkel meerdere vliegtuigcrashes plaats.‘$ plangebied oorlog gerelateerde verwoestingen of crashes

plaatsgevonden. Dit is dus niet uit te sluiten.

Bewoningsgeschiedenis

Op

Vliegbasis Volkel, gelegen

mogelijkheden bood, werd

Het is niet bekend of binnen of in de hebben

de

enige oorlogsvernielingen

over

drie onverharde startbanen

met

dienst als

in de

name

plaats op

bekend

de leidende

Archeologische

—

archeologische

Beleidskaart

van

waarden

de gemeente Uden

geldt voor het plangebied een (middel)hoge archeologische

verwachting: Categorie 3, 4 en 5 (Bijlage 4). In de

omgeving van het plangebied (binnen een straal van 600 meter) zijn volgens de gegevens uit Archis5 geen archeologische

monumenten

en

meerdere

2458986100

archeologische waarnemingen

Direct ten NW

van

plangebied

het

_IVO-p

en

onderzoeksmeldingen bekend (Bijlage 5 en Tabel 1).

door RAAP

Tijdens dit onderzoek is een greppel/sloot

Archeologisch Adviesbureau

aangetroffen. in 2014

verstoring datering

In de

overig

aangetroffen

van

onbekend

maar

is

sleuven

zijn grote

zeer

onregelmatige

dateren

nieuwe tijd. Rapportage ontbreekt

4752265100

Circa 200 van

m

ten

NW

BO door Arcadis in 2019

het plangebied

uit de nieuwe tijd

(sub-)recente kuilen.

waarschijnlijk

uit

De de

in Archis.

Dit onderzoek bestaat uit zes deelgebieden rondom het traject N264

bij

Uden.

Voor

alle

deelgebieden

geldt

er

een

(middel)hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum —

neolithicum,

bronstijd

laag

tot

hoge

nieuwe tijd. Voor

—

de

verwachting met

zones

voor

een

periode

(middel)hoge

verwachting is een vervolgonderzoek geadviseerd in de van

3997557100

Circa 480 van

m

ten

NW

het plangebied

een

verkennend

IVO-p door Econsultancy

Tijdens

BV

industrieel wit

in 2016

dit

booronderzoek.

onderzoek

is

metaal,

keramiek

tot recent.

nederzettingssporen

aangetroffen.

Op

aangetroffen vondsten

was

eeuw

in

(steengoed,

(Maastrichts)). Kuil, natuurlijk grondspoor

greppel/sloot uit de nieuwe tijd vroeg

18°

vorm

gebruik. De

en

Er zijn geen

basis

van

de

het plangebied vermoedelijk in de

aangetroffen

sporen

zijn als niet

13 De Bont 1995, 100. 14 Kolman 1997, 47. 15 Van

Blankenstein 2006,

16 Auwerda

en

Grimm

2008

184.

(Verliesregisters 1942, 1943,

1944

en

1945). Paginal

17

DAS

AM21566

mileu

aeres

behoudenswaardig

beschouwd.

Er is geen vervolgonderzoek

geadviseerd.

2156830100

Circa 500 van

m

ten

W

IVO-o

het plangebied

door RAAP

Er

is

esdek

geen

aangetroffen

en

geen

Archeologisch

indicatoren. De ophogingslagen zijn het gevolg

Adviesbureau in 2007

ophogen

het

van

maaiveld.

Er

is

geen

archeologisch doelmatig

van

vervolgonderzoek

geadviseerd.

“Grca250mtenN BO Oranjewoud door BVin

2537299100

van

het plangebied

_ onderzoeksgebied Het ligt op de rand van de Peelhorst en de

2011

Centrale

Slenk.

Binnen

enkeerd-,

laarpodzol-

Mogelijk

bevindt

het

onderzoeksgebied.

worden

veldpodzolgronden

en

zich

onderzoeksgebied

oud

een

Indien

esdek

verwacht. binnen

het

_ grondwerkzaamheden

er

plaatvinden is er een vervolgonderzoek geadviseerd.

3292442100

Circa 500 van

2471207100

het

m

ten

N

IVO-o

plangebied

ArcheoProjecten in 2015

Circa 500 m ten NO van

5986670100

het

van

IVO-o

plangebied

Circa 470

IVO-o

het plangebied

2016

ten

door Vestigia BV

in

Er zijn geen verdere gegevens bekend

in Archis en DansEasy.

2015

NO

m

“Er zijn geen verdere gegevens bekend in Archis en DansEasy.

door ADC

door BAAC BV in

De

bodem

is

Hieronder zijn hierin

tot

in

de

BC-horizont

beddingafzettingen aangetroffen.

“Circa 600 mtenN van

het

5.5

van

dorpskern Op

het

deel

van

van

(afslag) en complexen

vuursteen

uit van

voornamelijk werd

—

uit het

brede

smalle

uit het mesolithicum. Er

zijn

historisch kaartmateriaal

Volkel, direct ten zuidwesten

een

geadviseerd.

gegevens bekend in Archis en DansEasy.

het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Het plangebied

minuutplan

is klein. Om

Archismeldingen binnen een straal van 600 meter rond het plangebied.

Bewoningsgeschiedenis

In het kader

dat

“Registratie archeologische vondstmelding in 1998 van

plangebied

geen verdere Tabel 1. Overzicht

geraakt.

De kans

archeologische resten aangetroffen worden

deze redenen is er geen vervolgonderzoek

3018468100

verstoord

begin van

de 19°

van

het

eeuw

noordwest-zuidoost

buurtschap Vloet en ten noordoosten van

(Figuur 4)” is de situatie op

georiënteerde

strook bouwland,

strookvormige percelen. Het plangebied

ligt ten westen van de historische het

buurtschap Niemeskant.

kadastraal niveau te zien. Het de

maakte deel uit van

Vloetsche een

Kamp.

gebied

plangebied maakt

De bouwlanden

bestaan

uit

dat bekend stond als ‘Laai’ en dat

omringd door de Chemin de Boekel à Uden (huidige Boekelsedijk), in het noorden door de Ruisfeaid (huidige Vloetstraat) en

in het westen

Volgens

de

de Chemin de Niemeskant

à Vloet (huidige Leeuwstraat) in het westen. Het plangebied ligt in meerdere percelen.

Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)'® behorende bij het minuutplan zijn de percelen grotendeels

als bouwland. Het

noordwestelijke

deel

van

het

plangebied

is in

gebruik

als heide. De

bebouwing

in de

in

omgeving

gebruik van

het

plangebied bestond uit een bebouwingslint aan weerszijden van huidige Vloetstraat in het buurtschap Vloet, ten westen van het dorp Volkel.

17

www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Gemeente

Uden,

sectie

F‚, blad

2.

Minuutplans

zijn

de

oorspronkelijke

zijn vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen o.Lv. Napoleon Bonaparte. (kadasters) van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. 18 OAT

=

Het

kadastrale

zijn

kaarten

die

grondbeschrijvingen

Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op

de betreffende

percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede

het

grondgebruik en de oppervlakte. Paginal

18

DA

AM21566 aeres

«milieu

dn

Op de kaarten uit 1908 en 1940 bouwland. In het zuidwesten steeds

van

soortgelijk beeld

noordwestelijk deel van het

het

in de

te zien

De

bebouwing

buurtschappen Vloet en Niemeskant.

oosten

van

het

gebruik is als weiland

en

het noordelijke deel als bouwland.

ten

(Figuur 5). Het grootste deel van het plangebied is in gebruik als

plangebied is een perceel

plangebied bebouwing aanwezig.

voornamelijk

woonwijk

is een

plangebied aangelegd.

De

in gebruik als

in de

In de

boomgaard. Op

omgeving van

loop van

de

jaren

het 60

kaart uit 1970 laat zien dat het

en

deze kaarten is direct ten

plangebied concentreert zich nog 70

van

de

grootste deel

vorige van

eeuw

het

wordt de

plangebied

in

172500 ms

173000

172500 Figuur

4,

Uitsnede

van

het

kadastraal

minuutplan

uit

1811-1832,

met

in

het

rood

bij

benadering

het

plangebied

aangegeven

(Bron:

www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl).

Paginal|

19

DA

AM21566

«milieu

aeres

dn

Figuur 5. Uitsneden

van

historische kaarten

uit de perioden

1908,

1940, 1970

en

1990.

Het plangebied

is aangegeven

met

het rode kader

(Bron:

www.topotijdreis.nl).

Bodemverstoring Volgens 1988

de

zijn

ontgrondingenkaart van veel terreinen

afgegraven

grondwater ontgraven waarna ter

hoogte van deze ontgraven

Voor

het

overige

deel

van

Noord-Brabant

het

voor

de humeuze

zand-

(Figuur 6) is het grotendeel van en

het

plangebied ontgraven.

grindwinning. Bij dergelijke ontgravingen

bovengrond teruggestort.

werd

Het is niet bekend in hoeverre het

de

Tussen 1950

bodem

tot

aan

archeologische

en

het

niveau

verstoord is geraakt.

plangebied zijn geen

gegevens

van

bodemverstoringen. Mogelijk

is

verstoring opgetreden

als

gevolg van het gebruik als akkerland (diepploegen) en later (moes)tuin en/of boomgaard. Op basis van

de

KLIC-melding (uitgevoerd op

kabels/leidingen gegraven

die

voor

een

24 december

2021) zijn binnen

verstoring van de bodem

het

kunnen hebben

westelijk

deel

van

het

plangebied

meerdere

gezorgd. Paginal|

20

Dd

AM21566 aeres

«milieu

dn

a

penn Ee x: PELL =

OE

Ei

Figuur 6. Overzicht

van

de ontgrondingen

in het plangebied.

Paginal

21

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

4.

VERWACHTINGSMODEL

Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en liggende

terreingedeelten

watervoorzieningen verzamelen

van

in

het

landschap

belangrijk

waren

voor

gekozen.

drinkwater

en

woon-

Bij

voorkeur

de

aanwezige

verblijfplaats

en

in

de

plangebied

omgeving van

het

een

rand

van

het plangebied hebben

en

met

mesolithicum.

aantrekkelijke vestigingslocatie.

Echter

hebben

volgens

de

en/of grindwinning plaatsgevonden.

ontgraven

waarna

de

humeuze

hoogstwaarschijnlijk volledig verwachting

voor

ontgravingen

hebben

de

De

hebben

verdwenen

verwacht. op

Deze

zijn. Op

eventueel

gronden aanwezige

mesolithicum worden

hebben

vuursteenvondsten

Dit

bekend in de directe

Noord-Brabant

van

gemeld zal

werd het

in het

recent

de bodem

tot

archeologische

geldt ter plaatse van de ontgravingen Voor

het

deze

voor

overige

periode.

deel

Eventueel

resten.

van

Binnen het dek

eerdlaag of in de oorspronkelijke

grondwater niveau

plangebied,

waar

plangebied worden dat

resten

het

van

hier

lage archeologische

een

het

het

aan

relevante

(eerdlaag)

aanwezige

grote deel

bodem verwacht

enkeerd-

conserverende

een

uit

geen

de

periode

laat-

en

kunnen onder

bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen.

worden

gekenmerkt door permanente woningen

en

slecht vocht vast.

een

voorkeur voor

De dikte

worden in het plangebied enkeerd50 centimeter dik humeus

geen vondsten bekend uit de

van en

periode

die

het dekzand is

Dit humeuze

middeleeuwen. Deze

in de

grond gefundeerd

zijn gedekt geraakt

bepalend De

pakket

de

voor

bovengrond

met

een

geschiktheid

van

is ontstaan door

laag

waren.

Vanaf deze

dekzand niet erg vruchtbaar

als akkerland.

enkeerdgronden

Binnen het

langdurig landbouwkundig gebruik.

neolithicum tot

en

met

de

deze redenen

plangebied

Er weinig tot

uitgesloten worden

geldt er een middelhoge verwachting

ijzertijd als voor nederzettingsresten

middelhoge verwachting geldt voor de delen van

en

kenmerkt zich door een minstens

neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Toch kan zeker niet

nederzettingsresten uit de periode

tijd en de vroege

diep

soms

hoger en droger gelegen gebieden.

laarpodzolgronden.

pakket.

die

omgeving van het plangebied als vestigingslocatie zijn gekozen. Om

zowel

hebben

zijn landschappelijke

plangebied ligt in een gradiëntzone.

opgebracht antropogeen

een

onder de verwachte

grindige rivierafzettingen zijn voor

grofzandige

voor

het

en

weinige archeologische onderzoeken die in de omgeving

verwachting

archeologische

De

dat de

Naar

mesolithicum.

en

nog steeds

-

Het

zijn er geen

reeds eerder

basis hiervan

perioden heeft men

30

jacht

(laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire nederzettingen.

nederzettingen

houden

Zoals

bovengrond teruggestort.

periode laat-paleolithicum

andere bestaan uit tijdelijke

Vanaf het

met de

plaatsgevonden, geldt een hoge verwachting

laarpodzolgronden

paleolithicum en

Tot op heden

ontgrondingenkaart

zand-

kan

de

gelegen

plaats gevonden. Ondanks dat geldt er een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot

plangebied

werking

vergemakkelijkt

hoger

van

Nabij

water.

de Peelhorst dat werd doorsneden door dalen. Van oudsher

plangebied. Mogelijk heeft dit ook te maken

van

en

Dit

de flanken

voor

(open)

van

biodiversiteit.

gradiëntzones (zone nabij watervoorzieningen) aantrekkelijke vestigingslocaties. maakt het

buurt

vaak

plantaardig voedsel.

plangebied ligt op de oostelijke

Het

mesolithicum hebben als

het plangebied

waar

uit de Romeinse

geen

ontgravingen

plaatsgevonden. Voor het overige deel van het plangebied geldt een lage verwachting voor deze periode. Resten worden

onder de verwachte

eerdlaag

of in de

oorspronkelijke

paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk,

bodem

verwacht

en

kunnen

onder andere

bestaan

uit

cultuurlagen,

natuursteen of gebruiksvoorwerpen.

Paginal

22

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

Het

plangebied

maakt deel uit

late middeleeuwen

als een

de laatmiddeleeuwse van

de 19°

in de 19°

eeuw

en

is het

de

periode

andere

onbebouwd

bestaan

uit

Volkel via Vloet

in gebruik. en

nieuwe

andere

aardewerk

conservering

en

Op

sporen

gaafheid

deel

paalkuilen/-gaten,

In

het

grootste

afhankelijk

hoe

diep

minder

resten

het

het

van

grondwater

kunnen

en

mesolithicum NO

(laat)-neolithicum

—

en

Laag

NO

en

onbebouwd

gebruiksvoorwerpen

kunnen

en van

voor

onder

bijvoorbeeld

kunnen van

een

vondsten

natuurlijk

en

worden:

plaggendek zijn archeologische resten en

echter verstoord

de

volgende gesteld

kan het

sporen

onder zo'n

dek in

zijn geraakt bij de aanleg

bodem opgenomen relevante

in het

goede het

van

bovenliggende

niveaus

vondsten

en

grindwinning. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten zijn

de

omstandigheden

voor

het aantreffen

is

van

resten vaak

enkel in dieper,

Diepteligging

sporen

blijven. vindplaats

Bewoningssporen, kampementen:

Onder de

vuursteen

oorspronkelijke bodem

artefacten, haardkuilen

eerdlaag tot in de

Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk,

Vanaf de eerdlaag tot in de

natuursteen, gebruiksvoorwerpen

oorspronkelijke bodem

ZW-deel: middelhoog

Laag “middeleeuwen Volle —

plangebied

ZW-deel: hoog

vroege middeleeuwen

begin zelf is

blijft het plangebied

goed: door de lage grondwaterstand (GWT VI en VII) kunnen organische

Laag

het

plangebied een lage verwachting

resten

daarmee

(anorganische)

Verwachte kenmerken -

situatie

Het

vanaf het maaiveld verwacht

aanwezige archeologische

Bij hoge enkeerdgronden

sporen zoals waterputten bewaard

Laat-paleolithicum

plangebied.

plangebied zijn mogelijk archeologische

de zand-

zit.

het

het

afvalkuilen,

uitvalsweg vanuit

agrarische activiteiten.

Hierdoor is vaak de top

hoogstwaarschijnlijk verstoord als gevolg van

waterhoudende

resten worden

aangetroffen. Mogelijke vuursteenvindplaatsen

dek.

geldt voor

aanwezigheid van enkeerd- en laarpodzolgronden

opgebrachte

huidige

tevens een

mogelijk al de

blijkt dat er sinds tenminste

direct rondom

en

deze gegevens

van

eventueel

van

ervan.

organische

van

ontwikkelde zich vanaf

Deze straat vormde

in gebruik. Tot in de

tijd. Archeologische

plaggendek en de eerste bewerking

het

basis

tegen latere invloeden. Over het algemeen

worden

Rudigerstraat.

-

is aan de Vloetstraat

cultuurlagen, en

buurtschap Vloet. Vloet

Uden. Uit historische kaarten

naar

grotendeels als bouwland

en

onder

fragmenten

de verwachte

beschermd toestand

van

het

van

de Vloetstraat

bebouwing aanwezig

late middeleeuwen

betreft de

Wegens

dorpskern

voornamelijk agrarisch

natuursteen,

Wat

weggehucht langs

meerdere

eeuw

de historische kern

van

nieuwe tijd

TCuttuurtaag, funderingsresten, natuursteen,

__Vanaf het maaiveld

fragmenten aardewerk, gebruiksvoorwerpen, sporen activiteiten,

restanten

van

agrarische

wegen/paden

Tabel 2. Archeologische verwachting per periode.

Paginal

23

€

AM21566 aeres

«mileu

BN

5.

VELDWERKZAAMHEDEN

| 5.1

Algemeen

Het

doel

van

het

verkennend

archeologische verwachting

veldonderzoek het

voor

door

middel

plangebied (Hoofdstuk 4).

Hiertoe

gezet (zie Bijlagen 2 en 8). In dit rapport worden de resultaten

besproken (Figuur 2). In dit deelgebied Edelmanboor met 70 tot

280

diameter

een

centimeter

onder

van

T&W Bouw

7 centimeter

maaiveld.

De

beschreven, zie Bijlage 8. De hoogteligging

maaiveldhoogte binnen

het

zijn en

14

een

de

van

de

opgestelde gespecificeerde

zijn op 5, 6, 10 en 11 januari 2022

het verkennend

zuigerboord zijn

boorpunten

plangebied varieert tussen

van

is het toetsen

booronderzoek

van

in totaal 64

conform ten

de 16,21

en

met diameter 3

ASB

(Archeologische

opzichte van NAP 17,55

centimeter. De

meter

+NAP.

Het

Bouw

met een

boordiepte varieerde

Standaard

is afgeleid

boringen

T&W

deelgebied

boringen gezet (Bijlage 2 en 8). De boringen zijn uitgevoerd

boorkernen

van

boringen

van

van

Boorbeschrijving 5.2) (www.ahn.nl).

De

plangebied loopt globaal gezien

in

van

het AHN3

westelijke richting af. Bij de uitvoering zijn maaswijdte van

7

proefputten

over

een

zeef met

een

zijn in totaal 2 proefputten

oppervlakte kartering uitgevoerd

op de

gezeefd

Bouw

E:

gecontroleerd

is

(zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot en verbrande leem). In het deelgebied T&W Er is geen

het oog

proefputjes

archeologische

(KGO4 en KGO3).

is op

sediment uit de

van

er

Het zeefresidu

Het opgegraven

aanwezigheid

gegraven

4 millimeter.

gegraven.

in verband met de

indicatoren

aanwezige begroeiing en verharding.

re

Figuur 7. Foto het noordoostelijke deel

van

deelgebied T&W Bouw, kijkende in zuidelijke richting. (Foto: 10 januari 2022)

Paginal

24

DA

AM21566

«milieu

aeres

dn

| 5.2

Fysisch geografische beschrijving

Figuur 8 geeft

de

beschrijving

nadere

en

ligging

van

de

geplaatste boringen

interpretatie van

de

de

van

bodemopbouw

proefputten

in

deelgebied T&W

Bouw

weer.

aangetroffen bodemlagen

en

bodemopbouw

is onder

Figuur

en

De

fysisch geografische

8 beschreven.

AM21566 Volkel

Schaal

-

Niemeskant

1:2.250 ze

Ì

ca | Plangebied ®

_Boorpunten Proefputten

[eandis

Mes orkest

Figuur 8. Resultaten

De

top

van

de

van

het verkennend

bodem

wordt

bodemonderzoek op 10

gevormd

bruingrijs. De dikte varieert van

door

van

de

11 januari 2022

natuurlijke ondergrond

een

(onderzoekstocatie

zwak tot sterk

bestaat veelal uit

licht

grijsbruin). Plaatselijk

zandig grind. De kleur van

is in de top

vlekkerig

centimeter onder maaiveld. Dit komt

met

roesthoudend. van

de

In

korrels. De kleur

boring

64

volgt

boring 64 wordt de top van de natuurlijke ondergrond gevormd door een circa 10 centimeter een

pakket

is donker

van

dit pakket varieert een

van

Het

(licht)

pakket zwak tot sterk

natuurlijke ondergrond is aangetroffen op circa 25 tot 130

In

via

dit

circa 15,69 tot 16,91 meter +NAP.

natuurlijke ondergrond

pakket gaat geleidelijk

van

matig goed gesorteerd.

hieronder

boring 49 heeft de top van

Dit

kleur

Het zand is

In

matig fijn zand.

de

overeen

De

karakter.

matig fijn tot matig grof zand.

dit pakket is licht grijsbruin. De top

Bouw).

Plaatselijk wordt het humeuze (top)pakket gekenmerkt door grind,

matig grove zandpakket wordt gekenmerkt door fijn grind en relatief hoekige geelbeige tot

T&W

matig humeus, matig siltig, matig fijn zand.

circa 25 tot 130 centimeter.

brokken baksteen. Dit pakket heeft veelal

De top

en

een

sterk

vlekkerig

oranjebeige laag over

karakter.

in een

dik

pakket

roodbruin zwak

siltig

geelbeige zandpakket.

Paginal

25

>

AM21566

«mileu

aeres

“dn

Laagpakket

Van

Wiërden

Formatie

Van

Boxtel

Aa-hor

Ap-hor

eds

Figuur 10. Foto

5.5

boring 54. De leesrichting is van links naar rechts (O

van

het

verkennend

booronderzoek

rivierafzettingen (Formatie

van

blijkt

Beegden)

dat

met

in

het

plangebied

de

natuurlijke

plaatselijk

daarboven

een

dun

uit fijn tot

matig fijn grindrijk zand.

Wierden, Formatie

van

Boxtel). De rivierafzettingen bestaan

grijze kleur

het

grindgehalte

zanden

en

zwak

Boxtel).

Het dekzand is

relatief

hoekige

plangebied gelegen

de

van

bodem

zand. De

afgezet tijdens

korrels

De grove,

grindhoudende,

Pleistocene

het Laat-Glaciaal

stroomgordel(s). neer

door

(circa

De

een

gemiddelde diepte

op een

wordt in het grootste deel

van

het

een

circa

15 tot 60 centimeter dikke antropogeen

direct

op

(bodem)materiaal

de van

van

heeft

matig

slecht

van

licht gele

een

gesorteerde

de rivieren de Maas.

Laagpakket

Wierden

(Formatie

In het

dekzand

komt

fijn

afkomstig

uit de

nabij en

in

jaar geleden).

bevindt zich

op

uit

van

diepte

een

van

25 tot

150

circa 15,69 tot 16,91 meter +NAP.

door

een

circa

50

centimeter dikke

Onder de

Ap-horizont

opgebracht pakket (Aa-horizont).

De bodem

in het

moderne

bevindt zich

grootste deel van

(top)pakket wordt gekenmerkt door rommelige en verstoorde

Dit

elders.

basis

ontgrondingenkaart

de

Pleistocene

pakket

55 centimeter.

ondergrond. van

het

uit

dekzand. Het dekzand bestaat

lokale fluviatiele component

plangebied gevormd

natuurlijke Op

is

het

14.700 tot 11.700

natuurlijke ondergrond

het plangebied is in min of meerdere mate verstoord. Het humeuze

lagen

Het

slecht tot

(dun) pakket

een

ploeglaag (Ap-horizont) en/of dik antropogeen opgebracht pakket van circa veelal

bestaat

pakket dekzandafzettingen (Laagpakket

dekzandafzettingen zijn onderdeel van

Dit duidt op dekzand met

voor.

centimeter onder maaiveld. Dit komt

De top

veelal toe.

rivierafzettingen zijn vervolgens plaatselijk afgedekt

siltig matig fijn, goed gesorteerd

grind en het

onderin

neemt

ondergrond

zijn onder hoogenergetische omstandigheden afgezet. Dit pakket is geïnterpreteerd als bedding van

De Pleistocene

van

centimeter). (Foto: 10 januari 2022)

Interpretatie

Uit

tot

200

—

gevolg

diepe

bodem

van

een

van

Noord-Brabant

verstoring

hebben

in het

en/of

aanrijking

grootste deel

van

met

het

plangebied ontgravingen plaatsgevonden (Figuur 6). Volgens de (oud) eigenaar betrof dit zandwinning gedurende de jaren vijftig van

de

vorige

eeuw.

Paginal

26

DA

AM21566 aeres

«milieu

De

verstoring

EN

van

de bodem

als

gevolg

van

de

zandwinning

reikt tot in het dekzand

en

lokaal tot in de top

achtige horst. In de rommelige en verstoorde lagen zijn plaatselijk resten van voormalige podzolbodem van

verstoring hangt

Alleen ter hoogte de een

van

met de

egalisatie en graafwerkzaamheden

boring 64 lijkt er sprake te zijn van een

die in het

5.4

geen

doel

van

indicatoren die kunnen echter niet

te herkennen.

De mate

deels intact bodemprofiel. De roodbruine KGO4

zandlaag met daaronder

lijkt dit beeld te bevestigen. Hier is ook

aangetroffen.

Archeologische

Alhoewel

plateau-

plangebied hebben plaatsgevonden.

oranjebeige zandlaag zijn geïnterpreteerd als de Bs- en BC-horizont. Profielput BC-horizont

de

van

indicatoren een

wijzen

verkennend op

veldonderzoek

archeologische

waarden

met

boringen,

is

gelet

in de

ondergrond. Tijdens

op

de

aanwezigheid

het onderzoek

van

archeologische

zijn dergelijke indicatoren

aangetroffen.

Paginal

27

DA

AM21566 aeres

«milieu

EN

6. CONCLUSIE | 6.1 Op

Algemeen basis

het

van

enkeerdgronden

uitgevoerd

Beegden,

booronderzoek

bestaat. Het

lokaal dekzandafzettingen tot

het veldonderzoek

Bouw

in het grootste

aanwezige archeologische

deel

de

voor

van

6.2

het

zand. De

worden

gesteld

op

een

deelgebied sprake zandwinning

van

in

van

meer

Boxtel) aangetroffen.

van

het dekzand

van

en

het

plangebied

archeologische waarden wordt daarom zeer klein geacht. Om

64

deelgebied T&W

—

en

nieuwe

tijd gehandhaafd.

KGO4

er

is

sprake

van

een

de Maas. Hier

bovenop zijn

Het dekzand bestaat uit zwak

zich op

lokaal in de

deels

intact

een

Bouw is dusdanig verstoord dat de kans klein wordt

De

diepte van

circa

25 tot

deelgebied

T&W

meter +NAP.

is. In het

wordt dat het eventueel

is verdwenen.

van

de

plateau-achtige horst. De kans

op

deze redenen

bodemprofiel.

zwarte

de Formatie

of mindere mate verstoord

in het grootste deel

hoge

van

AC-bodemprofiel. Aangenomen

een

de

aanwezig zijn.

gemiddelde diepte van circa 15,69 tot 16,91

dat de bodem

dat

uit fluviatiele sedimenten, onderdeel

natuurlijke ondergrond bevindt

reikt de verstoring tot in de top

plaatse van boring

het

neer

vastgesteld

van

periode laat-paleolithicum

Alleen ter

intacte

intacte

van

ook

niveau door de

aangetroffen bodemopbouw het aantreffen

kan

het bureauonderzoek, niet

van

Laagpakket van Wierden (Formatie

het

van

Er is tijdens er

basis

boringen

(dieper gelegen) grindrijk zand/grindpakket zijn beddingafzettingen van

matig siltig matig fijn, matig goed gesorteerd

is

middels

blijkt dat de natuurlijke ondergrond

130 centimeter onder maaiveld. Dit komt

deel

veldonderzoek

laarpodzolgronden, zoals verwacht op

en

Uit het verkennend van

verkennend

Op

basis

blijft de lage verwachting

bodemverstoring

geacht dat in dit deel van

in het

overige

het deelgebied nog

archeologische waarde aanwezig zijn.

Beantwoording onderzoeksvragen e

_ Iser sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten? Nee, als gevolg van de zandwinning in de jaren vijftig

van

de

vorige eeuw is de bodem diepgaand verstoord. De kans

op het

aantreffen van intacte archeologische waarden wordt daarom zeer klein geacht.

e

In hoeverre

zijn deze lagen

intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit

van

de

mogelijk aanwezige archeologische

resten? De

bodemverstoring

reikt

onwaarschijnlijk dat er nog

e

dusdanig diep dat het eventueel aanwezige archeologische intacte

niveau niet

meer

intact is. Het is

archeologische waarden in het deelgebied T&W Bouw aanwezig zijn.

_ Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen

bodemingrepen?

Ten

tijde van het onderzoek is de diepte van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend. Uitgaande

van

een

standaard funderingsdiepte

bedreiging

vormen

voor

de

van

0,8

—

1,0

meter

onder maaiveld

zullen de

toekomstige bodemingrepen

geen

mogelijk aanwezige archeologische resten.

Paginal

28

DA

AM21566

«milieu

aeres

EN

7. Op

AANBEVELINGEN basis

omschreven

gevolg

het

van

van

uitgevoerd verkennend

verwachte enkeerdde

laat-paleolithicum

geacht

nieuwe

—

deelgebied T &W

een

besluit

zal

dat

tijd

uitgevoerde

gevolg

van

van

gesteld

dat de

in het bureauonderzoek

aanwezig zijn. In deelgebied T&W

Bouw

is de

plateau-achtige

archeologische

waarde

bovenstaande redenen geen

om

verstoring

aanwezig zijn. De lage verwachting

nemen.*° Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies

daarop voorbereidende activiteiten

de toestand

de voorgenomen

zijn. Als gevolg

horst verstoord. Deze

van

het

gestelde eisen

aanwezige

is

als

dusdanig diep

voor

de

periode

en

(Archeologische toevalsvondst) en

5.11

Brabant),

van

nog

niet

betekent

dat

al

gericht op

het

vernietiging

als

kunnen worden ondernomen.

gebruikelijke

methoden.

bodemarchief. Hiermee kan de

verstoring van een mogelijk aanwezig

hiervan is bij het aantreffen

19 (geanonimiseerd) BEN (Monumentenhuis

bodemopbouw,

archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.

bodemarchief tot

door de aard van het onderzoek, steekproefsgewijs, niet volledig worden zullen

kan worden

gehandhaafd.

onderzoek is verricht conform de

inzichtelijk maken

niet

boringen

zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Maashorst) dat op basis van het uitgebrachte

bodemverstorende activiteiten of

Het

middels

lokaal in de

nog intacte

er

blijft dan ook

Bouw wordt

De resultaten van dit onderzoek advies

laarpodzolgronden

en

zandwinning, tot het dekzand en

dat de kans klein wordt

Voor

veldonderzoek

Het onderzoek

beschadiging

dan wel

beperkt.

Echter kan

uitgesloten dat er archeologische resten aan-

of afwezig

een

minimum worden

is

archeologische resten het, conform de Erfgoedwet van 2016, artikel 5.10

(Waarneming), een meldingsplicht van toepassing.

11 oktober 2023:

Beoordeling en advies archeologisch onderzoeksrapport (conceptversie 18-09-2023). Paginal

29

aeres

milieu

Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 2 Boorpuntenkaart

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 3 Archeologische gegevens conform Archis 3

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 4 Archeologische Beleidskaart (voormalige) gemeente Uden

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 5 Overzicht geomorfologische kaart

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 6 Overzicht bodemkaart

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 7 Reliëfkaart

AM21566

aeres

milieu

Bijlage 8 Boorkernbeschrijvingen

AM21566

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=ba352ca8-caf9-4bc1-863c-09d38dd6f411