Bijlage 12 - Toelichting bijlage 11 - Nader ecologisch onderzoek N264
Tekst van het document
Nader ecologisch onderzoek N264 Onderzoek en toetsing in het kader van de Wet natuurbescherming 5 oktober 2023
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Verantwoording Titel
Nader ecologisch onderzoek N264
Opdrachtgever
Provincie Noord-Brabant
Projectleider
Jaco ter Wal
Auteur
Eline Dierikx
Tweede lezer
Maikel Aragon van den Broeke
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Aantal pagina’s
12 (exclusief bijlagen)
Datum
5 oktober 2023
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW bv Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T +31 57 06 99 91 1 E info.deventer@tauw.com
2/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Inhoud 1
2
3
4
Inleiding ..................................................................................................................................... 4 1.1
Aanleiding en doel onderzoek ............................................................................................ 4
1.2
Leeswijzer .......................................................................................................................... 4
Plangebied en beoogde ontwikkeling ........................................................................................ 4 2.1
Plangebied ......................................................................................................................... 4
2.2
Beoogde ontwikkeling ........................................................................................................ 5
Relevante soorten en mogelijke effecten en verbodsbepalingen .............................................. 5 3.1
Resultaten natuurtoets en actualiserende toetsing ............................................................ 5
3.2
Relevante verbodsbepalingen ............................................................................................ 8
Onderzoeksmethode ................................................................................................................. 8 4.1
5
6
7
8
Vleermuizen ....................................................................................................................... 8
Resultaten ................................................................................................................................. 9 5.1
Resultaten .......................................................................................................................... 9
5.2
Effecten en verbodsbepalingen .......................................................................................... 9
Vervolgstappen........................................................................................................................ 10 6.1
Mitigatie ............................................................................................................................ 10
6.2
Ontheffing ......................................................................................................................... 10
6.3
Overige maatregelen ........................................................................................................ 11
Conclusie ................................................................................................................................. 12 7.1
Aanleiding ........................................................................................................................ 12
7.2
Conclusie ......................................................................................................................... 12
Literatuur ................................................................................................................................. 12
3/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
1 Inleiding 1.1
Aanleiding en doel onderzoek
Provincie Noord-Brabant is van plan de provinciale weg N264 tussen Odiliapeel en Haps uit te breiden. BRO heeft in 2021 de plannen getoetst aan de Wet natuurbescherming (BRO, 2021). Om te voorkomen dat de werkzaamheden in aankomende jaren buiten de houdbaarheid van de natuurtoets (BRO, 2021) vallen, heeft TAUW in 2023 op aanvraag van provincie Noord-Brabant een actualiserende toetsing1 uitgevoerd (TAUW, 2023). De natuurtoets en actualiserende toetsing concluderen dat negatieve effecten op beschermde soorten niet met zekerheid zijn uitgesloten. TAUW heeft daarom soortgericht onderzoek uitgevoerd om de functie van het plangebied voor vleermuizen te bepalen. Deze rapportage doet verslag van het soortgericht onderzoek en geeft antwoord op de vraag of een ontheffing van de Wet natuurbescherming nodig is.
1.2
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 volgt een overzicht van het plangebied en de beoogde ontwikkeling. In de navolgende hoofdstukken staan de details en de resultaten van het ecologisch onderzoek. In hoofdstuk 3 volgt eerst een samenvatting van de conclusies uit de natuurtoets van BRO en de actualiserende toetsing van TAUW. In hoofdstuk 4 is de onderzoeksmethode van het nader onderzoek uitgewerkt, waarna in hoofdstuk 5 de resultaten van het onderzoek zijn behandeld. Aan de hand van de resultaten is een effectbeoordeling uitgevoerd. In hoofdstuk 6 ‘vervolgstappen’ is aangegeven of mitigerende maatregelen van toepassing zijn, of een ontheffing nodig is en onder welke voorwaarden een ontheffing redelijkerwijs verleend kan worden. Tot slot vat hoofdstuk 7 alles in een conclusie samen.
2 Plangebied en beoogde ontwikkeling Dit hoofdstuk biedt een beschrijving van het plangebied en de beoogde ontwikkeling
2.1
Plangebied
Figuur 2.1 toont de ligging van het plangebied. Het betreft het meest westelijk gelegen deelgebied ter hoogte van Odiliapeel welke aan de noordkant parallel loopt met vliegbasis Volkel. Het plangebied is door de provincie Noord-Brabant benoemd als deelgebied 1 en staat als ook als dusdanig benoemd in de natuurtoets van BRO. Het betreft de N264 Nieuwedijk die vanaf de rotonde met de kruising van Oudedijk in het westen tot aan de rotonde met de kruising van de N277 in het oosten loopt. De omgeving wordt voornamelijk gevormd door agrarische percelen en boerenerven. Een actualiserend onderzoek door TAUW voor flora en fauna voor de overige deelgebieden is niet uitgevraagd door provincie Noord-Brabant en is conform het contract (met contractnummer N264.36.04 RE) niet uitgevoerd.
1
TAUW, 2023. Update Flora en Fauna. TAUW-notitie met kenmerk: N011-1287478EHD-V01-pws
4/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Figuur 2.1 Ligging van het gehele plangebied. Het soortgericht onderzoek richt zich op deelgebied 1 (Bron: BRO, 2021)
2.2
Beoogde ontwikkeling
Provincie Noord-Brabant is voornemens om binnen deelgebied 1 een parallelweg naast de hoofdrijbaan van de N264 aan te leggen. De parallelweg zal over de gehele lengte aan de zuidzijde van de huidige weg aangelegd worden. Hierbij worden onder andere bomen gerooid en groenstructuren versterkt door het aanplanten van een nieuwe bomenlaan. Tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6 wordt de bomenrij aan de noordkant verwijderd om een ontsluiting te realiseren naar de Klazinahoeve. Ook zal de oostelijk gelegen rotonde gereconstrueerd worden naar een ei-vorm om de doorstroming te verbeteren. Voor de das worden twee faunapassages onder de vernieuwde weg aangebracht.
3 Relevante soorten en mogelijke effecten en verbodsbepalingen In dit hoofdstuk worden de resultaten van de natuurtoets en voorgaande actualiserende toetsing herhaald en worden de verbodsbepalingen benoemd
3.1
Resultaten natuurtoets en actualiserende toetsing
In de natuurtoets van BRO is op voorhand niet uitgesloten dat beschermde soorten in het plangebied voorkomen en dat negatieve effecten op beschermde soorten tot een overtreding van verbodsbepalingen leidt (BRO, 2021).
5/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
In de natuurtoets van BRO is geconcludeerd dat de werkzaamheden mogelijk negatieve effecten hebben op essentiële vliegroutes van vleermuizen aan de noordzijde van de weg tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6. Tijdens het veldbezoek voor de actualiserende toetsing, uitgevoerd door TAUW op 8 mei 2023 (TAUW, 2023), is gebleken dat de bomen aan de noordzijde van de N264 recentelijk geknot zijn, waardoor deze tijdelijk niet meer dienen als geleidend element voor vleermuizen. Deze bomenrij lijkt periodiek één keer in de 5 à 6 jaar geknot te worden (Cyclomedia, 2023). In de permanente situatie zal deze noordelijke bomenrij verwijderd zijn om plaats te maken voor een ontsluitingsweg. Naar verwachting zullen vleermuizen, die deze geknotte bomenrij in het verleden als vliegroute gebruikten, in de huidige situatie gebruik maken van de (nog wel intacte) bomenrij ten zuiden van de N264. Om conclusies te trekken of er op deze plek sprake is van een essentiële vliegroute voor vleermuizen, en om uitspraken te kunnen doen over eventuele effecten op vleermuizen, dient de zuidelijke bomenrij tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6 nader onderzocht te worden (zie figuur 3.1). Tevens is in de natuurtoets door BRO geconcludeerd dat er sprake is van een mogelijke ‘hopover’ ter hoogte van de Rode Eiklaan (hectometerpaal 34.0). De vliegroute zou daar dan de N264 kruisen.
Door het verwijderen van bomen tijdens de aanlegfase wordt de functie van deze mogelijke hop-over aangetast. Om te bepalen of er maatregelen voor het behoud van de ‘hopover’ nodig zijn tijdens de aanleg- en gebruiksfase, dient er een nader onderzoek naar een essentiële vliegroute van vleermuizen uitgevoerd te worden op deze locatie (zie figuur 3.1). Door het ontbreken aan geschikte holtes en/of loshangende schors van de te kappen bomen bieden deze bomen geen geschikte verblijfplaatsen voor boombewonende vleermuizen. Negatieve effecten op verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen zijn hierdoor uitgesloten.
6/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Figuur 3.1 Ligging van de onderzoeklocaties voor vliegroutes van vleermuizen (bron: TAUW, 2023)
De bomenrij ten noorden van de N264 tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6 is in de natuurtoets van BRO aangeduid als mogelijk essentieel onderdeel van het leefgebied van bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter. De conclusie luidde dat de aanwezige groenstructuur op deze locatie geschikte rust- en voortplantingsplaatsen voor deze marterachtigen bood. Tijdens het veldbezoek voor de actualiserende toetsing, uitgevoerd door TAUW op 8 mei 2023 (TAUW, 2023), zijn geen holen aangetroffen en waren de bomen geknot, waardoor er minder dekking aanwezig is voor deze soorten. Door TAUW is geconcludeerd dat, indien deze bomen tot het afronden van de werkzaamheden en/of tot de kap van de bomen geknot blijven, het verbindende en dekkende element tussen foerageergebieden afwezig is voor bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter. Aanwezigheid van verblijfplaatsen en een essentieel onderdeel van het leefgebied van bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter is hierdoor uitgesloten. Indien de preventieve maatregel (jaarlijks knotten van de betreffende wilgen) opgevolgd wordt is een nader onderzoek naar en het aanvragen van een ontheffing Wnb voor bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter niet nodig. Voor de overige soort(groep)en zijn negatieve effecten door de werkzaamheden op voorhand uitgesloten.
7/12
Kenmerk
3.2
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Relevante verbodsbepalingen
Door de werkzaamheden verdwijnen mogelijke essentiële vliegroutes van vleermuizen. Vleermuizen zijn beschermd onder artikel 3.5 van de Wet natuurbescherming. Hiervoor gelden de volgende verbodsbepalingen: •
Artikel 3.5, lid 1: Het is verboden soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied te doden of te vangen Artikel 3.5, lid 2: Het is verboden dieren te storen/verstoren
• •
Artikel 3.5, lid 4: Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen
4 Onderzoeksmethode In dit hoofdstuk is de methode van het uitgevoerde onderzoek beschreven.
4.1
Vleermuizen
Vleermuizen Het vleermuizenonderzoek is uitgevoerd conform het Vleermuizenprotocol 2021 van het Netwerk Groene Bureaus (NGB, 2021). Dit is gedaan met behulp van een batdetector (type: Petterson D240X). Een batdetector is een apparaat dat ultrasone geluiden, die een vleermuis maakt, omzet in voor de mens hoorbare tikkende geluiden. Aan de hand van het ritme en de frequentie kan worden bepaald om welke vleermuissoort het gaat. Voor het determineren van soorten wordt daarnaast gebruik gemaakt van opnameapparatuur en speciale software voor het analyseren van vleermuisgeluiden. Om vliegroutes in kaart te brengen hebben drie ervaren ecologen door het plangebied gelopen en gepost. Bij het rondlopen is gekeken naar vleermuisactiviteit en vleermuisgedrag. In totaal zijn twee veldbezoeken uitgevoerd in de periode juni tot 15 september 2023. Meerdere bezoeken zijn nodig omdat vleermuizen gebruik maken van een netwerk van verblijfplaatsen met bijbehorende foerageergebieden en routes tussen deze plekken. Door de bezoeken te spreiden wordt een beter beeld verkregen van de aanwezigheid van vleermuizen in het plangebied en hiermee van de betekenis van het plangebied voor vleermuizen. In tabel 4.1 zijn de data en weersomstandigheden van de veldbezoeken weergegeven. Het veldwerk is sterk weersafhankelijk en is alleen bij gunstige weersomstandigheden uitgevoerd.
Dit houdt voor vleermuizen in dat er geen of weinig neerslag is, niet te koud is en niet te veel wind waait. Tabel 4.1 Data, focus/doel en weersomstandigheden per veldbezoek Datum
Tijden
Focus/doel
Weersomstandigheden
6 juni 2023
22:50 – 00:25 uur
Vliegroute en hop-over
15 ⁰C, droog, half bewolkt,
10 augustus 2023
21:10 – 23:40 uur
Vliegroute en hop-over
windkracht 3 Bft. 17 ⁰C, droog, onbewolkt, windkracht 1 Bft.
8/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
5 Resultaten In dit hoofdstuk zijn de resultaten van het uitgevoerde nader soortgericht onderzoek uitgewerkt. Eveneens wordt een effectbepaling gedaan en wordt behandeld welke verbodsbepalingen (mogelijk) worden overtreden.
5.1
Resultaten
Tijdens het eerste veldbezoek zijn minstens 10 laatvliegers waargenomen die over de bomenrij vanaf het zuidwesten richting het noordoosten vlogen. Tevens zijn 2 gewone dwergvleermuizen waargenomen die dezelfde route volgden als de laatvliegers. Op de locatie van de ‘hop-over’ is geen activiteit waargenomen van vleermuizen die deze locatie als hop-over gebruikten. Bij het tweede veldbezoek zijn vele gewone dwergvleermuizen en 2 laatvliegers waargenomen die via de bomenrij vanuit het zuidwesten richting het noordoosten vlogen. De waargenomen gewone dwergvleermuizen gebruikten de bomenrij de gehele avond ook voor het foerageren. Eenmalig is een gewone grootoorvleermuis waargenomen die eveneens de bomenrij volgde. Deze avond is ook een rosse vleermuis waargenomen die geen gebruik maakte van de bomenrij als vliegroute, maar boven een nabijgelegen veld vloog. Op de ‘hop-over’ locatie is wederom geen activiteit waargenomen die duidde op het gebruik van de locatie als ‘hop-over’ voor vleermuizen.
5.2
Effecten en verbodsbepalingen
Het onderzoek heeft aangetoond dat er op de onderzochte locatie een vliegroute aanwezig is van gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger. In de omgeving van de onderzochte bomenrij zijn er weinig alternatieve vliegroutes die een directe verbinding van oost naar west bieden voor vleermuizen. Hierdoor is er sprake van een essentiële vliegroute voor vleermuizen. Bij de geplande werkzaamheden worden de bomen aan de zuidzijde over de gehele lengte van de huidige weg verwijderd. Eveneens wordt de bomenrij aan de noordzijde van de weg verwijderd tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6. Hierdoor wordt een essentiële vliegroute van gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger verwijderd. Een verbinding tussen verblijfplaats(en) van vleermuizen en foerageergebied(en) wordt hierdoor aangetast. Een ontheffing Wnb voor het aantasten van een essentiële vliegroute is hierdoor noodzakelijk. De resultaten tonen ook aan dat er geen sprake is van een zogenaamde ‘hop-over’ in het plangebied. Hiervoor zijn geen aanvullende maatregelen en/of het aanvragen van een ontheffing nodig.
9/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
6 Vervolgstappen In dit hoofdstuk is aangegeven of mitigerende maatregelen van toepassing zijn, of een ontheffing nodig is en onder welke voorwaarden een eventuele ontheffing redelijkerwijs verleend kan worden. Negatieve effecten op een essentiële vliegroute voor gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger kunnen niet met zekerheid worden uitgesloten. Negatieve effecten leiden tot het overtreden van Wnb artikel 3.5, lid 2 en 4. Er zijn mitigerende maatregelen nodig en er moet een ontheffing worden aangevraagd Een ontheffing kan alleen worden verkregen als: • Het belang van het voornemen een overtreding rechtvaardigt • •
De staat van instandhouding niet verslechterd Uit een alternatievenafweging blijkt dat er ten aanzien van bijvoorbeeld de locatie, planning, inrichting en ontwerp en werkwijze geen reële opties zijn die gunstiger uitpakken voor benadeelde soorten
Alle vleermuizen zijn beschermd via Wnb artikel 3.5. Een ontheffing kan redelijkerwijs worden verkregen als kan worden onderbouwd dat het voornemen minstens één van de volgende belangen dient: • Volksgezondheid of de openbare veiligheid •
Andere dwingende redenen van groot openbaar belang
Indien aan één van deze wettelijke belangen voldaan kan worden is een ontheffing redelijkerwijs verleenbaar.
6.1
Mitigatie
Werkzaamheden waarbij een essentiële vliegroute aangetast of verwijderd wordt, vinden bij voorkeur plaats in de periode dat de relevante vleermuizen niet actief zijn. Dit betekent dat de werkzaamheden aan de vliegroute tijdens winterrust (november tot en met maart) moeten plaatsvinden. Daarnaast dient een alternatieve vliegroute te worden gecreëerd nabij of parallel aan de originele vliegroute die functioneel is na de periode van winterrust.
6.2
Ontheffing
Voor gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger dient een ontheffing van de Wet natuurbescherming aangevraagd te worden. Om een ontheffing aan te vragen moet een activiteitenplan opgesteld worden. In het activiteitenplan moet ingegaan worden op de volgende onderdelen: • • •
De beoogde ontwikkeling en de planning hiervan De aanwezige soorten, de beschermde ecologische functies en hoe die zijn onderzocht De te overtreden verbodsbepalingen
10/12
Kenmerk
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
•
De mitigerende en compenserende maatregelen
• • •
Het wettelijk belang van de ontwikkeling De staat van instandhouding van de soort Een alternatievenafweging
Als het bevoegd gezag, in dit geval Provincie Noord-Brabant, akkoord gaat met de alternatievenafweging, het wettelijk belang en de maatregelen die getroffen worden om negatieve effecten te verzachten of te voorkomen, verleent deze een ontheffing. In dat geval zijn er in de verleende ontheffing voorwaarden beschreven. Meestal is één van die voorwaarden het opstellen van een werkprotocol waarin de mitigerende en compenserende maatregelen uitgewerkt worden en wordt het uitvoeren van ecologische begeleiding vereist. Bij formele ontheffingsaanvragen dient rekening gehouden te worden met een proceduretijd. De wettelijk vastgestelde proceduretermijn voor de behandeling van een ontheffingsaanvraag bedraagt dertien weken. Het bevoegd gezag kan deze termijn eenmalig met zeven weken verlengen tot een maximale proceduretermijn van twintig weken.
6.3
Overige maatregelen
De bomenrij ten noorden van de N264 tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6 dient geknot te blijven tot de werkzaamheden zijn afgerond en/of tot de kap van de bomen om negatieve effecten op kleine marterachtigen en steenmarter te voorkomen. Voor das moeten geschikte faunapassages geplaatst worden en er dient een goede geleiding voor leefgebied aan de noord- en zuidzijde van de N264 gerealiseerd te worden. De naastgelegen bomenrijen dienen niet direct belicht te worden tussen zonsondergang en zonsopgang om negatieve effecten op vliegroutes en foerageergebieden van vleermuizen te voorkomen. Alle nesten van broedende vogels zijn beschermd op het moment dat ze in gebruik zijn. Doordat vogels gedurende het gehele jaar kunnen gaan broeden, is het belangrijk om hier voorafgaand aan de werkzaamheden rekening mee te houden. Het is noodzakelijk om voorafgaand aan de werkzaamheden contact op te nemen met een ecoloog om te bepalen of een controle op nesten van broedvogels nodig is. De kans op een broedgeval is het grootst in de periode maart tot en met augustus. Indien een broedende vogel aanwezig is, kan het nodig zijn om de werkzaamheden uit te stellen totdat de jongen zijn uitgevlogen en niet meer afhankelijk zijn van het nest. Mogelijk kan een deel van de werkzaamheden wel uitgevoerd worden door het aanhouden van een door een ecoloog vastgestelde verstoringsvrije zone.
Indien mogelijk is het advies om de werkzaamheden buiten het broedseizoen plaats te laten vinden. In het kader van de zorgplicht dienen er enkele aanvullende maatregelen genomen te worden, om schade aan niet beschermde soorten te voorkomen. Deze maatregelen bestaan uit: • De werkzaamheden vanuit één richting uitvoeren. Hierdoor kan de aanwezige fauna het gebied tijdig ontvluchten
11/12
Kenmerk
•
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Het dempen van watergangen met de nodige voorzichtigheid (langzaam dempen) en buiten kwetsbare periodes (strenge vorst of zeer warme periodes) van vissen en amfibieën uitvoeren
7 Conclusie In dit hoofdstuk zijn de conclusies en gevolgen voor de beoogde ontwikkeling samengevat.
7.1
Aanleiding
Provincie Noord-Brabant is van plan de provinciale weg N264 tussen Odiliapeel en Haps uit te breiden. BRO heeft in 2021 de plannen getoetst aan de Wet natuurbescherming (BRO, 2021). Om te voorkomen dat de werkzaamheden in aankomende jaren buiten de houdbaarheid van de natuurtoets (BRO, 2021) vallen, heeft TAUW in 2023 een actualiserende toetsing uitgevoerd (TAUW, 2023). Opvolgend van de actualiserende toetsing heeft TAUW een nader onderzoek uitgevoerd naar vliegroutes en hop-overs van vleermuizen.
7.2
Conclusie
Het nader onderzoek heeft aangetoond dat er op de onderzochte locatie voor de vliegroute een essentiële vliegroute aanwezig is van gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger. Bij de werkzaamheden worden de bomen aan de zuidzijde over de gehele lengte van de huidige weg verwijderd. Eveneens wordt de bomenrij aan de noordzijde van de weg verwijderd tussen hectometerpaal 34.3 en 34.6. Hierdoor wordt een essentiële vliegroute van gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger verwijderd. Een verbinding tussen verblijfplaats(en) van vleermuizen en foerageergebied(en) wordt hierdoor aangetast. Een ontheffing Wnb voor het aantasten van een essentiële vliegroute is hierdoor noodzakelijk. De resultaten tonen aan dat er geen sprake is van een zogenaamde ‘hop-over’ in het plangebied. Hiervoor zijn geen aanvullende maatregelen en/of het aanvragen van een ontheffing nodig. De resultaten van het soortgericht onderzoek in het plangebied zijn samengevat in tabel 7.1. Tabel 7.1 Samenvatting resultaten soortgericht onderzoek Soortfunctiecombinatie
Aanwezig in het plangebied?
Ontheffing nodig?
Vliegroute vleermuizen
Ja
Ja
Hop-over vleermuizen
Nee
Nee
8 Literatuur BRO, 2021. Quickscan flora en fauna N264.36 te Odiliapeel – Haps met rapportnummer: P02367, 19 maart 2021. TAUW, 2023. Update Flora en Fauna. TAUW-notitie met kenmerk: N011-1287478EHD-V01-pws
12/12
Kenmerk
Bijlage 1
R011-1287478EHD-V01-mdg-NL
Quickscan BRO flora en fauna 264.36 te Odiliapeel – Haps
Quickscan flora en fauna N264.36 te Odiliapeel - Haps
Inhoudsopgave
Quickscan flora en fauna N264.36 te Odiliapeel - Haps
Rapportnummer:
P02367
Datum:
19-3-2021
Projectteam BRO:
JV, RT, MvdS, NL, RdM
Bron foto kaft:
NL
BRO Hoofdvestiging Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl
Inhoudsopgave
pagina
1. INLEIDING Werkwijze quickscan flora en fauna
4 4
2. PLANOPGAVE Huidige situatie Toekomstige situatie
5 5 5
3. TOETSING GEBIEDSBESCHERMING Wettelijke gebiedsbescherming Gebiedsbescherming vanuit provinciaal beleid Toetsing beschermde houtopstanden
8 8 8 12
4. TOETSING SOORTENBESCHERMING Vogels Vleermuizen Grondgebonden zoogdieren Reptielen Amfibieën Vissen Ongewervelde diersoorten Vaatplanten
14 16 16 18 23 23 23 24 24
5. CONCLUSIE
25
6. VERVOLGTRAJECT Vleermuizen Kleine marters en steenmarter Houtopstanden Stikstof
26 26 26 26 Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
7. SAMENVATTING Geraadpleegde bronnen
Hoofdstuk 0
28 29
3
1.
INLEIDING Voor alle ruimtelijke ontwikkelingen geldt dat deze in overeenstemming met de nationale natuurwetgeving en het provinciale natuurbeleid moeten worden uitgevoerd. In het kader van een ruimtelijke onderbouwing ten behoeve van de herinrichting van een deel van de N264, het traject N264.36 tussen Odiliapeel en Haps, voor de realisatie van een parallelweg, is door middel van een verkennend flora- en faunaonderzoek (quickscan) een beoordeling gemaakt van de mogelijke effecten die het plan kan hebben op beschermde natuurwaarden. Hierdoor wordt duidelijk of het plan in overeenstemming is met de natuurwetgeving. De bescherming van de natuur is per 1 januari 2017 in Nederland vastgelegd in de Wet natuurbescherming (Wnb). Deze wet vormt voor wat betreft soortenbescherming en gebiedsbescherming een uitwerking van de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Omtrent houtopstanden is de voormalige nationale Boswet eveneens in de Wet natuurbescherming opgenomen. Daarnaast vindt beleidsmatige gebiedsbescherming plaats door middel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de voormalige Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
Werkwijze quickscan flora en fauna In de quickscan zijn de gevolgen van de ruimtelijke ingreep afgezet tegen potentieel aanwezige natuurwaarden die vanuit de Wet natuurbescherming en provinciaal beleid zijn beschermd. Deze werkwijze vloeit voort uit de brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’ van het Ministerie van Economische Zaken van december 2016. Om een beeld te krijgen van de natuurwaarden is op 25 februari 2020 tussen 13.00 – 16.00 uur door twee ecologen van BRO1 een verkennend veldbezoek gebracht aan het plangebied en de directe omgeving hiervan. Het was circa 6°C, zonnig, met een oostenwind van 3 Bft. Tijdens het veldbezoek is gelet op de potentiele aanwezigheid van beschermde soorten op basis van het aanwezige habitat en nest-/verblijfsmogelijkheden. Daarnaast is aan de hand van verspreidingsatlassen, soortgerichte literatuur, NDFF-gegevens en op basis van ‘expert judgement’ nagegaan welke beschermde planten- en diersoorten er voor kunnen komen binnen en nabij het plangebied en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Noord-Brabant geraadpleegd. Aan de hand van het verkennende onderzoek is vervolgens beoordeeld welke beschermde soorten daadwerkelijk voor (kunnen) komen binnen het plangebied en is er vervolgens een inschatting gemaakt van de effecten van de ruimtelijke ontwikkeling op beschermde natuurwaarden.
1
BRO is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus en heeft als doel kwaliteitsbevordering en belangenbehartiging. Onze werkzaamheden voeren wij dan ook uit volgens de door het NGB vastgestelde gedragscode (versie juni 2008, aangevuld in februari 2010). De medewerkers binnen de discipline ecologie voldoen aan de door het Ministerie van EZ genoemde voorwaarden voor ter zake deskundigen op het gebied van ecologisch onderzoek.
Hoofdstuk 1
4
2.
PLANOPGAVE
Het plangebied is het traject van de N264.36 gelegen tussen Odiliapeel en Haps. Dit traject loopt evenredig met Vliegbasis Volkel in het westen, waarna het de Molenheide en daarna Sint Hubert doorkruist, waarna het eindigt ter hoogte van Haps. In figuur 1 is de topografische ligging van het plangebied weergegeven.
Huidige situatie Het plangebied bestaat momenteel uit het traject van de N264.36, gelegen tussen Odiliapeel en Haps. Deelgebied 1 is het westelijk traject, wat parallel loopt met Vliegbasis Volkel. Dit deelgebied wordt met name omring door agrarische percelen en boerenerven. Deelgebied 2 is het traject van het kruispunt met de N277 tot het kruispunt met de N602. Het westelijk gedeelte van dit traject loopt door een agrarische omgeving, het oostelijke gedeelte van dit traject loopt door de Molenheide. Deelgebied 3a is het traject van kruispunt met de N602 tot aan de bebouwde kom van Sint Hubert. Dit traject wordt met name omringd door agrarische percelen. Deelgebied 3b loopt van de bebouwde kom van Sint Hubert tot de oversteek met de Sint Anthonisloop. In figuur 2 is een luchtfoto van het plangebied en de directe omgeving weergegeven. In figuur 3 is zijn de ligging van de deelgebieden weergegeven. De figuren 4 t/m 9 geven een impressie van het plangebied.
Toekomstige situatie Provincie Noord-Brabant is voornemens binnen deelgebied 1 een parallelweg naast de hoofdrijbaan van de N264 aan te leggen, en over het gehele traject een betere en veiligere inrichting van de weg te realiseren. Hierbij worden onder andere bomen gerooid en groenstructuren versterkt door het aanplanten van een nieuwe bomenlaan. Welke werkzaamheden bij deelgebied 3b worden uitgevoerd is nog onbekend. Dit deel van het traject wordt daarom ook nog niet beoordeeld.
Figuur 1: Topografische kaart ligging plangebied. (1:30.000)
Hoofdstuk 2
Figuur 2: Luchtfoto plangebied en directe omgeving. (1:30.000)
5
Figuur 3: Situering van de deelgebieden.
Figuur 4: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 1, parallel lopend met Vliegbasis Volkel.
Hoofdstuk 2
6
Figuur 5: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 1, gezien gezien vanaf het kruipunt met de N277.
Figuur 6: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 2, vanaf het kruipunt met de N277.
Figuur 7: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 3, ter hoogte van de brug over de Lage Raam.
Figuur 8: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 3, gezien vanaf het kruipunt met de Voortsestraat.
Figuur 9: Wegprofiel van de N264 binnen deelgebied 2, ter hoogte van de Molenheide.
Hoofdstuk 2
7
3.
TOETSING GEBIEDSBESCHERMING Wettelijke gebiedsbescherming De Wet natuurbescherming, heeft voor wat betreft gebiedsbescherming, betrekking op de Europees beschermde Natura 2000-gebieden. De Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijngebieden worden in Nederland gecombineerd als Natura 2000-gebieden aangewezen. Als er naar aanleiding van projecten, plannen en activiteiten mogelijkerwijs significante effecten optreden, dienen deze vooraf in kaart gebracht en beoordeeld te worden. Projecten, plannen en activiteiten die mogelijk een negatief effect hebben op de beschermde natuur in een Natura 2000-gebied zijn vergunningsplichtig. Het plangebied is niet gelegen binnen de grenzen van een gebied dat aangewezen is als Natura 2000gebied. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, “Oeffelter Meent”, bevindt zich op circa 7 kilometer afstand ten oosten van het projectgebied. Indien er sprake zou zijn van een effect, betreft dit een extern effect als gevolg van storingsfactoren als toename van geluid, licht of depositie van stikstof. Mede gezien de afstand tot het plangebied zijn externe effecten als gevolg van aspecten als licht, geluid en trillingen uitgesloten.
Daar de voorgenomen ontwikkeling de herinrichting van het traject, met de aanleg van meerdere trajecten parallelweg betreft, en hierbij veel werkzaamheden met zware machines uitgevoerd zullen worden, is een toename aan stikstofuitstoot te verwachten. Hierdoor is een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebied “Oeffelter Meent” niet op voorhand uitgesloten. Om de toename in stikstofdepositie te bepalen is een AERIUS-berekening uitgevoerd. Deze is te vinden in de bijlage van de Planstudie N264.36.
Gebiedsbescherming vanuit provinciaal beleid Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen Gedeputeerde Staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, genaamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)) is een samenhangend netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuurgebieden. De planologische begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk loopt via het traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen. Binnen de provincie Noord-Brabant bestaat het NNN uit het Natuurnetwerk Brabant (NNB) en Ecologische Verbindingszones (EVZ). Daarnaast wordt ook de groenblauwe mantel beleidsmatig beschermd. Het netwerk wordt gevormd door kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en ecologische verbindingszones met als doel natuurgebieden beter met elkaar en met het omringende agrarisch gebied te verbinden. Activiteiten in deze gebieden zijn alleen toegestaan als ze geen negatieve effecten hebben op de wezenlijke kenmerken of waarden of als deze kunnen worden tegengegaan met mitigerende maatregelen.
Hoofdstuk 3
8
Op enkele locaties is het traject direct tegen het Natuurnetwerk Brabant (NNB) gelegen. Ter hoogte van vliegbasis Volkel en de Molenheide is dit het geval, ook kruisen enkele EVZ’s de weg (zie figuur 10 t/m 14). In het huidige VKA (situatietekeningen d.d. 23-02-2021) vinden er geen werkzaamheden binnen het NNB plaats. Bij de inrichting is rekening gehouden met het in stand houden van de verbinding tussen de naastgelegen gebieden, door het behouden en verbeteren van hop-overs, en waar nodig de aanleg van faunapassages. Directe effecten op het NNB zijn daarmee op voorhand uitgesloten. Mochten wijzigingen plaatsvinden waarbij wel binnen het NNB gewerkt wordt dan dient hiervoor een nadere beoordeling plaats te vinden. Voor het NNB geldt ook dat de externe werking beoordeeld moet worden. In de toekomstige situatie zal de hoeveelheid verkeer op de weg vergelijkbaar blijven met de huidige situatie. Het is niet bekend of de hoeveelheid verlichting ter hoogte van het NNB zal toenemen. Een toename aan verlichting nabij het NNB dient natuurvriendelijk te worden uitgevoerd, of een nadere beoordeling dient de effecten hiervan nader te beoordelen. Andere externe effecten zoals geluid, betreding en stikstofdepositie zulen in de toekomstige situatie vergelijkbaar zijn. De werkzaamheden zelf zullen in beperkte mate verstorend werken.
De werkzaamheden zijn echter tijdelijk van aard, waardoor de huidige kenmerken en waarden van de naastgelegen NNB ter plaatse redelijkerwijs niet aangetast worden. Verder doorkruist het traject van de N264 een aantal ecologische verbindingszones (EVZ). Bij deze doorkruisingen zijn reeds faunapassages aangelegd, welke behouden blijven of bij de inrichting worden versterkt. Omdat de ecologische kenmerken en waarden behouden blijven en waar mogelijk verbeterd worden binnen de voorgenomen plannen, wordt een vervolgonderzoek in het kader van het NNB niet noodzakelijk geacht. Enkel bij een toename van natuuronvriendelijke verlichting is nader onderzoek noodzakelijk.
Figuur 10: Ligging NNN (groen) ten opzichte van perceel plangebied (rood omlijnd)
Hoofdstuk 3
9
Figuur 11: NNB ter hoogte van vliegveld Volkel (donkergroen)
Figuur 12: NNB tussen Middenpeelweg en Mill (donkergroen)
Figuur 13: NNB ter hoogte van Molenheide (donkergroen)
Figuur 14: NNB ter hoogte van Lage Raam en Sint Anthonisloop (donkergroen)
Hoofdstuk 3
10
Hoofdstuk 3
11
Toetsing beschermde houtopstanden De bescherming van houtopstanden, conform de Wet natuurbescherming, heeft betrekking op alle zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van minimaal 10 are (1.000 m2) of een rijbeplanting die meer dan 20 bomen omvat, gelegen buiten de bebouwde kom. Wanneer een houtopstand geheel of gedeeltelijk wordt geveld, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet atuurbescherming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2 Wnb). Indien er geen bezwaar is om de houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.3 van de Wet natuurbescherming om binnen 3 jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te planten.
De (provinciale) eisen van de herplantplicht is vastgelegd in de Interim omgevingsverordening, zie onderstaande artikel: Artikel 2.63 Eisen herplanting Een bosbouwkundig verantwoorde herbeplanting als bedoeld in artikel 4.3, eerste lid, Wet natuurbescherming voldoet in elk geval aan de volgende eisen: a) de oppervlakte van de herbeplanting is tenminste even groot als de oppervlakte van de gevelde houtopstand; b) de nieuwe houtopstand kan, gelet op de bodemkwaliteit en de waterhuishouding ter plaatse, uitgroeien tot een volwaardige en duurzame houtopstand; c) de nieuwe houtopstand kan binnen een periode van 5 à 10 jaar een gesloten kronendak vormen; d) het gebruik van sierheesters, tuinsoorten en soorten die naar het oordeel van Gedeputeerde Staten een gevaar vormen voor de natuurlijke biodiversiteit ter plaatse, is niet toegestaan; e) herplant binnen Natura 2000 gebieden vindt plaats op een wijze en met soorten die de natuurlijke kenmerken en de instandhoudingsdoelstellingen van het gebied, bedoeld in artikel 2.1, vierde lid, Wet natuurbescherming niet aantasten; f) de herbeplante houtopstand kan op termijn tenminste vergelijkbare ecologische en landschappelijke waarden vertegenwoordigen. Er geldt een algehele vrijstelling van de herplantplicht voor houtopstanden die gekapt worden in het kader van natuurbeheer en natuurbehoud.
Binnen de voorgenomen plannen zijn meerdere rijbeplantingen van meer dan 20 bomen aanwezig welke gedeeltelijk of volledig gekapt zullen worden, waarbij het in totaal om circa 300 bomen gaat. Voor het kappen van alle andere houtopstanden dient een melding gedaan te worden bij het bevoegd gezag, waarbij herplanting op dezelfde grond noodzakelijk is. Hierbij geldt een vrijstelling voor wegbeplantingen bestaande uit populieren of wilgen, zoals benoemd in artikel 4.1f van de Wet natuurbescherming. Bij herplanting op andere grond dient eerst een ontheffing aangevraagd te worden. Tevens zal er in kaart moeten worden gebracht voor hoeveel bomen het onderdeel houtopstanden geldt, en hoe aan de herplantplicht zal worden voldaan. Herplanten dient doorgaans binnen 3 jaar na de kap plaats te vinden. Minstens 4 weken voor de kap dient de melding te worden ingediend. Bij een ontheffingsaanvraag duurt het beslistermijn tot 20 weken.
Hoofdstuk 3
12
VTA Uit het uitgevoerde VTA blijkt dat er 37 bomen een slechte status hebben, het advies is on deze bomen te kappen, daarnaast moeten er 424 bomen vanuit het VKA worden gekapt, een deel van deze bomen heeft overlap met de te kappen bomen uit het VTA. In totaal zijn er 7 bomen vanuit de VTA slecht die niet gekapt hoeven te worden vanuit het VKA. Zie hieronder voor welke bomen:
Deelgebied 1 Deelgebied 2 Deelgebied 3a Deelgebied 3b Totaal
Totaal aantal bomen 362 666 44 218 1290
Te behouden bomen 152 517 44 140 853
Te vellen bomen uit VTA 32 5 0 0 37
Te vellen bomen uit VKA 199 148 0 77 424
Deelgebied 1: Uit het VTA is gebleken dat de status van de bomen langs dit traject hoofdzakelijk goed tot redelijk is, aan de noordzijde staan enkele berken die een matige tot slechte status hebben. Advies is 4 bomen te kappen op basis van het VTA. Deelgebied 2: De wilgen langs het gedeelte Defentiekanaal hebben een redelijke status, met enkele risicobomen (VTA). In de eikenlaan en de bosbermen staan een aantal enkele exemplaren met een tijdelijk verhoogd risico. Advies is 3 eikenbomen te kappen op basis van het VTA en hiervoor nieuwe aan te planten. Deelgebied 3a: Uit het VTA blijkt dat de platanen die de weg begeleiden in goede conditie zijn. Deelgebied 3b: Het merendeel van de bomen langs dit traject hebben een redelijke status (VTA). Aan de noordzijde staan een paar bomen die matig tot slechte status hebben.
Hoofdstuk 3
13
4.
TOETSING SOORTENBESCHERMING
De Wet natuurbescherming heeft, voor wat betreft soortenbescherming, betrekking op alle in Nederland in het wild voorkomende zoogdieren, (trek)vogels, reptielen en amfibieën, een aantal vissen, libellen en vlinders, enkele bijzondere en min of meer zeldzame ongewervelde dierensoorten en een aantal vaatplanten. De beschermde soorten zijn ingedeeld in drie categorieën: Vogels (artikel 3.1 Wet natuurbescherming) Europees beschermde soorten (artikel 3.5 Wnb) Nationaal beschermde soorten (artikel 3.10 Wnb) Beschermde soorten vanuit nationaal oogpunt betreffen soorten uit ‘bijlage A en B’ van de Wet natuurbescherming. Beschermde soorten vanuit Europees oogpunt betreffen soorten uit Bijlage IV van de Habitatrichtlijn, de soorten uit Bijlage 1 en 2 Verdrag van Bern, en Bijlage 1 verdrag van Bonn, en alle in Europa inheemse vogels (Vogelrichtlijn). De drie beschermingsregimes kennen elk hun eigen verbodsbepalingen. De verbodsbepalingen voor vogels en overige Europese soorten (categorie 1 en 2) zijn letterlijk overgenomen uit respectievelijk de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Voor de andere, ‘nationaal’ beschermde soorten (categorie 3) gelden verbodsbepalingen die geïnspireerd zijn op de Habitatrichtlijn, maar in sommige opzichten minder streng zijn. In tabel 1 zijn de verbodsbepalingen per regime weergegeven.
De Wet natuurbescherming regelt dat de provincie bevoegd gezag is en de lijst met te beschermen soorten kan afstemmen op de situatie in de provincie. De soortbescherming kan hierdoor per provincie verschillen. In het algemeen gelden voor alle drie de categorieën de zogenoemde verbodsregels. Een ontheffing hierop wordt voor de Nationaal beschermde soorten (art. 3.10 Wnb) met een lichte toets verleend. Voor de vogels en Europees beschermde soorten geldt een zware toetsing. Het verschil binnen provincies zit vooral in het aantal nationaal beschermde soorten met een vrijstelling bij onder meer ruimtelijke ontwikkelingen. Zo zijn, in tegenstelling tot een aantal andere provincies, de kleine marterachtigen (wezel, hermelijn en bunzing) binnen de provincie Noord-Brabant niet vrijgesteld.
Hoofdstuk 4
14
Tabel 1: Verbodsbepalingen per categorie beschermde soorten Vogels (artikel 3.1 Wnb)
Europees beschermde soorten (artikel 3.5 Wnb)
Nationaal beschermde soorten (artikel 3.10 Wnb)
Art 3.1 lid 1 Het is verboden in het wild levende vo-gels opzettelijk te doden of te vangen Art 3.1 lid 2 Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen Art 3.1 lid 3 Het is verboden eieren te rapen en deze onder zich te hebben
Art 3.5 lid 1 Het is verboden soorten in hun natuur-lijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen Art 3.5 lid 4 Het is verboden de voortplantingsplaat-sen of rustplaatsen van dieren te be-schadigen of te vernielen
Art 3.10 lid 1a Het is verboden soorten opzettelijk te doden of te vangen
Art 3.1 lid 4 en lid 5 Het is verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort -
Art. 3.5 lid 3 Het is verboden eieren van dieren in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen Art 3.5 lid 2 Het is verboden dieren opzettelijk te verstoren
Art 3.5 lid 5 Het is verboden plantensoorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen
Art 3.10 lid 1b Het is verboden de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren opzettelijk te beschadigen of te vernielen -
-
Art 3.10 lid 1c Het is verboden plantensoorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen
Voor alle soorten, dus ook voor de soorten die niet onder de aangewezen bescherming vallen, of die zijn vrijgesteld van de ontheffingsplicht, geldt de zogenaamde ‘algemene zorgplicht’ (art. 1.11 Wnb). Deze zorgplicht houdt in dat de initiatiefnemer passende maatregelen neemt om schade aan aanwezige soorten te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het niet verontrusten of verstoren in de kwetsbare perioden zoals de winterslaap, de voortplantingstijd en de periode van afhankelijkheid van de jongen. De zorgplicht geldt altijd en voor alle planten en dieren, of ze beschermd zijn of niet, en in het geval dat ze beschermd zijn ook als er een ontheffing of vrijstelling is verleend. Komen soorten van de hierboven genoemde beschermings-regimes voor, dan is de eerste vraag of de voorgenomen activiteit effecten heeft op de beschermde soorten. Treden er effecten op, dan dient er gekeken te worden of er (provinciale) vrijstelling verleend kan worden (al dan niet door te werken volgens een goedgekeurde gedragscode), of dat er een alternatieve oplossing mogelijk is waardoor er geen negatief effect kan plaatsvinden. Indien dit niet mogelijk is, zal ontheffing aangevraagd moeten worden op basis van een geldig wettelijk belang, waarbij de gunstige staat van instandhouding van beschermde soorten niet in het geding komt.
De ontheffing kan dan onder voorwaarden worden verleend.
Hoofdstuk 4
15
Vogels Op de ‘Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten’ van het Ministerie van LNV (augustus 2009) wordt onderscheid gemaakt in verschillende categorieën vogelnesten. Van de meeste vogelsoorten zijn de nesten uitsluitend beschermd wanneer deze tijdens de broed- en nestperiode in gebruik zijn. Het gaat om soorten die jaarlijks nieuwe nesten maken. Van een aantal soorten roofvogels en uilen, koloniebroeders en gebouwbewonende vogelsoorten (‘categorie 1-4 soorten’) zijn de nesten en de functionele leefomgeving jaar-rond beschermend. Ten slotte is er een categorie nesten van vogelsoorten die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed, maar die over voldoende flexibiliteit beschikken om, als die broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen (‘categorie 5-soorten’). De voorgenomen plannen hebben geen betrekking op bebouwing. Hierdoor kan het verlies van broedlocaties van soorten als kerkuil, huismus en gierzwaluw worden uitgesloten. In de te kappen bomen en overige opgaande beplanting binnen het plangebied zijn geen jaarrond beschermde nesten van vogels als buizerd, sperwer en ransuil waargenomen. Overige soorten met jaarrond beschermd nest zijn binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden niet te verwachten.
Wel kunnen in het opgaand groen binnen en rond het plangebied mogelijk “algemene” soorten als merel, roodborst, heggenmus, tjiftjaf, grasmus, zwartkop, winterkoning en houtduif tot broeden komen. Toetsing Bij uitvoering van de plannen gaan geen nestlocaties van soorten met een jaarrond beschermde status verloren. Bij de werkzaamheden kunnen wel nesten verloren gaan die niet jaarrond zijn beschermd. Voor de betreffende vogelsoorten geldt dat, indien het verwijderen van het opgaand groen buiten het broedseizoen wordt uitgevoerd, er redelijkerwijs geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot broedvogels. In de Wet natuurbescherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het broedseizoen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode maart tot half augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen. Bij twijfel over de aan/afwezigheid van een vervroegd of verlaat broedgeval (bijvoorbeeld van een houtduif) dient een controle hieromtrent zekerheid te bieden. De voorgenomen plannen zullen geen afname van essentieel broedhabitat veroorzaken van een vogelsoort, inbreuk op de gunstige staat van instandhouding van lokale populaties is dan ook uitgesloten.
Vleermuizen Volgens verspreidingsgegevens van de Zoogdiervereniging is het plangebied gelegen in een deel van Nederland waar de volgende vleermuissoorten kunnen voorkomen: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, laat-vlieger, gewone grootoorvleermuis, franjestaart, tweekleurige vleermuis, bosvleermuis en watervleermuis. De waarnemingen van tweekleurige vleermuis betreffen incidentele waarnemingen, een populatie van deze soort is hier niet te verwachten.
Hoofdstuk 4
16
In de huidige wegbeplanting is een beperkt aantal holtebomen in kaart gebracht welke geschikt zijn als rust- of verblijfplaats voor een boombewonende vleermuissoort. Binnen de voorgenomen plannen blijven deze specifieke bomen reeds behouden, waardoor het verlies van deze potentiele rust- of verblijfplaatsen kan worden uitgesloten. In deelgebied 1 zullen binnen de voorgenomen plannen meerdere bomenrijen worden gekapt, om ruimte te maken voor de aanleg van de parallelweg of omdat deze bomen zich binnen de obstakelvrije zone bevinden. Meerdere bomen tegen de zuidgrens van N264 zullen worden gekapt. Dit betreft voornamelijk solitaire bomen en korte rijbeplanting, niet geschikt als vliegroute. De bomenrij tegen de noordgrens van de N264 ter hoogte van vliegbasis Volkel blijft grotendeels behouden en wordt aangevuld, wat zorgt voor een verbetering van deze potentiele vliegroute. Vanaf hectometerpaal 34.3 wordt het jonge opschot langs de noordzijde van de weg verwijderd (Figuur 15). Vanaf daar tot en met de rotonde met de N277 blijft enkel de noordelijke rij bomen behouden. Met het verdwijnen van dit groen zal een potentiele vliegroute worden verwijderd, daar dit de enige bomenrij in de directe omgeving is die oost met west verbindt. Vervolgonderzoek is benodigd om te bepalen of deze bomenrij gebruikt wordt als vliegroute.
Tevens zullen door de aanleg van de parallelweg enkele bomen worden verwijderd op de aansluiting met de Rode Eiklaan, waardoor de geschiktheid als “hop-over” hier verslechtert. Ter compensatie is in het plan het planten van bomen op de middenberm opgenomen, waardoor overtredingen voorkomen worden. In deelgebied 2 zullen meerdere bomenrijen worden gekapt, omdat deze zich binnen de obstakelvrije zone bevinden. De te kappen bomenrij ten noorden van de N264, ter hoogte van het defensiekanaal, biedt potentie als (essentiele) vliegroutes, daar deze meerdere potentiele verblijfplaatsen verbindt met foerageergebieden. Tevens is dit de enige bomenrij in de directe omgeving die oost met west verbindt. Vervolgonderzoek is benodigd om aan te tonen of deze bomenrij gebruikt wordt als vliegroute. In deelgebied 2 zullen de potentiele noord-zuid vliegroutes niet verslechteren door de ingreep.
Figuur 15: Ligging van mogelijke vliegroutes (weergegeven met een zwarte lijn) bij de overgang tussen deelgebied 1 en deelgebied 2. Mogelijk essentiele vliegroutes welke binnen de voorgenomen plannen verloren gaan zijn met rood omcirkeld.
Hoofdstuk 4
17
Toetsing Bij de kap van de houtopstanden bestaat de kans dat er een of meerdere vliegroutes van een vleermuissoort verloren gaan. Dit betreft de houtwal binnen deelgebied 1 vanaf hectometerpaal 34.3, en de bomenrij ten noorden van de N264, parallel met het defensiekanaal, binnen deelgebied 2. Middels een protocollair vervolgonderzoek naar vliegroutes dient duidelijk te worden of deze houtopstanden dienstdoen als vliegroute. Op basis van het vervolgonderzoek wordt bepaald of er bij het kappen van de houtopstanden sprake is van overtreding, en of het treffen van maatregelen en een ontheffingsprocedure aan de orde is alvorens er mag worden gekapt.
Grondgebonden zoogdieren Het plangebied vormt deels geschikt habitat voor grondgebonden zoogdieren. Soorten als vos, ree, konijn, haas, egel en huisspitsmuis kunnen in de bermen van het plangebied worden waargenomen. Door de aanwezigheid van voldoende alternatief foerageergebied betreft de ontwikkeling geen afname van essentieel foerageergebied voor deze soorten. Daarbij geldt voor al deze soorten een provinciale vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. In het kader van de zorgplicht is het echter wel noodzakelijk om tijdens de werkzaamheden voldoende zorg te dragen voor (incidenteel) aanwezige individuen, met name een relatief trage soort als de egel die onder dichte beplanting verscholen kan zitten. Dit houdt in dat al het redelijkerwijs mogelijke gedaan dient te worden om het doden van individuen te voorkomen. Dieren moeten de gelegenheid krijgen om het werkgebied zelfstandig en veilig te kunnen verlaten. Als er tijdens de werkzaamheden dieren worden aangetroffen welke niet op eigen kracht het plangebied kunnen verlaten, dan moeten deze zorgvuldig worden verplaatst naar buiten het werkgebied. Volgens de verspreidingsgegevens komen in de omgeving van het plangebied ook de niet vrijgestelde soorten wezel, bunzing, hermelijn, steenmarter, boommarter, das, eekhoorn en bever voor.
Met betrekking tot de marterachtigen gaat voor een groot deel geen potentieel leefgebied verloren tijdens de aanleg van de parallelweg. Op het grootste deel van het traject is geen struweel of ander geschikt groen aanwezig. Wel wordt binnen de voorgenomen plannen het struweel ten noorden van de N264 verwijderd (figuur 16). Dit is gelegen vanaf hectometerpaal 34.3. Deze groenstructuur biedt geschikte rust- en voortplantingsplaatsen voor de marterachtigen: wezel, bunzing, hermelijn, steenmarter en boommarter. Van hermelijn en boommarter zijn alleen individuele waarnemingen bekend. Hermelijn is een moeilijk aan te tonen soort welke in de omgeving van de N264 zeker een populatie kan hebben. De waarnemingen van boommarter zijn incidenteel, van een populatie is niet te spreken waardoor zijn aanwezigheid redelijkerwijs is uitgesloten. In de directe omgeving van de betreffende groenstructuur zijn holen gevonden welke kunnen worden gebruikt als rustplaats voor de betreffende marterachtigen.
Hoofdstuk 4
18
Figuur 16: Locatie van het struweel wat geschikte rust- en voortplantingsplaatsen voor de marterachtigen biedt.
Met betrekking tot de das zijn er meerdere sporen aangetroffen langs de N264. Een deel van de huidige faunapassages wordt gebruikt, gezien de aanwezigheid van (oude) wissels. Figuur 17 geeft de globale ligging van de aanwezige faunapassages. Er zij momenteel geen faunapassages binnen deelgebied 1 aanwezig.
Figuur 17: Globale ligging van bestaande faunapassages binnen het plangebied (rood).
Binnen deelgebied 1 zijn wissels en latrines aangetroffen (Figuur 18). Tevens is bekend dat er een dassenburcht aanwezig is binnen het bebost perceel aan de Beukenlaan, circa 200 meter ten zuiden van de N264. Wissels lopen vanaf dit perceel naar het terrein van Vliegbasis Volkel, waarbij gebruikt wordt gemaakt van dassendoorgangen in het hekwerk. Door de aanleg van de parallelweg gaan geen burchten of essentieel leefgebied verloren binnen dit deelgebied. Wel zal het oversteken van de N264 door de verbreding worden bemoeilijkt en de kans op aanrijdingen worden verhoogd. Uit de database van de dassenwerkgroep Brabant blijkt dat het aantal aanrijdingen met dassen op dit deel van het traject het hoogst is. Het plaatsen van een geschikte faunapassage op deze locatie is daarom belangrijk. In de plannen wordt een dergelijke passage zowel ten oosten al ten westen van de nieuw aan te leggen “Verlengde Noordlaan” gerealiseerd. Ook deze nieuwe weg krijgt enkele faunapassages. Daarnaast is het belangrijk om de geleiding aan de noord- en zuidzijde van de weg goed in te richten.
Hoofdstuk 4
19
Figuur 18: Aangetroffen sporen van das binnen deelgebied 1. Zwarte lijnen betreffen wissels, zwarte stippellijnen het vermoedelijke verloop van wissels, rode stippen latrines en rood gearceerd betreft het perceel met een dassenburcht.
Binnen deelgebied 2 zijn een (bij)burcht en een wissel aangetroffen ter hoogte van hectometerpaal 37.2, waarbij gebruik wordt gemaakt van een faunapassage (Figuur 19). De voorgenomen plannen binnen dit deelgebied betreffen het kappen van bomen binnen de obstakelvrije zone en de aanplanting van nieuwe bomen. Door deze aanpassing gaan geen burchten of essentieel leefgebied verloren binnen dit deelgebied.
Figuur 19: Aangetroffen sporen van de das binnen deelgebied 2. Zwarte lijnen zijn wissels, blauwe stippen (bij)burchten
Hoofdstuk 4
20
Binnen deelgebied 3 is een wissel aangetroffen ter hoogte van hectometerpaal 41.5, onder de brug over de Lage Raam (Figuur 20). De voorgenomen plannen binnen dit deelgebied betreft het aanplanten van nieuwe bomen. Door deze aanpassing gaan geen burchten of essentieel leefgebied verloren binnen dit deelgebied.
Figuur 20: Aangetroffen sporen van de das binnen deelgebied 3, de zwarte lijn betreft een wissel
Binnen het plangebied zijn geen nesten of sporen van de eekhoorn aangetroffen. Aangezien de oppervlaktewateren niet binnen het plangebied vallen, en er geen vraatsporen zijn aangetroffen, is een negatief effect op bever eveneens redelijkerwijs uitgesloten. De aanwezigheid van andere strenger beschermde grondgebonden zoogdiersoorten zijn op basis van de verspreidingsgegevens en/of het ontbreken van geschikt habitat eveneens redelijkerwijs uitgesloten. Toetsing Met de ontwikkeling binnen het plangebied gaan geen verblijfplaatsen van niet-vrijgestelde soorten verloren. Ook gaat er geen (essentieel) leefgebied van een grondgebonden zoogdiersoort verloren. Inbreuk op de gunstige staat van instandhouding van lokale populaties van soorten en overtreding van de Wnb is niet aan de orde. In het kader van de zorgplicht is het echter wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor (incidenteel) aanwezige individuen. Bij de werkzaamheden dienen aanwezige dieren de kans te krijgen om het plangebied te verlaten. Als ze dit niet op eigen kracht kunnen dan moeten ze zorgvuldig worden verplaatst naar een veilige plek buiten het plangebied. Binnen de voorgenomen plannen is ruimte voor twee faunapassages (figuur 21). Binnen deelgebied 1, ter hoogte van hectometerpaal 33.0, ligt een actief gebruikte wissel.
Deze wissel verbindt het bebost perceel aan de Beukenlaan met het terrein van Vliegbasis Volkel, en doorkruist de N264. Een faunapassage op deze locatie, in combinatie met de aanleg van geleiding voor de das, zal de kans op
Hoofdstuk 4
21
aanrijdingen hier sterk verminderen, en de connectiviteit verbeteren. Een faunapassage ten oosten van de nieuw aan te leggen “Verlengde Noordlaan” wordt bij voorkeur geplaatst ter hoogte van hectometerpaal 33.6. De rest van het traject bevat enkele goed ingerichte en in gebruik zijnde faunapassages. Op enkele locaties is het aan te raden meer dassengeleiding aan te brengen.
Figuur 21: Geadviseerde locaties van nieuwe faunapassages binnen deelgebied 1
Hoofdstuk 4
22
Reptielen Volgens verspreidingsgegevens van RAVON zijn in de omgeving van het plangebied waarnemingen bekend van de levendbarende hagedis en hazelworm, welke in de omgeving populaties hebben. De verspreiding van deze soorten beperkt zich tot de natuurgebieden in de omgeving. Het plangebied zelf en de directe omgeving bieden geen geschikt habitat voor deze soorten. Het voorkomen van reptielen binnen het plangebied is daarmee dan ook uitgesloten. Negatieve effecten en overtredingen ten aanzien van reptielen zijn op voorhand uitgesloten.
Amfibieën Volgens de verspreidingsgegevens zijn in de omgeving van het plangebied de niet vrijgestelde rugstreeppad, knoflookpad, poelkikker, heikikker, alpenwatersalamander, vinpootsalamander en kamsalamander bekend. Waarnemingen van knoflookpad, vinpootsalamander en kamsalamander hebben betrekking op specifieke populaties welke niet in de directe omgeving van de N264 liggen. Bij de werkzaamheden worden mogelijk enkele sloten gedempt of verlegd. De sloten betreffen afwatersloten en stonden vrijwel allemaal droog. Deze bieden geen geschikt voortplantingshabitat voor de niet-vrijgestelde amfibieën. Daarnaast gaat geen potentieel landhabitat verloren in de directe omgeving van geschikte poelen. In de omgeving van het plangebied zijn ook algemene soorten bekend als bruine kikker, gewone pad, bastaardkikker en kleine watersalamander. Het plangebied doorkruist meerdere oppervlaktewateren, die geschikt habitat bieden voor deze algemenere soorten. Indien werken plaatsvinden in de directe omgeving van deze oppervlaktewateren dient rekening te worden gehouden voor passerende individuen van een algemene (vrijgestelde) soort en is de zorgplicht van toepassing. Toetsing De voorgenomen plannen zullen geen afname van geschikt essentieel habitat van een amfibieënsoort veroorzaken. Inbreuk op de gunstige staat van instandhouding van populaties en overtreding van de Wnb is dan ook uitgesloten.
In het kader van de algemene zorgplicht is het wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor passerende individuen.