CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 12. Toelichting bijlage 9 Bomeneffectanalyse

Raadsvergadering 4 april 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen bestemmingsplan ‘Jan de Jong huis Rijksweg 56 Schaijk’17.214 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bomen Effect Analyse Planbeoordeling

Rijksweg 56, Schaijk

OPDRACHTGEVER Vereniging Hendrick de Keyser PROJECTCODE 19495 STATUS RAPPORTAGE Definitief DATUM RAPPORTAGE 10 januari 2020 PROJECTTEAM , Projectleider , Adviseur Bomen , Adviseur Bomen

SAMENVATTING In opdracht van Vereniging Hendrick de Keyser heeft Bomenwacht Nederland een Bomen Effect Analyse uitgevoerd bij 12 bomen aan de Rijksweg 56 te Schaijk. Aanleiding vormt het voornemen om parkeerplaatsen aan te leggen en eventueel een woning te bouwen nabij de bomen. Mogelijk ondervinden de bomen (negatieve) gevolgen van de uit te voeren werkzaamheden. Uitgangspunt van de opdrachtgever is het duurzaam behoud van de bomen. Doelstelling van de Bomen Effect Analyse is meerledig:  In kaart brengen van algemene boomgegevens, boomkwaliteit en toekomstverwachting.  In kaart brengen van de ondergrondse situatie bij de bomen.  Bepalen welke effecten de werkzaamheden zullen hebben op de bomen.  Verstrekken van een advies om de bomen zo mogelijk duurzaam in stand te houden. Algemene boomgegevens, kwaliteit en toekomstverwachting De onderzoeksbomen zijn zomereiken met een standplaats in een bosperceel. Vanwege de strooisellaag op de bosbodem, hebben de bomen een goede groeiplaats. De bomen vertonen variatie in stamdiameter, boomhoogte en kroondiameter. Dit omdat de onderlinge plantafstand gering is en de bomen met elkaar concurreren om ruimte en licht. Van 9 bomen is de kwaliteit voldoende. 2 bomen hebben een matige kwaliteit als gevolg van onvoldoende bovengrondse groeiruimte (geringe plantafstand). Voor deze 11 bomen geldt een toekomstverwachting ten minste 15 jaar.

Vanwege de soort en de goede groeiplaats hebben de bomen de potentie om nog zeer lang te kunnen blijven staan. Van 1 afgestorven boom is de kwaliteit slecht, de toekomstverwachting is minder dan 1 jaar. Bewortelingsonderzoek De bodemomstandigheden bij de bomen zijn optimaal. In de strooisellaag wordt organisch materiaal goed omgezet, wat duidt op een goed bodemleven. Direct onder de strooisellaag bevindt zich zeer veel fijne beworteling. Deze beworteling neemt voeding en vocht op en is daarmee essentieel voor de conditie van de boom. Prognose projectinvloed 1 boom kan niet worden behouden doordat de bouw van de woning schade aan de stabiliteitskluit toebrengt. Ook moet een omvangrijke gesteltak worden verwijderd. De invloed van het project op 7 bomen is aanzienlijk, met name omdat de strooisellaag en de fijne beworteling worden verwijderd of beschadigd raken. Het ontwerp laat bij 4 bomen geen verandering zien, hier wordt geen projectinvloed verwacht. Advies Van belang is dat de bomen in de huidige situatie een goede groeiplaats hebben en dat elke verandering zoals geschetst in het ontwerp op deze situatie direct een negatief effect heeft. Voor duurzaam behoud is afzien van de werkzaamheden onder de bomen de beste optie. Worden toch werkzaamheden uitgevoerd onder de bomen, dan gelden de volgende adviezen:  Voer geen werkzaamheden uit binnen de omvang van de stabiliteitskluit.

 Heroverweeg de bouw van de woning (1 boom is onhoudbaar door de bouw van de woning).  Overweeg het aantal parkeerplaatsen te beperken of elders parkeerruimte te realiseren.  Is dat niet mogelijk, overweeg langsparkeervakken in plaats van haaks parkeren.  Overweeg om de parkeerplaatsen uitvoeren met grasbetontegels.  Probeer binnen de kroonprojectie zo veel mogelijk de natuurlijke situatie te handhaven. Voorkom doorspitten/verwijderen van de strooisellaag en laat vallend blad ongemoeid.

Rijksweg 56, Schaijk

INLEIDING In opdracht van Vereniging Hendrick de Keyser, de , heeft Bomenwacht Nederland een Bomen Effect Analyse (BEA) uitgevoerd bij 12 bomen aan de Rijksweg 56 te Schaijk. Aanleiding van deze BEA vormt het voornemen om parkeerplaatsen aan te leggen en eventueel een woning te bouwen nabij de bomen. Voor dit project is een voorlopig ontwerp opgesteld. De 12 bomen staan binnen de werkgrenzen en ondervinden mogelijk (negatieve) gevolgen van de uit te voeren werkzaamheden. Uitgangspunt van de opdrachtgever is het duurzaam behoud van de bomen. Doelstelling van de BEA is meerledig:  In kaart brengen van de algemene boomgegevens, de boomkwaliteit en de toekomstverwachting voor de bomen.  In kaart brengen van de ondergrondse situatie bij een aantal representatieve bomen.  Bepalen welke effecten de werkzaamheden zullen hebben op de bomen.  Op basis van de onderzoeksresultaten een advies verstrekken met maatregelen en/of randvoorwaarden om de bomen zo mogelijk duurzaam in stand te houden. Op basis van de bevindingen kan een weloverwogen besluit worden genomen over de toekomst van de bomen. De BEA is uitgevoerd op 19 december 2019 door Technician), Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland.

1 Rijksweg 56, Schaijk

(European Tree

SITUATIE De onderzoeksbomen staan langs de Rijksweg 56 in Schaijk. De bomen horen bij de bebouwing die op dit terrein aanwezig is, maar staan buiten de erfafscheiding (betonnen muur). De Rijksweg heeft een bosrijk karakter: kleine weilanden worden afgewisseld door bospercelen. Ook de onderzoeksbomen staan in een bosperceel. Naast het bosperceel ligt een onverhard zandpad dat incidenteel gebruikt wordt door landbouwverkeer. Door de standplaats in een bosperceel hebben de bomen een ideale groeiplaats. Er is voldoende ondergrondse groeiruimte beschikbaar, afgevallen blad en takken blijven liggen en hebben in de loop van de jaren een strooisellaag opgebouwd. Ook is de bodem nergens verstoord. De bomen vormen een rij parallel aan het zandpad. Onder de bomen staan heesters of andere bomen, veelal zaailingen. De afstand in de rij varieert van circa 4 tot 8 meter. Vermoed wordt dat oorspronkelijk alle bomen op circa 4 meter afstand zijn geplant, maar dat daar waar de afstand nu circa 8 meter is, al bomen zijn uitgevallen (afgestorven) door lichtgebrek en vervolgens zijn verwijderd. Onderstaande afbeelding (bron: Google Maps) geeft de standplaats van de bomen weer (rood omcirkeld). Op de afbeelding is duidelijk zichtbaar dat de omgeving een bosachtig karakter heeft.

2 Rijksweg 56, Schaijk

Overzicht van de onderzoeksbomen.

De bomen staan in een bos en hebben een optimale groeiplaats

3 Rijksweg 56, Schaijk

ONDERZOEKSMETHODE INVENTARISATIE BOMENBESTAND De inventarisatie van het bomenbestand verschaft inzicht in de huidige toestand van de bomen. Opgenomen worden:  Algemene gegevens die een beeld geven van de boom en zijn huidige omvang (zoals boomsoort, boomtype, stamdiameter, boomhoogte, kroondiameter, plantjaar).  Gegevens over het functioneren van de boom op zijn huidige standplaats, namelijk de kwaliteit (conditie, veiligheid, beheerbaarheid) en toekomstverwachting. De inventarisatie is uitgevoerd volgens de richtlijnen in het Handboek Bomen, een uitgave van het Norminstituut Bomen. Kwaliteit De huidige kwaliteit van elke onderzoeksboom is vastgesteld aan de hand van 3 aspecten: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Bij de conditiebeoordeling is met name gekeken naar de scheutlengte, de kroonstructuur en de knopgrootte en -bezetting. Tevens is er gelet op symptomen die wijzen op een aantasting (bijvoorbeeld door een insect of bacterie). Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken naar biologische en mechanische aspecten die van invloed kunnen zijn op de stabiliteit en breukveiligheid van de boom. Voorbeelden hiervan zijn schimmelaantastingen, holten, zware takken en plakoksels. De beheerbaarheid van elke onderzoeksboom is beoordeeld aan de hand van diverse factoren.

Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook (knelpunten op) de standplaats, de resterende levensduur en het beoogde eindbeeld bepalend. De onderzoeksmethode van de kwaliteitsbeoordeling wordt nader toegelicht in de bijlagen. Toekomstverwachting Bij (voorgenomen) projecten waarbij binnen het projectgebied een herinrichting van de buitenruimte zal plaatsvinden, wordt in het algemeen handhaving van bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar als ongewenst beschouwd. Bij een toekomstverwachting van meer dan 15 jaar is het (zeer) wenselijk de betreffende bomen in de nieuwe inrichting van het gebied een (duurzame) plaats te geven. Bij (voorgenomen) projecten waarbij herinrichting van de buitenruimte geen rol speelt, geldt voor bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar dat de inspanningen en kosten die gemoeid zijn met behoud van de boom in verhouding moeten staan tot de toekomstverwachting die voor de boom geldt. In de keuze een boom te verwijderen, speelt behalve de toekomstverwachting ook de beleidsstatus van de boom een belangrijke rol. Bij bomen met een status ligt het voor de hand extra inspanningen te verrichten voor behoud.

4 Rijksweg 56, Schaijk

BEWORTELINGSONDERZOEK Het bewortelingsonderzoek is uitgevoerd door (handmatig) een aantal profielsleuven te graven in de zone rond de onderzoeksbomen. Met behulp van deze sleuven is het aanwezige bodemprofiel (bodemopbouw, -type en -structuur) en het bewortelingspatroon in beeld gebracht. Ook is getracht de actuele grondwaterstand te bepalen. Aan de hand van het bodemprofiel zijn de verschillende grondlagen, de diverse grondsoorten en de bodemvochtigheid in kaart gebracht. Het aanwezige bewortelingspatroon laat zien tot op welke diepte de beworteling zich heeft ontwikkeld, in welke kwaliteit en met welke hoeveelheid. Hieruit is af te leiden welke invloed de huidige samenstelling van de bodem heeft op de wortelontwikkeling.

PROGNOSE PROJECTINVLOED De prognose van de projectinvloed heeft tot doel te bepalen in hoeverre het aanleggen van de parkeerplaatsen en bouwen van de woning een negatief effect zal hebben op het (duurzaam) behoud van de onderzoeksbomen. Per boom worden de volgende aspecten beoordeeld:  de werkzaamheden binnen de invloedssfeer van de boom;  de schade die door deze werkzaamheden kan ontstaan;  de mate waarin deze schade optreedt. Er zijn 4 categorieën: geen invloed, beperkte invloed, aanzienlijke invloed en onhoudbaar. Bij een beperkte of aanzienlijke invloed zullen de uit te voeren werkzaamheden leiden tot boven- en/of ondergrondse knelpunten ten aanzien van de boom. De categorie ‘onhoudbaar’ houdt in dat de boom als gevolg van de werkzaamheden niet kan worden gehandhaafd.

5 Rijksweg 56, Schaijk

RESULTATEN INVENTARISATIE BOMENBESTAND Hieronder worden de resultaten van de inventarisatie besproken. Voor de inventarisatie heeft de opdrachtgever een inmeting aangeleverd met 16 boompunten. Tijdens het onderzoek op locatie bleken 4 bomen achter een erfafscheiding te staan. Deze bomen zijn niet in het ontwerp opgenomen. In totaal zijn daarom 12 bomen beoordeeld. Per boom zijn de resultaten van de inventarisatie terug te vinden op de overzichtstekening in bijlage A en op het registratieformulier in bijlage B.

ALGEMENE KENMERKEN Alle 12 bomen zijn van dezelfde soort, namelijk zomereik (Quercus robur). De bomen zijn naar schatting circa 50 jaar oud. De stamdiameter varieert van 38 tot 86 cm, gemeten op 130 cm boven maaiveld. De boomhoogte varieert van circa 8 tot 23 meter en de kroondiameter van 5 tot 20 meter. De grote variatie in zowel stamdiameter als in hoogte en kroondiameter wordt toegeschreven aan de relatief geringe plantafafstand. De bomen concurreren met elkaar om ruimte en licht. De exemplaren die deze concurrentie winnen, kunnen zich beter ontwikkelen (en hebben de grootste diameter of hoogte bereikt) ten opzichte van de bomen die de concurrentie niet of nauwelijks aankunnen.

CONDITIE Boom 11 is afgestorven als gevolg van lichtgebrek veroorzaakt door de geringe plantafstand. De conditie van de overige bomen is als voldoende aangemerkt. Bij deze bomen neemt het kroonvolume jaarlijks nog (beperkt) toe.

VEILIGHEID De waardering van de boomveiligheid is gekoppeld aan de veiligheidsmaatregelen. De koppeling tussen de waarderingscijfers voor veiligheid en maatregelen wordt toegelicht in bijlage C. Boom 11 is afgestorven en om die reden wordt geadviseerd om de boom te vellen. Bij de andere 11 bomen is grof dood hout in de kroon aanwezig. Geadviseerd wordt om dit dode hout te verwijderen. Bij het veiligheidsadvies wordt uitgegaan van de toekomstige situatie op de onderzoekslocatie. In de huidige situatie is de gevaarzetting zeer laag en is er geen reden om veiligheidsmaatregelen uit te voeren. De kans op het ontstaan van (letsel)schade door vallend dood tak-/stamhout is in de huidige situatie nihil, na realisatie van het ontwerp is deze kans wel aanwezig.

6 Rijksweg 56, Schaijk

Overzicht van het zandpad en de boomkronen.

Boom 8 staat dicht tegen de kapel.

In de kronen van de bomen zit grof dood hout.

Boom 11 is afgestorven.

7 Rijksweg 56, Schaijk

BEHEERBAARHEID De beheerbaarheid is bij bomen 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12 en 13 als goed aangemerkt. De bomen staan in een bosomgeving en dat is zoals eerder al aangegeven de meest ideale situatie. Genoemde bomen winnen de concurrentie en kunnen zich daardoor optimaal ontwikkelen, vandaar dat de beheerbaarheid met ‘goed’ is aangemerkt. Nergens zijn beheerproblemen waargenomen. Bij boom 8 is de beheerbaarheid als voldoende aangemerkt. Deze boom staat op enkele meters afstand van de erfafscheiding (betonnen muur). Achter deze muur bevindt zich een kleine kapel. Op dit moment groeien takken tegen het dak van deze kapel. Incidenteel is een beperkte snoeibeurt nodig om het dak van de kap vrij te houden van takken. Bij bomen 2 en 7 is de beheerbaarheid als onvoldoende aangemerkt. Deze bomen zijn de concurrentie met de andere bomen langzaam aan het verliezen. Op dit moment hebben ze een zeer eenzijdige kroon en/of vertonen ze scheefgroei. Van afsterving is nog geen sprake, dit wordt op langere termijn wel verwacht. De beheerbaarheid van boom 11 is als onhoudbaar aangemerkt omdat de boom is afgestorven. Overwogen kan worden om de boom vanuit ecologisch oogpunt te handhaven.

KWALITEITSBEPALING Op basis van de conditie, veiligheid en beheerbaarheid is de kwaliteit van de onderzoeksbomen bepaald.  De kwaliteit van boom 11 is als ‘slecht’ beoordeeld. Dit betreft een afgestorven boom.  De kwaliteit van bomen 2 en 7 is als matig aangemerkt. Dit wordt veroorzaakt door onvoldoende bovengrondse groeiruimte als gevolg van een (zeer) geringe plantafstand.  Van de overige bomen is de kwaliteit als voldoende beoordeeld.

TOEKOMSTVERWACHTING Op basis van de conditie en de beheerbaarheid is de toekomstverwachting voor de bomen bepaald. Voor boom 11 geldt een toekomstverwachting van minder dan 1 jaar. Deze boom is afgestorven. Voor de overige bomen geldt een toekomstverwachting ten minste 15 jaar. Hierbij moet gezegd worden dat de zomereik als soort vele honderden jaren oud kan worden. Voorwaarde daarvoor is een optimale groeiplaats. De onderzoeksbomen hebben een goede groeiplaats en hebben dus de potentie om hier nog zeer lang te kunnen blijven staan.

8 Rijksweg 56, Schaijk

RESULTATEN BEWORTELINGSONDERZOEK Het bewortelingsonderzoek is uitgevoerd bij bomen 3 en 8. Alle bomen staan in hetzelfde bos, bovengronds is de situatie overal gelijk. Om die reden zijn feitelijk alle bomen representatief. Er is gekozen voor boom 8 omdat hier in het ontwerp een nieuw te bouwen woning ingetekend staat. Voor boom 3 is gekozen omdat dit de dikste boom is. De boom heeft daarmee de grootste omvang van de stabiliteitskluit (zie voor uitleg hierover het hoofdstuk ‘Resultaten prognose projectinvloed’). Aangezien de parkeerplaatsen op min of meer gelijke afstand tot de bomen zijn ingetekend is de verwachting dat bij deze bomen eventuele schade het grootst zal zijn. Bij bomen 3 en 8 zijn 2 profielsleuven gegraven.  Bij boom 3 is aan de westzijde gegraven op 225 cm vanuit het hart van de stamvoet. Dit is de grens van de stabiliteitskluit en het begin van de aan te leggen parkeerplaatsen.  Bij boom 8 is aan de oostzijde gegraven op 145 cm vanuit het hart van de stamvoet. Op deze afstand bevindt zich in het ontwerp de gevel van de te bouwen woning.

Detail van de strooisellaag.

Dikke wortels op 40 cm diepte bij boom 8.

9 Rijksweg 56, Schaijk

BODEMPROFIEL De bodem kan omschreven worden als een typische Brabantse bosbodem. De eerste 10 cm van het profiel bestaat uit een strooisellaag. Bovenop bevindt zich het recent afgevallen blad, dieper bevindt zich (gedeeltelijk) verteerd blad. Opvallend is dat blad goed verteert en dat vanaf enkele centimeters diep het organisch materiaal is omgezet naar humus. Onder de strooisellaag bevindt zich zand. Vanuit de strooisellaag spoelt organisch stof het zand in: het hoogste organisch stofgehalte bevindt zich boven in het profiel. Tot 20 cm diep is het zand humeus, vanaf circa 40 cm diep is het zand humusarm. Vanaf deze diepte is ook fijn grind in het zand aanwezig.

GRONDWATERSTAND Op het terrein staat een blauwe peilbuis. In de peilbuis is geprobeerd de grondwaterstand te bepalen. Tot op een diepte van 130 cm beneden maaiveld is geen grondwater aangetroffen.

BEWORTELINGSPATROON Direct onder de strooisellaag, tot 20 cm beneden maaiveld, is zeer veel fijne beworteling aanwezig (met een diameter tot 1 cm). Vanaf 20 cm diep wordt de beworteling minder intensief. Tot 75 cm diep is gegraven en tot deze diepte is levende beworteling aangetroffen. Bij boom 3 is op 45 cm diepte een dikke wortel aangetroffen (diameter circa 5 cm). Bij boom 8 zijn meerdere dikke wortels aangetroffen. Op een diepte van circa 40 cm bevinden zich 2 zeer dikke wortels (diameter 20 en 12 cm). Dit zijn wortels die een belangrijke bijdrage leveren aan de stabiliteit van de boom.

10 Rijksweg 56, Schaijk

RESULTATEN PROGNOSE PROJECTINVLOED Het voornemen is bij de bomen parkeerplaatsen aan te leggen. Bij boom 8 is een woning opgenomen in het ontwerp. Verder zal groen aangelegd worden tussen de woning en de parkeerplaatsen met nummer 18 tot en met 22 en ook aan de zuidzijde van de deze parkeerplaatsen. Voor deze werkzaamheden is een voorlopig ontwerp opgesteld dat hieronder is weergegeven. Er is nog geen nadere technische uitwerking aangeleverd/beschikbaar van zowel de aanleg van de parkeerplaatsen als ook van de bouw van de woning en de houten overkapping. Dit maakt het lastig om de exacte projectinvloed te bepalen.

11 Rijksweg 56, Schaijk

De projectinvloed, op basis van het voorlopige ontwerp, is als volgt beoordeeld:  Boom 8 is bij uitvoering van het ontwerp onhoudbaar.  De invloed van het project op bomen 2 tot en met 7 en 9 is aanzienlijk.  Bij bomen 10 tot en met 13 wordt geen invloed verwacht van het project. Bij deze bomen is in het voorlopige ontwerp niets ingetekend, de situatie lijkt hier niet te wijzigen. Ten aanzien van de bomen zijn de volgende knelpunten geconstateerd:  De bouw van de woning bij boom 8. De woning komt binnen de stabiliteitskluit van de boom. Bij het aanleggen van fundatie van de woning wordt ernstige en onoverkomelijke wortelschade aan de stabiliteitskluit van de boom verwacht. Verder zal het noodzakelijk zijn een gesteltak met een diameter van circa 25 cm te verwijderen die aanwezig is op circa 4,5 meter hoogte. Deze tak hangt nu bijna op de grond.  De aanleg van de parkeerplaatsen binnen de kroonprojectie van de bomen. Hierbij zal het noodzakelijk zijn de strooisellaag te verwijderen en, afhankelijk van de technische uitvoering, ook in de rijke toplaag van het bodemprofiel te graven. Hier bevindt zich een groot deel van de opnamewortels van de bomen. Dit zal een ernstig negatief effect hebben op de conditie van de bomen. Tevens zal het nodig zijn bij de bomen de onderste takken te verwijderen om ruimte (doorrijhoogte) voor het parkeren te creëren.

Ook dit heeft een negatief effect op de conditie van de bomen.  Pad naar parkeerplaatsen 18 tot en met 22. Om te kunnen parkeren op de parkeerplaatsen met nummers 18 tot en met 22 zal het noodzakelijk zijn tussen bomen 4 en 5 door te rijden. Hiervoor zal een (half)verhard pad naar en bij de parkeerplaatsen moeten worden aangelegd tussen en onder bomen 4 en 5. Hiervoor geldt ook dat de strooisellaag en de toplaag verwijderd/beschadigd raken. Dit zal een ernstig negatief effect hebben op de conditie van de bomen.  Parkeerplaatsen 18 tot en met 22 krijgen een houten overkapping. Het plaatsen van deze overkapping zal bij de bomen leiden tot wortelschade binnen en buiten de stabiliteitskluit. Dit kan gevolgen hebben voor de stabiliteit en zal negatieve gevolgen hebben voor de conditie van de bomen.  In het ontwerp is te zien dat er groen tussen de woning en de houten overkapping en aan de zuidzijde van de houten overkapping komt. Niet bekend is of dit gazon en/of beplanting wordt. Ook hiervoor geldt dat dit een bedreiging kan vormen voor het behoud van de strooisel- en toplaag van het profiel.  Doorgaans wordt op/bij parkeerplaatsen, gazon en ook wel beplanting het blad verwijderd in het najaar. Naast de verwachte schade aan de strooisellaag betekent dit ook dat de natuurlijke kringloop grotendeels onderbroken zal worden.

Hiermee zal de bodem verschralen, wat een negatieve invloed heeft op de conditie van de bomen en op het bodemleven. Een gezond bodemleven is onmisbaar voor de bomen. Bovengenoemde knelpunten hebben negatieve invloed op de bomen. Hieronder wordt verder verklaard hoe die negatieve invloed tot stand komt. Wortelschade Graafwerkzaamheden bij een boom kunnen leiden tot schade aan het wortelgestel. Bij schade aan de dikkere wortels kan de boom te kampen krijgen met een (aanzienlijke) conditievermindering. Bovendien vormen (grote) verwondingen aan het wortelgestel een potentiële invalspoort voor houtrotveroorzakende schimmels. Hierdoor kunnen op termijn de stabiliteit en breukveiligheid van de boom in gevaar komen.

12 Rijksweg 56, Schaijk

Verder kan bij graafwerkzaamheden schade ontstaan aan de zogenoemde stabiliteitskluit van een boom. Het betreft hier het deel van het wortelgestel dat ongeschonden dient te blijven om de stabiliteit van de boom te kunnen waarborgen. Voor het bepalen van de omvang van de stabiliteitskluit wordt gebruik gemaakt van normwaarden. Deze waarden zijn weergegeven in de volgende tabel. Stamdiameter

Straal stabiliteitskluit

(in cm, op 130 cm boven maaiveld)

(in cm)

20

125

40

150

60

175

80

225

100

250

150

350

De normen voor de afmeting van de stabiliteitskluit zijn richtwaarden en kunnen niet altijd exact worden toegepast. Bijstelling kan noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld vanwege een afwijkende kroonopbouw, een eenzijdig ontwikkeld wortelgestel, windvang of eventuele scheefstand. Het vaststellen van de stabiliteitskluit is overigens altijd een momentopname. Bodemverdichting Door het inzetten van zwaar materieel, het opslaan van materialen en/of het ophogen van het maaiveld kan bodemverdichting optreden. Ook het aanbrengen van verharding en verkeersbelasting hebben verdichting tot gevolg. Bestanddelen als klei, veen en fijn zand maken een bodem gevoelig voor verdichting. Bij verdichting wordt het poriënvolume in de bodem verkleind. Hierdoor nemen de mogelijkheden voor wortelontwikkeling af. Zwaar verdichte bodems kenmerken zich bovendien door een moeizame verplaatsing van vocht en bodemgassen, waardoor wateroverlast en zuurstofgebrek kunnen optreden. Te lage zuurstofgehalten in de doorwortelde zone kunnen bij de boom leiden tot wortelsterfte en (dus) tot conditievermindering. In de huidige situatie is er geen sprake van bodemverdichting. In de toekomst wordt wel bodemverdichting verwacht als gevolg van parkerende/rijdende auto’s. Ophoging Een ophoging bij bomen brengt in het algemeen een verslechtering van de groeiplaatsomstandigheden met zich mee.

Zo zorgt het gewicht van de opgebrachte grond ervoor dat de onderliggende bodembestanddelen worden samengedrukt. Dit leidt tot een verkleining van het poriënvolume en (dus) tot bodemverdichting. De maximale ophoging die een boom kan verdragen, hangt grotendeels af van de specifieke eigenschappen van de betreffende boomsoort. Ook de conditie en standplaatsomstandigheden kunnen van invloed zijn op de maximaal toelaatbare ophoging.

13 Rijksweg 56, Schaijk

CONCLUSIE EN ADVIES Op basis van de onderzoeksresultaten volgen hieronder de conclusie en het advies.

INVENTARISATIE BOMENBESTAND De kwaliteit van boom 11 is slecht. Dit betreft een afgestorven boom. Van bomen 2 en 7 is de kwaliteit matig, als gevolg van onvoldoende bovengrondse groeiruimte. Van de overige bomen is de kwaliteit voldoende tot goed. Bij boom 8 is incidenteel snoei nodig om het dak van de kapel vrij te snoeien. Voor de onderzoeksbomen adviseren wij maatregelen op het gebied van veiligheid en onderhoud. Per boom zijn de adviesgegevens terug te vinden op het registratieformulier in bijlage B. Hierbij merken wij op dat maatregelen in de huidige situatie niet noodzakelijk zijn, aangezien de gevaarzetting zeer laag is. Binnen de kroonprojectie van de bomen bevindt zich uitsluitend bos. De toekomstverwachting voor boom 11 is minder dan 1 jaar; deze boom is afgestorven. Voor de overige bomen geldt een toekomstverwachting van ten minste 15 jaar. Eiken kunnen op een optimale groeiplaats honderden jaren oud worden. De bomen hebben een goede groeiplaats en kunnen nog zeer lang mee.

BEWORTELINGSONDERZOEK De belangrijkste conclusie uit het bewortelingsonderzoek is dat de bodemomstandigheden bij de bomen optimaal zijn. Er is een strooisellaag aanwezig waarin organisch materiaal goed omgezet wordt. Dit duidt op een zowel kwalitatief als kwantitatief goed bodemleven. Direct onder de strooisellaag bevindt zich zeer veel fijne beworteling. Deze beworteling neemt voeding en vocht op en is daarmee essentieel voor de conditie van de boom.

PROGNOSE PROJECTINVLOED Rondom de bomen worden parkeerplaatsen aangelegd (al dan niet in combinatie met een houten overkapping), wordt een woning gebouwd en wordt groen (gazon of beplanting) aangelegd. De gevolgen hiervan zullen groot zijn voor de bomen. Genoemde werkzaamheden zullen ertoe leiden dat de aanwezige strooisellaag en de fijne beworteling hier direct onder worden verwijderd of zeer zwaar beschadigd raken. De natuurlijke kringloop wordt verstoord en de bodem zal door parkeren/rijden van de auto’s zwaarder verdicht raken. De bouw van de woning zal schade aan de stabiliteitskluit van boom 8 toebrengen en het zal nodig zijn een omvangrijke gesteltak te verwijderen. Verwacht wordt dat boom 8 niet te behouden is vanwege het project. Voor bomen 2 tot en met 7 en 9 wordt een aanzienlijke projectinvloed verwacht. Voor de overige bomen (10 tot en met 13) wordt geen projectinvloed verwacht. In het ontwerp zijn rond deze bomen geen veranderingen te zien.

14 Rijksweg 56, Schaijk

ADVIES UITVOERING PLAN Op basis van de onderzoeksresultaten wordt hieronder een advies verstrekt voor de onderzoekbomen met het oog op de uit te voeren werkzaamheden. Van belang is dat de bomen in de huidige situatie een goede groeiplaats hebben. Bij de bomen is een strooisellaag aanwezig, dit is onmisbaar voor boom en bodem. Elke verandering zoals geschetst in het ontwerp heeft op deze situatie direct een negatief effect. Het uitgangspunt van de opdrachtgever is het duurzaam behoud van de bomen. Het enige hierop aansluitende advies is dan ook om af te zien van elke vorm van werkzaamheden onder de bomen. In het geval toch besloten wordt om werkzaamheden uit te voeren onder de bomen, dan worden de volgende adviezen gegeven om de projectinvloed zo veel mogelijk te beperken.

  

Respecteer de omvang van de stabiliteitskluit. Binnen de omvang van de stabiliteitskluit vinden geen werkzaamheden plaats. Heroverweeg de bouw van de woning bij boom 8. Door de bouw van de woning kan boom 8 niet worden behouden. Overweeg of minder parkeerplaatsen haalbaar zijn, of onderzoek of elders parkeerruimte gevonden kan worden. Is dit niet haalbaar, dan adviseren wij om in ieder geval voor parkeerplaatsen 18 tot en met 22 een andere locatie te zoeken, zodat nergens tussen de bomen door gereden hoeft te worden en geen verharding naar deze parkeerplaatsen hoeft te worden aangelegd. Indien minder parkeerplaatsen of elders parkeren niet mogelijk is, adviseren we om te kiezen voor langsparkeren in plaats van haaks parkeren. In dat geval komen de parkeerplaatsen verder bij de bomen vandaan te liggen. De afstand vanaf de kapel tot aan de erfafscheiding bij boom 13 is circa 72 meter. De norm voor langsparkeren is 6 meter lengte per vak; er is dus ruimte voor 12 parkeerplaatsen. In het ontwerp zijn nu 15 plaatsen ontworpen. Hiermee is al een gedeeltelijke oplossing gevonden voor het laten vervallen van de parkeerplaatsen 18 tot en met 22. Door te kiezen voor langsparkeren, kan bereikt worden dat het overgrote deel (circa 90 procent) van de bestaande bodem inclusief strooisellaag intact blijft. Het negatieve effect op de bomen wordt daardoor sterk geminimaliseerd.

Verder zal minder ingrijpende snoei nodig zijn om de benodigde vrije doorrijhoogte te bereiken. Het zandpad loopt verderop dood, bij langsparkeren kan het wenselijk zijn om ergens te kunnen keren. Overwogen kan worden om bomen 2 en/of 7 te vellen. Deze bomen staan zeer dicht op nevenstaande bomen en verliezen langzaam de concurrentie. Het vellen van deze bomen is gunstig voor de nevenstaande bomen die dan meer bovengrondse groeiruimte krijgen. Door het vellen van de deze bomen kan ter hoogte van deze bomen een keerplek worden gecreëerd, zonder dat dit een negatieve invloed heeft op de bodem ter hoogte van de bestaande boom. Dit zal wel ten koste gaan van een langsparkeervak. Overweeg om de parkeerplaatsen uitvoeren met grasbetontegels. In deze tegels kunnen vocht en voeding nog infiltreren in de bodem. Ook geeft dit een natuurlijk beeld dat past in de bosachtige omgeving. Verder is voor grasbetontegels doorgaans een geringer (minder diep) cunet nodig dan voor andere vormen van verharding. Probeer zo veel mogelijk binnen de kroonprojectie de natuurlijke situatie in stand te houden. Voorkom het doorspitten/verwijderen van de strooisellaag en laat vallend blad ongemoeid.

15 Rijksweg 56, Schaijk

TOELICHTING BOOMBESCHERMING Om de te handhaven bomen tijdens en na de uitvoering van de werkzaamheden duurzaam te kunnen behouden, dienen een aantal beschermende randvoorwaarden in acht te worden genomen. Voorbeelden hiervan zijn:  Instellen van een afschermingszone rond de bomen.  Zorgvuldigheid betrachten ten aanzien van de kronen van de bomen.  Zorgvuldigheid betrachten ten aanzien van de boomwortels.  Handhaven van de grondwaterstand op het oorspronkelijke peil. Wij verwijzen in dit verband naar een tweetal uitgaven van het Norminstituut Bomen:  

Handboek Bomen 2018, hoofdstuk 2: ‘Werken rond bomen’. Bomenposter ‘Werken rond bomen’.

De randvoorwaarden die voor de bomen van belang zijn, worden in hoofdstuk 2 van het Handboek Bomen 2018 uitgebreid beschreven. Een weergave van dit hoofdstuk is opgenomen in bijlage D. De bomenposter ‘Werken rond bomen’ vat de randvoorwaarden op overzichtelijke wijze samen. Indien er voor de uitvoering van de werkzaamheden een bestek wordt opgesteld, adviseren wij de beschermende randvoorwaarden in dit bestek op te nemen. Tevens kan er gedacht worden aan het opnemen van een boeteclausule die in werking treedt indien er schade aan de bomen wordt toegebracht. Voorafgaand aan de werkzaamheden dient de uitvoerende partij toetsbare werkplannen in te dienen voor de bescherming van de bomen. Ten slotte verdient het aanbeveling om tijdens de uitvoering van de werkzaamheden een boomtechnisch toezichthouder (‘groenwacht’) aan te stellen. Deze ziet toe op de naleving van de randvoorwaarden en geeft zo nodig advies.

16 Rijksweg 56, Schaijk

BIJLAGEN BIJLAGE A Overzichtstekening BIJLAGE B Registratieformulier BIJLAGE C Methode kwaliteitsbeoordeling BIJLAGE D Handboek Bomen 2018, hoofdstuk 2: ‘Werken rond bomen’

17 Rijksweg 56, Schaijk

Legenda

56

8 2

3

4

5

6 7

9

10

11

12 13

Rijksweg 56, Schaijk

1/1

Bomen Effect Analyse Opdrachtgever:

Vereniging Hendrick de Keyser

Projectcode:

19495

Schaal:

1:500

Papierformaat:

A3

Status:

Definitief

Datum:

10 januari 2020

Bomenwacht Nederland B.V. Van Rietlaan 33 3461 HW Linschoten T (085) 822 80 10 I www.bomenwacht.nl

Boomnummer Boomsoort

Boomsoort Nederlands Boomtype

Stamdiameter Stamdiameterkl Boomhoogtekl Kroondiameterkl Conditie Conditie exact (cm) asse (cm) asse (m) asse (m) (waardering) (cijfer)

Veiligheid Veiligheid (waardering) (cijfer)

Standplaats

2 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

50

50 - 100

12 - 18

10 - 15

Voldoende

6

Voldoende

6

3 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

86

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

4 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

77

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

5 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

66

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

6 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

75

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

7 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

45

30 - 50

12 - 18

10 - 15

Voldoende

6

Voldoende

6

8 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

64

50 - 100

12 - 18

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

9 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

58

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

10 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

81

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

11 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

38

30 - 50

6 - 12

5-7

Afgestorven

0

Onhoudbaar

0

12 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

76

50 - 100

18 - 24

15 - 20

Voldoende

6

Voldoende

6

13 Quercus robur

Zomereik

Niet vrij uitgroeiende boom

Bosplantsoen

50

50 - 100

18 - 24

10 - 15

Voldoende

6

Voldoende

6

Beheerbaarheid (waardering)

Beheerbaarhe Kwaliteitsg Kwaliteitsc etal ategorie Maatregel veiligheid id (cijfer)

Onvoldoende

4

144

Goed

8

288

Goed

8

288

Goed

8

288

Goed

8

288

Dood hout/afgestorven tak(ken) Dood hout/afgestorven tak(ken)

Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei); Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei); Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei);

Dood hout/afgestorven tak(ken) Dood hout/afgestorven tak(ken) Dood hout/afgestorven tak(ken)

Werkzaamheden

Onvoldoende bovengrondse groeiruimte; Concurrentie; > 15 jaar Eenzijdige kroon

Aanzienlijk

Niet van toepassing

> 15 jaar

Aanzienlijk

Niet van toepassing

> 15 jaar

Aanzienlijk

Niet van toepassing

> 15 jaar

Aanzienlijk

Niet van toepassing

> 15 jaar

Aanzienlijk

Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem, aan zowel voor- als achterzijde boom Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem

Onvoldoende bovengrondse groeiruimte; Concurrentie; > 15 jaar Eenzijdige kroon

Aanzienlijk

Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem

Onvoldoende bovengrondse groeiruimte > 15 jaar

Onhoudbaar

Niet van toepassing

Aanzienlijk

Bouw woning Aanleg parkeerplaats op bestaande (bos)bodem

Geen

Binnen de kroonprojectie is in het ontwerp niets ingetekend

Dood hout/afgestorven tak(ken)

288

Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei); Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei);

Dood hout/afgestorven tak(ken) Dood hout/afgestorven tak(ken)

288

Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei);

Dood hout/afgestorven tak(ken)

Niet van toepassing

Afgestorven boom

Handhaven i.v.m. ecologische waarde?

< 1 jaar

Geen

Binnen de kroonprojectie is in het ontwerp niets ingetekend

4

144

Voldoende

6

216

Goed

8 8

Grof dood hout verwijderen (snoei); Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei); Matig

ToekomstPrognose verwachting projectinvloed

Grof dood hout verwijderen (snoei);

Onvoldoende

Goed

Opmerking veiligheid

Opmerking onderhoud en overig

Matig

Vellen (boom verwijderen);

> 15 jaar > 15 jaar

Onhoudbaar

0

0

Slecht

Goed

8

288

Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei);

Dood hout/afgestorven tak(ken)

Niet van toepassing

> 15 jaar

Geen

Binnen de kroonprojectie is in het ontwerp niets ingetekend

Goed

8

288

Grof dood hout Voldoende verwijderen (snoei);

Dood hout/afgestorven tak(ken)

Niet van toepassing

> 15 jaar

Geen

Binnen de kroonprojectie is in het ontwerp niets ingetekend

Minimale straal stabiliteitskluit

Projectnaam

Naam adviseur

Organisatie adviseur

Rijksweg 56, Schaijk Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland Bomenwacht Nederland

1,75 tot 2,25 m

Rijksweg 56, Schaijk Rijksweg 56, Schaijk Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden S. van der Heijden S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland Bomenwacht Nederland Bomenwacht Nederland

1,5 tot 1,75 m

Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland

1,5 tot 1,75 m

Rijksweg 56, Schaijk Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland Bomenwacht Nederland

2,25 tot 2,5 m

Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden

1,25 tot 1,5 m

Rijksweg 56, Schaijk

1,75 tot 2,25 m 1,5 tot 1,75 m

1,5 tot 1,75 m 2,25 tot 2,5 m

1,75 tot 2,25 m 1,75 tot 2,25 m

1,75 tot 2,25 m

Datum opname

Boompunt op kaart

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

19-12-2019

Toegevoegd

Bomenwacht Nederland

19-12-2019

Toegevoegd

S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland

19-12-2019

Toegevoegd

Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland

19-12-2019

Toegevoegd

Rijksweg 56, Schaijk

S. van der Heijden

Bomenwacht Nederland

19-12-2019

Toegevoegd

BIJLAGE C METHODE KWALITEITSBEOORDELING De kwaliteit van elke onderzoeksboom is vastgesteld aan de hand van 3 aspecten: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Aan elk aspect worden waarderingscijfers toegekend (tussen 0 en 10).

CONDITIE Bij de conditiebeoordeling is met name gekeken naar de scheutlengte, de kroonstructuur en de knopgrootte en -bezetting. Tevens is er gelet op symptomen die wijzen op een aantasting (bijvoorbeeld door een insect of bacterie).

VEILIGHEID Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken naar biologische en mechanische aspecten die van invloed kunnen zijn op de stabiliteit en breukveiligheid van de boom. Voorbeelden hiervan zijn schimmelaantastingen, holten, scheuren, zware takken en plakoksels. Deze kunnen leiden tot een verhoogde kans op stambreuk, takbreuk en/of windworp. Waargenomen gebreken leiden tot een veiligheidsmaatregel. De veiligheid van elke boom wordt gewaardeerd met een cijfer. De geadviseerde veiligheidsmaatregelen zijn gerelateerd aan dit cijfer. Onderstaande tabel geeft de samenhang weer tussen de beoordeling van de veiligheid en de geadviseerde veiligheidsmaatregelen. Veiligheidsmaatregel

Cijfer veiligheid 6

4

Vellen (boom verwijderen) Tak(ken) innemen (snoei)

X

Tak(ken) verwijderen (snoei)

X

Kroonreductie (snoei) Grof dood hout verwijderen (snoei)

2

0

X

X

Niet te beoordelen

X X

Verankering aanbrengen

X

Verankering controleren en/of bijstellen

X

Nader onderzoek

X

Hercontrole Jaarlijkse inspectie

Nader onderzoek

X X

1 van 4 Methode kwaliteitsbeoordeling

Goed (waarderingscijfer 8) Vertoont een boom geen noemenswaardige gebreken in het kader van de veiligheid, dan wordt de veiligheid als goed beoordeeld (waarderingscijfer 8). In dat geval zijn geen gerichte veiligheidsmaatregelen vereist. Voldoende (waarderingscijfer 6) Vertoont een boom in het kader van de veiligheid een gebrek dat door het uitvoeren van een reguliere onderhoudsmaatregel kan worden weggenomen, dan wordt de veiligheid als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). De invloed op de veiligheidstoestand van de boom is maar tijdelijk. Onvoldoende (waarderingscijfer 4) Vertoont een boom in het kader van de veiligheid een gebrek dat niet kan worden weggenomen met het uitvoeren van een reguliere onderhoudsmaatregel, dan wordt de veiligheid als onvoldoende beoordeeld (waarderingscijfer 4). Het gebrek heeft een (blijvende) negatieve invloed op de veiligheidstoestand van de boom. Enerzijds kan het gaan om gebreken die in de huidige situatie een veiligheidsrisico met zich meebrengen. Door het uitvoeren van een ingrijpende onderhoudsmaatregel kan wel het veiligheidsrisico worden weggenomen, maar niet het gebrek zelf. Anderzijds kan het gaan om gebreken die in de toekomst breuk- en/of instabiliteitsgevaar kunnen opleveren. In de huidige situatie is er geen veiligheidsrisico. Vanwege het mogelijke gevaar in de toekomst is als veiligheidsmaatregel jaarlijkse inspectie nodig.

Slecht (waarderingscijfer 2) Vertoont een boom een gebrek dat in de huidige situatie een veiligheidsrisico met zich meebrengt, en is het ongewenst de boom te handhaven door het uitvoeren van een veiligheidsmaatregel, dan wordt de veiligheid als slecht beoordeeld (waarderingscijfer 2). Onhoudbaar (waarderingscijfer 0) Vertoont een boom een gebrek dat in de huidige situatie een veiligheidsrisico met zich meebrengt, en is het onmogelijk de boom te handhaven door het uitvoeren van een veiligheidsmaatregel, dan wordt de veiligheid als onhoudbaar beoordeeld. (waarderingscijfer 0). Nader onderzoek Vertoont een boom een gebrek waarvan de precieze aard en omvang niet kunnen worden vastgesteld bij de visuele inspectie, dan is nader onderzoek noodzakelijk om het aangetroffen gebrek in kaart te kunnen brengen en daarmee zicht te krijgen op de (mogelijke) veiligheidsrisico’s.

2 van 4 Methode kwaliteitsbeoordeling

Niet (volledig) beoordeeld (hercontrole) Wanneer een boom niet volledig kan worden beoordeeld, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van klimopbegroeiing, dan wordt deze geregistreerd als ‘Niet te beoordelen’. In dat geval wordt de maatregel ‘Hercontrole’ geadviseerd. Eventueel gesignaleerde veiligheidsrisico’s worden wel opgenomen. Risicobomen en attentiebomen Bomen met een gebrek dat in de huidige situatie leidt tot een veiligheidsrisico voor de omgeving worden als risicoboom geclassificeerd. Om het gevaar weg te nemen, zijn actieve maatregelen noodzakelijk. Bomen waarbij alleen gebreken worden geconstateerd die in de toekomst breuk- en/of instabiliteitsgevaar kunnen opleveren, worden als attentieboom aangemerkt. Actieve maatregelen zijn op dit moment niet noodzakelijk. Wel dient tijdens de toekomstige jaarlijkse inspecties extra aandacht te worden besteed aan de aangetroffen gebreken (zie Conclusie en advies).

BEHEERBAARHEID De beheerbaarheid van elke onderzoeksboom is beoordeeld aan de hand van diverse factoren. Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook de standplaats, de boomsoort, de resterende levensduur en het beoogde eindbeeld bepalend.

KWALITEIT De waarderingscijfers voor conditie, veiligheid en beheerbaarheid worden vermenigvuldigd. Dit resulteert in een kwaliteitsgetal (tussen 0 en 1000). Op basis hiervan wordt de boom ingedeeld in een kwaliteitscategorie. De volgende tabel geeft een overzicht van de gehanteerde categorieën en de bijbehorende omschrijvingen. Kwaliteitscategorie

Kwaliteitsgetal

Omschrijving

Slecht

0 – 75

De boom functioneert niet.

Matig

75 - 200

De boom functioneert niet naar behoren.

Voldoende

200 - 1000

De boom functioneert naar behoren.

Nader onderzoeken

–

Om de kwaliteit te kunnen vaststellen, dient eerst een nader onderzoek te worden uitgevoerd.

Niet te beoordelen

–

De kwaliteit kan niet worden beoordeeld.

Niet aanwezig

–

De boom is op locatie niet aangetroffen.

3 van 4 Methode kwaliteitsbeoordeling

ADVIES Naar aanleiding van de kwaliteitsbeoordeling is een advies opgesteld met veiligheids- en/of onderhoudsmaatregelen. Indien actieve veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn om de risico’s voor de omgeving te minimaliseren, is de boom benoemd als risicoboom. Vergen de gebreken in de huidige situatie (nog) geen actieve maatregelen maar is jaarlijkse inspectie wel gewenst, dan is de boom als attentieboom aangemerkt.

4 van 4 Methode kwaliteitsbeoordeling

37

WERKEN ROND BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 Toepassing, inclusief verwijzing naar, uitsluitend toegestaan voor genoemde licentiehouder. LICENTIEHOUDER: BOMENWACHT NEDERLAND

NORMINSTITUUT BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 LICENTIEVOORWAARDEN

HOOFDSTUK 2

WERKEN ROND BOMEN Het aan de hand van een ‘Goedgekeurd Werkplan’ boomtechnisch verantwoord uitvoeren van (bouw)werkzaamheden rond bomen.

De uitvoering van werkzaamheden rond bomen moet zodanig plaatsvinden dat er sprake is van een verantwoorde inpassing van de te handhaven bomen. Deze werkzaamheden mogen nooit leiden tot een bedreiging van de beoogde duurzame instandhouding van de te handhaven bomen. Het werken rond bomen (H2) omvat en moet samenvattend voldoen aan: • uitgevoerd volgens de uitvraag en de eisen Handboek Bomen 2018 | H2 | Werken rond bomen • afgestemd op een verantwoorde duurzame inpassing van te handhaven bomen • gebaseerd op gerichte randvoorwaarden en beschermingsmaatregelen voor de te handhaven bomen • uitgevoerd aan de hand van een ‘Goedgekeurd Werkplan’. - werkplan ten minste voorzien van werktekening en toelichting - werkplan waar nodig voorzien van technische (detail)werktekeningen - werkplan opgesteld op basis van of afgeleid van een vooronderzoek van de bestaande bomen (BEA) • indien niet ter beschikking gesteld, inclusief vooronderzoek bestaande bomen: BEA (Bomen Effect Analyse) • werkzaamheden binnen de kwetsbare boomzone zijn zonder toestemming niet toegestaan! Aanvullend (indien specifiek voorgeschreven): • optioneel: bestaande bomen landmeetkundig ingemeten (art. 2.9a)

Uitvraagrelevante specificaties: • formuleren van de uitvraag • verwijzen in uitvraag naar eisen: Handboek Bomen 2018 | H2 | Werken rond bomen • voorschrijven dat Handboek Bomen 2018 bij tegenstrijdigheden in de uitvraag (indien niet specifiek anders is voorgeschreven) prevaleert • voorschrijven van specifieke uitgangspunten en randvoorwaarden • beschikbaarheid (ter beschikking stellen van) uitvraagspecifieke data, kaartmateriaal en overige stukken: - vooronderzoek bestaande bomen (BEA) en groei- en standplaats (indien beschikbaar) - projecttekening(en), bestaande en nieuwe situatie (indien beschikbaar) - overzicht bestaande bomen en beschikbare data (indien beschikbaar) - overzicht, te handhaven bomen (indien beschikbaar) Optionele (aanvullende) uitvraagspecificaties: • (optioneel) voorschrijven (bestaande) bomen landmeetkundig inmeten (art. 2.9a) • Indien BEA niet beschikbaar (gesteld) dan benadrukken in uitvraag dat opstellen BEA standaard onderdeel is van de de uitvraag

HANDBOEK BOMEN 2018 Toepassing, inclusief verwijzing naar, uitsluitend toegestaan voor genoemde licentiehouder. LICENTIEHOUDER: BOMENWACHT NEDERLAND

39

2.1 Werken rond bomen: het uitvoeren van (bouw)werkzaamheden (in de ruimste zin van het woord) in de (­directe) omgeving van bomen mag alleen worden uitgevoerd door of onder directe begeleiding van vakbekwaam personeel dat specifiek en vakinhoudelijk op de hoogte is van de in het Handboek Bomen gestelde eisen ten aanzien van het werken rond bomen, Handboek Bomen 2018 | Algemene aanvullende bepalingen | art. 6. Hij/zij moet in staat zijn om het werken rond bomen volgens de gestelde eisen zelfstandig uit te voeren, te controleren en, indien nodig, te corrigeren. 2.2 De uitvoering van Werken rond bomen moet voldoen aan de in hoofdstuk 2 van het Handboek Bomen 2018 gestelde eisen. Voor zover niet specifiek anders is voorgeschreven, zijn tevens de Algemene aanvullende bepalingen van het Handboek Bomen 2018 van toepassing als waren deze integraal opgenomen in dit hoofdstuk. De werkzaamheden moeten zodanig plaatsvinden dat deze in relatie tot de (directe) omgeving schadevrij en veilig worden uitgevoerd, Handboek Bomen 2018 | Algemene aanvullende bepalingen | art. 2 en 3. Onder schade­v rij wordt tevens verstaan het voorkomen van schades aan (buur)bomen en beplantingen alsmede het voorkomen van schade aan de ondergrondse infrastructuur en de groei- en standplaats, zoals bodem­ verdichting, bodem- c.q. toplaagverslemping, rij- en inslagsporen et cetera.

Bestaande schades dienen door de opdrachtnemer voorafgaand aan het werk gemeld te worden. Voor de uitvoering van gestelde werkzaamheden kunnen op grond van landelijke wet- en regelgeving of lokale keuren of verordeningen verschillende (voor)onderzoeken, meldingen, vergunningen, ontheffingen, ­verklaringen et cetera benodigd zijn. Benodigde ‘vergunningen en ontheffingen’ dienen op het werk aanwezig te zijn, Handboek Bomen 2018 | Algemene aanvullende bepalingen | art. 5. 2.3 De uitvoering van werkzaamheden rond bomen moet zodanig plaatsvinden dat er sprake is van het waarborgen van een verantwoorde inpassing van te handhaven bomen en mag nooit leiden tot beschadigingen of een bedreiging van de ‘beoogde’ (duurzame) instandhouding van een te handhaven boom. Onder duurzame instandhouding wordt verstaan: de (oorspronkelijk) beoogde omlooptijd van de boom alsook de kwaliteit, functie of bijzonder boomwaarde mogen niet door de werkzaamheden worden bedreigd. 2.4 Voor zover niet specifiek anders voorgeschreven vermeldt de opdrachtnemer, rekening houdend met de gestelde eisen, wanneer en op welke wijze de werkzaamheden worden gerealiseerd (Plan van Aanpak | Algemeen tijdschema aangevuld met een gedetailleerd ‘Goedgekeurd Werkplan’ (hierna te noemen ‘Werkplan’). Handboek Bomen 2018 | Algemene aanvullende bepalingen | art. 1.

De opdrachtnemer borgt dat de werkzaamheden worden uitgevoerd conform het goedgekeurde Werkplan.

Werkplan: het Werkplan vermeldt onder andere gedetailleerd per boom: wanneer, op welke wijze, volgens welke (uitgewerkte) randvoorwaarden, met welk materieel en met welke hulpmiddelen werkzaamheden (moeten) worden uitgevoerd. 2.5 Alle benodigde randvoorwaarden (zie art. 2.18 e.v.) voor, tijdens en indien relevant na de werkzaamheden, voor het waarborgen van een verantwoorde inpassing van de te handhaven bomen moeten nader ­worden uitgewerkt in het Werkplan (art. 2.8). Het Werkplan omschrijft tevens belangrijke start-, stop- en contactmomenten met betrekking tot de, voor de bomen, kritische werkzaamheden en geeft een overzicht van de binnen het project betrokken contactpersonen en hun contactgegevens, Handboek Bomen 2018 | ­A lgemene aanvullende bepalingen | art. 1.3. Als algemene regel geldt: zonder een (door de opdrachtgever of directie) ‘Goedgekeurd Werkplan’ mogen ­werkzaamheden binnen de kwetsbare boomzones niet plaatsvinden!

HANDBOEK BOMEN 2018 Toepassing, inclusief verwijzing naar, uitsluitend toegestaan voor genoemde licentiehouder. LICENTIEHOUDER: BOMENWACHT NEDERLAND

NORMINSTITUUT BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 H2 WERKEN ROND BOMEN

H2 | EISEN WERKEN ROND BOMEN

NORMINSTITUUT BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 H2 WERKEN ROND BOMEN

40 2.6 (Voor)onderzoek ‘Bestaande bomen’: voor zover niet specifiek anders is voorgeschreven en indien niet bij de uitvraag ter beschikking gesteld, maakt een goedgekeurde BEA (Bomen Effect Analyse) als vooronderzoek integraal deel uit van het Werkplan. BEA (BESTAANDE BOMEN) Om inzicht te krijgen in en een betere waarborg te stellen voor de verantwoorde uitvoering van (bouw)werkzaamheden rond bomen, moeten de randvoorwaarden voor het Werkplan (art. 2.8) opgesteld of afgeleid worden op grond van een vooronderzoek middels een zogenoemde Bomen Effect Analyse (BEA). Voor het opstellen van de BEA gelden de eisen Handboek Bomen 2018 | H16 | Bomen Effect Analyse (BEA).

Toelichting BEA: een BEA geeft een overzicht van de binnen een project aanwezige bomen (nulmeting), de geplande (bouw) werkzaamheden en de gevolgen die de werkzaamheden hebben voor de binnen de reikwijdte van het project (c.q. werkzaam­ heden) aanwezige bomen. De BEA brengt risico’s en knelpunten in beeld en geeft een overzicht van de voor de te handhaven bomen benodigde (beschermende) maatregelen en randvoorwaarden.

2.7 Het Werkplan (art. 2.4) moet ten minste bestaan uit een (digitale) werktekening van het ­werkterrein ­bovenaanzicht) en een bij het Werkplan behorende toelichting (motivering). Het Werkplan moet zijn ­opgesteld op basis van een goedgekeurde BEA (art. 2.6). 2.8 In de toelichting (motivering) van het Werkplan moeten minimaal onderstaande gegevens, juist zijn ­opgenomen en eenduidig (ter goedkeuring art. 2.4) zijn uitgewerkt. WERKPLAN (TOELICHTING) A. Algemene projectgegevens: • Projectnaam (projectkenmerk) • Opdrachtgever en opdrachtnemer (rechtspersoon) en contactgegevens • Projectlocatie en plaats • Beknopte omschrijving en aanleiding van het project • Projectstatus B. Werktekeningen: (weergave op schaal en juist gepositioneerd) • Werkterrein van project (topografische ondergrond met omvang en grenzen van werkterrein) • Bomen binnen het project voorzien van uniek boomnummer (art. 2.9 en 2.13) • Bestaande inrichting werkterrein (actueel), inclusief relevante ondergrondse infrastructuur o.a. kabels en leidingen • Inrichting werkterrein tijdens projectfase (opslag, transport, tijdelijke infrastructuur, werkketen etc.) • Geplande toekomstige inrichting werkterrein volgens projectplan (nieuwbouw, infrastructuur etc.) • Weergave beoogde (project)werkzaamheden (indien van toepassing onderverdeeld in verschillende planfases) • Aanvullende (detail)tekeningen (art.

2.10) voor werkzaamheden binnen de kwetsbare boomzone (art. 2.16) C. Registratiekenmerken bomen: (volgens eisen Handboek Bomen 2018 | H14 | Dataregistratie bomen) • Boomnummer (Boom-ID) herleidbaar op werktekening (art. 2.9) • Boomsoort: wetenschappelijke naam en Nederlandse naam (volgens: Naamlijst Houtige Gewassen) • Specifiek benoemde beleidsstatus (art. 2.12) • Boomtype, actuele boomhoogteklasse, stamdiameterklasse en kroondiameterklasse • Conditie en toekomstverwachting (zie ook art. 2.3) • Bestaande schades en overige ‘noemenswaardigheden’ (waaronder afwijkingen, ziekten en aantastingen) D. Overige kenmerken bomen: (binnen kwetsbare boomzone = kroonprojectie +1,5 m) • Type maaiveld en het actuele en toekomstige gebruik van het maaiveld • Benodigde en beschikbare vrije doorgang en benodigde obstakelvrije zone(s) • Indien relevant voor het werk: - Ondergrondse en bovengrondse obstakels - Bodemsamenstelling (zand, klei, veen etc.) en bodemgeschiktheid (groeiplaats) - Actuele en toekomstige waterhuishouding (hangwater- | grondwater- | contactprofiel en GWST | GHVG in cm -m.v.) E. Maatregelen en randvoorwaarden te handhaven bomen • Vermelding en motivering: ‘te handhaven’, ‘te vellen’, ‘te verplanten’ of ‘nieuwe aanplant’ • Weergave bomenbalans (art. 2.11) • Uitwerking eisen, randvoorwaarden en (beschermings)maatregelen ‘te handhaven bomen’ (art.

2.5 en 2.18) • Start-, stop- en contactmomenten (art. 2.5) F. Bijlage: BEA-rapportage (art. 2.6)

HANDBOEK BOMEN 2018 Toepassing, inclusief verwijzing naar, uitsluitend toegestaan voor genoemde licentiehouder. LICENTIEHOUDER: BOMENWACHT NEDERLAND

41

Indien er binnen de beoogde werkzaamheden sprake is van een (tijdelijke) verlaging of verhoging van de grondwaterstand (art. 2.41 t/m 2.45) dan vallen mogelijk ook bomen buiten het directe werkterrein binnen de invloedsfeer van het werk. Een nadere inventarisatie van de werkelijke invloedsfeer en de daarbinnen ­betrokken bomen is dan noodzakelijk (art. 2.6). Afgestorven (‘dode’) bomen en bomen met ernstige afwijkingen of bomen met een toekomstverwachting van < 15 jaar moeten (vooraf) gemeld worden, Handboek Bomen 2018 | Algemene aanvullende bepalingen | art. 4.1. 2.9a Optioneel, indien specifiek voorgeschreven, moeten bestaande bomen binnen de werktekening landmeetkundig worden ingemeten. 2.10 Indien voor de te handhaven bomen relevant (bijvoorbeeld wanneer kritische werkzaamheden moeten plaatsvinden binnen de kwetsbare boomzone, art. 2.15 en art. 2.16) moeten (ter verduidelijking) aanvullend in het Werkplan technische (detail)werktekeningen worden opgenomen. Deze technische (detail)werktekeningen (alsook dwarsprofielen) moeten (op schaal) zijn voorzien van de juiste positionering van de boom (incl. omvang van de kwetsbare boomzone). Tevens voorzien van maat­ voeringen en een overzicht en toelichting van beoogde werkzaamheden en dienen als ‘engineerings­tekening’ op basis waarvan het feitelijk uitvoeringsplan kan worden berekend en gerealiseerd.

Deze technische (detail)­werktekeningen omvatten aanvullend ten minste één of meerdere ‘dwarsprofielen’ waarin de boom en de opbouw van de groei- en standplaatsen en het raakvlak van de beoogde werkzaamheden in detail zijn ­weer­gegeven. 2.11 Van bestaande bomen moet expliciet zowel op de werktekening als binnen de toelichting worden weer­ gegeven of ze binnen het Werkplan wel of niet gehandhaafd blijven (keuzeopties: ‘handhaven’, ‘vellen’ of ‘verplanten’). Indien binnen het Werkplan sprake is van nieuw aan te planten bomen moeten deze als zodanig als ‘nieuwe aanplant’ op de werktekening worden aangeduid en in de toelichting worden vermeld. Bomenbalans: In het Werkplan moet een ‘bomenbalans’ worden opgenomen waarin wordt aangegeven ­hoeveel bomen er volgens het beoogde werkplan worden aangeplant, gehandhaafd blijven, worden verplant of zullen (moeten) worden geveld. Voor de te handhaven bomen moet tevens worden vermeld bij hoeveel bomen specifieke maatregelen tot behoud nodig zijn. BOMENBALANS • Totaal aan bomen binnen het werkplan • Aantal ‘te handhaven bomen’ (zonder specifieke maatregelen tot behoud) • Aantal ‘te handhaven bomen’ (met specifieke maatregelen tot behoud) • Aantal ‘te vellen bomen’ • Aantal ‘te verplanten bomen’ • Aantal ‘nieuwe aanplant bomen’

2.12 Indien bomen of bomengroepen een specifiek benoemde (beleids)status hebben of krijgen moet dit zowel op de werktekening als binnen de toelichting worden vermeld. Bomen met een specifiek benoemde beleidsstatus (beleidsstatus I of II) hebben een bijzondere meerwaarde. Als uitgangspunt voor bomen met een ­specifieke status geldt (voor zover niet anders is voorgeschreven) ‘Plan wijkt voor boom’.

Beleidsstatus: voor de indeling van de beleidsstatus zie Handboek Bomen 2018 | H16 | Bomen Effect Analyse (BEA) | art. 16.18.

HANDBOEK BOMEN 2018 Toepassing, inclusief verwijzing naar, uitsluitend toegestaan voor genoemde licentiehouder. LICENTIEHOUDER: BOMENWACHT NEDERLAND

NORMINSTITUUT BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 H2 WERKEN ROND BOMEN

2.9 Alle bomen binnen het werkterrein moeten op schaal en juist gepositioneerd en voorzien van een herleidbaar en binnen het werkplan uniek boomnummer op de werktekening (bovenaanzicht) zijn weergegeven (art. 2.13). Bomen die buiten het werkterrein staan maar met de kroonprojectie of wortels binnen het werkterrein reiken, worden beschouwd als bomen die binnen (de invloedsfeer van) het werkterrein staan.

NORMINSTITUUT BOMEN HANDBOEK BOMEN 2018 H2 WERKEN ROND BOMEN

42 2.13 Op de werktekening (bovenaanzicht) moeten alle bomen als volgt worden aangeduid: WERKTEKENING (BOVENAANZICHT) • Op schaal en juist gepositioneerd (art. 2.9) • Markering hart van de stamvoet (middels stip met herleidbaar ‘uniek’ boomnummer-ID, art. 2.9) • Markering actuele kroonomvang c.q. kroonprojectie (middels doorgetrokken lijn) • Vermelding per boom(groep): ‘handhaven’, ‘handhaven met maatregel’, ‘verplanten’, ‘vellen’ of ‘nieuwe aanplant’ (art. 2.11) • Vermelding (indien van toepassing) specifiek benoemde beleidsstatus (art. 2.12)

2.14 Werktekeningen dienen, naast de weergave van de bomen (art. 2.13), ook de juiste positionering en ­omvang weer te geven van relevante boven- en ondergrondse infrastructuur, obstakels en objecten alsmede bouw- en sloopwerken zoals gevels, funderingen, openbare verlichting, kabel- en leidingtracés, huis­ aansluitingen, riolen et cetera. Om de verschillende markeringen zichtbaar te maken en overzichtelijk te houden, moet indien aan de orde de kaartschaal worden aangepast en moeten voor zover nodig verschillende (digitale) kaartlagen worden aangemaakt. Alle werktekeningen moeten op schaal zijn getekend en ten minste (per kaartlaag) zijn voorzien van projectnaam of code, een herleidbaar tekeningnummer, de naam van de tekenaar, geografische noordpijl, dagtekening, de actuele status en een legenda met verwijzing naar bijbehorende toelichting in het Werkplan. 2.15 Werkzaamheden die binnen de kwetsbare boomzone (art. 2.16) worden uitgevoerd moeten op een aparte detailkaart worden weergegeven en indien relevant (ter verduidelijking) worden voorzien van een aan­ vullende dwarsdoorsnede (detailwerktekening art. 2.10). 2.16 Kwetsbare boomzone: rond elke boom bevindt zich een boven- en ondergrondse, doorgaans in het veld niet direct zichtbare, kwetsbare boomzone (de ‘projectie’ van de kroon en het wortelpakket). Op basis van gericht vooronderzoek (art.

2.6) kan een beter inzicht verkregen worden in de feitelijk omvang van de ‘kwetsbare boomzone’. De omvang en situering van deze kwetsbare boomzone is standaard gedefinieerd als (zie figuur 2.16): Kwetsbare boomzone = Kroonprojectie + 1,5 m.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=ef2c861a-e573-4209-ab05-85d557e52b50