Bijlage 12 - Toelichting bijlage 10 Activiteitenplan concept 26-09-2022
Tekst van het document
Activiteitenplan Uden
Hoogveld Zuid,
COLOFON
Activiteitenplan Hoogveld Zuid Uden, Gemeente
Maashorst
idverde Advies
OPDRACHTNEMER
Willemsplein 2-4 5211 AK ‘s-Hertogenbosch T 073 205
11 00
Wereverden!
E (geanonimiseerd) OPGESTELD
(geanonimiseerd) | (geanonimiseerd) |
DOOR
VRIJGEGEVEN
DOOR
OPDRACHTGEVER
Stantec
B.V.
Hoevestein
20B
4903 SC Oosterhout
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
In
deze rapportage
auteursrechten.
toestemming gebruik
van
is
gebruik gemaakt
7122220024
STATUS
Concept
VERSIE
1.0
DATUM
26-9-2022
gegevens
van
de Nationale Databank Flora
schriftelijk of digitaal delen of publiceren
Het
BIJ12, uitgezonderd
van
van
PROJECTNUMMER
de opdrachtgever
voor
de werkzaamheden,
kaartmateriaal
voor
het
Netwerk
adviesbureaus. de inzet
Groene
(veldjonderzoek Daarnaast
is
gevolgen
van
een
de wet
ter
zake
momentopname
een
van
van
voor
derden
kundige ecologen, waarborgen van
uit
verband met deze en
toepassing.
wij daarnaast soorten
onze soms
idverde Advies bv is lid
belangenbehartiging
ontwikkeling op het gebied
beschermde
van
ecologie
onderzoekskwatliteit. niet
ecofogische
van
en
wetgeving.
Omdat
worden uitgesloten
ecologisch
aan verandering en jurisprudentie onderhevig. idverde Advies bv is niet aansprakelijk voor de verschijnende of verdwijnende flora of fauna, noch voor de gevolgen van veranderende wetgeving of
jurisprudentie.
Activiteitenplan witer Hoogveld p BV!
Ul
Door
of bevestigd.
de natuurwetgeving onverwacht
intern
toepassingen van de resultaten van van idverde Advies bv. De verkregen gegevens
kwaliteitsbevordering
de nieuwste
is, kan aanwezigheid
in
(NDFF). Op deze gegevens rusten de NDFF is niet toegestaan zonder
uit
vrijstellings- of ontheffingsprocedure of voor
begrenzingen of andere
brancheorganisatie
Hierdoor zijn wij goed op de hoogte
conform
van
Bureaus,
Fauna
vervolgschade, alsmede schade die voortvloeit
inclusief getoonde
opdrachtgever vrijwaart idverde Advies bv voor aanspraken van
en
(een deel van) de gegevens
bevoegd gezag in het kader van van het betreffende project.
aan
de duur
idverde Advies bv is niet aansprakelijk
van
Zuid, Uden
E
|
idverde Advies
INHOUDSOPGAVE COLOFON
2
1.
4
INLEIDING 1. 1 Aanleiding 1. 2 Doelstelling activiteitenplan
2.
BESCHRIJVING PLANGEBIED EN VOORGENOMEN ACTIVITEIT 2. 1 Beschrijving plangebied 2. 2 Omvang & planning van voorgenomen activiteit
3.
WERKWIJZE ECOLOGISCHE ONDERZOEKEN 3. 1 Samenvatting quickscan 3. 2 Aanvullend soortgericht onderzoek 3. 2. 1 Kleine marterachtigen (en das) Buizerd 3. 2. 2 3. 2. 3 Steenuil 3. 3 Teunisbloempijlstaart
4. 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5
5.
ONDERZOEKSRESULTATEN Kleine marters (en das)
7 7 8 8 9 9 9
11
TOETSING AAN DE WET NATUURBESCHERMING
13
MITIGERENDE MAATREGELEN
LITERATUURLIJST
BIJLAGE 1. MEMO GEBRUIK KUNSTNESTEN BUIZERD
3
6 6
11 11 11 11 12
6. 1 Werken buiten kwetsbare periode 6. 2 Soortspecifiek mitigatieplan
7.
6
Buizerd Steenuil Teunisbloempijlstaart Totaal resultaten aanvullend onderzoek
5. 1 Verbodsbepalingen Beoordeling soorten van de vogelrichtlijn 5. 1. 1 5. 1. 2 Beoordeling Beschermingsregime overige soorten van de Wet natuurbescherming 5. 2 Wettelijk belang 5. 3 Alternatievenafweging 5. 3. 1 Alternatieve locatie Achterwege laten van de voorgenomen ontwikkeling 5. 3. 2 5. 3. 3 Werken buiten de kwetsbare periode 5. 4 Gunstige staat van instandhouding Buizerd 5. 4. 1 5. 4. 2 Steenuil Wezel 5. 4. 3 5. 4. 4 Steenmarter 5. 4. 5 Das 15 Ontheffing 5. 5
6.
4 5
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
13 13 13 13 14 14 14 14 14 14 15 15 15 16
17 17 17
19 20
1. Inleiding 1. 1
Aanleiding
De gemeente Maashorst is voornemens om het gebied Hoogveld Zuid (afbeelding 1. 1) te ontwikkelen. De ontwikkeling betreft een bedrijventerrein aan de Venstraat te Uden. Voor het uitvoeren van ruimtelijke ingrepen en ontwikkelingen, verplicht de Wet natuurbescherming de bestaande natuurwaarden in kaart te brengen en indien nodig passende maatregelen te treffen voor het beschermen en in stand houden van bij wet beschermde soorten. Om deze reden is een ecologisch onderzoek uitgevoerd. Het plangebied is door Idverde Advies onderzocht en beoordeeld op de aanwezigheid van en betekenis voor beschermde planten- en diersoorten (Idverde Advies, rapportnummer 722220024). Uit aanvullend onderzoek is gebleken dat het plangebied functioneel leefgebied betreft voor de aanwezige buizerd, steenuil, wezel, steenmarter en das. Omdat de voorgenomen ontwikkeling invloed heeft op het voorkomen van genoemde soorten, wordt ontheffing gevraagd in het kader van de Wet natuurbescherming middels dit activiteitenplan.
Afbeelding 1. 1 Het plangebied (oranje omkaderd) aan de Venstraat te Uden (Bron: Pdok).
4
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
1. 2
Doelstelling activiteitenplan
Dit activiteitenplan dient als bijlage voor een ontheffingsaanvraag in het kader van de Wet natuurbescherming voor de soorten en verbodsbepalingen zoals beschreven in tabel 1. 1. Dit in het kader van het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid en andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Tabel 1. 1 soorten en wetsartikelen waarvoor ontheffing wordt aangevraagd Soort
Artikelen Wet natuurbescherming
Buizerd (Buteo buteo)
Artikel 3. 1, lid 2 opzettelijk verstoren en/of vernielen van rust- en nestplaatsen
Steenuil (Athene noctua)
Artikel 3. 1, lid 2 opzettelijk verstoren en/of vernielen van rust- en nestplaatsen
Wezel (Mustela nivalis)
Artikel 3. 10, lid 1 opzettelijk verstoren en/of vernielen van rust- en nestplaatsen
Steenmarter (Martes foina)
Artikel 3. 10, lid 1 opzettelijk verstoren en/of vernielen van rust- en nestplaatsen
Das (Meles meles)
Artikel 3. 10, lid 1 opzettelijk verstoren en/of vernielen van rust- en nestplaatsen
Het doel van dit activiteitenplan is om inzichtelijk te maken in hoeverre de voorgenomen ontwikkeling van invloed is op de gunstige staat van instandhouding van buizerd, steenuil, wezel, steenmarter en das. Geconstateerd is dat het plangebied voor genoemde soorten onderdeel uitmaakt van hun leefgebied en dat door het uitvoeren van de voorgenomen ontwikkeling verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming overtreden worden. In het activiteitenplan zijn alle aspecten behandeld die noodzakelijk zijn voor een ontheffingsaanvraag in het kader van de Wet natuurbescherming. In het plan is verwoord op welke wijze de negatieve effecten van de ingreep op beschermde soorten worden gemitigeerd. Daarnaast is aangetoond dat de gunstige staat van instandhouding niet in het geding komt door de voorgenomen ingreep, er geen alternatief is en de werkzaamheden betrekking hebben op een maatschappelijk belang.
5
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
2. Beschrijving plangebied voorgenomen activiteit
en
2. 1 Beschrijving plangebied Het plangebied bevindt zich ten oosten van Uden en ligt tussen de Zeelandsedijk in het oosten, de Venstraat (zandpad) in het zuiden, een zaksloot als scheiding tussen graslanden in het westen en de Kromstraat in het noorden. Direct ten oosten bevindt zich vliegbasis Volkel en dierenpark Zie-Zoo. In het zuiden bevindt zich een zonnepanelenweide en agrarische graslanden. In het westen wordt eveneens agrarisch grasland aangetroffen en in het noorden bevindt zich bedrijventerrein Hoogveld, zie afbeelding 1. 1. Hoogveld is een buurtschap in de gemeente Maashorst en ligt 2 km ten oosten van Uden. Het plangebied (totaal 18,9 ha) betreft in hoofdzaak agrarische percelen in het buitengebied van Uden. Door het gebied heen lopen enkele houtwallen. Direct langs de Zeelandsedijk is een stapsteen in een gemeentelijke EVZ gerealiseerd met een waterbergende functie. De stapsteen bestaat uit een wadi met spontaan ontwikkelde (oever)beplanting, bremstruiken en enkele solitaire bomen. In het zuidoosten van het gebied bevindt zich een gronddepot waar regelmatig grond en zand wordt gedeponeerd en/ of opgehaald. In het uiterste noordwesten staat een oude schuur bestaande uit houtskeletbouw op een stenen fundering.
1. 2
Omvang & planning voorgenomen activiteit
Gemeente Uden is voornemens het gehele in afbeelding 1. 1 oranje aangeduide gebied te ontwikkelen als bedrijventerrein waarbij de houtwallen waar mogelijk behouden blijven of anders in het nieuwe ontwerp vervangen op alternatieve locaties. Hemelwater wordt zo veel mogelijk binnen het plangebied opgevangen middels wadi's en/of retentievijvers. De ontheffing wordt aangevraagd voor de periode 1 januari 2023 t/m 31 december 2035.
6
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
3. Werkwijze ecologische onderzoeken 3. 1
Samenvatting quickscan
Ten behoeve van de quickscan (Idverde Advies, rapportnummer 722220024) is een bureaustudie en een verkennend veldonderzoek uitgevoerd. De bureaustudie en het oriënterend veldbezoek geven een voldoende duidelijk beeld van het (mogelijk) voorkomen van beschermde plant- en diersoorten. Voor de soortgroepen beschermde vaatplanten, vissen, reptielen en amfibieën zijn negatieve effecten uitgesloten. Voor vleermuizen, grondgebonden zoogdieren, ongewervelden en broedvogels kan niet zondermeer worden uitgesloten dat negatieve effecten optreden. Voor deze soortgroepen moeten voorzorgsmaatregelen of vervolgstappen worden genomen. Tabel 3. 1 Samenvatting van effecten, mogelijke vervolgstappen en voorgestelde maatregelen per soortgroep en beschermingsniveau. Soort(groep)
Ingreep verstorend
Nader onderzoek
Ontheffing nodig?
Voorwaarden en/of maatregelen
Vaatplanten
Nee
Nee
Nee
Rekening houden met zorgplicht
Grondgebonden zoogdieren
Mogelijk
kleine marterachtigen
Mogelijk
Vleermuizen
Mogelijk door toename lichtverstoring
Nee
Jaarrond beschermde nesten
Ja
Ja
Nee, indien gehandeld wordt naar de voorwaarden Mogelijk
Uitvoeren aanvullend onderzoek conform handreiking kleine marterachtigen NoordBrabant Rekening houden met toekomstige verlichting
Overige broedvogels
Nee
Nee
Rekening houden met broedseizoen, zie verder onder mitigerende maatregelen
Nee
Nee
Rekening houden met zorgplicht
Vissen
Mogelijk, indien in de broedperiode werkzaamheden worden uitgevoerd Mogelijk algemeen voorkomende soorten Nee
Nee
Nee
Geen permanent oppervlaktewater aanwezig dus n. v. t.
Ongewervelden
Mogelijk
Teunisbloempijlstaart
Mogelijk
Invasieve exoten
Nee
Nee
Nee
Uitvoeren aanvullend onderzoek naar teunisbloempijlstaart Voorkomen verspreiding
Soortbescherming
Amfibieën / reptielen
7
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Uitvoeren aanvullend onderzoek naar buizerd en steenuil
3. 2 3. 2. 1
Aanvullend soortgericht onderzoek Kleine marterachtigen (en das)
Kleine marterachtigen
Voor het onderzoek naar kleine marterachtigen is gebruik gemaakt van de Handreiking Kleine Marters in relatie tot soortbescherming. Hierbij zijn de stappen uit de handreiking (paragraaf 3. 2 t/m 3. 4) doorlopen: Stap 1 Habitatgeschiktheid bepalen In stap 1 is onderzocht of het aannemelijk is dat er kleine marters aanwezig zijn in het plangebied. Op basis van bekende gegevens uit het bronnenonderzoek en een verkennend veldonderzoek is het gebied als potentieel geschikt beoordeeld. Van steenmarter is het voorkomen bekend. Hermelijn en wezel kunnen niet worden uitgesloten. Op basis van het onderzoek in stap 1 is een kaart gemaakt met daarop de geschikte structuren binnen het plangebied. Van het totale plangebied van circa 19 hectare is 2,1 hectare geschikt als leefgebied (dekking, verbinding en in mindere mate rustplaatsen) voor kleine marters. Stap 2 Nader veldonderzoek Vanwege de grootte van het plangebied zijn 3 (1, 2 en 6, zie afbeelding 3. 1) zogenaamde struikrovercameravallen en 3 reguliere cameravallen (3, 4 en 5) in het plangebied uitgezet. Dit is conform de Handreiking kleine marters. In deze handreiking is aangeduid hoeveel camera’s geplaatst moeten worden in verhouding tot de grootte van het onderzoeksgebied. Hierbij wordt opgemerkt dat de struikrovers de marterboxen vervangen.
Het is namelijk bekend dat hermelijn en wezel open ruimtes vermijden en daarom onderzoek met de marterbox een hogere trefkans heeft. Echter wordt dit bij de struikrover ondervangen door het plaatsen van de cameraval in een half-open buis met lokmiddel (sardines) waardoor met de struikrover alle soorten marters worden vastgelegd op cameravallen. Door het lokmiddel is het individu geneigd om met zijn kop op ooghoogte te komen met de camera. De struikrovers en cameravallen zijn geplaatst op 8 juni 2022 en opgehaald op 21 juli 2022 en hebben daarmee 6 weken en 1 dag in het veld gestaan. Dit valt conform de handreiking binnen de actieve periode van de kleine marterachtigen (15 maart t/m 1 september) en wordt als voldoende tijdspanne gezien om de aan- of afwezigheid vast te stellen of uit te kunnen sluiten. Stap 3 Onderbouwing van de effecten en uitwerken van maatregelen. Stap 3 is nader uitgewerkt in het mitigatieplan.
Afbeelding 3. 1 Locaties cameraonderzoek (1, 2 en 6 betreft type struikrover en 3, 4 en 5 betreft reguliere
cameravallen) 8
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
3.2.2
Buizerd
Uit de quickscan
blijkt
met
inventarisatie
gerichte
een
nesten
buizerd
van
Tabel 3.2
het voorkomen
buizerdnest in het
een
vastgesteld
op
plangebied. Tijdens
de bekende
nestlocatie.
het broedseizoen Er
zijn
is
andere
geen
aangetroffen.
Onderzoeksperioden
:00-9: SOSHOD
23/2/2022
van
broedactiviteit
uur
te onderzoeken
soorten ín overeenstemming
Waarnemer
Weersomstandigheden
(geanonimiseerd) |
Droog, half bewolkt,
met de soortenprotocolilen
Type veldwerk
Monitorin
C, 2 Bft
2 graden
8
nestactiviteit
Steenuil
3.2.3
Op vastgesteld
ten
conform
kennisdocument
basis
van
het
de
aanwezigheid Tabel 3.3 Datum
uitkomsten oosten
van
steenuil
van
het
van
het bron-
plangebied.
steenuil
onderzocht
Onderzoeksperioden
veldonderzoek
is het voorkomen
van
Om
afwezigheid
steenuil
en
in de
de
periode
waarbij tussen
te onderzoeken
aanvan
of
1 februari
het eerste
en
t/m
30
steenuil
van
is
april met 3 veldbezoeken
de
laatste bezoek
soorten ín overeenstemming
2 nesten
te stellen
van
vast
minimaal
1 maand
zit.
met de soortenprotocoilen
Tijd
Waarnemer
Weersomstandigheden
SOD
(geanonimiseerd) |
Droog, half bewolkt, 2 graden C, 2 Bft
Type veldwerk
Onderzoek
23/2/2022
uur
in gebruik leefgebied
zijnde steenuil
O Onderzoek
01/3/2022
B :0
uur
(geanonimiseerd) |
Droog, licht bewolkt, 6 graden C, 2 Bft
gebruik
in
zijnde
leefgebied
steenuil
Onderzoek
24/3/2022
jen :30
3.3
uur
(geanonimiseerd) |
Droog,
licht
bewolkt,
14
graden C‚, 1 Bft
in gebruik leefgebied
zijnde steenuil
Teunisbloempijlstaart
Op basis van NDFF-gegevens is het voorkomen van teunisbloempijlstaart (Proserpinus proserpina) vastgesteld. Deze soort is beschermd onder de habitatrichtlijn (bijlage IV). De teunisbloempijlstaart breidt zich in Nederland de laatste jaren steeds verder uit. Vanaf 1996 wordt de soort met regelmaat waargenomen, maar tegenwoordig is de soort te vinden in het hele zuidoostelijke deel van Nederland. Waarschijnlijk heeft de snelle uitbreiding te maken met het mobiele karakter van de soort, in combinatie met klimaatopwarming. Door dit mobiele karakter is het lastig om aan de hand van een waarneming van een imago vast te stellen of een gebied ook daadwerkelijk geschikt leefgebied vormt voor de soort. Daarnaast worden imago's veel minder vaak waargenomen dan rupsen. Als waardplanten worden harig wilgenroosje (Epitobium hirsutum), basterdwederik (Epilobium spec.), teunisbloem (Oenothera spec.) en grote kattenstaart (Lythrum salicaria) beschreven. Al deze waardplanten groeien in ruigtevegetaties. Het harig wilgenroosje en de grote kattenstaart meer in nattere ruigten terwijl de (middelste) teunisbloem meer op kalrijkere en drogere ruigten groeit. De voorkeur van de naar uit teunisbloempijlstaart gaat voornamelijk (harig) wilgenroosje en verschillende soorten basterdwederik. Binnen
het
plangebied bevindt zich een vochtige ruigtestrook direct langs de Zeelandsedijk. Hier is in het teunisbloempijlstaart aangetroffen. Op deze locatie zijn in de vochtigere delen de waardplanten grote kattenstaart en basterdwederik aangetroffen. Op de drogere delen is tevens teunisbloem spec. aanwezig. In deze strook zijn veelvuldig sporen aangetroffen van crossmotoren. verleden
Activiteitenplan witer Hoogveld p BV!
Ul
Zuid, Uden
E
|
idverde Advies
Om
vast te stellen of teunisbloempijlstaart daadwerkelijk aanwezig is in het plangebied is het ‘stappenplan gestandaardiseerde monitoring teunisbloempijlstaart’ gevolgd. In afwijking op het stappenplan is geen gebruik gemaakt van de app Butterflycount. Het stappenplan bestaat uit soortspecifieke 15minutentellingen in de periode half juni begin augustus gericht op rupsen, vraatsporen of uitwerpselen van rupsen op en nabij de waardplanten en eventueel vliegden imago's. Er is geen minimum of maximum —
aantal bezoeken Tabel 3.4
benoemd
in het stappenplan.
Onderzoeksperioden
te onderzoeken
soorten
in
overeenstemming
Waarnemer
Weersomstandigheden
(geanonimiseerd)
Droog, licht bewolkt,
(geanonimiseerd)
Droog, bewolkt,
met de
soortenprotocollen
Type veldwerk (sporen van)
1/7/2022
400 14:30 uur
20
graden C, 1 Bft
op
20
15:0015:30 uur
Activiteitenplan Hoogveld Aitertenp verd
Zul
Zuid, Uden
en
vliegende imago's (sporen van)
21/7/2022 {1
rupsen
waardplanten
18
graden
C, 1 Bft
op
rupsen
waardplanten
vliegende imago's
E
|
idverde Advies
en
4. Onderzoeksresultaten In dit hoofdstuk zijn de resultaten van het aanvullend onderzoek naar kleine marters, das, buizerd, steenuil en teunisbloempijlstaart
beschreven. 4. 1
Kleine marters (en das)
Uit het onderzoek met de cameravallen blijkt het voorkomen van das in het gebied en wezel net buiten het plangebied. Beide soorten zijn vastgelegd op camerabeelden gemaakt met de struikrover. Overige (kleine) marters (hermelijn, bunzing en steen- en boommarter) zijn niet vastgesteld. Uit eerder uitgevoerd onderzoek blijkt in het projectgebied tevens het voorkomen van steenmarter. Tijdens het ophalen van de cameravallen op 21 juli 2022 is aan de oostzijde van het projectgebied een nieuwe vluchtpijp van das aangetroffen. Overige waarnemingen op de camera’s betrof algemeen voorkomende muizen zoals rosse woelmuis, veldmuis en bosspitsmuis. Tabel 4. 1 Resultaten camera onderzoek 8-6 t/m 21-7 2022 Camera-
Cameratype
1
Struikrover
Aangetroffen soorten Das
2
Struikrover
Wezel
26-6-2022 13-7-2022
Camera net buiten projectgebied
3
Regulier
-
-
-
4
Regulier
-
-
-
5
Regulier
-
-
-
6
Struikrover
Egel Kraaiachtige
05-07-2022 18-7-2022
nummer
4. 2
Datum
Opmerkingen
10-6-2022
1 vluchtpijp das direct ten oosten van camera 1 aangetroffen
-
Buizerd
Tijdens het onderzoek is nestactiviteit van buizerd vastgesteld. Gedurende behoeve van overige soorten is 1 jonge buizerd op de horst gezien.
de latere bezoeken
ten
Het plangebied valt binnen 1 territoria van buizerd. Dit fungeert zowel als vaste rust- en verblijfplaats als mede gedeeltelijk jachtgebied.
4. 3
Steenuil
Tijdens het onderzoek is op 24 maart 2022 een jagend exemplaar van steenuil gezien. Binnen het plangebied. Daarnaast is ten noordwesten een koppel steenuilen vastgesteld op basis van roepen. De nestlocatie lag dusdanig ver van het plangebied en achter woningen waardoor de exacte nestlocatie niet is vastgesteld. Tijdens de eerste 2 veldonderzoeken zijn geen steenuilen waargenomen. Het plangebied wordt in beperkte mate gebruikt als jachtgebied door tenminste 1 koppel steenuil.
4. 4
Teunisbloempijlstaart
In afbeelding 3. 3 is een puntwaarneming van teunisbloempijlstaart vanuit de NDFF opgenomen en is potentieel leefgebied op basis van veldonderzoek weergegeven. Tijdens het onderzoek zijn gedurende het veldwerk geen teunisbloempijlstaarten (rupsen of imago’s) aangetroffen.
11
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
4. 5
Totaal resultaten aanvullend onderzoek
Onderstaande afbeelding geeft een totaaloverzicht van de resultaten van het aanvullend onderzoek.
Afbeelding 4. 1 resultaten aanvullend onderzoek
12
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
5. Toetsing 5. 1
de Wet natuurbescherming
aan
Verbodsbepalingen
5. 1. 1
Beoordeling soorten van de vogelrichtlijn Mogelijke overtredingen verbodsbepalingen De bescherming van broedvogels is gericht op de aan- of afwezigheid van broedgevallen. De meeste vogels maken elk broedseizoen een nieuw nest of zijn in staat om een nieuw nest te maken. Omdat deze soorten het nest eenmalig gebruiken, zijn deze nesten alleen beschermd tijdens het gebruik ervan. Verblijfplaatsen van vogels, die hun verblijfplaats het hele jaar door gebruiken of elk jaar terugkeren naar hetzelfde nest, zijn permanent beschermd. Deze nesten zijn opgedeeld in categorie 1 t/m 4 van de ‘jaarrond beschermde nesten’. Het vernielen van nesten tijdens het broedseizoen of van nesten met een jaarrond beschermde status leidt tot overtreding van verbodsartikel 3. 1, lid 2 van de Wet natuurbescherming. De steenuil (categorie 1) en buizerd (categorie 2) zijn soorten die vallen onder ‘jaarrond beschermde nesten’. De geplande ontwikkeling leidt tot (beperkte) aantasting van functioneel leefgebied van steenuil in de vorm van verlies aan jachtgebied en tot het verdwijnen van een horst van buizerd inclusief jachtgebied. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden is het noodzakelijk om een ontheffing te verkrijgen op artikel 3. 1, lid 2 van de Wet natuurbescherming voor steenuil en buizerd.
Beoordeling Beschermingsregime overige soorten van de Wet natuurbescherming
5. 1. 2
Mogelijke overtredingen verbodsbepalingen Door het uitvoeren van de voorgenomen werkzaamheden binnen het plangebied is het mogelijk dat individuen van wezel, steenmarter of das worden verwond of gedood. De werkzaamheden hebben niet tot doel om individuen opzettelijk te verwonden of te doden. Daarom is overtreding van verbodsartikel 3. 10, lid 1a niet aan de orde. Overtreding van dit artikel wordt voorkomen door rekening te houden met de meest kwetsbare periode van genoemde soorten en het uitvoeren van mitigerende en compenserende maatregelen. De beoogde werkzaamheden leiden wel tot aantasten/vernietigen van verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis, en daarmee tot overtreding van artikel 3. 10, lid 1b. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden is het noodzakelijk om een ontheffing te verkrijgen op artikel 3. 10, lid 1b voor de wezel, steenmarter en das.
5. 2
Wettelijk belang
De ontheffing van de Wet natuurbescherming wordt aangevraagd op grond van de volgende wettelijke belangen: Tabel 5. 1 Erkend wettelijk belang per soort Soort
13
Buizerd
Beschermingsregime Vogelrichtlijn
Steenuil
Vogelrichtlijn
Wezel
Overige soorten
Steenmarter
Overige soorten
Das
Overige soorten
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Wettelijk belang Geen erkend wettelijk belang beschikbaar; voorkomen overtreding Wet natuurbescherming middels mitigatie en compensatie op basis van Kennisdocument Buizerd (BIJ12) en Expert Judgement Geen erkend wettelijk belang beschikbaar; voorkomen overtreding Wet natuurbescherming middels mitigatie en compensatie op basis van Kennisdocument Steenuil (BIJ12) en Expert Judgement In het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten.
5. 3
Alternatievenafweging
De ontwikkeling van het bedrijventerrein Hoogveld Zuid te Uden is van groot belang voor de economische ontwikkeling binnen de gemeente Uden. Om tegemoet te komen aan de vraag naar vestigingsruimte voor bedrijven, is de gemeente Uden voornemens het plangebied te ontwikkelen als nieuw bedrijventerrein. 5. 3. 1 Alternatieve locatie Voor de beste locaties van toekomstige bedrijventerreinen in en rondom de gemeente Uden zijn al vele onderzoeken en alternatievenafwegingen uitgevoerd. Voor de aanwijzing en ontwikkeling van een dergelijk bestemmingsplan gaan jaren en voorbereidende en bestuurlijke werkzaamheden vooraf. De betreffende locatie ligt ingeklemd tussen bestaande bedrijventerreinen en vliegbasis Volkel waardoor er reeds een bepaalde mate van geluidshinder en verstoring in het gebied aanwezig is. Voor het bedrijventerrein Hoogveld-Zuid hoeft, mede door de ligging nabij genoemd bedrijventerrein en vliegbasis Volkel, geen nieuwe infrastructuur te worden aangelegd. Indien de ontwikkeling van het bedrijventerrein niet zou kunnen plaatsvinden zou dit op de lange termijn grote gevolgen hebben voor de economische ontwikkeling binnen de gemeente Uden.
Op de korte zou het ook een groot begrotingstekort betekenen voor de gemeente, doordat de vele gemaakte kosten voor de grondaankoop, voorbereiding en ontwikkeling van het bedrijventerrein niet kunnen worden terugverdiend door middel van de verkoop van percelen. 5. 3. 2 Achterwege laten van de voorgenomen ontwikkeling Het niet ontwikkelen van het bedrijventerrein zou grote gevolgen hebben voor het economisch belang van alle toekomstige bedrijven en de gemeente Uden. Het bedrijventerrein biedt namelijk zowel tijdens de bouw als in de toekomst werkgelegenheid. Dit biedt een economische groei voor de gemeente Uden (zie ook paragraaf 5. 3 Wettelijk belang). Ook de financiële gevolgen voor het niet ontwikkelen van het bedrijventerrein zou zeer groot zijn. De planvorming van het gebied is namelijk al in een ver gevorderd stadium. Tevens is de grond voor het bedrijventerrein al aangekocht. 5. 3. 3 Werken buiten de kwetsbare periode Het verdwijnen van verblijfplaatsen is permanent. In een andere periode werken biedt dan ook geen alternatief. Alleen werken buiten de kwetsbare periode van genoemde soorten (September – november, rekening houdend met alle 5 de soorten) is niet mogelijk aangezien de ontwikkeling van het bedrijventerrein een doorlooptijd van jaren heeft.
Dit betekent dat het op geen enkele wijze mogelijk is om de werkzaamheden alleen buiten de voortplantingsperiode van beide soorten plaats te laten vinden. Het opheffen van vaste rust- en verblijfplaatsen, geschikte groenstructuren en het bouwrijp maken wordt wel buiten de kwetsbare periode uitgevoerd (zie ook mitigatieplan hoofdstuk 6).
5. 4
Gunstige staat van instandhouding
5. 4. 1 Buizerd De buizerd heeft al jaren een opgaande trend wat betreft de aantalsontwikkelingen van de broedvogelpopulatie en is dan ook niet op de rode lijst opgenomen. Daarmee is de gunstige staat van instandhouding zowel landelijk als lokaal gunstig te noemen. De voorgenomen ontwikkeling heeft tot gevolg dat er een horstboom verdwijnt. Dit heeft geen effect op de lokale gunstige staat van instandhouding van de buizerd. Wel heeft dit effect op een individueel broedpaar. Op basis van Expert Judgement worden onder bepaalde voorwaarden kunstnesten door buizerd in gebruik genomen, waardoor met het aanbieden van 2 kunstnesten onder de gestelde voorwaarden overtreding van de Wet natuurbescherming ten aanzien van de horstboom wordt voorkomen. Tevens zal als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling een deel van het (suboptimaal) jachtgebied verdwijnen. Door de positieve landelijke trend van de soort, voldoende leefgebied in de omgeving en de mitigerende maatregelen die worden genomen (hoofdstuk 6) kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat de gunstige staat van instandhouding van de buizerd niet in gevaar komt.
14
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
5. 4. 2 Steenuil De steenuil heeft na een sterke afname in de periode 1990 – 2005 de laatste jaren een licht opgaande trend wat betreft de aantalsontwikkelingen van de broedvogelpopulatie. De soort staat momenteel op de rode lijst als kwetsbaar. Ondanks de lichte toename is de gunstige staat van instandhouding matig ongunstig. De voorgenomen ontwikkeling heeft als gevolg dat een deel van het (suboptimaal) jachtgebied verdwijnt. Doordat er voldoende alternatief leefgebied in de omgeving aanwezig is en er mitigerende maatregelen voor steenuil worden genomen (hoofdstuk 6) kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat de gunstige staat van instandhouding van de steenuil niet in gevaar komt. 5. 4. 3 Wezel De wezel is op de rode lijst aangegeven als ‘gevoelig’. De soort komt in het hele land voor. Gegevens over de dichtheden van de wezel net als de ontwikkelingen van populaties zijn nog relatief onbekend. De wezel staat onder druk door nivellering van het landschap door landbouwintensivering, verstedelijking en drukke verkeerswegen. De voorgenomen ontwikkeling heeft mogelijk een effect op territoria van ± 1 á 2 individuen. Dit zou een negatief effect kunnen hebben op de lokale gunstige staat van instandhouding indien de individuen niet elders in de omgeving terecht kunnen.
Hiervoor is een mitigatieplan (hoofdstuk 6) opgesteld om het leefgebied van de wezel binnen het plangebied te behouden en/ of te versterken waardoor de draagkracht voor wezels in stand blijft of zelfs wordt verhoogd. Hierdoor wordt voorkomen dat de lokale gunstige staat van instandhouding in gevaar komt. 5. 4. 4 Steenmarter De steenmarter is op de rode lijst aangegeven als ‘Thans niet bedreigd’. De trend van de landelijke populatie is positief en de soort verspreidt zich vanuit het oosten naar het westen van het land. Door de voorgenomen ontwikkeling verdwijnt mogelijk een corridor dan wel foerageergebied voor de steenmarter. De soort gedijt echter goed in een stedelijke omgeving waardoor er in en rondom het plangebied voldoende alternatief leefgebied aanwezig is voor de steenmarter. Door de positieve landelijke trend van de soort, voldoende leefgebied in de omgeving en de mitigerende maatregelen die worden genomen (hoofdstuk 6) kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat de gunstige staat van instandhouding van de steenmarter niet in gevaar komt. 5. 4. 5 Das De das is op de rode lijst aangegeven als ‘Thans niet bedreigd’. De trend van de landelijke populatie is positief en de soort verspreidt zich vanuit het oosten naar het westen van het land.
Rondom de gemeente Uden bevindt zich een zeer grote populatie dassen waardoor de lokale gunstige staat van instandhouding uitermate positief is. Door de voorgenomen ontwikkeling verdwijnt mogelijk een corridor dan wel foerageergebied voor de das alsmede een vluchtpijp aan de oostzijde van het plangebied. Door de positieve landelijke en lokale trend van de soort, voldoende leefgebied in de omgeving en de mitigerende maatregelen die worden genomen (hoofdstuk 6) kan met voldoende zekerheid worden gesteld dat de gunstige staat van instandhouding van de das niet in gevaar komt.
15
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Ontheffing
5. 5
Door het treffen van mitigerende maatregelen (hoofdstuk 6) wordt gezorgd dat het leefgebied van buizerd, steenuil, wezel, steenmater en das gemitigeerd wordt. De mitigerende maatregelen zorgen ervoor dat de gunstige staat van instandhouding van genoemde soorten niet in gevaar komt. De mitigerende maatregelen zorgen er echter niet voor dat de bestaande verblijfplaatsen verdwijnen. Hiervoor dient een ontheffing te worden aangevraagd in het kader van de Wet natuurbescherming artikel 3. 1 en artikel 3. 10, lid 1b ten aanzien van: • • •
Verwijderen buizerdhorst; Aantasten suboptimaal jachtgebied van buizerd en steenuil; Opheffen foerageergebied, migratieroutes en vaste rust- en verblijfplaats van wezel en das.
De ontwikkeling van het bedrijventerrein wordt gefaseerd over een periode van ± 12 jaar (2023 – 2035, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure) uitgevoerd. Hierbij wordt het plangebied bouwrijp gemaakt, waarbij de aanwezige houtwallen en struweel worden verwijderd en er grondwerkzaamheden plaatsvinden. De corridor buiten het plangebied ten zuiden van de Venstraat blijft intact waardoor er te allen tijde een alternatieve corridor aanwezig is voor kleine marters, steenmarter en das. De ontheffing wordt aangevraagd voor de periode 1 januari 2023 t/m 31 december 2035. Bij het verwijderen van geschikte locaties voor verblijfplaatsen wordt altijd rekening gehouden met de voortplantingsperiode van aanwezige soorten (1 februari tot 30 augustus) alsmede met het voorkomen van algemeen voorkomende broedvogels.
16
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
6. Mitigerende maatregelen Werken buiten kwetsbare periode
6. 1
Bij het verwijderen van geschikte locaties voor verblijfplaatsen wordt altijd rekening gehouden met de kwetsbare periode van genoemde soorten. Werkzaamheden worden uitgevoerd in de minst kwetsbare periode (1 september – 30 november) voor genoemde soorten. Bij het verwijderen/bouwrijp maken van het plangebied vindt altijd begeleiding door een ecologisch deskundige plaats.
Soortspecifiek mitigatieplan
6. 2
Buizerd Tijdens het veldwerk is een in gebruik zijnde buizerdhorst aangetroffen, een soort waarvan het nest jaarrond beschermd is onder categorie 4 van de jaarrond beschermde nesten. Binnen de geplande ontwikkeling komt de horst te vervallen. Bij de voorgenomen werkzaamheden verdwijnt een horst van buizerd. De genoemde soort (inclusief zijn nest) wordt beschermd onder de ‘Vogelrichtlijn’. Dit leidt tot overtreding van verbodsartikel 3. 1 van de Wet natuurbescherming. Dit verbodsartikel houdt in dat het verboden is om de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van vogels te beschadigen of te vernielen. Op basis van expert judgement (Buijs Eco Consult B. V. ), blijkt dat onder bepaalde voorwaarden de buizerd kunstnesten accepteert als nieuwe nestlocatie. De volgende voorwaarden zijn hierbij van toepassing: • • •
Aanbieden van 2 kunstnesten (type RK BU 01, VivaraPro) per verwijderde buizerdhorst bij voorkeur binnen 100 meter van de bestaande horst; Horstboom verwijderen om de buizerd naar nieuwe nestlocatie te verleiden; Foerageergebied wordt niet of slechts beperkt aangetast, maar bij voorkeur verbeterd door het aanbieden van akkers en ruigte om prooidieren aan te trekken.
Binnen de geplande ontwikkeling is binnen de voorkeur van 100 meter geen geschikte alternatieve locatie om het buizerdnest te compenseren. Aangezien tijdens het veldwerk is vastgesteld dat het gehele gebied tussen de Provinciale weg N264, Kortestraat, Kromstraat en Zeelandsedijk als territorium voor het broedpaar geldt, kan worden afgeweken van de voorkeursafstand van 100 meter. Wel dienen de kunstnesten alsnog zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke nest geplaatst worden om de kans op succes te maximaliseren. De meest kansrijke locaties zijn op voldoende afstand van de voorgenomen ontwikkeling in de bomenrij langs de Venstraat, in het verlengde van de Breestraat of langs de Kromstraat tussen Erfstraat en Goorkensweg. Door het inrichten van optimaal jachtgebied voor steenuil (zie onderstaande paragraaf steenuil) wordt het verlies van suboptimaal jachtgebied in voldoende mate gecompenseerd voor buizerd. Steenuil Uit het bureauonderzoek blijkt dat direct ten oosten van het plangebied een territorium van steenuil bekend is welke ook een jaarrond beschermd nest heeft. Tijdens het veldwerk is slechts eenmalig de aanwezigheid van steenuil vastgesteld waarbij een jagend dier is waargenomen en roepende dieren zijn gehoord. De kwaliteit van het jachtgebied is door de grootschaligheid van de akkers beperkt.
Bij de voorgenomen werkzaamheden verdwijnt suboptimaal jachtgebied van steenuil. De genoemde soort wordt beschermd onder de ‘Vogelrichtlijn’. Dit leidt tot overtreding van verbodsartikel 3. 1 van de Wnb. Dit verbodsartikel houdt in dat het verboden is om het leefgebied van vogels te beschadigen of te vernielen. Om het leefgebied kwalitatief in stand te houden dienen onderstaande compenserende maatregelen te worden getroffen: •
17
Inrichten van optimaal jachtgebied bestaande uit de aanplant van fruitbomen en knotwilgen en het aanbrengen van takkenrillen om prooidieren aan te trekken.
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Wezel, steenmarter en das Bij de voorgenomen werkzaamheden verdwijnt ten minste een vaste rust- en verblijfplaats van das (enkele vluchtpijp) maar voornamelijk migratieroutes van kleine marterachtigen, steenmarter en / of das. De genoemde soorten worden beschermd onder ‘Overige soorten’ in de Wet natuurbescherming. Dit leidt tot overtreding van verbodsartikel 3. 10 van de Wet natuurbescherming. Dit verbodsartikel houdt in dat het verboden is om de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen. Compenserende maatregelen voor kleine marters, steenmarter en das betreft: •
•
•
•
Inrichten van nieuwe groene corridors bestaande uit houtwallen, bosschages, takkenrillen en nestmogelijkheden binnen de het bedrijventerrein. De corridors hebben een breedte van tenminste 10 meter; Ten behoeve van de opvang van hemelwater worden er wadi’s en/of retentievijvers aangelegd. De oevers dienen te orden aangeplant met bosschages. De ondergroei van deze bosschages wordt zo beheerd dat er een structuurrijke vegetatie (vergelijkbaar met mantel-zoom vegetatie) ontstaat; Als vaste winterverblijfplaats worden er 3 marterhopen aangelegd. De marterhopen bevatten binnenin een nestkast die is gemaakt van een houtenbekisting met een binnenruimte van circa 20 bij 20 cm en voorzien van een dubbele bodem ter isolatie (afb. 7. 1). De ingang is ongeveer 8 cm breed en is van een dubbele ruimte voorzien om te beschermen tegen de elementen. Bovenop de kast wordt met takken en bladeren een isolerende laag aangebracht van tenminste 50 cm dik. Indien nodig wordt een buis naar de ingang van de nestkast gelegd. In de kast zelf wordt hooi aangebracht ter isolatie. Het is belangrijk dat de nestkast gedurende het hele jaar niet onderwater loopt. De nestkasten worden daarom verhoogd geplaatst bovenop een stapel betontegels. Ten behoeve van das worden in en rondom de gemeente Uden diverse inrichtingsmaatregelen getroffen.
Voor het opheffen van de vluchtpijp aan de rand van het projectgebied wordt, mede gelet op de zeer gunstige staat van instandhouding, niet noodzakelijk geacht binnen de geplande ontwikkeling.
Afbeelding 6. 1: Voorbeeld van een nestkast binnenin een marterhoop (bron: zoogdierenwerkgroep. be).
Zorgplicht Te allen tijde geldt voor alle soortgroepen de algemene zorgplicht. Het is van belang dat iedereen bij de uitvoering van de werkzaamheden zich hiervan bewust is. Geadviseerd wordt om activiteiten die nadelig zijn voor in het wild levende dieren en planten (ongeacht bescherming), in redelijkheid zo veel mogelijk nalaat of maatregelen te nemen om onnodige schade aan deze soorten te voorkomen. Bij het aantreffen van diersoorten moeten deze de kans worden gegeven om de werkzaamheden te ontvluchten.
18
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
7. Literatuurlijst
19
•
Broekhuizen, S. Spoelstra, K. Thissen, J. B. M. Canters, K. J. Buys, J. C. (2016). Atlas van de Nederlandse zoogdieren. Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center. P. 236-264.
•
NDFF-database. 01-02-2022.
•
Prins, L. Quickscan flora en fauna i. h. k. v. de uitbreiding van het bedrijventerrein aan de Venstraat te Uden, rapportnummer P19-102/W1646 Natuur-Wetenschappelijk Centrum
•
Poppelaars, S. Van Os, V. ; Aanvullend onderzoek vleermuizen, grondgebonden zoogdieren en Buizerd Hoogveld-Zuid te Uden, rapportnummer P19-190/W1860 Natuur-Wetenschappelijk Centrum
•
Natura 2000: https://www. natura2000. nl/gebieden/noord-brabant
•
NNN: https://noordbrabant. maps. arcgis. com/apps/webappviewer/index. html?id=aadeed0954ee4cebaa058ed0 ae6a4c40
•
Marters inventariseren met de Struikrover | De Zoogdiervereniging
•
De Vlinderstichting | Teunisbloempijlstaart
•
Buijs, R. J. Memo Effectiviteit kunstnesten buizerd d. d. 19-9-2022
,
,
(2022).
,
,
https://ndff-ecogrid. nl/uitvoerportaal/secure/index. zul.
Retrieved:
,
,
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Bijlage 1. Memo gebruik kunstnesten buizerd
20
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
Memo
Buijs Eco Ecologie ‘Adviseurs
Consult BV.
memonummer
2227-7-001
datum
19-09-2022
(geanonimiseerd) |
aan van
Idverde Advies
Buijs
project kopie
Effectiviteit kunstnesten buizerd
betreft
Ervaringen
en
B.V.
Eco Consult
B.V.
bevindingen
Bijlagen
1.
Inleiding en
doel
Alhoewel de buizerd Buteo buteo prima in staat is zelf een nieuw nest te maken wordt in de praktijk wel eens een kunstnest aangeboden. Dit is vooral het geval bij het ontbreken van oude kraaiennesten. Idverde Advies heeft Buijs Eco Consult
gevraagd naar ervaringen met het toepassen van kunstnesten als mitigerende maatregel voor de buizerd. Buijs Eco Consult heeft enige ervaring met het type kunstnest RK BU O1 (RK BU 01 Nestmand Buizerd | Vivara Pro) zie figuur 1. Deze memo beschrijft de toepassingen en effectiviteit van door Buijs Eco Consult aangebrachte kunstnesten.
Nestmand
Figuur 1.
blad 1
van
RB BU
01
6
Advies
22
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
23
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
24
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
25
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden
26
Activiteitenplan Hoogveld Zuid, Uden