Bijlage 10. Toelichting Bijlage 4 Externe veiligheid
Tekst van het document
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.1
Rapport 22200222.r02 Bestemmingsplan Verlengde Noordlaan Quickscan externe veiligheid
www.SPAWNP.nl
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.2
Rapport 22200222.r02 Bestemmingsplan Verlengde Noordlaan Quickscan externe veiligheid
Datum Opdrachtgever Behandeld door Adviseur Goedgekeurd
: : : : :
19 januari 2023 Gemeente Maashorst De heer ing. D.J. Hobert Mevrouw ing. N. Jacobs De heer ing. L.F.A Theuws
Klinkenbergerweg 30a | 6711 MK EDE | 0318 614 383 Vrijlandstraat 33-c | 4337 EA MIDDELBURG | 0118 227 466 Hoenderkamp 20 | 7812 VZ EMMEN | 0591 238 110
info@SPAWNP.nl | SPAWNP.nl ISO 9001:2015
| kvk 0909.2661 | btw NL8053.02.530.B01
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
SPA WNP ingenieurs
INHOUD
22200222 Bijlage 4.3
22200222.r02
PAGINA
1
INLEIDING 1.1 Aanleiding en doel 1.2 Toekomstige situatie
3 3 3
2
BELEIDSKADER 2.1 Plaatsgebonden risico 2.2 Groepsrisico 2.3 Plasbrandaandachtsgebied 2.4 Verantwoordingsplicht
4 5 5 5 6
3
RISICO’S DOOR VERVOOR OVER WEG, WATER OF SPOOR 3.1 Algemeen 3.2 Inventarisatie
6 6 7
4
VERANTWOORDINGSPLICHT GROEPSRISICO 4.1 Maatgevende scenario’s 4.2 Bevt, artikel 7
9 9 10
5
CONCLUSIES EN AANBEVELING
11
Dit document is eigendom van de opdrachtgever en mag door hem/haar worden gebruikt voor het doel waarvoor het is opgesteld. Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en/of van SPA WNP ingenieurs. Kwaliteit en verbetering van product en proces zijn bij SPA WNP ingenieurs gewaarborgd middels een kwaliteitsmanagementsysteem dat is gecertificeerd volgens NEN-EN-ISO 9001:2015.
Pagina 2
SPA WNP ingenieurs
SPA WNP ingenieurs
1
INLEIDING
1.1
Aanleiding en doel
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.4
22200222.r02
In opdracht van de gemeente Maashorst is een quickscan externe veiligheid uitgevoerd. De aanleiding daarvoor is de ruimtelijke procedure, die nodig is voor de aanleg van de nieuwe Verlengde Noordlaan in Odiliapeel. De quickscan richt zich specifiek op de eventuele gevaarlijke stoffen over de nieuwe weg. Externe veiligheid is in het kader van het ontwerpbestemmingsplan (15-12-2016) reeds beoordeeld. Deze quickscan betreft een actualiserend onderzoek. Nagegaan is of er overschrijding plaatsvindt van de grenswaarde voor het persoonsgebonden risico (PR) en/of de oriënterende waarde van het groepsgebonden risico (GR) vanwege de aanleg van de nieuwe weg. Daarbij is rekening gehouden met de aanwezigheid van kwetsbare objecten in de omgeving van de weg en aandachtspunten ingeval zich een calamiteit voordoet. 1.2
Toekomstige situatie De Verlengde Noordlaan is beoogd als verbindingsweg voor gemotoriseerd verkeer tussen de Beukenlaan en de provinciale weg N264. De nieuwe weg wordt aangelegd vanaf de Noordlaan en de provinciale weg en komt in het buitengebied van de gemeente Uden te liggen. De Verlengde Noordlaan zal uit twee rijstroken bestaan en wordt aan beide zijden van een watergang voorzien. In afbeelding 1 op de volgende pagina is een overzicht gegeven van de situatie van het plangebied en de directe omgeving. Aan de geprojecteerde Verlengde Noordlaan liggen geen percelen met een bouwvlak, met uitzondering van een deel van het terrein van Peka Kroef B.V. Dit bedrijf is voornemens in de toekomst met een uitrit op de Verlengde Noordlaan aan te sluiten. Met uitzondering van de bedrijfswoningen Beukenlaan 59 en 63 liggen er geen kwetsbare of beperkt kwetsbare objecten binnen een afstand van 200 meter tot de weg. De genoemde bedrijfswoningen liggen op respectievelijk 45 en 58 meter afstand tot de geprojecteerde Verlengde Noordlaan.
Pagina 3
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
SPA WNP ingenieurs
22200222 Bijlage 4.5
22200222.r02
Afbeelding 1: Overzicht ligging plangebied en omgeving
Plangebied
Peka Kroef
2
BELEIDSKADER Het beoordelingskader externe veiligheid richt zich op gevaarlijke stoffen en kan naar risicobron grofweg als volgt ingedeeld worden: 1. inrichtingen waar risicovolle activiteiten plaatsvinden 2. buisleidingen 3. vervoer over weg, water of spoor 4. luchtverkeer1. Zie voetnoot als wel dan voetnoot verwijderen 5. fysiek veiligheid (windmolens en hoogspanning, overstroming weide/bos brand) 2 In het veiligheidsbeleid wordt gewerkt met afstanden of gebieden. Daarbij zijn de drie volgende basisbegrippen van belang: · Plaatsgebonden risicocontour 10-6 per jaar: gebied waar plaatsgebonden risiconormen (PR) gelden en getoetst moeten worden. · Invloedsgebied: gebied waar beoordeling en verantwoording van het groepsrisico (GR) nodig is. · Plasbrandaandachtsgebied: het gebied (PAG) waarin rekening gehouden moet worden met de effecten van een plasbrand.
1 2
Het aspect luchtverkeer is in dit onderzoek niet van toepassing Het aspect fysieke veiligheid is in dit onderzoek niet van toepassing
Pagina 4
SPA WNP ingenieurs
SPA WNP ingenieurs
2.1
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.6
22200222.r02
Plaatsgebonden risico Het plaatsgebonden risico (PR) is de kans per jaar dat een persoon dodelijk wordt getroffen door een ongeval, indien deze zich onafgebroken en onbeschermd op een bepaalde plaats zou bevinden. Het PR wordt weergegeven met risicocontouren. Dit zijn lijnen die punten met een zelfde risico met elkaar verbinden op een topografische kaart. Voor het plaatsgebonden risico geldt een grenswaarde voor kwetsbare objecten (b.v. woningen) en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten (b.v. bepaalde bedrijfsgebouwen). De grenswaarde voor het plaatsgebonden risico wordt voor nieuwe (beperkt) kwetsbare objecten gesteld op een niveau van 10-6 per jaar. Binnen de plaatsgebonden risicocontour 10- 6 per jaar mogen geen nieuwe kwetsbare functies mogelijk worden gemaakt. Naast de grenswaarde voor kwetsbare objecten geldt de plaatsgebonden risico contour 10-6 per jaar ook als richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten.
2.2
Groepsrisico Het groepsrisico (GR) drukt de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde omvang overlijdt als direct gevolg van een ongeval in een inrichting waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn. Het GR voor transport is de kans per jaar per kilometer transportroute, dat een groep van tien of meer personen in de omgeving van een transportroute in een keer het dodelijk slachtoffer wordt van een ongeval op die transportroute. De normen voor het GR hebben een oriënterende waarde (inspanningsverplichting De oriëntatiewaarde kan gezien worden als een soort ijkpunt, waarmee de hoogte van het groepsrisico vergeleken kan worden. De verantwoording van het groepsrisico is een plicht voor het bevoegd gezag om naast de omvang van het groepsrisico ook andere aspecten, zoals de mogelijkheden voor zelfredzaamheid en bestrijdbaarheid mee te wegen in de beoordeling van de aanvaardbaarheid van het groepsrisico. Het GR wordt meestal weergegeven in een FN-curve grafiek, waarin op de horizontale as het aantal doden N staat en op verticale as de cumulatieve kans F per jaar op een ongeval waarbij N of meer doden vallen.
2.3
Plasbrandaandachtsgebied Het plasbrandaandachtsgebied (PAG) is het gebied waarin bij het realiseren van kwetsbare objecten rekening gehouden dient te worden met de effecten van een zogenaamde plasbrand. Deze plasbrand kan ontstaan door de ontsteking van uitgestroomde brandbare vloeistof uit een schip of tankwagen. In de Regeling Basisnet zijn de afstanden van het PAG voor weg, spoor en water vastgelegd. Een PAG geldt alleen voor nieuwe (nog te bouwen) kwetsbare objecten. Indien zich bestaande kwetsbare objecten binnen het PAG bevinden, hoeven deze niet te worden gesaneerd. Bij bouwplannen die binnen een PAG vallen zal specifiek moeten worden ingegaan op de effecten van een plasbrand (motivatie verplicht). Hier zouden bijvoorbeeld extra (bouwkundige) maatregelen kunnen volgen. Het PAG is verankerd in het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt).
Pagina 5
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
SPA WNP ingenieurs
2.4
22200222 Bijlage 4.7
22200222.r02
Verantwoordingsplicht Berekeningen van het groepsrisico geven inzicht in de mate van maatschappelijke ontwrichting. Met de uitkomsten van een dergelijke berekening kan daarom bewuster met risico’s worden omgegaan. Het is bij de beoordeling van dit groepsrisico de vraag welke omvang van ramp of ontwrichting aanvaardbaar is. Hoe er met de verantwoording van het groepsrisico omgegaan dient te worden, verschilt per risicobron. Ten aanzien van het vervoer van gevaarlijke stoffen geldt het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt). Bevt Beperkte verantwoording Het Bevt schrijft voor dat voor alle ruimtelijke plannen binnen de invloedssfeer van een transportroute aandacht moet worden geschonken aan het volgende: 1. Mogelijkheden tot voorbereiding van bestrijding en beperking van de omvang van een ramp of zwaar ongeval. 2. Zelfredzaamheid ten aanzien van nog niet gerealiseerde (beperkt kwetsbare objecten. Volledige verantwoording Wanneer het ruimtelijk plan binnen 200 meter van een transportroute gelegen is, dient ook aandacht te worden geschonken aan de volgende aspecten: 1. Dichtheid van personen en de verwachte veranderingen. 2. Hoogte van het groepsrisico. 3. Maatregelen ter beperking van het groepsrisico (waaronder stedenbouwkundige opzet, bouwkundige voorzieningen en voorzieningen met betrekking tot de inrichting van de openbare ruimte). 4.
Mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen met een lager groepsrisico en de voor- en nadelen daarvan. Er is echter sprake van een uitzondering wanneer: 1. het groepsrisico niet hoger is dan 0,1 maal de oriëntatiewaarde; 2. het groepsrisico niet meer dan tien procent toeneemt en de oriëntatiewaarde niet wordt overschreden; 3. het plangebied op meer dan 200 meter afstand van een transportroute ligt. In dat geval kan volstaan worden met een beperkte verantwoording.
3
RISICO’S DOOR VERVOOR OVER WEG, WATER OF SPOOR
3.1
Algemeen Het beleid voor vervoer van gevaarlijke stoffen via weg, binnenvaart en spoorweg is opgenomen in het Basisnet. Het Basisnet is een landelijk aangewezen netwerk voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Binnen bepaalde grenzen wordt dit vervoer over weg, binnenwater en spoor gegarandeerd. Het Basisnet heeft betrekking op de Rijksinfrastructuur: hoofdwegen (snelwegen), hoofdwaterwegen (binnenwateren) en hoofdspoorwegen (enkele uitzonderingen daargelaten).
Pagina 6
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.8
SPA WNP ingenieurs
22200222.r02
De wetgeving over het Basisnet wordt ook wel "Wet Basisnet" genoemd. De "Wet Basisnet" is een stelsel van wetten en regels die hun oorsprong hebben in verschillende gebieden. Voor het vervoer van gevaarlijke stoffen is de Wet Vervoer Gevaarlijke Stoffen (Wvgs) de belangrijkste wet en die is aangepast aan het Basisnet. Voor ruimtelijke ordening in relatie tot de transportroutes is het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt) ontstaan. Dit besluit is gebaseerd op de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet milieubeheer. In de Regeling Basisnet is opgenomen waar risicoplafonds liggen langs transportroutes en welke regels er gelden voor ruimtelijke ontwikkeling. 3.2
Inventarisatie Verkeersgegevens De verkeerscijfers ten aanzien van het transport van gevaarlijke stoffen over de N264 zijn overgenomen uit het onderzoek vervoer gevaarlijke stoffen Rijksweg A50, Rondweg Uden en de N264 in opdracht van de gemeente Uden, november 2012. Daarnaast is gebruik gemaakt van tellingen van het ministerie uit 2011. De gemeente heeft aangegeven dat er geen recentere gegevens beschikbaar zijn. De cijfers zijn in de tabel hierna vermeld. Tabel 1: Verkeerscijfers Aantal voertuigen per jaar
N264 gevaarlijke stoffen
LF1
LF2
LT2
GF3
totaal
aantallen / jaar 2011
952
361
40
131
1.484
Jaarlijks groeicijfer (bron: HART)
1,0%
1,0%
2,7%
0,0%
aantallen / jaar 2016
1.001
379
46
131
1.557
Aandeel met gevaarlijke stoffen op totaal zwaar verkeer
percentage
64%
24%
3%
8%
100%
0,4%
LF1 staat voor liquid fuel (diesel) LF2 is liquid fuel (benzine) LT staat voor toxische vloeistoffen GF voor brandbare gassen.
Gezien de realisatietermijn is een doorkijk naar de toekomst vereist. Op basis van de beschikbare prognoses voor het jaar 2025 en een aandeel zwaar verkeer van 5%, is het aantal transporten met gevaarlijke stoffen op de Verlengde Noordlaan berekend. Dit aantal bedraagt maximaal 245 verkeersbewegingen per jaar, zie voor een nadere invulling ook de volgende tabel.
Pagina 7
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.9
SPA WNP ingenieurs
22200222.r02
Tabel 2: Verkeerscijfers met prognose 2025 Weg Verlengde Noordlaan
N264 en Beukenlaan
mvt/dag 2025
% zv
#zv/dag
#gev stoffen/jr
LF1
LF2
LT2
GF3
3.100
5%
155
245
157
60
7
21
Bij de berekeningen is dezelfde onderlinge verhouding tussen de transporten met gevaarlijke stoffen aangehouden zoals die voor 2015 is gegeven. Het groepsrisico wordt overigens vooral bepaald door het transport met brandbare gassen (GF3) en daarvoor wordt er geen groei verwacht (groei 0%). Handleiding risicoanalyse Transport (HART) In het HART zijn vuistregels opgenomen om te bepalen of een risicoberekening noodzakelijk is. Er is uitgegaan van de cijfers voor 2025. Voor de Verlengde Noordlaan geldt, dat het een weg is buiten de bebouwde kom waar een maximum snelheid geldt van 80 km/uur. Op basis van het HART zijn voor de weg de volgende vuistregels opgenomen voor toetsing van de oriëntatiewaarde: Vuistregel 1:
Wanneer de vervoersstroom gevaarlijke stoffen in tankwagens (bulkvervoer) stoffen bevat uit de categorieën LT3, GT4 of GT5 (ongeacht de aantallen) pas dan RBM II toe.
Vuistregel 2:
Wanneer GF3 minder is dan 10 maal de drempelwaarde, zoals aangegeven in het bijlagenrapport van de HART tabel 1-6 (eenzijdige bebouwing) of tabel 1-7 (tweezijdige bebouwing) wordt de oriëntatiewaarde van het groepsrisico niet overschreden.
Voor de toetsing aan 10% van het groepsrisico zijn onderstaande vuistregels van toepassing: Vuistregel 1:
Wanneer de vervoersstroom gevaarlijke stoffen in tankwagens (bulkvervoer) stoffen bevat uit de categorieën LT3, GT4 of GT5 (ongeacht de aantallen) pas dan RBM II toe.
vuistregel 2:
Wanneer GF3 minder is dan de drempelwaarde in het bijlagenrapport van de HART tabel 1-6 (eenzijdige bebouwing) of tabel 1-7 (tweezijdige bebouwing) wordt 10% van de oriëntatiewaarde niet overschreden.
Toetsing 10% van de oriëntatiewaarde In dit onderzoek is voor de personendichtheid in het plangebied en de omgeving aangesloten bij de Handreiking verantwoordingsplicht (VROM, november 2007). In deze handreiking wordt voor een woongebied uitgegaan van maximaal 120 personen per hectare (stadsbebouwing met hoogbouw). Door het aanhouden van deze aantallen personen wordt er uitgegaan van een worstcase scenario. Dit omdat het plangebied en haar omgeving niet beschouwd kan worden als stadsbebouwing met hoogbouw.
Pagina 8
SPA WNP ingenieurs
Bijlagen Bestemmingsplan
SPA WNP ingenieurs
22200222 Bijlage 4.10
22200222.r02
Wanneer uitgegaan wordt van een afstand van 20 meter en een dichtheid van 100 personen per hectare, geldt op basis van het HART een drempelwaarde van 570 GF3 transporten. De drempelwaarde bij 120 personen per hectare is niet bekend, doordat deze dichtheid niet is opgenomen in het HART. Het HART gaat boven de 100 personen per hectare uit van een stap van 100 personen per hectare. De drempelwaarde bij 200 personen per hectare bedraagt 140 GF3 transporten. Het aantal van 140 GF3 transporten dat over de Verlengde Noordlaan vervoerd wordt, is hiermee lager dan de drempelwaarde bij 200 personen per hectare. Dit betekent in ieder geval, dat het aantal personen per hectare (120) dat worstcase wordt aangehouden voor het plangebied en de omgeving, te laag is om 10% van de oriëntatiewaarde te overschrijden. Het groepsrisico bedraagt hiermee minder dan 0,1 maal de oriënterende waarde van het groepsrisico. Als gevolg van de transporten met gevaarlijke stoffen dient, conform artikel 7 van het Bevt, een beperkte verantwoording van het groepsrisico te worden uitgevoerd. Elementen voor deze verantwoording zijn opgenomen in het volgende hoofdstuk van deze rapportage.
4
VERANTWOORDINGSPLICHT GROEPSRISICO Voor ruimtelijke ontwikkelingen binnen 200 meter, vanaf een transportroute, is conform artikel 8 van het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt) een uitgebreide verantwoording van het groepsrisico verreist. Doordat het groepsrisico voor de beoogde ontwikkeling niet hoger is dan 0,1 maal de oriëntatiewaarde, volstaat een beperkte verantwoording. Verder dient advies gevraagd te worden aan de Veiligheidsregio.
4.1
Maatgevende scenario’s De maatgevende scenario´s voor de mogelijkheden voor de bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid waarbij het plangebied binnen het invloedsgebied van ontvlambare gassen en brandbare vloeistoffen ligt, is een wolkbrand/gaswolkexplosie en plasbrand. Het effect van een wolkbrand is een kortdurende vlammenzee. Wanneer de brandbare wolk ingesloten is en ontstoken raakt, kan naast hittestraling ook een drukeffect ontstaan: een gaswolkexplosie. De effecten van een plasbrand zijn hittestraling en rook3. Naast brand en explosie kunnen er toxische stoffen vrijkomen in de vorm van een plas bij een incident met een tankwagen. Een toxische plas zal vervolgens (gedeeltelijk) verdampen waarbij een toxische wolk wordt gevormd. Afhankelijk van de windrichting kan de toxische wolk richting het plangebied drijven.
3 Bron: Scenarioboek Externe Veiligheid
Pagina 9
SPA WNP ingenieurs
SPA WNP ingenieurs
4.2
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.11
22200222.r02
Bevt, artikel 7 In de toelichting bij een bestemmingsplan en in de ruimtelijke onderbouwing van een omgevingsvergunning wordt, voor zover het gebied waarop dat plan of die vergunning betrekking heeft, binnen het invloedsgebied ligt van een weg, spoorweg of binnenwater, waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd, in elk geval ingegaan op: 1. 2.
de mogelijkheden tot voorbereiding van bestrijding en beperking van de omvang van een ramp op die weg, spoorweg of dat binnenwater; de mogelijkheden voor personen om zich in veiligheid te brengen, indien zich op die weg, spoorweg of dat binnenwater een ramp voordoet. Dit is alleen van toepassing op nog niet aanwezige (beperkt) kwetsbare objecten.
Ad 1: Bij een calamiteit zal de brandweer zich inzetten om effecten, ten gevolge van het incident, te beperken of te voorkomen. Deze inzet vindt voornamelijk plaats bij de bron. De brandweer richt zich dan niet direct op het bestrijden van effecten in of nabij het plangebied. Eventuele secundaire branden in het plangebied kunnen met behulp van de primaire bluswatervoorzieningen worden bestreden door de brandweer. De mogelijkheden voor bestrijdbaarheid worden daarom niet verder in beschouwing genomen. Bij een ongeval met toxische vloeistoffen kan de brandweer, afhankelijk van de stofintensiteit en groeiscenario, optreden door de gaswolk neer te slaan of te verdunnen/ op te nemen met water. De Verlengde Noordlaan is vanuit diverse richtingen goed bereikbaar voor de hulpdiensten. Ad 2: In de omgeving van de Verlengde Noordlaan zijn er mogelijkheden voor personen om zich, in tegenovergestelde richting van de weg, buiten het invloedsgebied te begeven. Bij het scenario toxische wolk is het advies om binnen te schuilen en de ramen, deuren en ventilatiesystemen te sluiten. Bovenstaande elementen kunnen gebruikt worden voor de verantwoording van het groepsrisico. De veiligheidsregio kan in haar advies de beperkte verantwoording aanvullen.
Pagina 10
SPA WNP ingenieurs
SPA WNP ingenieurs
5
Bijlagen Bestemmingsplan
22200222 Bijlage 4.12
22200222.r02
CONCLUSIES EN AANBEVELING In opdracht van de gemeente Maashorst is een quickscan externe veiligheid uitgevoerd. De aanleiding daarvoor is de ruimtelijke procedure, die nodig is voor de aanleg van de nieuwe Verlengde Noordlaan in Odiliapeel. De quickscan richt zich specifiek op de eventuele gevaarlijke stoffen over de nieuwe weg. Externe veiligheid is in het kader van het ontwerpbestemmingsplan (15-12-2016) reeds beoordeeld. Deze quickscan betreft een actualiserend onderzoek. Samenvattend wordt op basis van de quickscan het volgende geconcludeerd. 1. Het plaatsgebonden risico vormt in geen van de gevallen een belemmering voor de planontwikkeling. 2. Het groepsrisico blijft na planrealisatie in alle situaties waarin het plan voorziet onder de oriëntatiewaarde. Omdat er sprake is van een toename van het groepsrisico, bestaat de verplichting om dit groepsrisico te verantwoorden. In deze rapportage zijn elementen hiervoor aangeleverd.
SPA WNP ingenieurs
Pagina 11