CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 12 - Toelichting bijlage 11 Archeologisch inventariserend veldonderzoek dmv proefsleuven en aanvullend een opgraving

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel | Vaststelling bestemmingsplan Bitswijk 9-11 te Uden19.586 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

DS

«milieu

ngenieursbureau

vo

dem,

jeohydrologie,

EVALUATIERAPPORT

Archeologisch door middel

inventariserend van

onderzocht

proefsleuven middelseen

veldonderzoek en

aanvullend

opgraving.

(geanonimiseerd)

(gemeente Maashorst)

ecologie

AM22118-3

«milieu

aeres

dn

EVALUATIERAPPORT

Archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven en aanvullend onderzocht middels

opgraving.

een

(geanonimiseerd)

(gemeente Maashorst) Aeres

Milieu

Projectnummer

AM22118-3

:

Status rapport ISSN Nummer

2

Concept (versie 1)

:

2214-5656

Datum

:

13 oktober 2023

Opdrachtgever

:

Janssen

Bouwontwikkeling

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) EN

Opsteller rapport Paraaf

Redactie

|(geanonimise rd) (geanonimiseerd) |

Paraaf

Vrijgave

:

Paraaf

:

Aeres

(geanonimiseerd) MA. |

Milieu B.V.

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (0475

—

320 000

e-mail: info@aeres-milieu.nl www.aeres-milieu.nl

Ei

&

4003

Disclaimer Het

onderzoek

richtlijnen Aeres van

en

is op zorgvuldige wijze uitgevoerd volgens protocollen).

de

algemeen gebruikelijke

inzichten

en

methoden

(opzet

conform

Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de

het door Aeres

onderzoek

noodzakelijke

volledig

zonder fouten

en

informatie

(mede) afhankelijk zijn. Hierdoor kan Aeres Milieu

is van

externe

niet instaan

bronnen. Voor

voor

de juistheid

Aeres en

Milieu

is niet te verifiëren

volledigheid van de verzamelde

of deze

de

geldende

naar

aanleiding

voor

het bureau

bronnen

historische

altijd

informatie.

Paginal

2

AM22118-3

INHOUDSOPGAVE ADMINISTRATIEVE GEGEVENS . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 4 1. INLEIDING . . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 5 2.

SAMENVATTING VOORONDERZOEK . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 9 21

Landschappelijke situatie - geomorfologie . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 9

2. 2

Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 10

2. 3

Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht . . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 11

2. 4

Verwachtingsmodel . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 12 WERKWIJZE . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 14

3. 3. 1

Inleiding . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 14

3. 2

Werkwijze IVO-P . . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 14

3. 3

Werkwijze Opgraving . . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 15

4.

RESULTATEN VELDONDERZOEK . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 17 4. 1

Landschappelijke situatie .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 17

4. 2

Sporen

4. 3

Vondsten (Bijlage 5) . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 27

en structuren .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 19

Glas . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 27 Keramiek .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 27 Natuursteen .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 28 Metaal . . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .

.. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 28 Organisch materiaal .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 28 4. 4

Monsters . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 28

4. 5

Synthese . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 29

5. CONCLUSIE EN BEANTWOORDING VAN DE

ONDERZOEKSVRAGEN .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 31

5. 1

Conclusie . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 31

5. 2

Beantwoording onderzoeksvragen . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 31

6.

AANBEVELINGEN .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 37

7.

UITWERKINGSVOORSTEL .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 39 7. 1

Rapportage: . . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 39

7. 2

Vondstmateriaal . . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 39

7. 3

Planning: . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 40

LITERATUURLIJST . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . . .. . .. . .. . .. . .. . .. . .. . 41

Bijlagen: 1 2 3 4 5 6 7

Putten overzicht Sporenkaart Structurenkaart Sporenlijst Vondstenlijst Monsterlijst Geschiedenis Bitswijk Pagina | 3

AM22118-3 aeres

«milieu

ADMINISTRATIEVE

GEGEVENS

Projectnummer

AM22118-3

OM-nummer

5556088100

Soort

Inventariserend

onderzoek

& 5577050100 en

waarderend

veldonderzoek

door middel

van

proefsleuven (IVO-P) en opgraving Adres onderzoekslocatie

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) ___ | -11te mm

Toponiem

Bitswijk

Gemeente

Maashorst

Provincie

Noord-Brabant

Kadastrale

registratie

Uden, sectie L,‚ nummers 2910

Coördinaten

Centrum: 170.258; 409.010 409.036

NW:

ZW: 170.260, 408.975

en

3486

170.230; 409.022 NO: 170.261; ZO: 170.291, 408.991

Centrum: 170.258; 409.010 ZO: 170.291, 408.991 NW:

170.230; 409.022

NO:

170.261; 409.036

ZW: 170.260, 408.975

Oppervlakte

IVo-P

1.924 m?

Oppervlakte

Opgraving

1.220

Huidig

locatie

Aanleiding

gebruik

braakliggend

onderzoek

nieuwbouw

Opdrachtgever Bevoegde

m?

Jansen

overheid

Bouwontwikkeling

Gemeente Maashorst Adviseur

van

de gemeente

Maashorst is Archaeo

Contactpersoon (geanonimiseerd) | Opslag

documentatie

en

materiaal

(geanonimiseerd) |____ (geanonimiseerd) _______| | te

tot

deponering bij provinciaal depot te

‘s-Hertogenbosch Datum Datum

uitvoering uitvoering

Ivo-P

15

Opgraving

27 maart tot

en

16 maart en

met

12

april

Paginal

4

DA

AM22118-5

«milieu

aeres

len

1. INLEIDING In

opdracht

Jansen

van

Bouwontwikkeling

veldonderzoek

door middel

resultaten

van

dit onderzoek vormden

opgraving,

om

zodoende

Aeres

proefsleuven uitgevoerd

van

alle

heeft

aanleiding

archeologische

om

deel

in

2022

inventariserend

een

Horst

en

waarderend

aan

de

het onderzochte terrein nader te onderzoeken

van

veilig te

augustus

(geanonimiseerd) MN te (geanonimiseerd) MW in de gemeente

de

aan

een

waarden

Milieu

Maas.

middels

De een

kunnen stellen.

Aanleiding Op de planlocatie, de

Archeologische

Beleidskaart

archeologische waarde.* 1.

Voor

deze

verstoringsdiepte

de

van

Binnen het

geldt

zone

uitgevoerd

Daartoe

had

onderzoeksplicht

een

te worden

reeds

ten

uit te

uiteinde

de

Uden Noord

geplande

dit

onderzoek

werd

boerderij aangetroffen.

toe

restanten

besloten

nog om

relatief

gaaf lijken te zijn

opgraving

dat

onderzocht dienen

hier enkel diep ontgraven

het

te

zijn. Tijdens het overleg

de

beoogde graafwerkzaamheden onderzoek

randvoorwaarden

De

is

is afgesproken

een

opgenomen

(geanonimiseerd) 2025b. 4 (geanonimiseerd) 2023a.

MN

nu

de 20°

eeuw.

Waarde dan

250

overschrijdt,

dient

een

—

van

hoge

Archeologie m?

en

een

archeologisch

Programma

maart

2023, werden

restanten

is

op

gebaseerd de

Eisen

van

BRL 4000,

van

de

kaartmateriaal.

grenzen

en

2910 worden

vrijgesteld

eeuw

aangetroffen

werden.

Omdat

de

(gemeente Maashorst)

van

hiervan,

Uden

middels

een

verder onderzoek omdat

Lijkt dit deel van het plangebied

vrijwilligers van de werkgroep archeologie

het

mogelijk omgrachte

een

overheid

een

protocol 4004, KNA 4.1). Daartoe is in

of min-of-meer

Daarmee

is

(PvE) opgesteld. Tijdens

historisch

bevoegde

besloten

waarop

een

2909

gebieden

groter

plaatsgevonden,

hoog is, is door

uit de 19° of 20°

3:

krijgen.

noordelijke perceel 3486,

begin van dat

te

bekend

zuidelijke percelen

oppervlakte

deze waarden

Opgraving (SIKB

een

Categorie

zone

ligt volgens

minder interessant

ingeschakeld kunnen worden om

op die percelen te inspecteren.

toevoeging waaraan

2 (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 5

betreffende

op dit perceel dateert uit het

tot

middels

grondverbeteringskuilen

boerderij

dit

dan

de informatiewaarde

en

te worden.

De

Voor

zijn

de vindplaats nader te onderzoeken

overleg? afgesproken

een

ouder te

16

een

een

booronderzoek

en

lijkt

met

nieuwbouw

proefsleuvenonderzoek, uitgevoerd door Aeres Milieu op 15 Deze

in

De locatie

(2018) geldt de dubbelbestemming

omgevingsvergunning en

vijf woningen gebouwd.

en

(2017)

bodemingrepen

bureau-

Voor

voeren.

bij

Omdat de

-mv.

archeologisch

een

proefsleuvenonderzoek

voormalige gemeente

bestemmingsplan Bitswijk

vanaf 40 centimeter

onderzoek

(geanonimiseerd) worden twaalf appartementen DE

(geanonimiseerd) Ne

de

aan

(addendum)*

het onderzoek

op

het

volgens

programma de gemeente

van

en

eisen*

opgesteld

met

daarin

landelijk geldende richtlijnen

moet

de

eisen

en

voldoen.

(geanonimiseerd) << 5-2: MN Paginal

5

DA

AM22118-5

«milieu

aeres

len

Doel Het

archeologische

middel van

de

proces

van

onderzoek bestaat

proefsleuven, aangevuld

uit

inventariserend

een

opgraving.

met een

gespecifieerde archeologische verwachting, Opgraven (landbodems)

vindplaatsen

conform

kennisvorming

over

het

is

het

Programma

het verleden.

Eisen

van

van

een

veldonderzoek

van

van

gegevens daarmee

onderzoekslocatie

uitwerken

en

Het doel

te

behouden

die

projectdocumentatie

en

in vondsten

en

het

van

veiligstellen

informatie

om

is vervat in

het

en

de

proefsleuvenonderzoek is het aanvullen

geformuleerd in het bureauonderzoek.”

(PvE),

Deze informatie

Specifiek voor de onderzoekslocatie

Het doel

zoals

documenteren

waarderend

en

toetsen

en

archeologisch materiaal

van

belang

van

door

is

van

voor

de

grondsporen

en

monsters.

(geanonimiseerd) MN te (geanonimiseerd) MN zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:

Algemeen: «

_ Wat

is de

aard,

datering,

locatie

omvang,

(horizontaal

verticaal)

en

archeologische

van

resten,

structuren? «

_ Wat is de fysieke en inhoudelijke kwaliteit van archeologische resten, grondsporen en structuren?

«

_ Hoe ziet de bodemopbouw binnen het plangebied

eruit

wat

en

zegt dit over de gaafheid

van

de eventueel

aanwezige

sporen? «

_ Wat is de landschappelijke ligging van het plangebied en hoe is de aangetroffen bodem gevormd?

«

_ Wat

is de

synchrone

en

diachrone

ensemblewaarde

de

van

vindplaats

met

andere

bekende

vindplaatsen

in

de

omgeving? __Hoe sluiten de

«

«

resultaten

van

het onderzoek

aan

bij die van

het vooronderzoek?

_ Hoe sluiten de resultaten van het onderzoek aan bij de NOaA?

Specifiek: *

_ Zijn er archeologische te worden

*

_ Hoe

resten

in situ bewaard

gehouden bij ontwikkelingen

kunnen

de

in het

(opgenomen

te

denken valt

is het

plangebied

vanaf welke diepte

plangebied

onderzoekresultaten, conform

Monumentenwet onder andere

gebleven,

artikel

in

de

Erfgoedwet 2016),

aan

het

kiezen

van

de

en

3.38

van

in

het

bestemmingen

directe de

die

rekening

mee

omgeving?

Wet

nieuwe

dient hier in de toekomst

en

ruimtelijke ordening bestemmingsplan

goed

te

combineren

en

artikel

38a

verwerkt worden?

zijn

met

de

van

de

Waarbij

archeologische

waarden. «

In hoeverre

archeologische *

«

ls

er

sprake

«

5 Van

in hoeverre

zijn er onder

uit de periode laat-paleolithicum tot

en

de

oudtijdse verstoring (Ap-horizont

met de

nog

vroege middeleeuwen?

van

een

aanwezig?

gefaseerde Wat is de

bebouwing diepteligging

uit

de

hiervan

periode en

nieuwe

is sprake

van

tijd

tot

heden?

Zijn

oude

(woon)niveaus?

er

(laat)middeleeuwse

_ Kan het onderzoek duidelijkheid verschaffen of er binnen het plangebied een gooreerdgrond aanwezig deze door

«

aanwezig

en

_ Zijn er nog restanten van de afgebrande boerderij in het plangebied aanwezig? voorgangers

«

waarden

modern verstoord

een

dalende

is geweest

en

grondwaterspiegel o.i.d. gedegradeerd is, of is er nooit een gooreerdgrond aanwezig geweest?

Blijkt uit de aangetroffen

gegevens dat de

topografische

kaarten niet

altijd even

betrouwbaar

zijn?

_ Wat is de datering van de archeologische vondsten en tot welke vondsttypen of vondst categorieën behoren zij?

(geanonimiseerd) «: «:. 2022. BM Paginal

6

DA

AM22118-5 aeres

«milieu

len

«

_ Wat is de landschappelijke ligging van de site(s). Meer in het bijzonder, wat is de geologische, geomorfologische bodemkundige

.

s

er

«

_ Wat

context?

sprake

van

(sub)recente verstoring en postdepositionele processen?

is de

relatie

andschappelijke *

het

tussen

overige

en

_ Waar en in welke mate

.

gebruik

is deze

zijn

het meest

ndien

geen

archeologische

context)

oplevert,

afwezigheid

geschiedenis

locatie

geschikt

resten

verklaring

bewoning

kan

en/of

waarnemingsmogelijkheden

_ Hoe

kan de vindplaats

waarde

onderzoekslocatie

de

en

historische,

historisch-

zijn omgeving?

van

paleo-ecologisch

voor

of beperkte

als

actief

gevolg

gewaardeerd

is er samenvattend

te

als

natuurwetenschappelijk

en

onderzoek? Welke

fenomenen Is

gegeven?

verstoringen

gevolg

(bijv. alleen

bijvoorbeeld

sprake

antropogene

aard,

er

van

bodemprocessen

van

losse vondsten zonder

of

beperking

beperking de

van

enige

aantoonbare

van

van

de

archeologische

werk- en/of weersomstandigheden?

van

aan

worden

landgebruik,

worden

geven

archeologische

hieraan

archeologische waarnemingsmogelijkheden

«

aspecten

de

van

kansrijk?

welke

van

de

en

cultuurhistorische

methoden er

en

op

het

basis

de

van

fysieke

onderzoeksgebied

en

archeologisch inhoudelijke

en

kwaliteit? Welke

de daarin te onderscheiden delen

(binnen

verticale

en/of horizontale grenzen; complextypen, periode, sites)? Beschrijf en beredeneer de verschillen in waarde conform de

waarderingstabel uit de

KNA 4.1.

De onderstaande aanvullende vragen werden

voor

de

opgraving

_

Wat is de ouderdom

_

Zijner meerdere fasen van bebouwing en/of verbouwing

*

de

opgesteld

van

în de

aangetroffen boerderijresten? te herkennen?

_ Zijn er aanwijzingen voor oudere fasen van bewoning en grondgebruik dateren deze Wat is de

_

ls

zo

ja welke

en

kunnen deze

binnen het op te graven

gedateerd

gebied.

worden?

uit welke

tijd

aangetroffen sporen/vondsten? ?

vorm

sprake

er

oplegnotitie®

indeling

en

continuiteit

van

de

van

aangetroffen boerderij

van

bewoning/gebruik

in de verschillende fasen het

van

plangebied?

Zo

van

nee,

bestaan? welke

fasering

kan

er

worden

toegekend? Indien

duidelijk is dat er geen

is voor het buiten _

,

gebruik

continuïteit in

raken

gebruik van de locatie is, kan er dan worden geduid wat

de

mogelijk reden

de locatie?

van

De

niet onderzochte percelen 2909

en

2910 worden

de

aangetroffen ontginningssporen

tot de

gezien

als minder relevant, kan hier echter

aangetroffen boerderij

van

worden

geduid

of

hebben behoord?

_ Iser sprake van herstel of herbouw binnen de aangetroffen structuren en zo ja, hoe manifesteert zich dit?

_

Kan de vermoede doel ls het

van

de

omgrachting worden gekoppeld aan een specifieke periode

of gebruiksfase

en

wat was het verwachte

omgrachting?

mogelijk

een

duiding

te

geven

aan

de

inrichting van

het

perceel binnen de gebruiksfase

van

deze

vermoede

omgrachting? Eventuele aanvullende Deze vragen worden

BN

vragen kunnen

vastgelegd

in de

tijdens de opgraving opdoemen dag./weekrapporten

en

en

toegevoegd

leiden tot aanpassing in het kader

van

van

de

veldstrategie.

de evaluatie.

6 (geanonimiseerd) 2025:

Paginal

7

Dd

AM22118-3 aeres

«milieu

dn

Plangebied Het

aan de plangebied ligt aan de (geanonimiseerd) noordelijke BN

deel

van

het

plangebied

in

gebruik

braakliggend (Figuur 1). In het zuiden door Kroezel

en

als

woning

noorden wordt

in het westen

door

met

het

erf. De

rand

de

woning

kom

van

is onbewoond.

Het

noordelijk

plangebied begrensd

woningen

met tuin

(geanonimiseerd) B Momenteel

bebouwde

van

gelegen

door aan

de

woningen,

deel

in het oosten

is het

het

van

door de

zuidelijk

plangebied

is

Bitswijk, in het

Kroezel.

et

plangebied AM22118

Uden

0

100

so

Dd

L

-

Bitswijk 9-11

10

aeres

200

wo n

«milieu

170200

Figuur 1. Topografische ligging van

het

plangebied. (Bron: www.pdok.nl)

Paginal

8

DA

AM22118-5 aeres

«milieu

len

2.

SAMENVATTING

| 21

Landschappelijke

situatie

het Bureauonderzoek’ kan

Volgens

“Het plangebied

-

er over

geomorfologie de

landschappelijke

ligt in het zuidelijke zandgebied

georiënteerde breuken,

die de Roerdalslenk

kilometer ten zuidwesten

het

van

Het

(circa 115.000

11.700 jaar

—

afzettingen behoren

belangrijk geweest

geleden) breidde

73.00 tot 14.700 jaar geleden)

was

divers

Deze

afzettingen zijn

omgeving

het

van

noordoosten

(op

in de

Later zijn de

plangebied

plangebied

circa 1,1

hogere ligging van afwatering

in het

in de diepere

van

het

11.700 jaar geleden), is de Dit zand is kalkloos, van

fases

fijnkorrelig (150

de Formatie

van

het

geleden),

ontstond

een

steeds kouder

vorming

het

van

en

Boxtel

Weichselien)

de

bevinden

lagere ligging

en

droger

plangebied.

klimaat.

Deze

In deze periode

van

dooi werd door sneeuwsmelt-

daten ontstaan.

en

De fluvioperiglaciale

(circa

regenwater

en

afzettingen zijn

bestaan

hier uit zwak

siltig, matig fijn zand.

Ten

(op

erosiedalen.

zich

dergelijke

van

de Roerdalstenk,

bedekt met dekzand. In de koudste 14.700 jaar

Ze

westen

zo'n

daten die in deze periode zijn ten

660

meter)

gevormd.

In de ten

en

Door de

westen

van

het

plangebied, verliep de

droogste perioden

van

het

Weichselien,

west.

geleden)

—

210

en

in

en

sommige perioden

um), goed afgerond, goed gesorteerd,

gerekend.

Door deze

dekzandafzettingen

kon door de relatief van

tijdens het Holoceen

warme

met

het Laat-Glaciaal

van

met

(circa

name

14.700

—

arm

aan

grind en

wordt

ontstond

een

reliëf dat wordt gekenmerkt door zowel

tot het

Laagpakket

van

depressies. In de Alterad en Betting interstadiaten (de laatste relatief

omstandigheden bodemvorming plaatsvinden.

Een restant

van

een

oud

Usselo die in het Allergd is gevormd.

werd

ijskappen

en

steeg de relatieve zeespiegel snel. Als gevolg

5.000 jaar

geleden) steeg de grondwaterstand,

met name

plaats in de lagere delen, zoals beekdalen. Depressies van

Tijdens perioden

georiënteerde

Het klimaat

ontwatering

rond het

1

ligt een vrij dunne laag

bereikte Nederland niet. In het Midden-Weichselien

maar

ondergrond aanwezig.

dekzandkopjes als door vlaktes

bodemprofiel is de zogenaamde Laag

werd de

huidige landschap

ligt circa

vegetatie grotendeels verdwenen, waardoor op grote schaal verstuiving optrad waarbij dekzand werd afgezet.

langgerekte dekzandruggen warme

11.700 jaar

oost-west

van

—

de Peelblok. Hier

van

Kreftenheye.

van

worden:

De Peelrandbreuk

en

plangebied van oost naar

fluvioperigtaciate afzettingen

(Peelhorst) begrenzen.

Beegden

afzettingen gevormd

plangebied

de Peelhorst ten opzichte

tijdens het Laat-Pleniglaciaal (circa 26.000

Wierden

vele

het

van

volgende gesteld

van

de

tot de Formatie

het

grind, leemlagen en plantenresten en worden tot de Formatie van Boxtel gerekend.

met

zich

plangebied

wordt doorsneden door een aantal zuidoost-noordwest

het Peelblok

het landijs zich sterk uit,

soms

bevinden

kilometer)

omgeving

ondergrond

de bodem permanent bevroren.

bestaan uit fijn en grof zand,

en

—

voor

veel sediment verspoeld. Hierbij zijn fluvioperigtlaciate zeer

en

het

van

plangebied ligt in het stijgingsgebied

Tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien (circa 115.000 faatste ijstijd, het Weichselien is

situatie

Nederland. De

van

(Centrale Slenk)

plangebied.

zand op het Pleistoceen rivierzand. Deze

VOORONDERZOEK

warmer

en

vochtiger.

waardoor

er

van

Door het

warmere

de snelle relatieve

klimaat smolten

de in het

zeespiegelstijging

in het Atlanticum

veenvorming plaatsvond en

Weichselien

op het dekzand. Aanvankelijk vand

taagten (zoals beekdalen

en

vennen) groeiden

gevormde

(circa 8.000

—

veenvorming

hierdoor dicht

en

Paginal

9

de Peelhorst belemmerd.

BN

7 (geanonimiseerd) «: «1 2022

AM22118-3

Vanaf de late middeleeuwen (tussen 1250 – 1750 na Chr. ) is het veen afgegraven ten behoeve van turfwinning. Hierdoor zijn de oudere dekzanden en terrasafzettingen weer aan het maaiveld komen te liggen. Als gevolg van ontbossingen door menselijke activiteiten heeft vanaf het neolithicum opnieuw verstuiving plaatsgevonden van het dekzand. Systematische ontbossingen vanaf de (late) middeleeuwen heeft grootschalige verstuivingen veroorzaakt. Hierdoor ontstonden landduinen. Deze stuifzanden worden tot het Laagpakket van Kootwijk van de Formatie van Boxtel gerekend en worden gekenmerkt als reliëfrijke zones in het landschap. Volgens de Geomorfologische kaart 8 is het plangebied vanwege de ligging in de bebouwde kom niet gekarteerd. De gehele bebouwde kom

van Uden

wordt grotendeels omringd door een plateau-achtige horst waar de rivierafzettingen bedekt zijn met dekzand (code

4F01rd). Zo ook op circa 300 meter ten noorden van het plangebied en circa 410 meter ten westen van het plangebied. Ten zuidwesten (circa 660 meter) en ten noordoosten (circa 1 kilometer) liggen dalvormige laagtes. Het plangebied ligt zeer waarschijnlijk op

een

plateau-achtige horst of in een dalvormige laagte. Op circa 330 meter ten noordwesten van het plangebied is een deel van de bodem afgegraven. Op het Actueel Hoogtebestand Nederland 9 ligt het plangebied op de westelijke flank van de Peelhorst. De top van de Peelhorst ligt op een

hoogt van circa 24,5 meter +NAP. Langs de flank van de Peelhorst zijn afwateringslaagtes zichtbaar die richting de Roerdalslenk

(maaiveldhoogte op circa 10,0 meter +NAP) lopen. De maaiveldhoogte binnen het plangebied varieert tussen de 15,90 en 16,30 meter +NAP. Het plangebied loopt globaal gezien in zuidwestelijke richting af. De woning aan huisnummer 11 ligt op een hoger stuk grond dan de ten westen hiervan liggende tuin. ”

2. 2

Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden

“Op de bodemkaart 10 ligt het plangebied op gooreerdgronden gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand. Ten zuiden (en noorden) van het plangebied

komen op circa 80 meter van het plangebied ook hoge zwarte enkeerdgronden voor, gevormd in leemarm en zwak

lemig fijn zand. Binnen het plangebied worden vooralsnog alleen gooreerdgronden verwacht. Gooreerdgronden Gooreerdgronden behoren tot de eerdgronden met hydromorfe kenmerken. Het onderscheid berust op het niet voorkomen van roest in het bovenste deel van het pakket (35 centimeter onder maaiveld). Gooreerdgronden komen voor in laagten in zandgebieden. De Goor in gooreerdgronden betekent dan ook laaggelegen land/ moeras. De naam verwijst meer naar stilstaand water dan naar stromend water. Gooreerdgronden zijn zandgronden waarvan de bovengrond een duidelijk donkere kleur heeft, dit is de minerale eerdlaag. Deze roest arme gronden vormen een heterogene groep met een AC-profiel of zwak ontwikkelde podzolgronden. Omdat de bodemvorming

heeft plaatsgevonden in een mineraalarm milieu

en

vaak ook in natte bodemomstandigheden is de B-horizont hier niet tot zwak

ontwikkeld. Door ploegwerkzaamheden kan deze zijn opgenomen in de bouwvoor. Gooreerdgronden hebben een 20 tot 30 centimeter dikke Aa-horizont of Ap-horizont, deze is donkergrijs van kleur. Hieronder ligt een 35 tot 40 centimeter dik opgebracht pakket, dat zeer humushoudend is, gevolgd door de C-horizont.

8 Alterra 2019. 9 www. ahn. nl. 10 Alterra 2021. Pagina | 10

DA

AM22118-5 aeres

«milieu

len

Hoge zwarte enkeerdgronden Bij enkeerdgronden is sprake

van

een

eerdlaag of plaggendek.

Dit (plaggen)dek is ontstaan doordat in

late middeleeuwen op grote schaal het systeem

van

plaggen

en

op

de

akkers

De totale dikte

van

het

plaggendek is bij de enkeerdgronden

de

met

mest

van

het

oorspronkelijke bodem

ontstaan.

horizont) is grijsbruin

tot zwart

vermengd

vee

potstalbemesting

kleur. Hieronder

van

liggen

werd toegepast.

uitgespreid.

oudere

In

niveaus/agen

Om de

de toop

der

het

van

sommige gevallen

al vanaf de

grond vruchtbaarder

te

tijd is hierdoor

plaggendek

op

De bouwvoor

(Aap-

meer

dan 50

een cm.

maken, werden de

plaggendek (Aa-horizont), die meestal

wat

zijn. Dergelijke cultuurdekken kunnen een beschermende werking hebben voor de potentieel aanwezige archeologische

lichter van kleur

lagen. De

hoge enkeerdgronden betreffen de oudste opgehoogde gronden,

enkeerdgronden de sterke

werden pas later in gebruik genomen vanwege de

ophoging

met

plaggen

De kans bestaat dat

er

onder het plaggendek nog

is geweest

snelle

van

een

onderscheidt zich door

een

niet alleen noodzakelijk

ophoging,

dan

zou

hoger humusgehalte

horizont meestal reeds opgenomen

in het

een

restant

de

van

onder het

men en

voor

een

meer

die

over

het

algemeen

op de

lagere ligging in het beekdal. bemesting

maar

ook

om

hogere

Door de

de nattere

nog

een

intacte

donkere kleur. Echter, door

liggen. De lage

hogere grondwaterstand

was

gronden toegankelijk te maken.

het oorspronkelijke bodemprofiel wordt

plaggendek

dekzanden

A-horizont

aangetroffen. kunnen

Indien sprake

vinden.

Deze

verploeging zijn de oorspronkelijke

A-

laag en

E-

plaggendek.

indien de oorspronkelijke bodem bestaat uit

een

podzolbodem kan op

een

dieper niveau nog (restanten van)

een

B- en/of BC- horizont

voorkomen.

Grondwatertrap De

mogelijk aanwezige gronden

de gemiddelde

worden

grondwaterstanden

gekenmerkt

door

een

gemiddeld lage grondwaterstand,

die op de bodemkaart staan aangegeven. Dit betekent dat de

te weten

grondwatertrap

Hi. Dit zijn

gemiddeld hoogste grondwaterstand

(GHG) lager dan 40 centimeter beneden maaiveld ligt. De gemiddeld laagste grondwaterstand (GLG) ligt tussen de 80 en 120 centimeter beneden maaiveld. het

Deze

lage grondwaterstand zorgt

voor

goede bewaringsomstandigheden

voor

eventuele

organische

resten

onder

grondwaterniveau.”

2.5

Bewoningsgeschiedenis

“In het kader de situatie

van

op

historisch

—

het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Op het minuutplan uit het

kadastraal

niveau

te

zien.

Het

Perceelnummer 1046 is in gebruik als moestuin

Bitswijk. De Bitswijk vormde Het plangebied

overzicht

een

uitvalsweg

ligt in de historische kern

van

plangebied tigt en

binnen

drie percelen.

begin

Op perceelnummer

van

1045

de 19° eeuw! staat

bebouwing.

perceelnummer 1047 als weiland. Het plangebied ligt hier aan de voorloper

van

Uden

het

gehucht 'Bitswijk’. Volgens de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)

bij het minuutplan, zijn de percelen in gebruik als huis

naar

met

Oss. Op het minuutptan is ook de voorloper

erf, moestuin

en

van

is

van

de

de Hobostraat zichtbaar. behorende

weiland.

11 www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl Gemeente Uden, sectie L, blad 5. Minuutplans zijn de oorspronkelijke kadastrale kaarten die zijn Het zijn grondbeschrijvingen (kadasters) van de vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen (geanonimiseerd) | met de en gemeenten hierop aangegeven percelen, perceelnummers gebouwen. 12 OAT Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op de betreffende percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede het grondgebruik en de oppervlakte. Paginal 11 =

DA

AM22118-5 aeres

«milieu

en

Deze zijn onderdeel

het bouwtandveld

van

naastgelegen moestuin.

De boerderij

‘Birsik Hau’.

(geanonimiseerd) staat in de OAT vermeld als eigenaar van het huis en de WM

aan

de Bitswijk 9 wordt

en

1990 is eveneens

genoemd in een erf akte uit 1818, als onderdeel

de nalatenschap

van

van

(geanonimiseerd) nn: Op de kaarten uit 1900, 1950, 1962

bebouwing aanwezig

plangebied is voor 1900 een tweede boerderij bijgebouwd. Volgens historische kaarten worden herhaatdelijk dezelfde

waarschijnlijk te wijten aan de onnauwkeurigheid wordt niet

meer

24

weergeven op de

topografische

binnen het

plangebied.

In het zuidelijke deel

het

de BAG viewer dateert deze boerderij uit omstreeks 1869.** Op de

boerderijen weergeven, alleen lijken deze

te

verspringen

binnen de percelen. Dit is

historisch kaartmateriaal. De boerderij in het noordelijke deel

van

van

kaart uit 2011.

(Deze boerderij is op

mesolithicum

hebben als

een

onbekende datum

2001

na

het

van

plangebied

afgebrand.”

Verwachtingsmodel®

Jager-verzamelaars

uit het

paleolithicum

en

woon-

verblijfplaats

en

vaak

voor

de flanken

hoger

van

liggende terreingedeelten in het landschap gekozen. Bij voorkeur in de buurt van (open) water. Nabijgelegen watervoorzieningen belangrijk voor

waren

drinkwater

de

en

aanwezige

biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de

jacht en het verzamelen van plantaardig

voedsel.

Op de geomorfologische kaart is het plangebied vanwege

de

het

met

plangebied

op

afgedekt

met

dekzand.

Peelhorst

ligt.

De

verzamelaars

plateau-achtige

een

horst te

Op het Actueel Hoogtebestand

hooggelegen

zijn geweest.

horsten

Een

in de

zijstroom

op

circa 2 kilometer

van

horst.

de

lagere en vooral

nattere

uit het

laat-paleolithicum

tot

met

en

het

de

nabijheid

in de

gekarteerd.

Uit extrapolatie

(grof)zandige rivierafzettingen.

is te zien

het

plangebied

dan

op

de

westelijke

Deze

flank

zijn

van

de

ideale

circa

660

meter

van

het

beekdal

van

de

plangebied

zelf

ligt

een

lager gelegen afwateringsdal

van

de

op

Eventueel

oorspronkelijke

plangebied.

Het

lage verwachting toegekend

een

aanwezige

bodem

in

bewoningslocaties

Lijkt

waterlopen, zullen

landschappelijke ligging wordt mesolithicum.

niet

van

van

Leijgraaf ligt Het

kom

bovengrond

een

Nederland

plangebied.

het

mesolithicum worden onder de bouwvoor

directe

van

Leijgraaf loopt Vanwege

liggen

ligging in de bebouwde

verwacht

resten en

uit de

periode

jager-

voor

vindplaatsen

voor

laat-paleolithicum

kunnen onder andere

en

bestaan uit tijdelijke

bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen. Vanaf het De

(laat-)neolithicum

nederzettingen men

De

het

niet direct hebben

een

gekenmerkt

worden

perioden heeft

Ligging van

ontstaan de eerste

nog steeds

plangebied

een

in

een

door permanente

voorkeur relatief

voor

zoals

die

neolithicum

tot en

met de

uitgesloten

worden

dat

aanwezig zijn

vroege middeleeuwen

ook

de

lagere

daarnaast ook geprefereerde locaties voor

delen

voor

in

gekenmerkt worden door die

soms

meer

sedentaire

diep in de grond gefundeerd

nederzettingen. Vanaf deze

waren.

hoger en droger gelegen gebieden.

laag gelegen

ten

die

woningen

deel

aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest.

gevestigd,

verwachting

landbouwculturen

van

de Peelhorst zal voor latere landbouwende

Men

zal zich

het

plangebied.

zijn

dan ook op

delen

het

gebied

westen

van

als

hogere

voornamelijk

op

Vondstlocaties van

de horst

de

samenlevingen

hooggelegen dekzandruggen

met

een

datering

aangetroffen.

Toch

in

het

(laat-

kan zeker niet

vestigingslocatie zijn gekozen. Lager gelegen gebieden zijn

off-site fenomenen zoals materiaal deposities. Om deze redenen geldt een middelhoge

nederzettingsresten en off-site fenomenen

uit de periode

neolithicum tot

en

met vroege

middeleeuwen.

13 www.bhic.nl. 14 15

www.bagviewer.kadaster.nl Overgenomen uit (geanonimiseerd) | et al. 2022. Paginal

12

AM22118-3

Resten worden in de oorspronkelijke bodem verwacht

en

kunnen onder andere bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten,

afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen. Het plangebied ligt aan de Bitswijk in de historische kern van het buurtschap Bitswijk. De buurtschap is in de late middeleeuwen ontstaan. De straat Bitswijk vormde een uitvalsweg vanuit de historische kern van Uden richting Oss. Het plangebied is al op het

kadastrale minuutplan uit het begin van de 19 e eeuw bebouwd met een boerderij. Het exacte bouwjaar van de boerderij is tijdens het onderzoek niet achterhaald. De woning wordt genoemd in een erf akte uit 1818 en zal daarom tenminste uit het begin van de 19 e eeuw dateren. Een oudere datering is niet uitgesloten. Deze boerderij is na 2001 door brand verwoest en in 2011 geheel afgebroken. De rest van het plangebied is in gebruik als (moes)tuin en weiland. In het zuiden van het plangebied wordt omstreeks 1869

een tweede

boerderij gebouwd welke tot op heden nog aanwezig is. Vanwege de bekende historische bebouwing en de

ligging van het plangebied in de historische kern van Bitswijk geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. Archeologische resten worden vanaf het maaiveld verwacht en kunnen onder andere bestaan uit onder andere cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld natuursteen, fragmenten aardewerk

en sporen van agrarische

activiteiten.

Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Wegens de verwachte aanwezigheid van gooreerdgronden en daarmee natte bodemomstandigheden zijn met name organische archeologische resten goed beschermd tegen latere invloeden. De natte bodemomstandigheden hebben over het algemeen een goede conserverende werking op vondsten en sporen, hierdoor kunnen deze in goede toestand worden aangetroffen. Mogelijke vuursteenvindplaatsen kunnen echter verstoord zijn geraakt bij ploegwerkzaamheden. Hierdoor is vaak de top van de natuurlijk bodem opgenomen in het bovenliggende opgebrachte dek. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk hoe hoog het grondwater zit. Bij gooreerdgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten zeer goed: door de gemiddelde grondwaterstand (GWT III) kunnen organische resten onder de grondwaterspiegel goed bewaard zijn gebleven.

Periode Laat-paleolithicum -

Verwachting Laag

mesolithicum

Verwachte kenmerken vindplaats Resten van kampementen, fragmenten

Diepteligging sporen In de top van de C-horizont

vuursteen, natuursteen,

gebruiksvoorwerpen (laat-) neolithicum –

Middelhoog

Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk,

In de top van de C-horizont

natuursteen, gebruiksvoorwerpen

vroege

middeleeuwen Late middeleeuwen – nieuwe

tijd

Hoog

Cultuurlaag, funderingsresten, natuursteen,

Vanaf het maaiveld

fragmenten aardewerk, gebruiksvoorwerpen, sporen van agrarische activiteiten, restanten wegen/paden

Tabel 1. Archeologische verwachting per periode.

Pagina | 13

DA

AM22118-5

«milieu

aeres

len

5.

WERKWIJZE

[31

_Inteiding

Het veldwerk ten senior

behoeve

KNA-archeoloog (geanonimiseerd) BN en

bestuurd

werd

door

Heemkundekring

machinist

een

Uden.

Het

goedgekeurde Programma drie

het proefsleuvenonderzoek is uitgevoerd op 15

van

onderzoek

proefsleuven aangelegd

zodoende

inzichtelijk

zoals in het PvE

is

en

is het

periode

27

er

noordelijke deel

maart tot en

(geanonimiseerd) en

door

4000

oppervlakte

het

overleg

door

vrijwilligers

conform

het

op

van

met

de

de

de BRL SIKB

4000

adviseur

de

bevoegde

actief

van

de senior

gebruik gemaakt

aangelegd

een

een

graafmachine,

op

het

van

niveau

het muurwerk.

Tijdens

het vlakniveau te kunnen

kwam

de

KNA versie

overheid

een

doordat het

In totaal is er

bevoegde

4.1)”

de

van

overheid

In totaal

zijn

er

uitbreiding gemaakt,

om

is dan de 300

m2,

m? onderzocht, wat

opgraving.

Deze

meer

opgraving

van

de

er

Japanse

aangrenzende

760

Het onderzoek is

Uden. van

duizendknoop

de

aan

in de

en een (geanonimiseerd) MN

Heemkundekring

m? vlakdekkend opgegraven.

terrein in het

is uitgevoerd

een

bevoegde overheid goedgekeurde Programma

4.1).

KNA-archeoloog

een

waarop

is het vlak met behulp

metaaldetector de

eerste

tijdens

sporen

individuele

bodemlaag

het verdiepen is continu

garanderen. en

proefsleuf; beginnend bij vak

16

de

die bestuurd werd door

machinist

Eisen?

en

uitgevoerd

richtlijnen van de

Dit is minder dan

noordwestzijde

het

van

de firma

van

de totale

terrein

werd

aangelegd.

Er is

kwijt kon.

het

van

een

per vak

zichtbaar

werden.

In

dit

nummer

5

geval

bij 4 meter.

Deze

het

tot was

was, dan

gekeken naar de bodemopbouw

Eventuele vondsten die van

graafmachine

laagsgewijs verdiepen

opgebrachte akkerdek, in de top van de C-horizont. Tenzij er muurwerk aanwezig

per

door

en

werkgroep

die

Werkwijze IVO-P

Op aanwijzingen

van

opgestelde

graafmachine,

een

archeologische

(protocol 4003,

is. In totaal is er 377

onderzocht middels

ondersteund door

KNA versie Dit

van

de

van

bestond uit een

gemaakte uitbreiding.

plangebied

opgestelde en door

perceel.

voorhand

ondersteund door

april 2023. Het veldteam bestond uit een senior KNA-archeoloog

aangetroffen en de stort niet op geheel op

5.2

richtlijnen

het

van

14

met

(protocol 4004,

van

uitgevoerd

en

vrijwilligers van de archeologische werkgroep

conform het op voorhand BRL SIKB

in

Witlox

Dit was vanwege

veldarcheoloog (geanonimiseerd) Zij werden | Witlox

is

firma

krijgen wat voor vindplaats aanwezig

voorgesteld werd.

Aansluitend van

te

de

Eisen!fen

van

veldarcheotoog (geanonimiseerd) WN Zij werden

een

van

16 maart 2023. Het veldteam

en

dat

met

gladde

vlakniveau.

Waarbij

direct

het

is het vlak

in de profielen

onder

aangelegd om

een

zijn verworven tijdens het aanleggen van vakken

bak

zijn oplopend genummerd

in de

het

vlak

is

antropogeen

op de bovenkant

optimale diepte voor

het vlak

zijn verzameld

aanlegrichting

van

de

Paginal

14

1.

(geanonimiseerd) BN 2025:

17 Covd, 24-05-2018. 15 (geanonimiseerd) 2025:

BN

19 Covd,

24-05-2018.

AM22118-3

Na de aanleg is het vlak vastgelegd middels foto’s. Deze foto’s zijn genomen in segmenten van 5 bij 4 meter. Van elke proefsleuf is daarnaast een overzichtsfoto gemaakt. Vervolgens zijn de aanwezige sporen ingemeten met een DGPS (Stonex 9III). Dit geldt ook voor de contouren van de proefsleuven (ook als deze leeg zijn), profielopnamen, en eventuele verdiepingen (bv. in het geval van een

kijkgat). Om de vijf meter is een hoogtemaat

van

het vlak en het maaiveld direct naast de proefsleuf genomen. De

profielopnamen hebben conform het PvE plaatsgevonden. Dit houdt in dat er in het begin van elke proefsleuf een verdiept profiel aangelegd is, met behulp archeologische niveau waarop sporen

van

sporen

de graafmachine. Hiertoe is in eerste instantie verdiept tot het vermoedde juiste in eerste instantie zichtbaar zouden moeten worden. Bij het ontbreken

van (zichtbare)

is vervolgens door de kraanmachinist een gat gegraven naast een lange wand van de proefsleuf. Op welke manier er een

verdiept profiel aangelegd kon worden. Daartoe zijn de profielen opgeschoond, gefotografeerd en vervolgens analoog op een A3 tekenvel getekend. Ieder profiel is daarbij gekoppeld aan een hoogtemaat. Een selectie

van

gefotografeerd

en

de

sporen

is gecoupeerd. Eventueel hierin aanwezig vondstmateriaal is verzameld. Alle

analoog getekend, tenzij deze natuurlijk of nietszeggend zijn. Vondstmateriaal is verzameld

coupes

zijn

per spoor

of

specifieke laag en is voorzien van een unieke codering die verwijst naar de werkput, spoor, vulling, etc. Relevante sporen zijn doorzocht op vondstmateriaal. Op deze manier zijn drie proefsleuven onderzocht, te weten: proefsleuf 1, 2 en 3 (Bijlage 1).

3. 3

Werkwijze Opgraving

Op aanwijzingen van de senior KNA-archeoloog is het vlak met behulp van een graafmachine met gladde bak aangelegd. Er is actief gebruik gemaakt aangelegd

op

van een

het niveau

waarop

metaaldetector tijdens het laagsgewijs verdiepen tot het vlakniveau. Waarbij het vlak is de eerste

sporen

zichtbaar werden. In dit geval

was

dat direct onder het antropogeen

opgebrachte akkerdek, in de top van de C-horizont. Tenzij er muurwerk aanwezig was, dan is het vlak aangelegd op de bovenkant van het muurwerk. Tijdens het verdiepen is continu

gekeken naar de bodemopbouw in de profielen om een optimale diepte voor

het vlakniveau te kunnen garanderen. Eventuele vondsten die zijn verworven tijdens het aanleggen van het vlak zijn verzameld per individuele bodemlaag en per vak van 5 bij 4 meter. Deze

vakken zijn oplopend genummerd in de aanlegrichting van de put;

beginnend bij vak nummer 1. Na de aanleg, is het vlak vastgelegd middels foto’s. Deze foto’s zijn genomen in segmenten van 5 bij 4 meter. Van elke put is daarnaast een overzichtsfoto gemaakt. Vervolgens zijn de aanwezige

sporen

ingemeten met een DGPS (Stonex 9III). Dit geldt

ook voor de contouren van de putten (ook als deze leeg zijn), profielopnamen, en eventuele verdiepingen (bv. in het geval van een

kijkgat). Om de vijf meter is een hoogtemaat van het vlak en het maaiveld direct naast de proefsleuf genomen. Van put 1

en 3 (proefsleuf 1 en 3) is een

lengteprofiel gedocumenteerd, omdat dit de meest informatieve profielen waren. Daartoe zijn de

profielen opgeschoond, gefotografeerd en vervolgens analoog op een A3 tekenvel getekend. Ieder profiel is daarbij gekoppeld aan een

hoogtemaat. Van muurwerk is de omtrek ingemeten

en een

hoogtemaat

van de boven en onderkant van

het opgaand

werk. Van elke staal is de bovenkant ingemeten.

Pagina | 15

AM22118-3

Alle

sporen

zijn vervolgens gecoupeerd,

waarbij grote

sporen

in kwadranten

zijn gecoupeerd. Eventueel aanwezig

vondstmateriaal erin is verzameld. Alle coupes zijn gefotografeerd en analoog getekend, tenzij deze natuurlijk of nietszeggend zijn. Vondstmateriaal is verzameld

per spoor

of specifieke laag en is voorzien van een unieke codering die verwijst naar de

werkput, spoor, vulling, etc. Van kansrijke sporen zijn monsters genomen of is hout dan wel houtskool verzameld om zodoende meer te weten te kunnen sporen

komen

over de

datering dan wel de voedseleconomie, omgeving

en dergelijke.

Vervolgens zijn alle

afgewerkt.

Waterputten zijn machinaal gecoupeerd, waarbij eerst de bovenste helft gedocumenteerd is, alvorens verder te verdiepen naar de onderkant. Dit in verband met de hoge grondwaterstand, waardoor het profiel in kan storten. Tijdens het verdiepen van waterput 15, kwam

onder

spoor

16, de insteek

van

een

betonnen gierput,

een

andere waterput tevoorschijn. Deze is

gedocumenteerd als spoor 104. Ter hoogte van de potstal in put 3/4 is het vlak verdiept om zodoende sporen op te sporen die onder de vulling van de potstal pas zichtbaar

worden

en een doorsnede over de potstal te verkrijgen.

Zodoende is hier een tweede en gedeeltelijk een derde

vlak aangelegd. Op deze manier zijn 7 putten onderzocht, te weten: de aangelegde proefsleuven 1, 2 en 3 van het proefsleuvenonderzoek

en

put 4, 5, 6 en 7 tijdens de daaropvolgende opgravingsfase.

Pagina | 16

AM22118-3

4.

RESULTATEN VELDONDERZOEK

4. 1

Landschappelijke situatie

Algemene beschrijving bodemopbouw Binnen het onderzochte deel van het plangebied is vrijwel geen intact bodemprofiel aangetroffen. In het noordelijke deel van het plangebied is deze vermoedelijk vergraven/verstoord bij het graven van de moesbedden (afb. 2). In het noordelijke gedeelte van het plangebied

heeft tot 2005 een woning gestaan. De oorspronkelijke bodemopbouw is bij de aanleg dan wel de sloop van

het gebouw geroerd. Hierdoor zijn binnen het plangebied geen natuurlijke bodemhorizonten waargenomen. Het meest intacte profiel werd waargenomen in de wand van proefsleuf 3 (afb. 3). De bodemopbouw wordt hier gekenmerkt door een AC-profiel, waarbij de onderkant van het akkerdek gebioturbeerd is (omgezet door dierwerking). Hierdoor is het onduidelijk wat voor bodemtype binnen het plangebied aanwezig was. Mogelijk betreft dit een gooroeerdgrond, zoals op basis van het vooronderzoek verwacht werd. Echter werden in sommige van de tijdens de opgraving gecoupeerde sporen een gevlekte vulling waargenomen, waarvan

de kleuren overeenkomen met bodemhorizonten van een podzolbodem (afb. 4). Dit kan er ook op wijzen dat er in het

plangebied oorspronkelijk een podzolbodem aanwezig was, maar dat deze door grondbewerking verdwenen is. In dit geval kan er in het plangebied

sprake zijn geweest van een hoge zwarte enkeerdgrond, omdat het opgebrachte (akker)dek overal minimaal

50 cm dik is.

Figuur 2. Moesbed/ontginningsspoor in Werkput 2 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Pagina | 17

DA

AM22118-3 aeres

«milieu

EN

Figuur 3. AC-profiel in werkput 3 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

(geano im se r(dg)eanonimise rd)

EA

Figuur 4. Verrommelde

ee

GEEN AM21118-3 OM53 77050100

td

bodemhorizonten in spoor in

Werkput 5 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV). Paginal

18

AM22118-3

4. 2

Sporen en structuren

In totaal zijn er 212 grondsporen

en

spoornummers en

de laagnummers

aan

drie laagnummers uitgedeeld. Waarbij de

spoornummers

voorbehouden zijn aan

bodemhorizonten of verschillende lagen in de bodemopbouw (zie paragraaf 4. 1). De

grondsporen betreffen onder andere moesbedden/ontginningssporen, greppels, muurresten, uitbraaksleuven/vlijlagen

van

muurwerk, waterputten, paalgaten, paalkuilen, kuilen recente- en natuurlijke verstoringen en een geul. Daarnaast is in het vlak een

aantal sporen herkend, die na het couperen niks lijken voor te stellen. Deze zijn vervallen. Sporen die niet te duiden zijn,

zijn aangeduid als XXX (onbekende vorm). Een overzicht van de aangetroffen sporen is hieronder in tabelvorm weergegeven. Daarnaast is tijdens het veldwerk het spoornummer 999 gebruikt om recente verstoringen aan te duiden (bijlage 2).

Type

Aantal

Paalkuil (PK)

34

Moesbed/ontginningssporen (MB)

5

Paalkuilen/paalgaten (PKT/PGT)

87

Kuilen (KL)

52

Greppels (GW)

1

Geul (GWU)

1

Waterputten (WA)

3

Muren (MU)

6

Uitbraaksleuven/vlijlaag (MUB)

7

Vloeren (VLR)

2

Muurinsteek (MRI)

1

Natuurlijk

8

recente

3

Totaal

212

Tabel 2: aantal sporen per type.

Tijdens het veldwerk zijn minimaal drie verschillende structuren aangetroffen, die onderdeel van een gebouw geweest zijn. Deze structuren zijn genummerd als 1, 2 en 3.

Pagina | 19

AM22118-3

Structuur 1 (bijlage 3a) Dit betreft de vlijlagen S90, S87, S85, S31, S59, S114 en S118. De vulling van deze vlijlagen bestaat uit beige gevlekt matig fijn, zwak siltig zand. Plaatselijk werd hierin nog muurwerk aangetroffen, zoals spoor 48 (figuur 5) en 117. Dit muurwerk kenmerkt zich door hergebruikt materiaal, dat zich kenmerkt door cement aan de bakstenen op plaatsen waar dit niet hoort. De gebruikte bakstenen zijn voornamelijk veldbrandbakstenen, kenmerkend door hun fel oranje kleur, Daarnaast werd paarse

er

echter ook

een

bezande strengpers baksteen in waargenomen. Dit duidt erop dat dit muurwerk, behorende bij de uitbraaksleuven een

terminus post quem datering heeft van 1859 (eerste strengpers stenen productie) heeft. Het voegwerk bestaat uit cement.

Figuur 5. Weergave vlijlaag onder spoor 48. Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV.

Structuur 2 (bijlage 3b) Deze structuur wordt gekenmerkt door de aanwezigheid

van een

potstalvulling, die gevormd wordt door spoornummers S46,

S49, S116 en S999. Deze potstalvulling wordt plaatselijk begrensd door muurwerk, dat gevormd wordt door S62, S47, S64 en S122, waarbij S122, S64 en S62 een (iets) oudere fase behorend bij deze potstal lijkt te zijn (figuur 6). Dit muurwerk, of tenminste de onderkant ervan, bestaat uit brokken baksteen, natuursteen en brokken ijzeroer. Ondanks dat deze manier van funderen oud aandoet, is het muurwerk op de potstalvulling gefundeerd, waarin vondstmateriaal aangetroffen werd dat niet ouder is dan 1750 n.

Chr. Spoor 47 bestaat uit

veldbrandbakstenen (?? x 10,5

een x

mix

van

paarse

bakstenen

handgevormde bakstenen (20

x

10 x5 cm)

5,5). De bakstenen worden bij elkaar gehouden door kalkmortel. Onder

en

halve

en naast

de

potstalvulling is een aantal paalgaten/paalkuilen aangetroffen, waarvan de palen rijen lijken te vormen met een zelfde oriëntatie als de potstal. Dit betreft spoor 82, 83, 55, 75, 56, 76, 57, 58,, 54, 53, 77, 78, 79, 52, 51, 50, 206, 207, 208, 209, 210, 211 en 212 (figuur 7). Pagina | 20

AM22118-3

Figuur 6. Overzichtsfoto structuur 2, met spoor 73 op de achtergrond (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Figuur 7. Paalgaten zichtbaar onder de potstal (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV). Pagina | 21

AM22118-3

De enige aanwijzing dat structuur 2 recenter is dan structuur 3 betreft de strengpers bakstenen die zijn aangetroffen tussen het muurwerk dat dit potstal gedeeltelijk omgeeft, waardoor dit muurwerk een terminus post quem datering heeft van 1859

n. Chr.

Spoor 73 betreft nog een spoor dat geïnterpreteerd is als potstalvulling (figuur 6). Onduidelijk is of dit spoor bij structuur 2 hoort of hier los van staat. In spoor 73 is materiaal aangetroffen dat dateert uit 1750-1825. Structuur 3 (bijlage 3c) Structuur 3 wordt met name gekenmerkt door een vierkant spoor (S133) met een donkere vulling dat geïnterpreteerd is als zijnde

een

potstalvulling. Dit

spoor

is min-of-meer noord-zuid/oost-west georiënteerd.

Hier omheen is een groot aantal

paalkuilen en paalgaten waargenomen, met een zelfde oriëntatie. Het betreft de volgende spoornummers (132, 103, 154, 102, 125, 124, 101, 95, 93, 92, 91, 95, 101, 100, 99, 100, 196, 97, 182, 175, 174, 178, 171, 173, 170, 167, 169, 193, 162, 143, 144, 146, 140, 134 (figuur 8). Kenmerkend voor deze sporen is de gevlekte lichtbruine vulling van deze sporen, waarin nog restanten van

bodemhorizonten (B en BC-horizont) aanwezig lijken te zijn. Deze

sporen tezamen

met de potstal vormen structuur 3.

Opvallend is dat binnen het cluster paalkuilen, die aan deze structuur toe te schrijven zijn, een waterput werd aangetroffen (S94). De structuur is opvallend klein voor een potstal(boerderij). Waardoor het vermoeden bestaat deze structuur een andere oriëntatie kan hebben gehad dan dat het er nu uitziet. Wat tevens de waterput verklaart, waarvan het er nu op lijkt dat deze zich binnen de structuur bevindt. Structuur 4 Aan de westzijde van het plangebied bevindt zich een betonnen plaat, die het muurwerk afdekt (spoor 2). Hier omheen bevindt zich een donkere verkleuring in de grond (spoor 16). Het metselwerk met de betonnen plaat is geïnterpreteerd als een recente mestkelder/gierput. De donkere vulling er omheen betreft de insteek ervan; de put moest natuurlijk eerst uitgegraven worden alvorens deze geplaats kon worden.

Figuur 8. Weergave structuur 3 met spoor 133 duidelijk zichtbaar in het midden (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Pagina | 22

AM22118-3

Geul Aan de oostzijde van het plangebied wordt het terrein/vindplaats begrensd door een geul met meerdere vullingen ((figuur 9). In deze geul werd onder andere grijsbakkend aardewerk aangetroffen. Onduidelijk is het echter of dit aardewerk met de geul is meegevoerd of dat de geul is dichtgegooid met materiaal, dat vermoedelijk uit de directe omgeving komt. Waardoor het niet duidelijk is of dit materiaal van de vindplaats vandaan komt of van elders aangevoerd is.

Figuur 9. Dwarsdoorsnede over de geul (Spoor 1) (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Waterputten Tijdens het onderzoek zijn drie waterputten aangetroffen, te weten: spoor 15, 104 en 94. Spoor 15 en 104 zijn aangetroffen aan de zuidwestzijde van het plangebied. Spoor 15 stak nog deels boven de insteek van structuur 4 uit; spoor 104 werd pas zichtbaar onder deze insteek, bij het verdiepen van het vlak werd deze pas zichtbaar op vlak 2. Deze waterputten lagen vlak naast elkaar. De derde waterput (Spoor 94) lag hier niet in de buurt. Deze werd aangetroffen aan de zuidoostzijde van het plangebied (Bijlage 2). Spoor 15 (figuur 10) lijkt op basis van het gebruikte baksteenmateriaal de meest recente waterput te zijn. In de waterput zaten namelijk bakstenen verwerkt die met de strengpers vervaardigd zijn en daarmee dateert na 1859. Voor de onderkant van de waterput was een houten bekisting gebruikt. Deze was aangesmeerd of aangestort met cement, waarin een plastic wasknijper vastzat. Omdat plastic pas veelvuldig wordt gefabriceerd vanaf 1947, lijkt een datering van deze waterput na 1947 aannemelijk.

Pagina | 23

AM22118-3

Waterput 2 met

spoornummer

104 (figuur 11) werd zichtbaar onder de insteek

van

de mestkelder. De waterput is niet

opgetrokken uit baksteen en bij het couperen ervan zakte de coupe vrijwel direct in. Waardoor de contouren niet duidelijk vrij gelegd konden worden. Wel werd duidelijk dat de waterput door een blauwgrijze leemhoudende laag sneed. In de waterput werd onder andere industrieel wit aardewerk aangetroffen, dat te dateren is in het begin van de 20 e eeuw. Tussen de gebruikte stenen zijn ook bakstenen herkend die met de strengpers zijn gemaakt. Dus een begin datering zou op zijn vroegst omstreeks

1850 zijn. In het begin

van

de 20 e eeuw

was

deze

nog

in gebruik getuige het erin aangetroffen aardewerk. Een langere

gebruiksduur lijkt echter aannemelijk, omdat de aanleg van de andere waterput naar alle waarschijnlijkheid pas na 1947 heeft plaatsgevonden. De derde waterput met spoornummer 94 (figuur 12) betreft een waterput die ook niet opgetrokken is uit baksteen. Dit betreft een

kuil van circa 1,2 m diep en 2 meter in doorsnede. Onderin de waterput werden restanten van een bekisting aangetroffen,

die bestaat uit houten palen en takken. In deze put werd het oudste aardewerk aangetroffen, dat te dateren is in de 12 e – 14 e eeuw.

De vraag is echter hoe dit aardewerk erin terechtgekomen is. In de vulling van de waterput werden namelijk ook spikkels

(veldbrand)baksteen waargenomen, waardoor de kans aanwezig is dat de waterput toch van latere datering is dan het fragment grijsbakkend aardewerk dat erin werd aangetroffen. Een fragment Langerwehe, daterend uit de periode 1750-1825, dat eveneens in de kern (vulling 3) werd aangetroffen, lijkt een latere datering te bevestigen.

Pagina | 24

AM22118-3

Figuur 10. Dwarsdoorsnede over waterput 1 met spoornummer 15 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Pagina | 25

AM22118-3

Figuur 11. Dwarsdoorsnede over waterput 2 met spoornummer 104 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Figuur 12. Dwarsdoorsnede over waterput 3 met spoornummer 94 (Bron: fotoarchief Aeres Milieu BV).

Pagina | 26

DA

AM22118-3 aeres

«milieu

EN

| 4,5

Vondsten

In totaal

(Bijlage 5)

zijn er tijdens het proefsleuvenonderzoek en de opgraving

toegekend

monsters.

de aantallen

en

gesplitst maar

14) betreft voornamelijk flessen (N=1), flesfragmenten (N=6)

en

vensterglas (N

materiaalcategorie

per

Keramisch

aardewerk

Keramisch

bouwmateriaal

Glas

(bijlage 5) is wel

uitgedeeld,

gewassen

aan

Het vondstmateriaal

106 vondstnummers

waarvan

er

niet gewogen.

nog

negen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=99e99490-64ae-4725-9383-c3b82df9d774