Bijlage 18 - Toelichting Bijlage 13 – Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek Niemeskant (T&W)
Tekst van het document
INS
res
«milieu
ngenieursbureau
bodem,
voor
archeologie,
geohydrologie; ecologie
RAPPORT
Archeologisch veldonderzoek
bureau-
en
door middel
Niemeskant
verkennend van
te Volkel
(gemeente Maashorst)
boringen
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
RAPPORT
Archeologisch veldonderzoek
bureau-
en
door middel
Niemeskant
verkennend
boringen
van
te Volkel
(gemeente Maashorst) Aeres
Milieu
Projectnummer
:
AM21566
Status rapport ISSN Nummer
:
Definitief
:
2214-5656
Datum
1
7 november
Opdrachtgever
»
Accent Adviseurs
2025
Luchthavenweg
13E
5657 EA Eindhoven
Opsteller rapport Paraaf
(geano im se rd)
Redactie Paraaf
Vrijgave
:
Paraaf
Aeres
:
(geano im se rd)
Milieu B.V.
Noordhoven 6042 NW
(t 0475 e-mail:
/
(geano im se rd)
4
ROERMOND —
320 000
info@aeres-milieu.nl
www.aeres-milieu.nl
Disclaimer Het
onderzoek
richtlijnen
en
is op
zorgvuldige wijze
uitgevoerd volgens de algemeen gebruikelijke
inzichten
en
methoden
(opzet
conform
de geldende
protocollen).
Aeres van
Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding het door Aeres Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de voor het bureau
onderzoek
noodzakelijke informatie (mede) afhankelijk is van externe bronnen. Voor Aeres Milieu is niet te verifiëren of deze bronnen altijd volledig en zonder fouten zijn. Hierdoor kan Aeres Milieu niet instaan voor de juistheid en volledigheid van de verzamelde historische informatie.
Paginal
2
Dd
AM21566
«milieu
aeres
EN
INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING
aaaananaaanananaesesserseeeseseesversnannnanannsananenaanseecsereeeeeeeeseeseeeennnanannannanansessesesereeereeeeeseeeensennnannnnnnnansenseseseveveeeveevenveesenennannnannnsnane
ADMINISTRATIEVE 1. INLEIDING 2.
nn
anarrnnannnnnanannanaansaassnsrsarseersereereeseersesensnannannannnanseereeesererreereeseesseenennmnnanannnananseesneeeerereneeneeeeeeennennnnnnnansnsenen
6
aanaananaaserrerserseereeeserseensnnnnannannansnanseerserreeeeereereeseesennnannnannnnannnanseeesereereeeeenveeseseenenennannnanneansnnseeeeenereeeeeeeeeveeseesnannnannnanneenennseneeeseenenn
7
WERKWIJZE
GEGEVENS
nnn
nnnananananaanaanannananeeeeseeeeeeeseseseanenananannannnnansaneeseerserveneeeeevensenannnnnannnanensesssesecseeveveverseeeanveannnannnneandnseeesevseveeeenseneeen
21
Inleiding
2.2
Verkennend veldonderzoek door middel van
3.
BUREAU-ONDERZOEK
35.1 5.2 5.5 54 5.5 4.
11
boringe
nanansassseseesessesesennannmannansananannanseeeseereneeeeseeeseeeesannnanannnnnnansnanseseeeserveceeveeenseeesennnannnnnannennnaasesen
landschappelijke situatie geomorfologie Landschappelijke situatie bodem….…….… historisch overzicht Bewoningsgeschiedenis Bewoningsgeschiedenis archeologische waarden historisch kaartmateriaal Bewoningsgeschiedenis -
-
—
—
…
—
VERWACHTINGSMODEL
5.
4
…
….nannsnanansnsrnrensrensnsnsenannannananansnanssseeserreerrereeseessesennannnanananaaanseseerseeseeeereveeseeesennnnnnnansnnnnnseeneeveeseeveeeeeeeeee
22
VELDWERKZAAMHEDEN 5.1 5.2 5.3 54
Algemeen Fysisch geografische beschrijving van de bodemopbouw … Interpretatie Archeologische indicatoren …
6. CONCLUSIE 6.1 6.2 7.
aa
nansnnnnnanseersesnnaanserrersnaanseerersemansneerrenansncerreenannnaerrensnnanserrrennannnenrrennnnnnnaerrensnnnnanrervenannnenrernennnnenservennnnenseee
Algemeen Beantwoording onderzoeksvragen AANBEVELINGEN
nnnnnnnannnnarnnssenanannnnnananansansnanssserererrerseeeeeesessanaananansnansananseseseveeveeveeeveneensennnannnansnnnnanenseseseeeveereveeseesensennnnnnann
29
Bijlagen:
N U
Topografische ligging onderzoeksgebied Boorpuntenkaart Archeologische gegevens cf. Archis 5 Archeologische Beleidskaart (voormalige) gemeente Overzicht geomorfologische kaart
ND
Overzicht bodemkaart
OO
Boorkernbeschrijvingen
Uden
Reliëfkaart
Paginal
3
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
SAMENVATTING Op 5, 6, 10 en 11 januari 2022 Niemeskant te Volkel
De
is door Aeres Milieu
archeologisch bureau- en verkennend
een
van
van
standaard
een
woningbouw.
De
diepte van
de
toekomstige verstoring
funderingsdiepte naar verwachting
De onderzoekslocatie
ligt volgens
3: gebieden met
hoge archeologische waarde,
deels
in
dat
aangegeven
Het
een
Categorie
5:
de
gebieden
is de voorgenomen
is ten
deels in Categorie 4:
plangebied ligt op de oostelijke
zuidoostelijk
het
van
deel
het
van
dekzand
laarpodzolgronden humeus zowel
pakket.
rand
van
is
bepalend De
het
gebleven
Op
basis
deze gegevens
de
periode
verwachting ontgraven
periode
ten
alle
geldt
dekzand
en
nog intacte dan ook
het
nieuwe
en
van
zand-
is
middels niet
lokaal in de
kenmerkt
zich door
hierbij
boringen
Categorie
middels
deze
kaart
zijn landschappelijke Dit
met de vroege middeleeuwen.
en
minstens
Het
deel
blijkt dat er sinds tenminste plangebied.
30
enkeerd-
en
50 centimeter dik
-
het
van
het
plangebied voor
de 19°
eeuw
Het plangebied zelf is vanaf de 19°
eeuw
tijd.
plangebied geldt
Voor
het
grootste deel
ontgrondingenkaart
van
begin
van
relevant
gesteld
Noord-Brabant
niveau in
Bouw
horst verstoord. Deze
is het
hierbij
plangebied ontgraaft
dat de
T&W
is
plangebied een lage verwachting
grootste het
verdwenen.
ten
Op
is de
bodemopbouw,
behoeve
voor
de
alle
plangebied
relevant
niveau
periode. Volgens de
zand-
het
uitgevoerd
verkennend
omschreven
verwachte
enkeerd-
van
als gevolg
van
verstoring is dusdanig diep dat de kans
archeologische waarde aanwezig zijn. De lage verwachting
het
van
van
basis
het bureauonderzoek
deel
voor
voor
lage archeologisch
een
archeologische
lage archeologisch verwachting
een
het
het
van
Hoogstwaarschijnlijk
plangebied geldt
worden
worden
plangebied maakt deel uit van
het
aanwezig zijn. In deelgebied plateau-achtige
plangebied
een
grindige
en
houden slecht vocht vast. De
en
zuidoostelijk
en
grofzandige
in gebruik.
archeologische
kan
noordwestelijk
direct rondom het
en
is het grote deel
het
het
voor
het
De
noordwestelijk en zuidoostelijk deel van
de
het
niet erg vruchtbaar
enkeerdgronden
grindwinning.
en
van
Noord-Brabant
Hoogstwaarschijnlijk
laarpodzolgronden
gemeente heeft
mesolithicum.
tot
Binnen
Uit historische kaarten
als bouwland
voor
verdwenen. Voor het grootste deel
veldonderzoek
in
plangebied ligt in een gradiëntzone.
akkerland.
neolithicum tot
perioden. Volgens
behoeve
ontgrondingenkaart
Het
als
is aan de Vloetstraat
grotendeels
laag dekzand
een
geschiktheid
van
buurtschap Vloet.
late middeleeuwen voor
de
voor
bovengrond
uit de
onbebouwd
van
periode laat-paleolithicum
middelhoge verwachting
een
bebouwing aanwezig en
de
voor
dat deze bedekt raakte met
nederzettingsresten
meerdere
De
de Peelhorst dat werd doorsneden door dalen. Van oudsher
van
plangebied
verwacht.
Er geldt
de historische kern
(2017) deels
aantrekkelijk als vestigingslocatie. Op basis hiervan geldt er een hoge verwachting voor het noordwestelijk
rivierafzettingen zijn, voor dikte
Uden
gebieden met een hoge archeologische verwachting en
middelhoge archeologische verwachting.
een
uitgaande
maar
minste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.
tot ten
Archeologische Beleidskaart van de voormalige gemeente
met
niet bekend,
archeologische onderzoeksplicht geldt.
er een
maakt het plangebied
(her)ontwikkeling van de locatie ten
tijde van dit onderzoek
gradiëntzones (zone nabij watervoorzieningen) aantrekkelijke vestigingslocaties.
en
uitgevoerd aan de
(gemeente Maashorst).
aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek
behoeve
booronderzoek
de
en
grindwinning.
en
zandwinning, tot het
klein wordt
periode laat-paleolithicum
—
geacht dat er
nieuwe
tijd blijft
gehandhaafd.
Paginal
4
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
Voor
deelgebied T &W
Bouw wordt
De resultaten van dit onderzoek advies
een
besluit
zal
om
bovenstaande redenen geen
archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Maashorst) dat op basis van het uitgebrachte
nemen.* Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog
bodemverstorende activiteiten of
1 (geanonimiseerd) BEN (Yonumentenhuis
daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden
Brabant), 11
oktober
2023:
niet
betekent
dat al
ondernomen.
Beoordeling en advies archeologisch onderzoeksrapport (conceptversie 18-09-2023). Paginal
5
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
ADMINISTRATIEVE
GEGEVENS
Projectnummer
: AM21566
OM-nummer
5147780100
Soort onderzoek
: Bureau-
Adres onderzoekslocatie
:
Toponiem
: Niemeskant
Gemeente
: Maashorst
Provincie
: Noord-Brabant
Kadastrale
registratie
:
verkennend
en
veldonderzoek d.m.v.
Boekelsedijk te Volkel
Uden, sectie P, nummers, 171, 491, 756 (gedeeltelijk), 915, 916, 917, 1659, 2117, 2118, 2242, 5554, 53655, 5656
Coördinaten
: Centraal
172.915; 406.185
NW: NO: ZW: Zo:
172.616; 406.250
175.144; 406.155
Huidig locatie gebruik
: Akkerland
Aanleiding
:
7,1 ha
(grotendeels) en bedrijventerrein (opslag van tegels)
Bestemmingsplanwijziging
Opdrachtgever
Accent Adviseurs
Bevoegde overheid
: Gemeente
documentatie
en
materiaal
uitvoering
veldwerk
Maashorst
: Noordhoven
depot Datum
5657
172.857; 406.082
: Circa
Opslag
en
175.011; 406.525
Oppervlakte
onderzoek
boringen
te
:5, 6, 10
4 te Roermond
tot deponering
bij provinciaal
’s-Hertogenbosch/E-depot en
11
januari 2022
Paginal
6
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
1. INLEIDING In opdracht
Accent Adviseurs heeft Aeres Milieu
van
een
archeologisch bureau-
en
verkennend veldonderzoek, d.m.v.
boringen
uitgevoerd op de locatie: Adres onderzoekslocatie
:
Boekelsedijk te Volkel (project Niemeskant)
Gemeente Oppervlakte
: Maashorst
Circa 7,1 ha
Huidig gebruik van de
locatie
: Akkerland
Toekomstig gebruik
:
(grotendeels) en deels als bedrijventerrein (opslag tegels)
Nieuwbouwwoningen
Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de
archeologische Aanvullend
onderzoek
hierop is een
bestaat uit een
richtlijnen van
bureauonderzoek
verkennend veldonderzoek d.m.v.
zijn uitgevoerd onder leiding van een
senior
naar
de BRL SIKB 4000
de historie
boringen
op het
(protocol 4002
bodemgesteldheid
en
van
en
4003),
KNA 4.1. Het
de onderzoekslocatie.
perceel uitgevoerd. De werkzaamheden
in het veld
KNA-prospector.
Aanleiding De
aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek
van
woningbouw (Figuur 1). De diepte van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend, maar uitgaande
van
een
standaard
funderingsdiepte naar verwachting
is de voorgenomen
(her)ontwikkeling van de locatie ten behoeve
minste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.
tot ten
De onderzoekslocatie
ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de voormalige gemeente
3: gebieden met
hoge archeologische waarde,
deels in
Categorie
Categorie
_
een
hoge archeologische verwachting en
een
middelhoge archeologische verwachting.
Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte
van
dan 40 centimeter
meer
en
een
verstoringsoppervlakte
van
_ Categorie 4: Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan 40 centimeter en een verstoringsoppervlakte van dan 250 m?.
meer
«
3:
5: gebieden met
deels in Categorie 4: gebieden met
(2017) deels in Categorie
dan 250 m?.
meer
«
een
Uden
_ Categorie 5: Onderzoeksplicht bij een verstoringsdiepte van meer dan 40 centimeter en een verstoringsoppervlakte van dan 2.500 m?.
meer
De gemeente
heeft middels deze kaart aangegeven dat
er een
archeologische onderzoeksplicht geldt (Bijlage 4)?
Doel Het doel de
van
locatie.
gegevens
het archeologisch bureauonderzoek is het opstellen Dit
verwachtingsmodel
gevormd.
Dit
wordt op
verwachtingsmodel
basis zal
van
van
historische
vervolgens
een
gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor
kaarten
leiden tot
een
en
bekende
aanbeveling
landschappelijke over
het behoud
en
archeologische
in-situ of eventueel
vervolgonderzoek.
2 ArchAeO,
Archeologische
Beleidskaart
gemeente Uden, 2017, ArchAeO-Rapport
1702.
Paginal
7
DA
AM21566 aeres
«mllleu
EN
Het
doel
van
het
aansluitende
verkennend
booronderzoek
is
het
toetsen
van
het
in
het
bureauonderzoek
opgestelde
verwachtingsmodel. Specifiek voor de onderzoekslocatie e
e
e
Niemeskant te Volkel
zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:
_ Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten? In hoeverre
zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige archeologische resten?
_ Watis de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen
bodemingrepen?
Plangebied Het
plangebied ligt aan
Figuur 2. Momenteel
is het
het noorden wordt het door de
de
noordwestelijke
rand
van
plangebied grotendeels
de bebouwde
kom
van
in gebruik als akkerland
Volkel. De en
plangebied begrensd door de Vloetstraat en bebouwing
topografische ligging is weergegeven
deels als bedrijventerrein aan
de Vloetstraat
Leeuwstraat, in het zuiden door een bedrijventerrein (Wassenberg Volkel VOF)
en
(opslag van tegels). In
(nummer
1 t/m
in het westen door de
B
HE
EB
in
54), in oosten Boekelsedijk.
vam varna veces vos vn
ore woon en
1// schaa: 11000
Situatie
Daman
Paginal
8
DA
AM21566 aeres
«mllleu
EN
NIEMESKANT
situatie 2 // schat ‘asen
Figuur 1. Impressie
van
de toekomstige
situatie binnen
het plangebied. Het plangebied is weergegeven
met
het rode kader.
10-2001
vICOO
statue Concern
(Bron: Aangeleverd door de
opdrachtgever).
Paginal
9
D
AM21566 aeres
«milieu
EN
172500
CJ
172650
Niemeskant
Plangebied
Deelgebied per grondeigenaar
Wassenberg
E aaatargoer m
Re
T&w
TOPI u Inoe 2045N ATG Niras
i
172500
Zoe
172650
Fiquur 2. Topografische ligging
deelgebieden: Wassenberg en
ar
,
T&W
van
het plangebied.
2)
hee
172800
Het
==
173100
plangebied is weergegeven met
het rode
kader.
Het
plangebied
is
ingedeeld
in twee
Bouw. (Bron: PDOK-viewer)
Paginal|
10
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
2.
WERKWIJZE
[2.1
Inleiding
Bij het
uitvoeren
het bureauonderzoek
van
bekende, of te verwachten archeologische het opstellen
de
van
Archeologische
is
gebruik gemaakt binnen het
resten
van
verschillende
onderzoeksgebied.
bronnen
geven
zijn deze
bronnen
van
inzicht
belang
in
voor
bronnen
Archeologische
e
Archeologisch Informatiesysteem (Archis3)
«
Archeologische
e
Specifieke lokale informatie (heemkundekring, amateurarcheologen)
Monumentenkaart
Beleidskaart
(AMK)
de voormalige gemeente Uden
van
geomorfologische
en
Daarnaast
Deze
landschapsgenese.
e
Bodem-
bronnen.
kaarten
«
_Bodemkaart
e
(Alterra)
Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis5)
e
Actueel
Hoogtebestand
Nederland
(AHN5)
Historische kaarten «
_ Historisch kadastraal minuutplan (1800-1832)
«
Historische
«
Moderne
topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)
topografische
kaart
(tot 2020)
De bovenstaande bronnen worden
werkgroepen. De
De
informatie betreffende het
Aan
de
is op
17
december
plangebied. Tot op
en
booronderzoek met
een
boordichtheid
Het
plangebied
boringen
representatieve
welke
heeft
Aanpak
een
gelijkmatig
locaties binnen
het
van
(PvA) 8
boringen
oppervlakte over
te vinden
in de
afkomstig van
lokale
archeologische verenigingen en
literatuurlijst.
gecontacteerd
met
de vraag
met
de vraag
om
aanvullende
wordt
een
verkennend
heden is hierop nog geen reactie ontvangen.
hand
van
informatie
per e-mail
middel
Plan
64
2021
veldonderzoek door
het
van
mogelijke
Verkennend van
perioden.
door
overige aanvullende informatie is terug
Heemkundekring Uden,
2.2
aangevuld
het
plangebied
van
van
de
boringen
Leidraad
per hectare
Inventariserend
uitgevoerd.
7,1 ha. Bij het verkennend
plangebied worden
worden
proefputjes
Veldonderzoek®
Het onderzoek is hiermee verkennend veldonderzoek zal daarom
verdeeld, zie Bijlage 2. Op de qua gegraven
van
50x50 centimeter,
voor
alle
uitgegaan
worden
bodemopbouw
meest
tenzij
de C-horizont
in
Paginal
11
omliggende boringen zich dieper dan
3 Tol et al. 2012.
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
De boorlocaties worden worden
bepaald
boorkop van
met
het Actueel
van
Hoogtebestand
hoekpunten van
Nederland
(AHN).
de
perceelsgrenzen,
straten
De
boringen
gezet
worden
en
bebouwing.
De
hoogte
Edelmanboor
met een
zal
met een
7 centimeter.
De boorkernen worden worden
uitgezet ten opzichte
op de
conform de ASB
(Archeologische Standaard Boorbeschrijving 5.2) beschreven,
aanwezigheid van archeologische
verbrande leem. Daartoe worden
de
indicatoren als
opgeboorde monsters
fragmenten keramiek, fosfaatvlekken
verbrokkeld
waar
zie en
Bijlage
8. Gelet zal
brokjes houtskool
en
Paginal
12
nodig.
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
5.
BUREAUONDERZOEK
| 5.1
Landschappelijke
Volkel
ligt in
het
situatie
zuidelijk zandgebied.
-
geomorfologie
De
ondergrond
wordt doorsneden
door
een
aantal zuidoost-noordwest
georiënteerde
breuken, die de Roerdalslenk (Centrale Slenk) en het Peelblok (Peelhorst) begrenzen. Het plangebied ligt in het stijgingsgebied van
de Peelblok. Hier
ligt een vrij dunne laag zand
op het Pleistoceen rivierzand. Deze
afzettingen behoren tot de Formatie van
Beegden en Kreftenheye.” Tijdens
Deze laatste deze
ijstijd, het Weichselien (circa 115.000
de laatste
ijstijd, het Weichselien
periode (circa 115.000
Weichselien
(circa
sneeuwsmelt-
en
is
73.00 tot 14.700
bestaan hier uit zwak
jaar geleden)
Boxtel
van
gerekend.®
siltig, matig fijn zand.
periode zijn gevormd (Bijlage 5,
georiënteerde erosiedalen. van
het
Door de
plangebied, verliep
tijdens
11.700
dekzand werd tot het
wordt
Deze
jaar geleden),
is de
Wierden
door zowel
interstadialen
(de
van
soms
In
de
omgeving
kom
het
van
in de van
Een
plangebied.
In
Nederland niet. In het Middendooi werd door
van
dalen ontstaan. De
en
grind, leemlagen
met
plantenresten
en
diepere ondergrond aanwezig.
Ze
en
Volkel bevinden zich dalen die in
plangebied
omgeving van het plangebied van
bevinden
zich
vele
oost-west
bedekt met dekzand. In de koudste —
14.700
jaar geleden)
vegetatie grotendeels verdwenen,
de Formatie
van
Boxtel
—
210
droogste perioden
en
in
en
oost naar west.
relatief
warme
restant van
een
fases oud
van
waardoor
op grote schaal
het Weichselien, met
het Laat-Glaciaal
(circa
verstuiving optrad waarbij
um), goed afgerond, goed gesorteerd, arm aan grind en wordt
gerekend.
het
van
sommige perioden van
Door deze
dekzandafzettingen
langgerekte dekzandruggen en dekzandkopjes als door vlaktes
laatste
bodemvorming plaatsvinden.
grof zand,
het de bebouwde
van
afgezet.” Dit zand is kalkloos, fijnkorrelig (150
gekenmerkt
rond het
permanent bevroren. Tijdens perioden
afzettingen zijn in het plangebied
22R23).
Laat-Pleniglaciaal (circa 26.000
Laagpakket van
Bolling
bodem
bestaan uit fijn en
de afwatering in de
name
—
huidige landschap
droger klimaat.4
en
hogere ligging van de Peelhorst ten opzichte van de lagere ligging van de Roerdalslenk, ten
zijn de fluvioperiglaciale afzettingen
14.700
de
was
Ten zuidwesten
code
Later
het
steeds kouder
regenwater veel sediment verspoeld. Hierbij zijn fluvioperiglaciale afzettingen gevormd
worden tot de Formatie
westen
het
van
een
geleden) breidde het landijs zich sterk uit, maar bereikte
fluvioperiglaciale afzettingen zijn zeer divers en
deze
jaar geleden), ontstond
belangrijk geweest voor de vorming
11.700 jaar
—
11.700
—
Weichselien)
bodemprofiel
is de
kon
door de
zogenaamde Laag
met
depressies.
relatief van
ontstond
warme
een
reliëf dat
In de Allerad
en
omstandigheden
Usselo die in het Allerad
is
gevormd. Het klimaat werd
ijskappen 8.000
—
en
5.000
veenvorming hierdoor dicht
tijdens het Holoceen warmer en vochtiger.
steeg de relatieve zeespiegel snel. Als gevolg
Door het warmere klimaat smolten de in het Weichselien van
de snelle relatieve
zeespiegelstijging
gevormde
in het Atlanticum
(circa
jaar geleden) steeg de grondwaterstand, waardoor er veenvorming plaatsvond op het dekzand. Aanvankelijk vond met name en
plaats in de lagere delen, zoals beekdalen. Depressies
werd de
en
laagten (zoals beekdalen en vennen) groeiden
ontwatering van de Peelhorst belemmerd. Vanaf de late middeleeuwen (tussen
1250
—
1750
na
Chr.)
4 Rensink et al, 2016. 5 Berendsen 2005, 30. 6 Berendsen 2011,
189
7 Berendsen 2011,
190.
Paginal
13
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
is het
veen
afgegraven
ten
behoeve
turfwinning.
van
Hierdoor
zijn
de oudere dekzanden
terrasafzettingen
en
weer
aan
het
maaiveld komen te liggen.
Volgens
de
met
zanddek
een
geologische (Be4).
kaart komen ter
plaatse van
het
De
afzettingen
behoren tot
fluviatiele
Laagpakket van Wierden onderdeel van Op
de
geomorfologische
kaart
maaiveld
liggen (code 4FO1r).
vanwege
de
horst.
Het meest
ligging in bebouwde
kom
oostelijke puntje Volkel. Naar
van
Op circa 2 kilometer ten westen van
Ook op circa 880 meter ten oosten
het Actueel
Hoogtebestand
Peelhorst in oosten
duidelijk
te zien
naar
de
het
het
Nederland
het
van
5.2
Landschappelijke
-
Volgens
de bodemkaart
(Bijlage 6) wordt
zEZ21)
verwacht. In het
deel
in leemarm
en
zwak
plateau-achtige
een
plangebied
is niet
het
en
dit deel
horst
waar
gekarteerd van
noordwest-zuidoost
bevindt zich
Roerdalslenk op
zanddek
behoort
tot
het
rivierafzettingen
aan
het
het
op de
geomorfologische kaart
plangebied op een plateau-achtige
georiënteerde
breuk. Deze breuk vormt
van
ligt. Rondom
Voor
in het
meer
dan 5 meter.
breuk.
een
in het westen
perceelsgrenzen.
in westelijke
situatie
overige
Beegden
van
afzettingen (rivierzand en -grind)
(AHN3, Bijlage 7) is te zien dat het plangebied op de overgang
steilranden
plangebied loopt globaal gezien
fluviatiele
hoogte van deze breuk is er een hoogteverschil van
ontgronding plaatsgevonden (Bijlage 5B). De maaiveldhoogte Het
op
plangebied ligt een
plangebied
lagergelegen
de kleine
aan
van
de Formatie
verwachting ligt ook
de Roerdalslenk. Ter
en
bodem
de Boxtel Formatie.
(Bijlage 5) ligt het plangebied
de overgang tussen de Peelhorst
Op
plangebied in de
Volkel
bekend
zover
de
van
hoger gelegen
zijn veel gebieden ontgrond,
in het grootste deel
plangebied ligt tussen
circa
16,21
het
van
en
dit is
plangebied
17,55
meter +NAP.
richting af.
bodem in het
het
zuidoostelijke
plangebied
worden
deel
van
het
plangebied hoge
enkeerdgronden (code
zwarte
laarpodzolgronden (code cHn21)
verwacht. Deze
gronden zijn
lemig fijn zand gevormd.
Enkeerdgronden (code zEZ21-VII) Bij enkeerdgronden
is
sprake
vanaf de late middeleeuwen
maken, werden plaggen
van
een
eerdlaag
De bouwvoor
(Aa-horizont),
met de
mest
(Aap-horizont)
het
van
ontstaan.
van
kleur zijn.
de
potentieel aanwezige archeologische lagen.
De
hoge enkeerdgronden betreffen
lage enkeerdgronden
werden
grondwaterstand
de
sterke
vee
pas
de oudste later
ophoging
in
van
Dit
op de akkers
en
De totale dikte van
met
van
het
Dergelijke cultuurdekken
genomen
plaggen
niet
is ontstaan doordat in
die
vanwege
alleen
over
de
uitgespreid.
Om de
In de
loop
sommige gevallen
der
tijd
is hierdoor
liggen oudere niveaus/lagen van kunnen
het
een
al
grond vruchtbaarder te
plaggendek is bij de enkeerdgronden
kleur. Hieronder
opgehoogde gronden, gebruik
(plaggen)dek
potstalbemesting werd toegepast.
vermengd
is grijsbruin tot zwart
die meestal wat lichter
was
plaggendek.
op grote schaal het systeem
plaggendek op de oorspronkelijke bodem cm.
of
beschermende
meer
het
een
dan 50
plaggendek
werking hebben voor
algemeen op de hogere dekzanden liggen. De
lagere ligging
noodzakelijk voor
de
in
het
bemesting
beekdal. maar
Door
ook
om
de
hogere
de nattere
gronden toegankelijk te maken.
Paginal
14
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
De kans bestaat dat
er
Dit hoeft echter niet
onder het te
zo
plaggendek nog
zijn zoals
vaker
een
het
restant van
blijkt bij archeologisch
oorspronkelijke wordt bodemprofiel wordt aangetroffen.
onderzoek in
bijvoorbeeld
het oosten
van
Brabant.
Indien
sprake is geweest van een snelle ophoging, dan zou men onder het plaggendek nog een
intacte A-horizont kunnen vinden. Deze
laag
Echter, door verploeging zijn vaak de
onderscheidt
zich
door
hoger humusgehalte
een
en
een
donkere
meer
oorspronkelijke A- en E-horizont
meestal reeds opgenomen in het plaggendek.
Indien de
bestaat uit een
oorspronkelijke
bodem
podzolbodem
kunnen op
kleur.
dieper
een
niveau nog
(restanten van) een
B-
en/of
BC- horizont voorkomen.
Laarpodzolgronden (code cHn21-VI) Bij laarpodzolgronden
is
sprake van
eerdlaag
een
of plaggendek.
vanaf de late middeleeuwen op grote schaal het systeem
maken, werden plaggen
met de
mest
het
van
potstalbemesting werd toegepast.® Om
van
vermengd
vee
Dit (plaggen)dek is ontstaan doordat in
op de akkers
en
uitgespreid.
In de
sommige gevallen al
de grond vruchtbaarder te
loop
der
tijd
is hierdoor
een
plaggendek op de oorspronkelijke podzolbodem ontstaan.” De totale dikte
het
van
grijsbruin tot zwart van kleur
van
plaggendek is bij de laarpodzolgronden tussen kleur. Hieronder
zijn met daaronder
liggen oudere niveaus/lagen van
podzolbodem. Dergelijke
een
de 30
50 centimeter.*® De bouwvoor
en
het
plaggendek (Aa-horizont),
cultuurdekken kunnen
beschermende
een
(Aap-horizont)
is
die meestal wat lichter
werking
hebben
voor
de
potentieel aanwezige archeologische lagen. De enkeerddik
laarpodzolgronden
en
in de
omgeving
van
pakket grof zand en/of grind. Dit pakket wordt
het
plangebied
worden
verwacht tussen circa 40
—
gekenmerkt door
een
80 of
80 of 120 centimeter onder
dieper dan
minstens 40 centimeter
maaiveld.
Grondwatertrap De
mogelijk aanwezige gronden worden gekenmerkt door een gemiddeld lage grondwaterstand, te weten grondwatertrap (GWT)
Vl
en
VII. Dit
gemiddeld
zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de
hoogste
grondwaterstand
grondwaterstand ligt dieper dan tussen
de 80
en
140 centimeter
tussen
de
40
en
120 centimeter beneden en
de
bodemkaart
staan
centimeter
beneden
80
maaiveld.
Bewoningsgeschiedenis
De bestudeerde
Het
en
ten
oosten
van
buurtschappen Vloet en Niemeskant. bij de dorpskern
—
van
de
voor
ligt.
De
bij GWT
gemiddeld
VI de
laagste
ligt de gemiddeld hoogste grondwaterstand
eventuele
160 centimeter onder maaiveld.
Deze
organische resten.
historisch overzicht
beschikbare bronnen hebben het
plangebied ligt
VII
maaiveld
gemiddeld laagste grondwaterstand dieper dan
lage grondwaterstand zorgt voor slechte bewaringsomstandigheden
5.5
Bij GWT
Dit betekent dat
aangegeven.
volgende beeld
historische
Beide kernen
dorpskern
van
kunnen schetsen
Volkel
en
zijn na de Tweede Wereldoorlog
over
de
licht tussen door
geschiedenis van Volkel. de
historische
uitbreidingen
van
de
kernen
van
de
bebouwingzones
Volkel gaan behoren.
8 Spek 2004. 9 Hiddink
en
10 De Bakker
Renes 2007. en
Schelling 1989, 141. Pagina
15
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
De
nederzetting
is de
Volkel wordt al in de 14°
plaatsnaam
samenstelling van
een
bosgebied
in bezit van Fulco.**
Nabij
buurtschap Veldmolen,
het
eeuw
ten westen
telde het
gehucht
zo'n
worden
ook
In 1566 is sprake
de persoonsnaam
stuwmeertje gelegen. Het buurtschap Vloet Vergelijkbare toponiemen
genoemd.
Vloet,
van
dankt
Fulco
was
en
een
het
van
achtervoegsel
watermolen
zijn naam waarschijnlijk
aangetroffen bij watermolens
exact dezelfde
in
plaatsnaam
Volkel.
lo dat de betekenis heeft
Waarschijnlijk ‘bos’, ofwel
van
gelegen. Bij een dergelijke watermolen
aan
de
was
een
ligging dit ‘stuwmeer’.
bijvoorbeeld Gemert,
Bakel
en
Deurne.“ In circa 1691
5 huizen.
DE es E\
N,
De
SK ank n JD NN Ads a EN Wi nr
B Figuur
3.
Reconstructie
de
van
watermolen
(rondje)
met
de
Vloet
(ster)
geprojecteerd
De
NN
Oe
op
de
topografische
an
kaart
1926.
van
(www.jantimmerscultuurhistorie.nl) Direct ten oosten
gebied.
van
De randen
de kernen het
van
van
Volkel
lag de Peel. Tot in de tweede helft van de 19° eeuw was dit een nat en onontgonnen
Peelgebied werden
echter
door de
bewoners
van
de
omliggende dorpen gebruikt
agrarische
voor
doeleinden.
De Peel
zorgde
voor
turf als brandstof,
plaggen
gevolg
dat
de
Peelgronden
werden
In 1385 werden
aan
de bewoners
van
Uden
en
en
hout. Ter verdeeld
de Peel
11 Van
Berkel
systematisch
en
in
ontginning
te
van
op
zowel
Volkel de weiden, heiden
Cuiijk en de zogenaamde graspeel (de ‘gemeynt’ van Boekel, om
plaatse
Gemert
en
de
en
drogere
delen konden
landelijk
als
schapen
op
grazen. Dit had tot
gemeentelijk
pelen gelegen tussen Herpen, Uden,
Middelrode) verkocht.
Kort
na
de
niveau.
heerlijkheid
1800 ontstonden
plannen
brengen.
Samplonius 2006, 471.
12 www.jantimmerscultuurhistorie.nl
Paginal
16
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
Door de
aanleg
ontstond als
de Zuid-Willemsvaart in 1825 kon
van
gevolg
de
steeds
overtollige
van
de
aanleg
het werk
van
Van Blankenstein geen gegevens
van
spoorlijn
het
meer
water beter
industrie in de
afgevoerd.“ Later in de 19° eeuw
worden
dorpen
rond de Peel. In Uden ontstond
zo
de
kunstmestindustrie.* Er zijn binnen Wel vonden
regelmatig
bombardementen
1940 werd
door de Luftwaffe
vliegveld
een
noordoosten
van
Rijen. Omdat
dit veld te weinig
Volkel. Deze deed
gevechtsvliegtuigen.
Met
54
jaren
Nachtlandeplatz en
als
1944-1945 vonden
in (de het
ten
noordoosten
in Volkel of Schadron.*®
van
het
dorp.
in
een
natuurgebied
hangars aangelegd
en
uitwijkhaven
Volkel vergroot tot
onmiddellijke omgeving van
voor
vliegtuigen van
In augustus
Eindhoven
ten
Gilze-
en
Fliegerhorst met permanent plaats voor een
een
omgeving van) Volkel meerdere vliegtuigcrashes plaats.‘$ plangebied oorlog gerelateerde verwoestingen of crashes
plaatsgevonden. Dit is dus niet uit te sluiten.
Bewoningsgeschiedenis
Op
Vliegbasis Volkel, gelegen
mogelijkheden bood, werd
Het is niet bekend of binnen of in de hebben
de
enige oorlogsvernielingen
over
drie onverharde startbanen
met
dienst als
in de
name
plaats op
bekend
de leidende
Archeologische
—
archeologische
Beleidskaart
van
waarden
de gemeente Uden
geldt voor het plangebied een (middel)hoge archeologische
verwachting: Categorie 3, 4 en 5 (Bijlage 4). In de
omgeving van het plangebied (binnen een straal van 600 meter) zijn volgens de gegevens uit Archis5 geen archeologische
monumenten
en
meerdere
2458986100
archeologische waarnemingen
Direct ten NW
van
plangebied
het
_IVO-p
en
onderzoeksmeldingen bekend (Bijlage 5 en Tabel 1).
door RAAP
Tijdens dit onderzoek is een greppel/sloot
Archeologisch Adviesbureau
aangetroffen. in 2014
verstoring datering
In de
overig
aangetroffen
van
onbekend
maar
is
sleuven
zijn grote
zeer
onregelmatige
dateren
nieuwe tijd. Rapportage ontbreekt
4752265100
Circa 200 van
m
ten
NW
BO door Arcadis in 2019
het plangebied
uit de nieuwe tijd
(sub-)recente kuilen.
waarschijnlijk
uit
De de
in Archis.
Dit onderzoek bestaat uit zes deelgebieden rondom het traject N264
bij
Uden.
Voor
alle
deelgebieden
geldt
er
een
(middel)hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum —
neolithicum,
bronstijd
laag
tot
hoge
nieuwe tijd. Voor
—
de
verwachting met
zones
voor
een
periode
(middel)hoge
verwachting is een vervolgonderzoek geadviseerd in de van
3997557100
Circa 480 van
m
ten
NW
het plangebied
een
verkennend
IVO-p door Econsultancy
Tijdens
BV
industrieel wit
in 2016
dit
booronderzoek.
onderzoek
is
metaal,
keramiek
tot recent.
nederzettingssporen
aangetroffen.
Op
aangetroffen vondsten
was
eeuw
in
(steengoed,
(Maastrichts)). Kuil, natuurlijk grondspoor
greppel/sloot uit de nieuwe tijd vroeg
18°
vorm
gebruik. De
en
Er zijn geen
basis
van
de
het plangebied vermoedelijk in de
aangetroffen
sporen
zijn als niet
13 De Bont 1995, 100. 14 Kolman 1997, 47. 15 Van
Blankenstein 2006,
16 Auwerda
en
Grimm
2008
184.
(Verliesregisters 1942, 1943,
1944
en
1945). Paginal
17
DAS
AM21566
mileu
aeres
behoudenswaardig
beschouwd.
Er is geen vervolgonderzoek
geadviseerd.
2156830100
Circa 500 van
m
ten
W
IVO-o
het plangebied
door RAAP
Er
is
esdek
geen
aangetroffen
en
geen
Archeologisch
indicatoren. De ophogingslagen zijn het gevolg
Adviesbureau in 2007
ophogen
het
van
maaiveld.
Er
is
geen
archeologisch doelmatig
van
vervolgonderzoek
geadviseerd.
“Grca250mtenN BO Oranjewoud door BVin
2537299100
van
het plangebied
_ onderzoeksgebied Het ligt op de rand van de Peelhorst en de
2011
Centrale
Slenk.
Binnen
enkeerd-,
laarpodzol-
Mogelijk
bevindt
het
onderzoeksgebied.
worden
veldpodzolgronden
en
zich
onderzoeksgebied
oud
een
Indien
esdek
verwacht. binnen
het
_ grondwerkzaamheden
er
plaatvinden is er een vervolgonderzoek geadviseerd.
3292442100
Circa 500 van
2471207100
het
m
ten
N
IVO-o
plangebied
ArcheoProjecten in 2015
Circa 500 m ten NO van
5986670100
het
van
IVO-o
plangebied
Circa 470
IVO-o
het plangebied
2016
ten
door Vestigia BV
in
Er zijn geen verdere gegevens bekend
in Archis en DansEasy.
2015
NO
m
“Er zijn geen verdere gegevens bekend in Archis en DansEasy.
door ADC
door BAAC BV in
De
bodem
is
Hieronder zijn hierin
tot
in
de
BC-horizont
beddingafzettingen aangetroffen.
“Circa 600 mtenN van
het
5.5
van
dorpskern Op
het
deel
van
van
(afslag) en complexen
vuursteen
uit van
voornamelijk werd
—
uit het
brede
smalle
uit het mesolithicum. Er
zijn
historisch kaartmateriaal
Volkel, direct ten zuidwesten
een
geadviseerd.
gegevens bekend in Archis en DansEasy.
het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Het plangebied
minuutplan
is klein. Om
Archismeldingen binnen een straal van 600 meter rond het plangebied.
Bewoningsgeschiedenis
In het kader
dat
“Registratie archeologische vondstmelding in 1998 van
plangebied
geen verdere Tabel 1. Overzicht
geraakt.
De kans
archeologische resten aangetroffen worden
deze redenen is er geen vervolgonderzoek
3018468100
verstoord
begin van
de 19°
van
het
eeuw
noordwest-zuidoost
buurtschap Vloet en ten noordoosten van
(Figuur 4)” is de situatie op
georiënteerde
strook bouwland,
strookvormige percelen. Het plangebied
ligt ten westen van de historische het
buurtschap Niemeskant.
kadastraal niveau te zien. Het de
maakte deel uit van
Vloetsche een
Kamp.
gebied
plangebied maakt
De bouwlanden
bestaan
uit
dat bekend stond als ‘Laai’ en dat
omringd door de Chemin de Boekel à Uden (huidige Boekelsedijk), in het noorden door de Ruisfeaid (huidige Vloetstraat) en
in het westen
Volgens
de
de Chemin de Niemeskant
à Vloet (huidige Leeuwstraat) in het westen. Het plangebied ligt in meerdere percelen.
Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)'® behorende bij het minuutplan zijn de percelen grotendeels
als bouwland. Het
noordwestelijke
deel
van
het
plangebied
is in
gebruik
als heide. De
bebouwing
in de
in
omgeving
gebruik van
het
plangebied bestond uit een bebouwingslint aan weerszijden van huidige Vloetstraat in het buurtschap Vloet, ten westen van het dorp Volkel.
17
www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl
Gemeente
Uden,
sectie
F‚, blad
2.
Minuutplans
zijn
de
oorspronkelijke
zijn vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen o.Lv. Napoleon Bonaparte. (kadasters) van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. 18 OAT
=
Het
kadastrale
zijn
kaarten
die
grondbeschrijvingen
Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op
de betreffende
percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede
het
grondgebruik en de oppervlakte. Paginal
18
DA
AM21566 aeres
«milieu
dn
Op de kaarten uit 1908 en 1940 bouwland. In het zuidwesten steeds
van
soortgelijk beeld
noordwestelijk deel van het
het
in de
te zien
De
bebouwing
buurtschappen Vloet en Niemeskant.
oosten
van
het
gebruik is als weiland
en
het noordelijke deel als bouwland.
ten
(Figuur 5). Het grootste deel van het plangebied is in gebruik als
plangebied is een perceel
plangebied bebouwing aanwezig.
voornamelijk
woonwijk
is een
plangebied aangelegd.
De
in gebruik als
in de
In de
boomgaard. Op
omgeving van
loop van
de
jaren
het 60
kaart uit 1970 laat zien dat het
en
deze kaarten is direct ten
plangebied concentreert zich nog 70
van
de
grootste deel
vorige van
eeuw
het
wordt de
plangebied
in
172500 ms
173000
172500 Figuur
4,
Uitsnede
van
het
kadastraal
minuutplan
uit
1811-1832,
met
in
het
rood
bij
benadering
het
plangebied
aangegeven
(Bron:
www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl).
Paginal|
19
DA
AM21566
«milieu
aeres
dn
Figuur 5. Uitsneden
van
historische kaarten
uit de perioden
1908,
1940, 1970
en
1990.
Het plangebied
is aangegeven
met
het rode kader
(Bron:
www.topotijdreis.nl).
Bodemverstoring Volgens 1988
de
zijn
ontgrondingenkaart van veel terreinen
afgegraven
grondwater ontgraven waarna ter
hoogte van deze ontgraven
Voor
het
overige
deel
van
Noord-Brabant
het
voor
de humeuze
zand-
(Figuur 6) is het grotendeel van en
het
plangebied ontgraven.
grindwinning. Bij dergelijke ontgravingen
bovengrond teruggestort.
werd
Het is niet bekend in hoeverre het
de
Tussen 1950
bodem
tot
aan
archeologische
en
het
niveau
verstoord is geraakt.
plangebied zijn geen
gegevens
van
bodemverstoringen. Mogelijk
is
verstoring opgetreden
als
gevolg van het gebruik als akkerland (diepploegen) en later (moes)tuin en/of boomgaard. Op basis van
de
KLIC-melding (uitgevoerd op
kabels/leidingen gegraven
die
voor
een
24 december
2021) zijn binnen
verstoring van de bodem
het
kunnen hebben
westelijk
deel
van
het
plangebied
meerdere
gezorgd. Paginal|
20
Dd
AM21566 aeres
«milieu
dn
a
penn Ee x: PELL =
OE
Ei
Figuur 6. Overzicht
van
de ontgrondingen
in het plangebied.
Paginal
21
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
4.
VERWACHTINGSMODEL
Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en liggende
terreingedeelten
watervoorzieningen verzamelen
van
in
het
landschap
belangrijk
waren
voor
gekozen.
drinkwater
en
woon-
Bij
voorkeur
de
aanwezige
verblijfplaats
en
in
de
plangebied
omgeving van
het
een
rand
van
het plangebied hebben
en
met
mesolithicum.
aantrekkelijke vestigingslocatie.
Echter
hebben
volgens
de
en/of grindwinning plaatsgevonden.
ontgraven
waarna
de
humeuze
hoogstwaarschijnlijk volledig verwachting
voor
ontgravingen
hebben
de
De
hebben
verdwenen
verwacht. op
Deze
zijn. Op
eventueel
gronden aanwezige
mesolithicum worden
hebben
vuursteenvondsten
Dit
bekend in de directe
Noord-Brabant
van
gemeld zal
werd het
in het
recent
de bodem
tot
archeologische
geldt ter plaatse van de ontgravingen Voor
het
deze
voor
overige
periode.
deel
Eventueel
resten.
van
Binnen het dek
eerdlaag of in de oorspronkelijke
grondwater niveau
plangebied,
waar
plangebied worden dat
resten
het
van
hier
lage archeologische
een
het
het
aan
relevante
(eerdlaag)
aanwezige
grote deel
bodem verwacht
enkeerd-
conserverende
een
uit
geen
de
periode
laat-
en
kunnen onder
bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen.
worden
gekenmerkt door permanente woningen
en
slecht vocht vast.
een
voorkeur voor
De dikte
worden in het plangebied enkeerd50 centimeter dik humeus
geen vondsten bekend uit de
van en
periode
die
het dekzand is
Dit humeuze
middeleeuwen. Deze
in de
grond gefundeerd
zijn gedekt geraakt
bepalend De
pakket
de
voor
bovengrond
met
een
geschiktheid
van
is ontstaan door
laag
waren.
Vanaf deze
dekzand niet erg vruchtbaar
als akkerland.
enkeerdgronden
Binnen het
langdurig landbouwkundig gebruik.
neolithicum tot
en
met
de
deze redenen
plangebied
Er weinig tot
uitgesloten worden
geldt er een middelhoge verwachting
ijzertijd als voor nederzettingsresten
middelhoge verwachting geldt voor de delen van
en
kenmerkt zich door een minstens
neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Toch kan zeker niet
nederzettingsresten uit de periode
tijd en de vroege
diep
soms
hoger en droger gelegen gebieden.
laarpodzolgronden.
pakket.
die
omgeving van het plangebied als vestigingslocatie zijn gekozen. Om
zowel
hebben
zijn landschappelijke
plangebied ligt in een gradiëntzone.
opgebracht antropogeen
een
onder de verwachte
grindige rivierafzettingen zijn voor
grofzandige
voor
het
en
weinige archeologische onderzoeken die in de omgeving
verwachting
archeologische
De
dat de
Naar
mesolithicum.
en
nog steeds
-
Het
zijn er geen
reeds eerder
basis hiervan
perioden heeft men
30
jacht
(laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire nederzettingen.
nederzettingen
houden
Zoals
bovengrond teruggestort.
periode laat-paleolithicum
andere bestaan uit tijdelijke
Vanaf het
met de
plaatsgevonden, geldt een hoge verwachting
laarpodzolgronden
paleolithicum en
Tot op heden
ontgrondingenkaart
zand-
kan
de
gelegen
plaats gevonden. Ondanks dat geldt er een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot
plangebied
werking
vergemakkelijkt
hoger
van
Nabij
water.
de Peelhorst dat werd doorsneden door dalen. Van oudsher
plangebied. Mogelijk heeft dit ook te maken
van
en
Dit
de flanken
voor
(open)
van
biodiversiteit.
gradiëntzones (zone nabij watervoorzieningen) aantrekkelijke vestigingslocaties. maakt het
buurt
vaak
plantaardig voedsel.
plangebied ligt op de oostelijke
Het
mesolithicum hebben als
het plangebied
waar
uit de Romeinse
geen
ontgravingen
plaatsgevonden. Voor het overige deel van het plangebied geldt een lage verwachting voor deze periode. Resten worden
onder de verwachte
eerdlaag
of in de
oorspronkelijke
paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk,
bodem
verwacht
en
kunnen
onder andere
bestaan
uit
cultuurlagen,
natuursteen of gebruiksvoorwerpen.
Paginal
22
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
Het
plangebied
maakt deel uit
late middeleeuwen
als een
de laatmiddeleeuwse van
de 19°
in de 19°
eeuw
en
is het
de
periode
andere
onbebouwd
bestaan
uit
Volkel via Vloet
in gebruik. en
nieuwe
andere
aardewerk
conservering
en
Op
sporen
gaafheid
deel
paalkuilen/-gaten,
In
het
grootste
afhankelijk
hoe
diep
minder
resten
het
het
van
grondwater
kunnen
en
mesolithicum NO
(laat)-neolithicum
—
en
Laag
NO
en
onbebouwd
gebruiksvoorwerpen
kunnen
en van
voor
onder
bijvoorbeeld
kunnen van
een
vondsten
natuurlijk
en
worden:
plaggendek zijn archeologische resten en
echter verstoord
de
volgende gesteld
kan het
sporen
onder zo'n
dek in
zijn geraakt bij de aanleg
bodem opgenomen relevante
in het
goede het
van
bovenliggende
niveaus
vondsten
en
grindwinning. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten zijn
de
omstandigheden
voor
het aantreffen
is
van
resten vaak
enkel in dieper,
Diepteligging
sporen
blijven. vindplaats
Bewoningssporen, kampementen:
Onder de
vuursteen
oorspronkelijke bodem
artefacten, haardkuilen
eerdlaag tot in de
Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk,
Vanaf de eerdlaag tot in de
natuursteen, gebruiksvoorwerpen
oorspronkelijke bodem
ZW-deel: middelhoog
Laag “middeleeuwen Volle —
plangebied
ZW-deel: hoog
vroege middeleeuwen
begin zelf is
blijft het plangebied
goed: door de lage grondwaterstand (GWT VI en VII) kunnen organische
Laag
het
plangebied een lage verwachting
resten
daarmee
(anorganische)
Verwachte kenmerken -
situatie
Het
vanaf het maaiveld verwacht
aanwezige archeologische
Bij hoge enkeerdgronden
sporen zoals waterputten bewaard
Laat-paleolithicum
plangebied.
plangebied zijn mogelijk archeologische
de zand-
zit.
het
het
afvalkuilen,
uitvalsweg vanuit
agrarische activiteiten.
Hierdoor is vaak de top
hoogstwaarschijnlijk verstoord als gevolg van
waterhoudende
resten worden
aangetroffen. Mogelijke vuursteenvindplaatsen
dek.
geldt voor
aanwezigheid van enkeerd- en laarpodzolgronden
opgebrachte
huidige
tevens een
mogelijk al de
blijkt dat er sinds tenminste
direct rondom
en
deze gegevens
van
eventueel
van
ervan.
organische
van
ontwikkelde zich vanaf
Deze straat vormde
in gebruik. Tot in de
tijd. Archeologische
plaggendek en de eerste bewerking
het
basis
tegen latere invloeden. Over het algemeen
worden
Rudigerstraat.
-
is aan de Vloetstraat
cultuurlagen, en
buurtschap Vloet. Vloet
Uden. Uit historische kaarten
naar
grotendeels als bouwland
en
onder
fragmenten
de verwachte
beschermd toestand
van
het
van
de Vloetstraat
bebouwing aanwezig
late middeleeuwen
betreft de
Wegens
dorpskern
voornamelijk agrarisch
natuursteen,
Wat
weggehucht langs
meerdere
eeuw
de historische kern
van
nieuwe tijd
TCuttuurtaag, funderingsresten, natuursteen,
__Vanaf het maaiveld
fragmenten aardewerk, gebruiksvoorwerpen, sporen activiteiten,
restanten
van
agrarische
wegen/paden
Tabel 2. Archeologische verwachting per periode.
Paginal
23
€
AM21566 aeres
«mileu
BN
5.
VELDWERKZAAMHEDEN
| 5.1
Algemeen
Het
doel
van
het
verkennend
archeologische verwachting
veldonderzoek het
voor
door
middel
plangebied (Hoofdstuk 4).
Hiertoe
gezet (zie Bijlagen 2 en 8). In dit rapport worden de resultaten
besproken (Figuur 2). In dit deelgebied Edelmanboor met 70 tot
280
diameter
een
centimeter
onder
van
T&W Bouw
7 centimeter
maaiveld.
De
beschreven, zie Bijlage 8. De hoogteligging
maaiveldhoogte binnen
het
zijn en
14
een
de
van
de
opgestelde gespecificeerde
zijn op 5, 6, 10 en 11 januari 2022
het verkennend
zuigerboord zijn
boorpunten
plangebied varieert tussen
van
is het toetsen
booronderzoek
van
in totaal 64
conform ten
de 16,21
en
met diameter 3
ASB
(Archeologische
opzichte van NAP 17,55
centimeter. De
meter
+NAP.
Het
Bouw
met een
boordiepte varieerde
Standaard
is afgeleid
boringen
T&W
deelgebied
boringen gezet (Bijlage 2 en 8). De boringen zijn uitgevoerd
boorkernen
van
boringen
van
van
Boorbeschrijving 5.2) (www.ahn.nl).
De
plangebied loopt globaal gezien
in
van
het AHN3
westelijke richting af. Bij de uitvoering zijn maaswijdte van
7
proefputten
over
een
zeef met
een
zijn in totaal 2 proefputten
oppervlakte kartering uitgevoerd
op de
gezeefd
Bouw
E:
gecontroleerd
is
(zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot en verbrande leem). In het deelgebied T&W Er is geen
het oog
proefputjes
archeologische
(KGO4 en KGO3).
is op
sediment uit de
van
er
Het zeefresidu
Het opgegraven
aanwezigheid
gegraven
4 millimeter.
gegraven.
in verband met de
indicatoren
aanwezige begroeiing en verharding.
re
Figuur 7. Foto het noordoostelijke deel
van
deelgebied T&W Bouw, kijkende in zuidelijke richting. (Foto: 10 januari 2022)
Paginal
24
DA
AM21566
«milieu
aeres
dn
| 5.2
Fysisch geografische beschrijving
Figuur 8 geeft
de
beschrijving
nadere
en
ligging
van
de
geplaatste boringen
interpretatie van
de
de
van
bodemopbouw
proefputten
in
deelgebied T&W
Bouw
weer.
aangetroffen bodemlagen
en
bodemopbouw
is onder
Figuur
en
De
fysisch geografische
8 beschreven.
AM21566 Volkel
Schaal
-
Niemeskant
1:2.250 ze
Ì
ca | Plangebied ®
_Boorpunten Proefputten
[eandis
Mes orkest
Figuur 8. Resultaten
De
top
van
de
van
het verkennend
bodem
wordt
bodemonderzoek op 10
gevormd
bruingrijs. De dikte varieert van
door
van
de
11 januari 2022
natuurlijke ondergrond
een
(onderzoekstocatie
zwak tot sterk
bestaat veelal uit
licht
grijsbruin). Plaatselijk
zandig grind. De kleur van
is in de top
vlekkerig
centimeter onder maaiveld. Dit komt
met
roesthoudend. van
de
In
korrels. De kleur
boring
64
volgt
boring 64 wordt de top van de natuurlijke ondergrond gevormd door een circa 10 centimeter een
pakket
is donker
van
dit pakket varieert een
van
Het
(licht)
pakket zwak tot sterk
natuurlijke ondergrond is aangetroffen op circa 25 tot 130
In
via
dit
circa 15,69 tot 16,91 meter +NAP.
natuurlijke ondergrond
pakket gaat geleidelijk
van
matig goed gesorteerd.
hieronder
boring 49 heeft de top van
Dit
kleur
Het zand is
In
matig fijn zand.
de
overeen
De
karakter.
matig fijn tot matig grof zand.
dit pakket is licht grijsbruin. De top
Bouw).
Plaatselijk wordt het humeuze (top)pakket gekenmerkt door grind,
matig grove zandpakket wordt gekenmerkt door fijn grind en relatief hoekige geelbeige tot
T&W
matig humeus, matig siltig, matig fijn zand.
circa 25 tot 130 centimeter.
brokken baksteen. Dit pakket heeft veelal
De top
en
een
sterk
vlekkerig
oranjebeige laag over
karakter.
in een
dik
pakket
roodbruin zwak
siltig
geelbeige zandpakket.
Paginal
25
>
AM21566
«mileu
aeres
“dn
Laagpakket
Van
Wiërden
Formatie
Van
Boxtel
Aa-hor
Ap-hor
eds
Figuur 10. Foto
5.5
boring 54. De leesrichting is van links naar rechts (O
van
het
verkennend
booronderzoek
rivierafzettingen (Formatie
van
blijkt
Beegden)
dat
met
in
het
plangebied
de
natuurlijke
plaatselijk
daarboven
een
dun
uit fijn tot
matig fijn grindrijk zand.
Wierden, Formatie
van
Boxtel). De rivierafzettingen bestaan
grijze kleur
het
grindgehalte
zanden
en
zwak
Boxtel).
Het dekzand is
relatief
hoekige
plangebied gelegen
de
van
bodem
zand. De
afgezet tijdens
korrels
De grove,
grindhoudende,
Pleistocene
het Laat-Glaciaal
stroomgordel(s). neer
door
(circa
De
een
gemiddelde diepte
op een
wordt in het grootste deel
van
het
een
circa
15 tot 60 centimeter dikke antropogeen
direct
op
(bodem)materiaal
de van
van
heeft
matig
slecht
van
licht gele
een
gesorteerde
de rivieren de Maas.
Laagpakket
Wierden
(Formatie
In het
dekzand
komt
fijn
afkomstig
uit de
nabij en
in
jaar geleden).
bevindt zich
op
uit
van
diepte
een
van
25 tot
150
circa 15,69 tot 16,91 meter +NAP.
door
een
circa
50
centimeter dikke
Onder de
Ap-horizont
opgebracht pakket (Aa-horizont).
De bodem
in het
moderne
bevindt zich
grootste deel van
(top)pakket wordt gekenmerkt door rommelige en verstoorde
Dit
elders.
basis
ontgrondingenkaart
de
Pleistocene
pakket
55 centimeter.
ondergrond. van
het
uit
dekzand. Het dekzand bestaat
lokale fluviatiele component
plangebied gevormd
natuurlijke Op
is
het
14.700 tot 11.700
natuurlijke ondergrond
het plangebied is in min of meerdere mate verstoord. Het humeuze
lagen
Het
slecht tot
(dun) pakket
een
ploeglaag (Ap-horizont) en/of dik antropogeen opgebracht pakket van circa veelal
bestaat
pakket dekzandafzettingen (Laagpakket
dekzandafzettingen zijn onderdeel van
Dit duidt op dekzand met
voor.
centimeter onder maaiveld. Dit komt
De top
veelal toe.
rivierafzettingen zijn vervolgens plaatselijk afgedekt
siltig matig fijn, goed gesorteerd
grind en het
onderin
neemt
ondergrond
zijn onder hoogenergetische omstandigheden afgezet. Dit pakket is geïnterpreteerd als bedding van
De Pleistocene
van
centimeter). (Foto: 10 januari 2022)
Interpretatie
Uit
tot
200
—
gevolg
diepe
bodem
van
een
van
Noord-Brabant
verstoring
hebben
in het
en/of
aanrijking
grootste deel
van
met
het
plangebied ontgravingen plaatsgevonden (Figuur 6). Volgens de (oud) eigenaar betrof dit zandwinning gedurende de jaren vijftig van
de
vorige
eeuw.
Paginal
26
DA
AM21566 aeres
«milieu
De
verstoring
EN
van
de bodem
als
gevolg
van
de
zandwinning
reikt tot in het dekzand
en
lokaal tot in de top
achtige horst. In de rommelige en verstoorde lagen zijn plaatselijk resten van voormalige podzolbodem van
verstoring hangt
Alleen ter hoogte de een
van
met de
egalisatie en graafwerkzaamheden
boring 64 lijkt er sprake te zijn van een
die in het
5.4
geen
doel
van
indicatoren die kunnen echter niet
te herkennen.
De mate
deels intact bodemprofiel. De roodbruine KGO4
zandlaag met daaronder
lijkt dit beeld te bevestigen. Hier is ook
aangetroffen.
Archeologische
Alhoewel
plateau-
plangebied hebben plaatsgevonden.
oranjebeige zandlaag zijn geïnterpreteerd als de Bs- en BC-horizont. Profielput BC-horizont
de
van
indicatoren een
wijzen
verkennend op
veldonderzoek
archeologische
waarden
met
boringen,
is
gelet
in de
ondergrond. Tijdens
op
de
aanwezigheid
het onderzoek
van
archeologische
zijn dergelijke indicatoren
aangetroffen.
Paginal
27
DA
AM21566 aeres
«milieu
EN
6. CONCLUSIE | 6.1 Op
Algemeen basis
het
van
enkeerdgronden
uitgevoerd
Beegden,
booronderzoek
bestaat. Het
lokaal dekzandafzettingen tot
het veldonderzoek
Bouw
in het grootste
aanwezige archeologische
deel
de
voor
van
6.2
het
zand. De
worden
gesteld
op
een
deelgebied sprake zandwinning
van
in
van
meer
Boxtel) aangetroffen.
van
het dekzand
van
en
het
plangebied
archeologische waarden wordt daarom zeer klein geacht. Om
64
deelgebied T&W
—
en
nieuwe
tijd gehandhaafd.
KGO4
er
is
sprake
van
een
de Maas. Hier
bovenop zijn
Het dekzand bestaat uit zwak
zich op
lokaal in de
deels
intact
een
Bouw is dusdanig verstoord dat de kans klein wordt
De
diepte van
circa
25 tot
deelgebied
T&W
meter +NAP.
is. In het
wordt dat het eventueel
is verdwenen.
van
de
plateau-achtige horst. De kans
op
deze redenen
bodemprofiel.
zwarte
de Formatie
of mindere mate verstoord
in het grootste deel
hoge
van
AC-bodemprofiel. Aangenomen
een
de
aanwezig zijn.
gemiddelde diepte van circa 15,69 tot 16,91
dat de bodem
dat
uit fluviatiele sedimenten, onderdeel
natuurlijke ondergrond bevindt
reikt de verstoring tot in de top
plaatse van boring
het
neer
vastgesteld
van
periode laat-paleolithicum
Alleen ter
intacte
intacte
van
ook
niveau door de
aangetroffen bodemopbouw het aantreffen
kan
het bureauonderzoek, niet
van
Laagpakket van Wierden (Formatie
het
van
Er is tijdens er
basis
boringen
(dieper gelegen) grindrijk zand/grindpakket zijn beddingafzettingen van
matig siltig matig fijn, matig goed gesorteerd
is
middels
blijkt dat de natuurlijke ondergrond
130 centimeter onder maaiveld. Dit komt
deel
veldonderzoek
laarpodzolgronden, zoals verwacht op
en
Uit het verkennend van
verkennend
Op
basis
blijft de lage verwachting
bodemverstoring
geacht dat in dit deel van
in het
overige
het deelgebied nog
archeologische waarde aanwezig zijn.
Beantwoording onderzoeksvragen e
_ Iser sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten? Nee, als gevolg van de zandwinning in de jaren vijftig
van
de
vorige eeuw is de bodem diepgaand verstoord. De kans
op het
aantreffen van intacte archeologische waarden wordt daarom zeer klein geacht.
e
In hoeverre
zijn deze lagen
intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit
van
de
mogelijk aanwezige archeologische
resten? De
bodemverstoring
reikt
onwaarschijnlijk dat er nog
e
dusdanig diep dat het eventueel aanwezige archeologische intacte
niveau niet
meer
intact is. Het is
archeologische waarden in het deelgebied T&W Bouw aanwezig zijn.
_ Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door de voorgenomen
bodemingrepen?
Ten
tijde van het onderzoek is de diepte van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend. Uitgaande
van
een
standaard funderingsdiepte
bedreiging
vormen
voor
de
van
0,8
—
1,0
meter
onder maaiveld
zullen de
toekomstige bodemingrepen
geen
mogelijk aanwezige archeologische resten.
Paginal
28
DA
AM21566
«milieu
aeres
EN
7. Op
AANBEVELINGEN basis
omschreven
gevolg
het
van
van
uitgevoerd verkennend
verwachte enkeerdde
laat-paleolithicum
geacht
nieuwe
—
deelgebied T &W
een
besluit
zal
dat
tijd
uitgevoerde
gevolg
van
van
gesteld
dat de
in het bureauonderzoek
aanwezig zijn. In deelgebied T&W
Bouw
is de
plateau-achtige
archeologische
waarde
bovenstaande redenen geen
om
verstoring
aanwezig zijn. De lage verwachting
nemen.*° Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies
daarop voorbereidende activiteiten
de toestand
de voorgenomen
zijn. Als gevolg
horst verstoord. Deze
van
het
gestelde eisen
aanwezige
is
als
dusdanig diep
voor
de
periode
en
(Archeologische toevalsvondst) en
5.11
Brabant),
van
nog
niet
betekent
dat
al
gericht op
het
vernietiging
als
kunnen worden ondernomen.
gebruikelijke
methoden.
bodemarchief. Hiermee kan de
verstoring van een mogelijk aanwezig
hiervan is bij het aantreffen
19 (geanonimiseerd) BEN (Monumentenhuis
bodemopbouw,
archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
bodemarchief tot
door de aard van het onderzoek, steekproefsgewijs, niet volledig worden zullen
kan worden
gehandhaafd.
onderzoek is verricht conform de
inzichtelijk maken
niet
boringen
zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Maashorst) dat op basis van het uitgebrachte
bodemverstorende activiteiten of
Het
middels
lokaal in de
nog intacte
er
blijft dan ook
Bouw wordt
De resultaten van dit onderzoek advies
laarpodzolgronden
en
zandwinning, tot het dekzand en
dat de kans klein wordt
Voor
veldonderzoek
Het onderzoek
beschadiging
dan wel
beperkt.
Echter kan
uitgesloten dat er archeologische resten aan-
of afwezig
een
minimum worden
is
archeologische resten het, conform de Erfgoedwet van 2016, artikel 5.10
(Waarneming), een meldingsplicht van toepassing.
11 oktober 2023:
Beoordeling en advies archeologisch onderzoeksrapport (conceptversie 18-09-2023). Paginal
29
aeres
milieu
Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 2 Boorpuntenkaart
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 3 Archeologische gegevens conform Archis 3
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 4 Archeologische Beleidskaart (voormalige) gemeente Uden
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 5 Overzicht geomorfologische kaart
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 6 Overzicht bodemkaart
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 7 Reliëfkaart
AM21566
aeres
milieu
Bijlage 8 Boorkernbeschrijvingen
AM21566