Bijlage 14. Toelichting Bijlage 8 Quickscan flora en fauna
Tekst van het document
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
ACTUALISATIE QUICKSCAN FLORA EN FAUNA VERLENGDE NOORDLAAN TE ODILIAPEEL
22200222 Bijlage 8.1
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.2
Rapportage actualisatie quickscan flora en fauna Verlengde Noordlaan te Odiliapeel Opdrachtgever
Gemeente Uden (Gemeente Maashorst) Postbus 83 5400 AB Uden
Rapportnummer Versienummer
9709.001 D2
Status
Eindrapportage
Datum
14 mei 2019 (herzien op 20 juli 2022)
Vestiging
Brabant Heinz Moormannstraat 1b 5831 AS Boxmeer 0485 - 581818 boxmeer@econsultancy.nl
Opsteller
F. Boonk, MSc, Mevrouw R. Heldens
Paraaf
Kwaliteitscontrole
ir. D. Sanders, De heer ir. B.H.H. Verdijck
Paraaf Kwaliteitszorg Econsultancy is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is een vereniging van ecologische advies- en onderzoeksbureaus die werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte en die de belangen behartigt van groene adviesbureaus. Het Netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbenden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhandboek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Betrouwbaarheid Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving ten aanzien van natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de onderzoekslocatie voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van soorten. De gebruikte informatie omtrent verspreiding van soorten is deels afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden.
Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde onderzoek neemt. In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan geldig is voor een periode van 2 tot 3 jaar, tenzij in deze periode de ecologische omstandigheden wezenlijk zijn veranderd en/of de Wet natuurbescherming, dan wel inzichten hieromtrent zijn gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan 3 jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de quickscan opnieuw te toetsen.
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.3
INHOUDSOPGAVE 1
INLEIDING .................................................................................................................................. 1
2
GEBIEDSBESCHRIJVING ......................................................................................................... 2 2.1 2.2
Huidig gebruik onderzoekslocatie en omgeving ............................................................... 2 Toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en voorgenomen ingrepen ..................... 4
3
ONDERZOEKSMETHODIEK ..................................................................................................... 5
4
OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING ..................................................... 6 4.1 4.2 4.3 4.4
5
AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN .................................. 9 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
6
Vogels ............................................................................................................................... 9 Vleermuizen .................................................................................................................... 10 Overige zoogdieren ........................................................................................................ 10 Reptielen, amfibieën en vissen....................................................................................... 11 Ongewervelden............................................................................................................... 12 Vaatplanten..................................................................................................................... 12
TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING ......................................................................... 13 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7
7
Zorgplicht .......................................................................................................................... 6 Soortenbescherming ........................................................................................................ 6 Gebiedenbescherming ..................................................................................................... 7 Houtopstanden ................................................................................................................. 8
Steenuil ........................................................................................................................... 13 Algemene broedvogels ................................................................................................... 13 Vleermuizen .................................................................................................................... 14 Das, steenmarter en kleine marterachtigen ................................................................... 14 Algemene grondgebonden zoogdieren en amfibieën .................................................... 15 Vissen ............................................................................................................................. 15 Overige soort(groep)en .................................................................................................. 15
TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING ........................................................................ 16 7.1 7.2
Natura 2000 .................................................................................................................... 16 Natuurnetwerk Nederland ............................................................................................... 17
8
HOUTOPSTANDEN ................................................................................................................. 18
9
SAMENVATTING EN CONCLUSIES ....................................................................................... 19
Bijlage 1 Bijlage 2
toelichting verbodsbepalingen Wet natuurbescherming verklarende woordenlijst 9709.001
SPA WNP ingenieurs
1
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.4
INLEIDING
Econsultancy heeft van gemeente Uden (is geworden gemeente Maashorst) opdracht gekregen voor het uitvoeren van een actualisatie quickscan flora en fauna aan de Verlengde Noordlaan te Odiliapeel. De actualisatie quickscan flora en fauna is uitgevoerd in het kader van een bestemmingsplanwijziging en heeft als doel in te schatten of er op de onderzoekslocatie planten- en diersoorten aanwezig of te verwachten zijn, die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en die mogelijk negatieve invloed kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep. Tevens is beoordeeld of de voorgenomen ingreep invloed kan hebben op Natura 2000-gebieden, houtopstanden die middels de Wet natuurbescherming zijn beschermd, of op gebieden die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland. De actualisatie van de quickscan Wet natuurbescherming heeft plaatsgevonden in mei 2019, waarvoor in april 2019 een veldbezoek heeft plaatsgevonden. In juli 2022 is onderhavige rapportage tekstueel herzien in verband met wijzigingen in het planvoornemen. Econsultancy is lid van de branchevereniging "Netwerk Groene Bureaus" en werkt volgens de door het Netwerk opgestelde gedragscode en protocollen. In dat kader verklaart Econsultancy ten behoeve van de onderzoekslocatie niet eerder betrokken te zijn geweest voor ecologische advisering of ecologisch onderzoek.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 1 van 20
SPA WNP ingenieurs
2 2.1
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.5
GEBIEDSBESCHRIJVING Huidig gebruik onderzoekslocatie en omgeving
De onderzoekslocatie (± 2,5 ha) ligt aan de Verlengde Noordlaan, circa 7 kilometer ten oosten van de kern van Odiliapeel. In figuur 1 is de topografische ligging van de onderzoekslocatie weergegeven. Volgens de topografische kaart van Nederland, kaartblad 45O (schaal 1:25.000), zijn de coördinaten van het midden van de onderzoekslocatie X = 178.018, Y = 406.923.
Figuur 1. Topografische ligging van de onderzoekslocatie
De onderzoekslocatie is geheel onbebouwd en onverhard. Ze bestaat uitsluitend uit grasland en weiland. Direct ten westen van het tracé bevindt zich het kleinschalige natuurontwikkelingsgebied de Peelsche Heide. Dit gebied bestaat voornamelijk uit een bosperceel (voornamelijk Amerikaanse eiken met enkele zomereiken en robinia’s) met een aangelegde visvijver met een natuurlijk karakter. Verder bestaat de directe omgeving uit agrarische gronden, agrarische bedrijfsterreinen en ten noorden van de N264 bevindt zich de militaire vliegbasis Volkel. In figuur 2 is een luchtfoto van de onderzoekslocatie en de directe omgeving weergegeven. De figuren 3 t/m 8 geven een impressie van de onderzoekslocatie, middels foto’s die zijn genomen tijdens het veldbezoek.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 2 van 20
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.6
Figuur 2. Luchtfoto onderzoekslocatie en directe omgeving.
Figuur 3. Entree zuidzijde onderzoekslocatie.
Figuur 4. Afrastering weides en bosgebied.
Figuur 5. Graslanden op het noordelijke deel van de onderzoekslocatie.
Figuur 6. Noordgrens van onderzoekslocatie waar aansluiting met N264 komt.
Figuur 7. Bospad parallel de onderzoekslocatie.
Figuur 8. Noordoosthoek van aangrenzend natuurgebied.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 3 van 20
SPA WNP ingenieurs
2.2
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.7
Toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en voorgenomen ingrepen
De opdrachtgever is voornemens een verbindingsweg aan te leggen tussen de Noordlaan en de nieuw aan te leggen parallelweg van de N264. Ten behoeve hiervan dienen mogelijk enkele bomen gekapt te worden.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 4 van 20
SPA WNP ingenieurs
3
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.8
ONDERZOEKSMETHODIEK
Het onderzoek is uitgevoerd middels het verrichten van een veldbezoek en een bureauonderzoek. Op deze wijze is inzicht verkregen in de aanwezigheid van geschikt habitat en de daarbij te verwachten beschermde soorten, gesitueerd op of nabij de onderzoekslocatie. Het veldbezoek is afgelegd op 23 april 2019. Tijdens dit veldbezoek is de gehele onderzoekslocatie, alsmede de directe omgeving beoordeeld. Gedurende het veldbezoek is gelet op de mogelijke aanwezigheid van beschermde en bedreigde soorten op basis van het aanwezige habitat. Verder is aan de hand van verspreidingsatlassen, andere standaardwerken en op basis van “expert judgement” nagegaan welke bijzondere planten- en diersoorten er voor kunnen komen op de onderzoekslocatie en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Noord-Brabant opgevraagd. Actuele verspreidingsgegevens van flora en fauna zijn uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) opgevraagd. De quickscan flora en fauna is een toets van de ecologische potenties van de onderzoekslocatie en betreft geen volwaardig soort(en) specifiek onderzoek. Er zijn in het onderhavige onderzoek geen inventarisaties uitgevoerd van soorten en soortgroepen. Een ecologische inventarisatie beslaat meerdere veldbezoeken gedurende de voor de soortgroep meest gunstige periode van het jaar.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 5 van 20
SPA WNP ingenieurs
4
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.9
OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING
Dit hoofdstuk geeft achtergrondinformatie over de natuurwetgeving waaraan de voorgenomen ingreep op de onderzoekslocatie wordt getoetst. Er wordt een globale toelichting gegeven ten aanzien van potentiële overtredingen van de Wet natuurbescherming bij de meest voorkomende soorten en soortgroepen. Dit hoofdstuk is niet toegespitst op de situatie op de onderzoekslocatie, maar geeft enkel een beschrijving van de vigerende wetgeving. De Wet natuurbescherming is gericht op: • • •
het beschermen en ontwikkelen van de natuur, mede vanwege de intrinsieke waarde en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit; het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies; het verzekeren van een samenhangend beleid gericht op het behoud en beheer van waardevolle landschappen, vanwege hun bijdrage aan de biologische diversiteit en hun cultuurhistorische betekenis, mede ter vervulling van maatschappelijke functies.
De bevoegdheid voor het verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij soortenbescherming ligt grotendeels bij de provincies. De provincie is bevoegd gezag voor de toetsing van handelingen met mogelijke gevolgen voor beschermde dier- en plantensoorten (de soortenbeschermingsbepalingen) én voor Natura 2000-gebieden (de gebiedenbeschermingsbepalingen). Alleen bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, blijft het Rijk bevoegd gezag. 4.1
Zorgplicht
Het eerste artikel in de Wet natuurbescherming heeft betrekking op de zorgplicht en heeft betrekking op het voorkomen of beperken van schade aan soorten en gebieden, voor zover deze niet middels overige verbodsbepalingen zijn gereguleerd. Het gaat daarbij in de praktijk vooral om minder streng beschermde soorten, waarbij het onnodig doden, verwonden of beschadigen dient te worden vermeden. In bijlage 1 wordt dit artikel nader toegelicht. 4.2
Soortenbescherming
Bij een quickscan flora en fauna wordt in beeld gebracht of er (potentiële) vaste rust- of verblijfplaatsen aanwezig zijn van de soorten uit de verschillende beschermingsregimes. Vervolgens wordt beoordeeld of de voorgenomen ingreep verstorend kan zijn en of nader onderzoek noodzakelijk wordt geacht. De Wet natuurbescherming onderscheidt beschermingsregimes voor soorten op grond van internationale verdragen, aangevuld met soorten die vanuit een nationaal oogpunt beschermd worden. Hierdoor zijn er in de Wet natuurbescherming drie verschillende verbodsartikelen per categorie soorten; • • •
soorten van de Vogelrichtlijn (artikel 3.1); soorten van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5); andere soorten (artikel 3.10).
In bijlage 1 worden deze artikelen nader toegelicht.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 6 van 20
SPA WNP ingenieurs
4.3
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.10
Gebiedenbescherming
Indien een plangebied in of nabij een beschermd gebied is gelegen, dan dient te worden bepaald of er een (extern) effect valt te verwachten. Het gaat daarbij om Natura 2000-gebieden en gebieden behorend tot het Natuurnetwerk Nederland. 4.3.1
Natura 2000
Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. Met Natura 2000 wil men deze flora en fauna duurzaam beschermen. De staatssecretaris van Economische Zaken heeft voor Nederland ruim 160 Natura 2000-gebieden aangewezen. Gezamenlijk hebben ze een oppervlak van ruim 1,1 miljoen hectare. Ze maken deel uit van een samenhangend netwerk van natuurgebieden in de Europese Unie die zijn aangewezen op grond van de vogelrichtlijn en habitatrichtlijn. Het doel van Natura 2000 is het keren van de achteruitgang van de biodiversiteit. Binnen een gebied kan spanning optreden tussen economie en ecologie. In een zogenaamd beheerplan leggen Rijk en provincies vast welke activiteiten, op welke wijze mogelijk zijn. Uitgangspunt is steeds het realiseren van ecologische doelen met respect voor en in een zorgvuldige balans met wat particulieren en ondernemers willen. Het opstellen gebeurt daarom in overleg met alle direct betrokkenen, zoals beheerders, gebruikers, omwonenden, gemeenten, natuurorganisaties en waterschappen. Samen geven ze invulling aan beleven, gebruiken en beschermen. Daar draait het om in de Nederlandse Natura 2000-gebieden (bron: Regiegroep Natura 2000).
Het is krachtens de Wet natuurbescherming verboden zonder vergunning van gedeputeerde staten projecten te realiseren of andere handelingen te verrichten die gelet op de instandhoudingsdoelstellingen voor een Natura 2000-gebied de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de habitats van soorten in dat gebied kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen (artikel 2.7, lid 2). Handelingen die een negatieve invloed hebben op Natura 2000-gebieden, worden slechts onder strikte voorwaarden toegestaan. Een vergunning is vereist. Door middel van het Nederlandse vergunningsstelsel wordt een zorgvuldige afweging gewaarborgd. De vergunningen zullen beoordeeld en afgegeven worden door de desbetreffende provincie. 4.3.2
Natuurnetwerk Nederland
Het Natuurnetwerk Nederland is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het Natuurnetwerk Nederland bestaat uit: • • • • •
bestaande natuurgebieden, waaronder de 20 Nationale Parken; gebieden waar nieuwe natuur aangelegd wordt; landbouwgebieden, beheerd volgens agrarisch natuurbeheer; ruim 6 miljoen hectare grote wateren: meren, rivieren, de Noordzee en de Waddenzee; alle Natura 2000-gebieden.
Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen gedeputeerde staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk,
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 7 van 20
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.11
genaamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. De planologische begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk Nederland loopt via het traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen. 4.4
Houtopstanden
De bescherming van houtopstanden conform hoofdstuk 4 van de Wet natuurbescherming heeft als doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. Onder houtopstanden vallen alle zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van tien are of meer of rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat. In bijlage 1 (tabel V) word de regels nader toegelicht. Wanneer houtopstanden geveld worden, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet natuurbescherming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2 Wnb). Op basis van deze melding wordt door de provincie beoordeeld of de voorgenomen velling aanvaardbaar is in het kader van natuur- en landschapswaarden. Indien er geen bezwaar is om de houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.2 van de Wet natuurbescherming om binnen 3 jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te planten. Er geldt een algehele vrijstelling van de herplantplicht voor houtopstanden die gekapt worden in het kader van natuurbeheer en natuurbehoud. Indien bij de voorgenomen ontwikkeling herplantplicht geldt, maar niet voldaan kan worden aan de herplantplicht op de projectlocatie zelf, dan dient een ontheffing aangevraagd te worden met betrekking tot de herplantplicht bij de desbetreffende provincie.
De provincie toetst vervolgens of voldaan wordt aan de bij de provinciale verordening gestelde regels voor herbeplanting op andere perceelsgronden. Deze regels hebben onder andere betrekking op de kwaliteit, oppervlakte en locatie van de andere grond en de natuurwaarde van de te vellen houtopstand. Tevens kan ontheffing verleend worden van herplantplicht ter plaatse, indien gewerkt wordt via een door het ministerie goedgekeurde gedragscode die gebruikt mag worden door een van de betrokken partijen voor een wijze van vellen en een wijze van herplanten.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 8 van 20
SPA WNP ingenieurs
5
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.12
AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN
Het voorkomen van planten- en diersoorten in een gebied wordt mede bepaald door de aanwezigheid van geschikt leefgebied. Een soort kan in zijn leefgebied gebruik maken van verschillende plekken om te verblijven. Al deze plekken (biotopen) kunnen een bepaalde functie voor de soort vervullen. In dit hoofdstuk wordt op basis van het aanwezige habitat / verblijfsmogelijkheden samen met verspreidingsgegevens beschreven welke beschermde soorten binnen de onderzoekslocatie kunnen voorkomen. Afhankelijk van de soort wordt ingegaan op de potentiële aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen, foerageergebied en verbindingsroutes. Tevens wordt beoordeeld of de voorgenomen plannen een negatief effect kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten. In hoofdstuk 6 wordt beschreven welke juridische implicaties dit voor het project heeft. 5.1 5.1.1
Vogels Broedvogels (nesten jaarrond beschermd)
Er zijn broedvogels waarvan de nesten ook beschermd zijn op het moment dat ze niet voor de voortplanting in gebruik zijn. Binnen het agrarische buitengebied kunnen dit zijn: huismus, boomvalk, buizerd, havik, sperwer, ransuil en steenuil. Van deze soorten kan de huismus op voorhand worden uitgesloten. Deze soort maakt gebruik van bebouwing en bosschage rond bebouwing om in te nestelen. Dit is op de onderzoekslocatie niet aanwezig. Boomvalk, buizerd, havik, sperwer, ransuil De bomen van de naastgelegen bosrand zijn tijdens het veldbezoek gecontroleerd op nesten van broedvogels als boomvalk, buizerd, havik, sperwer en ransuil; deze zijn niet aangetroffen. Tevens blijft er voor deze soorten voldoende geschikt foerageergebied beschikbaar in de omgeving van het plangebied in de vorm van akkers en het noordelijk gelegen vliegveld. Steenuil Volgens gegevens van de NDFF zijn er waarnemingen gedaan van steenuilen op ca 500 m. van de onderzoekslocatie. De paardenweide waar het tracé een gedeelte van in beslag neemt zou deel kunnen uitmaken van het foerageergebied van de steenuil die mogelijk op één van de boerenerven ten zuiden van de Beukenlaan een broedlocatie heeft. Een negatief effect ten aanzien van steenuil is niet op voorhand uit te sluiten (zie hoofdstuk 6). 5.1.2
Overige broedvogels
De beplanting grenzend aan de onderzoekslocatie kan nestgelegenheid bieden aan broedvogelsoorten zoals winterkoning en roodborst. De nesten van deze soorten zijn alleen beschermd op het moment dat ze als zodanig in gebruik zijn. Overtredingen van verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming zijn te voorkomen (zie hoofdstuk 6). De broedvogels waarvan het nest in uitzonderlijke gevallen eveneens jaarrond is beschermd, zijn voornamelijk holenbroeders, zoals koolmees, pimpelmees, boomklever, boomkruiper, grote bonte specht en spreeuw. Het gaat hierbij om algemeen voorkomende soorten, die ook in de directe omgeving voldoende broedgelegenheid hebben. Er zijn derhalve geen bijzondere ecologische omstandigheden die rechtvaardigen dat de nesten van genoemde soorten op de onderzoekslocatie een jaarrond beschermde status zouden moeten hebben. Het werken buiten het broedseizoen is voldoende om overtreding van de Wet natuurbescherming te voorkomen (zie hoofdstuk 6).
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 9 van 20
SPA WNP ingenieurs
5.2
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.13
Vleermuizen
Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF is de onderzoekslocatie gelegen in een deel van Nederland waar de volgende vleermuissoorten kunnen voorkomen: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis, baardvleermuis, watervleermuis, rosse vleermuis, franjestaart en meervleermuis. Verblijfplaatsen op de onderzoekslocatie De onderzoekslocatie is geheel onbebouwd zodat gebouwbewonende vleermuizen kunnen worden uitgesloten van nader onderzoek. De bomenrijen van berk die haaks staan op de planlocatie zijn te klein en bevatten geen openingen zoals scheuren, zodat uitgesloten kan worden dat er verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig zijn. Overtreding van de Wet natuurbescherming ten aanzien van verblijfplaatsen van vleermuizen op de onderzoekslocatie is niet aan de orde. Verblijfplaatsen buiten de onderzoekslocatie In de bomen aangrenzend het zuidwestelijke deel van de onderzoekslocatie hangen vleermuiskasten die vermoedelijk in gebruik zijn door vleermuizen, te zien aan sporen van ontlasting. Tevens staan er bomen tussen met scheuren waarachter vleermuizen zich kunnen ophouden. Indien de initiatiefnemer deze bomen gaat kappen en/ of indien er sprake zal zijn van verlichting richting de bosrand dreigt verstoring van de hier aanwezige verblijfplaatsen en daarmee overtreding van de Wet natuurbescherming.
Dit geldt eveneens voor verlichting richting het noordoostelijke deel van de planlocatie, waar een oude bunker/ hangar staat met een drietal vleermuiskasten (zie figuur 9)(zie hoofdstuk 6).
Figuur 9. Oude bunker/hangar met een drietal vleermuiskasten welke hinder kunnen ondervinden van verlichting.
Foerageerhabitat De onderzoekslocatie zal, gelet op het aanwezige habitat, gebruikt kunnen worden door in de omgeving verblijvende vleermuizen om te foerageren. De plannen zullen echter geen aantasting van belangrijk foerageerhabitat vormen. Door de voorgenomen ingreep zal het aanbod van foerageermogelijkheden niet in het geding komen, in de directe omgeving is meer geschikt foerageerhabitat voor vleermuizen aanwezig zoals de Peelsche Heide met de hierin aanwezige vijver en overige bomenranden langs de weide. Vliegroutes Vleermuizen maken veelal gebruik van lijnvormige (donkere) landschapselementen als houtsingels, beken en lanen om zich te verplaatsen tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Met het verwijderen van enkele bomen zal deze vliegroute niet verstoord worden. 5.3
Overige zoogdieren
Alle zoogdieren in Nederland zijn beschermd. Voor sommige algemeen voorkomende soorten geldt een provinciale vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. Op deze wijze is er onderscheid te maken in streng beschermde en minder streng beschermde soorten.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 10 van 20
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.14
Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF ligt de onderzoekslocatie binnen het verspreidingsgebied van de streng beschermde das, hermelijn, wezel, bunzing, steenmarter en eekhoorn. Das Volgens gegevens van de NDFF heeft de das zijn territorium in het aanliggende gebied De Peelsche Heide. De onderzoekslocatie zelf is door het ontbreken van reliëf en/of schuilmogelijkheden ongeschikt als vaste rust- en verblijfplaats door dassen. Tijdens het veldbezoek zijn echter wel loopsporen en/of wissels aangetroffen die duiden op de aanwezigheid en/of het gebruik van de onderzoekslocatie door de das. Met de ontwikkeling van de planlocatie zal, naast dat er areaal aan foerageergebied verloren gaat, de kans op verkeersslachtoffers toenemen. Daarnaast zal met name de aanlegfase van de weg een verstorend effect kunnen hebben op de dassen die zich in de nabijgelegen burchten bevinden (zie hoofdstuk 6). Overige marterachtigen De Peelsche Heide bevat geschikt habitat voor marterachtigen als de boommarter, steenmarter, bunzing, wezel en hermelijn. Deze soorten maken gebruik van oude holen van onder andere mollen, konijnen, muizen en dassen, maar ook van houtwallen, steenhopen en ruimtes onder boomwortels. Desbetreffende soorten hebben binnen hun territorium verscheidene verblijfplaatsen.
Het struweel en de sloot die nu de onderzoekslocatie doorkruizen kunnen een verbindingsfunctie hebben voor desbetreffende soorten. Het onderbreken van deze verbindingszone zal de kans op verkeersslachtoffers vergroten. Overtreding van de Wet natuurbescherming dreigt (zie hoofdstuk 6). Eekhoorn De hoge bomen langs de onderzoekslocatie konden door het ontbreken van bladerdek goed worden onderzocht op de aanwezigheid van nesten. Er zijn geen nesten van eekhoorns aangetroffen, zodat de aanwezigheid van een vaste- rust of verblijfplaats van eekhoorn kan worden uitgesloten. Licht beschermde soorten De onderzoekslocatie vormt geschikt habitat voor een aantal soorten grondgebonden zoogdieren. Het gaat daarbij om algemene soorten als konijn, egel, mol en diverse muizensoorten. Door de voorgenomen werkzaamheden bestaat de kans dat holen worden vergraven (zie hoofdstuk 6) 5.4
Reptielen, amfibieën en vissen
Reptielen Volgens verspreidingsgegevens van RAVON ligt de onderzoekslocatie binnen het verspreidingsgebied van de levendbarende hagedis. Reptielen stellen specifieke eisen aan het habitat die betrekking hebben op verschillende factoren. Op de onderzoekslocatie zelf is geen geschikt habitat voor reptielen aanwezig. De waarnemingen hebben naar verwachting betrekking op grotere natuurgebieden als de Maashorst. Eventueel in de Peelsche Heide aanwezige reptielen zullen geen nadelige effecten ervaren als gevolg van de plannen. Amfibieën Volgens gegevens van RAVON ligt de onderzoekslocatie binnen het verspreidingsgebied van de streng beschermde rugstreeppad, kamsalamander en alpenwatersalamander. Genoemde soorten komen enkel voor in visvrij water, wat binnen de Peelsche Heide en binnen het plangebied niet aanwezig is. In de afwateringsloten die loodrecht op het tracé staan, kunnen algemene soorten als bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander zich voortplanten. Wanneer een deel van deze sloten wordt gedempt kan er, met name in de voortplantingsperiode, sprake zijn van verstoring ten
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 11 van 20
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.15
aanzien van algemene amfibieënsoorten. Tevens vergroot het doortrekken van de Noordlaan de kans op verkeersslachtoffers (zie hoofdstuk 6). Vissen De sloten op de zuidgrens van de onderzoekslocatie zijn als weinig geschikt bevonden voor vissen gelet op dat dit enkel afwateringssloten betreft die niet in verbinding staan met andere oppervlakten wateren. Daarnaast zullen afwateringssloten deze naar verwachting niet jaarrond waterhoudend zijn. Volgens gegevens van de NDFF en verspreidingsgegevens van RAVON, valt de onderzoekslocatie niet binnen het leefgebied van streng beschermde vissoorten zoals de grote modderkruiper. Op basis van het aanwezige habitat en verspreidingsgegevens is het dan ook uitgesloten dat met het planvoornemen een negatief effect optreed aangaande beschermde vissoort. De afwateringssloten op de onderzoekslocatie zouden mogelijk wel algemene vissoorten kunnen bevatten de als drie- en tiendoornige stekelbaars. Bij eventuele dempingswerkzaamheden kunnen deze kleine vissoorten worden verstoord of gedood (zie hoofdstuk 6). 5.5
Ongewervelden
Libellen Er zijn slechts enkele libellensoorten die binnen de Wet natuurbescherming een strenge bescherming genieten. Deze zijn voor wat betreft hun verspreiding gebonden aan specifieke habitateisen, die veelal alleen in natuurgebied zijn te vinden. Beschermde soorten zijn op de onderzoekslocatie niet te verwachten. De afwateringsloten kunnen wel dienen als voortplantingswater voor algemene soorten. Dagvlinders Beschermde dagvlinders stellen specifieke eisen aan het voortplantingshabitat. Bij het habitat is het belangrijk dat aan de eisen van alle stadia van de vlindersoort wordt voldaan. Voor de beschermde soorten in Nederland geldt dat deze veelal gebonden zijn aan zeldzame waardplanten, die vaak alleen in natuurterreinen zijn te vinden. Het is uitgesloten dat er binnen de onderzoekslocatie geschikt habitat aanwezig is voor een (deel)populatie van een beschermde vlindersoort. Overige soorten Overige beschermde soorten, zoals vliegend hert, Europese rivierkreeft en platte schijfhoren, zijn op de onderzoekslocatie uit te sluiten. Er is geen geschikt habitat voor dergelijke beschermde soorten op de onderzoekslocatie aanwezig en er zijn geen waarnemingen bekend in de directe omgeving van de onderzoekslocatie. 5.6
Vaatplanten
De aanwezigheid van water, de zuurgraad van de bodem, de beschikbare hoeveelheid voedingsstoffen, de hoeveelheid zonlicht en de antropogene beïnvloeding bepalen in hoeverre een groeiplaats voor een bepaalde plant geschikt is. Vanwege de specifieke eisen die de meeste beschermde soorten stellen aan de groeiomstandigheden en gezien het huidige agrarische gebruik van de betreffende gronden zijn beschermde vaatplanten op de onderzoekslocatie niet te verwachten.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 12 van 20
SPA WNP ingenieurs
6
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.16
TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING
Als gevolg van de voorgenomen ingreep op de onderzoekslocatie kunnen er overtredingen van verbodsbepalingen uit soortbeschermingsparagrafen uit de Wet natuurbescherming optreden. In dit hoofdstuk wordt beschreven voor welke soorten er sprake is van dreigende overtreding van de Wet natuurbescherming en of met eenvoudige maatregelen overtreding is te voorkomen. Verder wordt beschreven voor welke soorten een vervolgtraject noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat toetsing van de ingreep aan de Wet natuurbescherming op basis van de huidige onderzoeksinspanning niet mogelijk is, en wat de eventuele consequenties zijn ten aanzien van ontheffingen. 6.1
Steenuil
De steenuil en zijn leefgebied is beschermd volgens artikel 3.1 van de Wet natuurbescherming. De soort staat tevens vermeld in de EU-vogelrichtlijn. De nesten van steenuilen vallen onder categorie 1 van vogelnesten: nesten van vogels die jaarrond gebruikt worden. De steenuil is een beschermde inheemse diersoort als bedoeld in de Vogelrichtlijn. De nesten van steenuilen zijn het hele jaar beschermd. Hierbij moet ook rekening worden gehouden met de functionele leefomgeving ervan. Op de onderzoekslocatie zijn geen geschikte nestgelegenheden aanwezig voor steenuil, echter bij aanwezigheid van een bezette nestlocatie in de directe omgeving van de onderzoekslocatie, hetgeen op basis van de huidige informatie niet is uit te sluiten, zal de voorgenomen ingreep kunnen leiden tot verstoring of afname van essentieel leefgebied. Middels aanvullend onderzoek dient bepaald te worden wat de exacte functie van de onderzoekslocatie en de directe omgeving is ten aanzien van steenuilen. Op basis van deze resultaten kan bepaald worden of bij de voorgenomen plannen mogelijk een overtreding ten aanzien van deze soort aan de orde is. 6.2
Algemene broedvogels
Voor de algemene broedvogelsoorten die op de onderzoekslocatie zijn te verwachten geldt dat, indien het groen buiten het broedseizoen wordt verwijderd, er geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot deze soorten. Artikel 3.1 van de Wet natuurbescherming (Het is verboden nesten te beschadigen, te vernielen of weg te nemen) is van toepassing. De nesten mogen echter wel worden weggenomen wanneer deze op dat moment niet in gebruik zijn. In de Wet natuurbescherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het broedseizoen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode maart tot half augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen. Met betrekking tot het verwijderen van de aanwezige beplanting buiten het broedseizoen wordt geadviseerd om ook het snoeiafval buiten het broedseizoen te verwijderen. Een grote stapel snoeiafval vormt namelijk een ideale broedlocatie voor kleine vogelsoorten als de winterkoning. Indien onverhoopt een dergelijke soort hierin tot broeden komt, mag het snoeiafval niet eerder worden verwijderd dan wanneer de jongen definitief zijn uitgevlogen. Met betrekking tot soorten als koolmees, pimpelmees, ringmus en boomkruiper wordt geadviseerd om, indien de bomen met holtes worden gekapt, elders op de onderzoekslocatie nestkasten voor dergelijke soorten te plaatsen.
Hierdoor wordt voorkomen dat een uitgebreide omgevingscheck zal moeten uitwijzen of er in dit geval sprake is bijzondere ecologische omstandigheden die rechtvaardigen dat de betreffende nesten van soorten als koolmees, pimpelmees, ringmus en boomkruiper op de onderzoekslocatie een jaarrond beschermde status zouden moeten hebben en er sprake zou zijn van een overtreding bij het verwijderen van de nestlocaties.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 13 van 20
SPA WNP ingenieurs
6.3
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.17
Vleermuizen
De bomen aangrenzend de onderzoekslocatie zijn vanwege de aanwezigheid van vleermuiskasten en openingen zoals scheuren, geschikt als verblijfplaats voor, en vermoedelijk ook in gebruik door vleermuizen. De vernietiging ervan zou in geval van aanwezigheid van een verblijfsfunctie leiden tot overtreding van de Wet natuurbescherming. Tevens dient rekening te worden gehouden met verstorende verlichting richting de bosrand. Verlichting dient geminimaliseerd te worden middels begroeiing of het gebruik van vleermuisvriendelijke verlichting. Alle vleermuissoorten zijn opgenomen in bijlage IV van de EU-Habitatrichtlijn, dier- en plantensoorten van communautair belang die strikt moeten worden beschermd. Vleermuizen worden ook benoemd in Bijlage II van de conventie van Bonn. In geval van verwijdering of vernietiging van de vleermuiskasten en/of bomen met openingen en scheuren zal aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn om de daadwerkelijke functie van het gebied voor vleermuizen te kunnen vaststellen. Deze informatie is benodigd om vast te kunnen stellen of overtredingen van de Wet natuurbescherming aan de orde zijn. Een dergelijk aanvullend onderzoek dient te worden uitgevoerd conform het protocol voor vleermuisonderzoek (Netwerk Groene Bureaus, 2017).
Dit houdt in dat afhankelijk van de potentiële functies er in de periode april tot en met september een aantal veldbezoeken uitgevoerd dient te worden. Vervolgens kan aan de hand van de onderzoeksresultaten worden vastgesteld of er overtredingen plaats zullen vinden bij de uitvoering van het project. Bij het aantreffen van verblijfplaatsen van vleermuizen is bij de voorgenomen werkzaamheden overtreding van de Wet natuurbescherming naar verwachting niet te vermijden en is daarom een ontheffingsaanvraag aan de orde. Door het treffen van maatregelen zal de functionaliteit van een rust- of verblijfplaats behouden moeten worden en zal schade aan individuen moeten worden voorkomen. Deze maatregelen, omschreven in een projectplan, dienen vervolgens ter goedkeuring worden voorgelegd aan de provincie Noord-Brabant, middels een ontheffingsaanvraag. 6.4
Das, steenmarter en kleine marterachtigen
De das, steenmarter, boommarter, bunzing, hermelijn, wezel en hun leefgebied is beschermd volgens artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming. De functionaliteit van de verblijfplaatsen mag niet in het geding komen. Het doortrekken van de Noordlaan richting de N264, zal ten aanzien van genoemde soorten een verstorend effect hebben. Naast dat het foerageergebied van de das wordt doorsneden en voor een klein deel verloren gaat, kunnen werkzaamheden ten behoeve van de aanleg van het tracé verstorend werken, met name in de zoogtijd en ten aanzien van de dassen die zich in de nabijgelegen burchten bevinden. Tevens zijn er wissels van dassen aangetroffen ten oosten van de bosrand. De bomenrij met berken die haaks staat op de planlocatie wordt eveneens beoordeeld als mogelijke migratieroute voor marterachtigen. De aanleg van de weg onderbreekt deze looproutes en vergroot de kans op verkeersslachtoffers. Ten aanzien van de uitvoering van de realisatie van de verlengde Noordlaan en bijkomende werkzaamheden binnen het huidige leefgebied van de das, steenmarter, boommarter, bunzing, hermelijn en wezel dient een ontheffing te worden aangevraagd bij de provincie Noord-Brabant. Ter onderbouwing van de ontheffing dient er een projectplan te worden opgesteld waar onder andere alle maatregelen in staan vermeld.
Eerst zal middels aanvullend onderzoek de exacte functie van het gebied aangaande deze soorten vastgesteld dienen te worden.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 14 van 20
SPA WNP ingenieurs
6.5
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.18
Algemene grondgebonden zoogdieren en amfibieën
Voor de te verwachten soorten geldt dat de werkzaamheden mogelijk verstorend kunnen werken. Als gevolg van graafwerkzaamheden kunnen dieren verwond of gedood worden en holen kunnen worden verwijderd. Dit houdt een overtreding van artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming in. Voor de te verwachten soorten geldt, op grond van het provinciale soortenbeleid, bij ruimtelijke ontwikkelingen echter een vrijstelling, waardoor geen ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Het is echter in het kader van de zorgplicht wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor de aanwezige individuen en al het redelijkerwijs mogelijke dient gedaan te worden om het doden van individuen te voorkomen. Het doden of verwonden kan plaatsvinden indien schuil- of voortplantingslocaties worden beschadigd. Dit kan door het verwijderen van stenenstapels, takkenhopen, bladeren en andere materialen die door langdurige opslag of aanwezigheid schuilplaatsen bieden. Het verwijderen van de materialen dient daarom buiten de gevoelige periode van voortplanting of winterrust plaats te vinden. Aanwezige dieren moeten de gelegenheid krijgen om veilig weg te komen. Het dempen van de afwateringskanalen kan tot gevolg hebben dat in de sloot aanwezige amfibieën worden gedood.
Dit kan voorkomen worden met het afvangen en het verplaatsen of door amfibieën weg te leiden uit de te dempen gedeeltes van de afwateringssloot voorafgaande aan de dempingswerkzaamheden in de richting van de te handhaven watergangen in de directe omgeving. Aanbevolen wordt om ten tijde van de uitvoering de werkwijze vast te leggen in een ecologisch werkprotocol dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht. 6.6
Vissen
Bij het dempen van de watergang zullen zonder maatregelen algemene vissen worden gedood, hetgeen een overtreding van de Wet natuurbescherming inhoudt. De te algemeen te verwachten soorten, zoals drie- en tiendoornige stekelbaars vallen echter onder het provinciale soortenbeleid, zodat voor de werkzaamheden niet vooraf een ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Voor de te verwachten vissoorten echter wel de zorgplicht. Dit houdt in dat het doden van individuen redelijkerwijs vermeden dient te worden. Dit kan door het afvangen en verplaatsen of door vissen weg te leiden uit de te dempen gedeeltes van de afwateringssloot voorafgaande aan de dempingswerkzaamheden in de richting van de te handhaven watergangen in de directe omgeving. Aanbevolen wordt om ten tijde van de uitvoering de werkwijze vast te leggen in een ecologisch werkprotocol dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht. 6.7
Overige soort(groep)en
Overtredingen van de Wet natuurbescherming ten aanzien van beschermde soorten behorend tot de overige soortgroepen zijn wegens het ontbreken van geschikt habitat/verblijfsmogelijkheden, op basis van verspreidingsgegevens, de aanwezigheid van voldoende alternatieven en/of gezien de aard van de ingreep in dit geval niet aan de orde.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 15 van 20
SPA WNP ingenieurs
7
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.19
TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING
In algemene zin kan er door een plan sprake zijn van negatieve gevolgen vanuit natuurwetgeving beschermde gebieden. In dit hoofdstuk wordt beschreven voor welke gebieden er mogelijk sprake is van negatieve effecten als gevolg van de voorgenomen ingrepen op de onderzoekslocatie. Verder wordt beschreven of een vervolgtraject noodzakelijk is en wat de eventuele consequenties zijn ten aanzien van vergunningen. 7.1
Natura 2000
De onderzoekslocatie is niet gelegen binnen de grenzen, of in de directe nabijheid van een gebied dat aangewezen is als Natura 2000. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, Oeffelter Meent, bevindt zich op circa 16 kilometer afstand ten noordoosten van de onderzoekslocatie (zie figuur 10).
Figuur 10. Ligging onderzoekslocatie ten opzichte van Natura 2000.
De onderzoekslocatie is niet gelegen binnen een Natura 2000-gebied. Indien er sprake zou zijn van een effect, betreft dit een extern effect, zoals toenamen van geluid, licht of depositie van stikstof. Externe effecten als gevolg van de voorgenomen plannen op de onderzoekslocatie zijn reeds getoetst middels een onderzoek naar stikstofdepositie.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 16 van 20
SPA WNP ingenieurs
7.2
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.20
Natuurnetwerk Nederland
De onderzoekslocatie maakt geen deel uit van het Natuurnetwerk. De onderzoekslocatie ligt echter wel in de nabijheid van een gebied, behorend tot het Natuurnetwerk Nederland. Het meest nabijgelegen gebied de Peelsche Heide bevindt zich naast de onderzoekslocatie. Ook de houtopstanden binnen het terrein van vliegbasis Volkel ten noorden van de N264 zijn aangemerkt als Natuurnetwerk. In figuur 11 is de ligging van de onderzoekslocatie ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland weergegeven.
Figuur 11. Ligging onderzoekslocatie ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland.
Initiatiefnemers van ingrepen binnen of in de directe nabijheid van het Natuurnetwerk Nederland dienen de effecten van de ingreep op kernkwaliteiten en omgevingscondities te onderzoeken. Dit is middels een zogenaamd EHS-effectenonderzoek nader onderzocht. (Econsultancy, rapport 15084024, d.d. 29 oktober 2015). Er is geen reden om af te wijken van de uitkomst van dit onderzoek omdat, ongeacht de verstreken tijd, er geen significante wijzigingen zijn opgetreden in de feitelijke situatie. Zolang verlichting op de bosrand van de Peelsche Heide zoveel als mogelijk wordt voorkomen en de Wet natuurbescherming wordt nageleefd, zijn negatieve effecten op de overige wezenlijke waarden en kenmerken van de EHS (NNN), zowel op de Peelsche Heide als op de houtopstanden ten noorden van de N264 niet aan de orde. Om negatieve effecten ten aanzien van de algemene natuurwaarde van het Natuurnetwerk Nederland te voorkomen dienen maatregelen te worden genomen (onder andere voor marterachtigen). Desbetreffende maatregelen dienen te worden vastgelegd in een activiteitenplan en een ecologisch werkprotocol.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 17 van 20
SPA WNP ingenieurs
8
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.21
HOUTOPSTANDEN
De Wet natuurbescherming beschermt bos van minimaal 10 are en bomenrijen van minimaal 21 bomen, gelegen buiten de bebouwde kom (de zogenaamde 'houtopstanden'). Het is verboden deze houtopstanden geheel of gedeeltelijk te vellen zonder voorafgaande melding bij gedeputeerde staten. In dit hoofdstuk wordt beschreven of er bij de voorgenomen kap sprake is van meldingsplicht en herplantplicht conform artikel 4.2 en artikel 4.3 van de Wet natuurbescherming. Verder wordt beschreven of er vervolgmaatregelen getroffen dienen te worden ten behoeve van de voorgenomen houtkap. De te kappen bomen op de onderzoekslocatie vallen mogelijk onder de definitie houtopstanden als bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Geadviseerd wordt om navraag te doen bij de provincie Noord-Brabant of voor de te vellen houtopstanden een meldingsplicht geldt.
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 18 van 20
SPA WNP ingenieurs
9
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.22
SAMENVATTING EN CONCLUSIES
Econsultancy heeft in opdracht van gemeente Uden (is geworden gemeente Maashorst) een actualisatie quickscan flora en fauna uitgevoerd aan de Verlengde Noordlaan te Odiliapeel. De actualisatie quickscan flora en fauna is uitgevoerd in het kader van een bestemmingsplanwijziging en aanleg van een toegangsweg met oprit naar de N462 en heeft als doel in te schatten of er op de onderzoekslocatie planten- en diersoorten aanwezig of te verwachten zijn, die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en die mogelijk negatieve invloed kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep. Tevens is beoordeeld of de voorgenomen ingreep invloed kan hebben op Natura 2000-gebieden, houtopstanden die middels de Wet natuurbescherming zijn beschermd, of op gebieden die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland. De actualisatie van de quickscan Wet natuurbescherming heeft plaatsgevonden in mei 2019, waarvoor in april 2019 een veldbezoek heeft plaatsgevonden. In juli 2022 is onderhavige rapportage tekstueel herzien in verband met wijzigingen in het planvoornemen. De aanwezigheid van geschikt habitat op de onderzoekslocatie voor de verschillende soorten en soortgroepen is weergegeven in tabel I.
In de tabel is samengevat of de voorgenomen ingreep mogelijk verstorend kan werken en wat de consequenties zijn voor eventuele vervolgstappen, zoals soortgericht nader onderzoek of vergunningstrajecten. In de tabel is weergegeven of maatregelen noodzakelijk zijn om overtreding van de Wet natuurbescherming voor bepaalde soortgroepen te voorkomen. Tabel I.
Overzicht geschiktheid onderzoekslocatie voor soortgroepen en te nemen vervolgstappen Soortgroep
Geschikt habitat
Ingreep verstorend
Nader onderzoek
Ontheffingsaanvraag
Bijzonderheden / opmerkingen*
algemeen
ja
mogelijk
nee
nee
het verwijderen van nestgelegenheden buiten het broedseizoen uitvoeren of voorgaand de werkzaamheden een broedvogelinspectie uitvoeren
jaarrond beschermd
ja
mogelijk
ja
mogelijk
aanvullend onderzoek steenuil
verblijfplaatsen
ja
mogelijk
mogelijk
mogelijk
bij het verwijderen van bomen en vleermuiskasten dient aanvullend onderzoek te worden uitgevoerd + aandacht voor verlichting van bosrand
foerageergebied
ja
nee
nee
nee
aandacht voor verlichting van bosrand
vliegroutes
nee
nee
nee
nee
-
Grondgebonden zoogdieren
ja
mogelijk
nee
nee
aandacht voor zorgplicht ten aanzien van konijn, egel, mol en diverse muizensoorten
Das, steenmarter en kleine marterachtigen
ja
mogelijk
ja
ja
Aanvullend onderzoek, ontheffingsaanvraag en het treffen van aanvullende maatregelen is aan de orde
Amfibieën
ja
mogelijk
nee
nee
aandacht voor zorgplicht ten aanzien van bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander en opstellen van ecologisch werkprotocol bij demping sloot
Reptielen
nee
nee
nee
nee
-
Vissen
ja
mogelijk
nee
nee
aandacht voor zorgplicht ten aanzien van algemene vissoorten en opstellen van ecologisch werkprotocol bij demping sloot
Libellen en dagvlinders
nee
nee
nee
nee
-
Broedvogels
Vleermuizen
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 19 van 20
SPA WNP ingenieurs
Soortgroep
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.23
Geschikt habitat
Ingreep verstorend
Nader onderzoek
Ontheffingsaanvraag
Overige ongewervelden
nee
nee
nee
nee
-
Vaatplanten
nee
nee
nee
nee
-
Gebied aanwezig
Ingreep verstorend
Nader onderzoek
Vergunningplicht
Natura 2000
16 km
nee
ja*
nee
aanvullend onderzoek stiksofdepositie is reeds uitgevoerd
Natuurnetwerk Nederland
aangrenzend
nee, mits*
nee
nee
EHS effectenonderzoek reeds uitgevoerd *door het treffen van maatregelen worden negatieve effecten voorkomen
ja
mogelijk
nee
mogelijk
navragen bij desbetreffende gemeente
Gebiedsbescherming
Houtopstanden
Bijzonderheden / opmerkingen*
* Wijzigingen in het planvoornemen kunnen van invloed zijn op de uitkomst van het onderzoek.
Conclusie Uit de quickscan blijkt dat, om de effecten van de ingreep volledig te kunnen toetsen aan de Wet natuurbescherming aangaande bescherming van de das, steenmarter, bunzing, hermelijn, wezel, steenuil en boombewonende vleermuizen meer informatie benodigd is. Het kappen van bomen en verwijderen van bosschage dient plaats te vinden buiten het broedseizoen of voorafgaand aan de werkzaamheden dient een broedvogelinspectie uitgevoerd te worden. Indien voor de werkzaamheden een gedeelte van het afwateringssloot gedempt dient te worden, zal het werken met een ecologisch werkprotocol voldoende zijn om het doden en verwonden van algemene vissen en amfibieën te minimaliseren. In dit werkprotocol wordt onder andere opgenomen dat deze soortgroepen gevangen en verplaatst, danwel weggeleid, dienen te worden richting veiliger water en wordt de desbestreffende (eind)verantwoordelijke voor deze taken benoemd. Ten aanzien van overige algemene soorten dient ten allen tijde rekening gehouden te worden met de zorgplicht. Dieren moeten tijd hebben om veilig weg te komen. Ten aanzien van gebiedsbescherming worden er geen overtredingen verwacht. Aangaande het aanliggende Natuurnetwerk is hiertoe reeds een aanvullend EHS effectenonderzoek uitgevoerd. Tevens is een stikstofdepositie onderzoek in uitvoering in verband met Natura 2000-gebieden.
De te kappen bomen op de onderzoekslocatie vallen mogelijk onder de definitie houtopstanden als bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Geadviseerd wordt om navraag te doen bij de provincie Noord-Brabant of voor de te vellen houtopstanden een meldingsplicht geldt.
Econsultancy Boxmeer, 14 mei 2019, herzien op 20 juli 2022
Rapport 9709.001 versie D2
Pagina 20 van 20
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.24
GERAADPLEEGDE BRONNEN Nationale Database Flora en Fauna (NDFF), uitvoerportaal; https://ndff-ecogrid.nl, zoekgebied Uden, periode 2009-2019 www.ravon.nl www.sovon.nl (soortgegevens vogels) www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/ (Natura 2000-gebieden en Beschermde Natuurmonumenten) www.verspreidingsatlas.nl/ (verspreidingsgegevens NDFF) www.zoogdiervereniging.nl Provinciale websites www.brabant.nl (NNN en beschermde gebieden in Noord-Brabant) www.dassenwerkgroepbrabant.nl (gegevens das in Noord-Brabant)
Rapport 9709.001 versie D2
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.25
Bijlage 1 toelichting verbodsbepalingen Wet natuurbescherming Zorgplicht Het eerste artikel in de Wet natuurbescherming heeft betrekking op de zorgplicht en heeft betrekking op het voorkomen of beperken van schade aan soorten en gebieden, voor zover deze niet middels overige verbodsbepalingen zijn gereguleerd (zie tabel II). Het gaat daarbij in de praktijk vooral om minder streng beschermde soorten, waarbij het onnodig doden, verwonden of beschadigen dient te worden vermeden. Tabel II. Zorgplicht Artikel 1.11. Zorgplicht 1.
Een ieder neemt voldoende zorg in acht voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden en voor in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. De zorg houdt in elk geval in dat een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen kunnen worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied of voor in het wild levende dieren en planten: a) dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel, b) indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die gevolgen te voorkomen, of c) voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt.
2.
Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld; “de zorgplicht kan wel door toepassing van bestuursdwang worden gehandhaafd”. Deze formulering van de zorgplicht brengt met zich mee dat wanneer men een bepaalde handeling wilt verrichten die gevolgen voor natuurwaarden zou kunnen hebben, men zich daaraan voorafgaand op de hoogte stelt van de aanwezige natuurwaarden, de kwetsbaarheid ervan en de mogelijke gevolgen daarvoor van het voorgenomen handelen. De zorgplicht is te allen tijde van toepassing, ook al vindt er geen overtreding van een verbodsbepaling plaats. Indien er aanleiding is maatregelen te nemen ten aanzien van de zorgplicht, zal dat voor het betreffende beschermde natuurgebied en de betreffende soortgroep in deze rapportage worden aangegeven. Soortenbescherming De Wet natuurbescherming onderscheidt beschermingsregimes voor soorten op grond van internationale verdragen, aangevuld met soorten die vanuit een nationaal oogpunt beschermd worden. Hierdoor zijn er in de Wet natuurbescherming drie verschillende verbodsartikelen per categorie soorten; • • •
soorten van de Vogelrichtlijn (artikel 3.1); soorten van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5); andere soorten (artikel 3.10).
In tabel III t/m V worden deze artikelen nader toegelicht.
Rapport 9709.001 versie D2
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 8.26
Tabel III. Verbodsbepalingen en toelichting Artikel 3.1 Wet natuurbescherming Artikel 3.1. Soorten van de Vogelrichtlijn 1.
Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn te doden of te vangen. Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. Het is verboden eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te rapen en deze onder zich te hebben. Het is verboden vogels als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te storen. Het verbod, bedoeld in het vierde lid, is niet van toepassing indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.
2. 3. 4. 5.
Toelichting Alle inheemse vogelsoorten in Nederland vallen onder de Vogelrichtlijn. De Vogelrichtlijn is een richtlijn vanuit de Europese Unie uit 1979 en heeft betrekking op de instandhouding van alle natuurlijk in het wild levende vogelsoorten op het Europese grondgebied van de Lidstaten waarop het Verdrag van toepassing is. De lijst met soorten is niet limitatief.
Tabel IV. Verbodsbepalingen en toelichting Artikel 3.5 Wet natuurbescherming Artikel 3.5. In het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij het Verdrag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn
1. 2. 3. 4. 5.
Het is verboden in het wild levende dieren van deze soorten in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen. Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren. Het is verboden eieren van dieren als bedoeld in het eerste lid in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen. Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze dieren te beschadigen of te vernielen. Het is verboden planten van soorten uit de Habitatrichtlijn of het Verdrag van Bern in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.
Toelichting Het gaat bij artikel 3.5 over in het wild levende dieren van verschillende soortgroepen. In de wet wordt voor vogelsoorten uit bijlage II van het verdrag van Bern geen uitzondering gemaakt. Van de vogelsoorten die in Nederland voorkomen is hieronder een selectie gemaakt. Van de overige soortengroepen zijn alle soorten genoemd. Soorten Planten
drijvende waterweegbree, groenknolorchis, kruipend moerasscherm, zomerschroeforchis
Zoogdieren
bever, hamster, hazelmuis, lynx, Noordse woelmuis, otter, wolf, wilde kat
Walvisachtigen
bruinvis, bultrug, butskop (hille), dwergpotvis, dwergvinvis, gestreepte dolfijn, gewone dolfijn, gewone spitsdolfijn, gewone vinvis, griend, grijze dolfijn, kleine zwaardwalvis, narwal, Noordse vinvis, orka, potvis, spitsdolfijn van Gray, tuimelaar, walrus witflankdolfijn, witsnuitdolfijn, witte dolfijn
Vleermuizen
Bechsteins vleermuis, bosvleermuis, Brandts vleermuis, franjestaart, gewone baardvleermuis, gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, grijze grootoorvleermuis, grote hoefijzerneus, grote rosse vleermuis, ingekorven vleermuis, kleine dwergvleermuis, kleine hoefijzerneus, laatvlieger, meervleermuis, mopsvleermuis, Noordse vleermuis, rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis, tweekleurige vleermuis, vale vleermuis, watervleermuis
Amfibieën
boomkikker, geelbuikvuurpad, heikikker, kamsalamander, knoflookpad, poelkikker, rugstreeppad, vroedmeesterpad
Reptielen
dikkopschildpad, gladde slang, Kemps’ zeeschildpad, lederschildpad, muurhagedis, soepschildpad, zandhagedis
Vissen
houting, steur
Vlinders
apollovlinder, boszandoog, donker pimpernelblauwtje, grote vuurvlinder, moerasparelmoervlinder, monarchvlinder, pimpernelblauwtje, teunisbloempijlstaart, tijmblauwtje, zilverstreephooibeestje
Libellen
bronslibel, gaffellibel, gevlekte witsnuitlibel, groene glazenmaker, mercuurwaterjuffer, Noordse winterjuffer, oostelijke witsnuitlibel, rivierrombout, sierlijke witsnuitlibel
Insecten
brede geelrandwaterroofkever, gestreepte waterroofkever, heldenbok, juchtleerkever, oeveraas, vermiljoenkever
Overig
Bataafse stroommossel, platte schijfhoren
Rapport 9709.001 versie D2
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan