Bijlage 1 - Tweede tussentijdse rapportage 2025
Tekst van het document
2E TUSSENTIJDSE RAPPORTAGE 2025 1
Inhoudsopgave Aanbieding .................................................................................................................................................................................................................................4 Samenvatting 2e tussentijdse rapportage ................................................................................................................................................................................5 Tussentijdse beleidsverantwoording ......................................................................................................................................................................................12 Inleiding tussentijdse beleidsverantwoording.....................................................................................................................................................................12 Programma 1 Veiligheid ......................................................................................................................................................................................................13 Programma 2 Verkeer en vervoer ........................................................................................................................................................................................16 Programma 3 Economie en toerisme
..................................................................................................................................................................................19 Programma 4 Onderwijs ......................................................................................................................................................................................................22 Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur ...............................................................................................................................................................24 Programma 6 Sociaal Domein .............................................................................................................................................................................................29 Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid .................................................................................................................................................34 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ..............................................................................................................38 Programma 9 Bestuur en dienstverlening
...........................................................................................................................................................................42 Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten .....................................................................................................................................................................45 Voortgang grote projecten 2025 .........................................................................................................................................................................................49 Financiële voortgangsrapportage ..........................................................................................................................................................................................53 Inleiding financiële voortgangsrapportage .........................................................................................................................................................................53 Meerjarig financieel beeld ...................................................................................................................................................................................................53 Financiële afwijkingen per
programma...............................................................................................................................................................................57 Budgetoverhevelingen .........................................................................................................................................................................................................86 Herijking reserves en voorzieningen ....................................................................................................................................................................................91 Bijlagen ....................................................................................................................................................................................................................................92 Bijlage: Notitie reserves en voorzieningen 2025 .................................................................................................................................................................92 Bijlage: Uitvoeringsprogramma 2025 .................................................................................................................................................................................92 Bijlage: Begrotingswijzigingen 2e turap
2025......................................................................................................................................................................92
2
3
Aanbieding De 2e tussentijdse rapportage 2025 geeft een samenhangend beeld van de beleidsmatige en financiële stand van zaken van de gemeente. De rapportage is opgesteld op basis van cijfers tot en met augustus 2025 en bevat een doorkijk naar het einde van het jaar. Daarbij is rekening gehouden met specifieke ontwikkelingen en al aangegane verplichtingen. Met deze rapportage krijgt u inzicht in: • • • • •
de actuele beleidsmatige voortgang en relevante trends; het financiële beeld en de belangrijkste afwijkingen; de voortgang van het uitvoeringsprogramma en de grote projecten > € 1 miljoen; de voorgestelde budgetaanpassingen en budgetoverhevelingen; de herijking van reserves en voorzieningen ter ondersteuning van de strategische doelen.
Door deze integrale aanpak ontstaat een actueel en realistisch overzicht dat de basis vormt voor bestuurlijke keuzes in de resterende maanden van 2025.
4
Samenvatting 2e tussentijdse rapportage Bestuurlijke hoofdlijn Beleidsuitvoering op koers in Maashorst Terugkijkend op de huidige bestuursperiode van onze relatief jonge gemeente, mogen we trots zijn op de stappen die zijn gezet. Stappen die bijdragen aan een hoog voorzieningenniveau in onze gemeente en die ervoor zorgen dat Maashorst die fijne en groene gemeente is waar je graag woont, werkt en verblijft. Dat is vooral gelukt dankzij de fijne samenwerking met de gemeenteraad, onze partners in het maatschappelijke veld, een actief en betrokken MKB, onze inwoners en dankzij een hardwerkende ambtelijke organisatie. Met deze tweede tussentijdse rapportage (2e turap) blikken we terug op wat tot nu toe is bereikt en waar we nu staan. We ronden lopende afspraken af en dragen een financieel stabiele en inhoudelijk goed op koers liggende organisatie over aan het volgende bestuur. Deze rapportage vormt tegelijk de voorbereiding op de jaarrekening 2025, waarin de resultaten over het hele jaar definitief worden verantwoord. De tussentijdse beleidsverantwoording laat zien hoe de uitvoering van de activiteiten uit de programmabegroting 2025 verloopt. De uitvoering ligt goed op koers. Van de 191 activiteiten staan er 146 op groen, 42 op oranje en 3 op rood. Dat betekent dat ongeveer driekwart van de activiteiten volgens planning verloopt en dat de meeste doelstellingen worden gehaald.
De voortgang is weergegeven met een stoplichtsystematiek die inzicht geeft in de mate waarin de geplande resultaten worden behaald. Activiteiten met een oranje of rood stoplicht vragen bestuurlijke aandacht. Dit gaat vaak om projecten die afhankelijk zijn van externe partijen, kampen met beperkte capaciteit of vertraging oplopen in vergunning- of aanbestedingsprocedures. Waar mogelijk worden deze knelpunten in 2025 opgelost. Als dat niet haalbaar is, schuiven de activiteiten door naar 2026. De meeste activiteiten vallen binnen de programma’s: 3. Economie en toerisme, 5. Sport, cultuur, recreatie en natuur, 6. Sociaal domein en 7. Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid. Deze programma’s vormen de kern van het uitvoeringsprogramma en dragen bij aan de maatschappelijke opgaven uit het coalitieakkoord Samen bouwen we Maashorst. Aantal activiteiten per programma in 2e turap
Voortgang activiteiten in 2e turap 2025 (stoplicht)
5
Voortgang van de activiteiten De bestuursperiode loopt op haar einde. In deze tweede tussentijdse rapportage blikken we terug op wat er in 2025 is bereikt en kijken we vooruit naar de overdracht aan een nieuw bestuur. Het college volgt de uitvoering van het bestuursakkoord en de programmabegroting nauwgezet en stuurt bij waar nodig. Met trots draagt het college deze resultaten straks over aan de nieuwe raad en het nieuwe college. Hieronder gaan we kort in op enkele belangrijke ontwikkelingen en resultaten van dit jaar. 1. 2. 3.
4.
5. 6.
7.
8. 9.
Binnen de thema’s veiligheid en leefbaarheid is de crisisorganisatie verder geprofessionaliseerd en heeft de regio succesvol geoefend met bevolkingszorg. De aanpak van ondermijning is versterkt en de wijkaanpak maakt nu deel uit van de Sterke Sociale Basis. Op het gebied van mobiliteit is het beleidsprogramma Mobiliteit Maashorst met uitvoeringsprogramma vastgesteld. Enkele projecten lopen vertraging op door stikstofbeperkingen en de invoering van de Omgevingswet. De herziening van het parkeerbeleid is inmiddels gestart. De economische ontwikkeling verloopt positief. De vraag naar bedrijfskavels blijft hoog en verschillende bestemmingsplannen en projecten zijn afgerond. Met het Centrumplan Uden 2025–2028 en de Regiodeal wordt verder gewerkt aan regionale samenwerking, innovatie en verduurzaming. Een belangrijk bestuurlijk aandachtspunt voor de komende jaren is de netcongestie. De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet maakt het voorlopig niet mogelijk om nieuwe of grotere energieaansluitingen te realiseren. Dit kan gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling van bedrijven en de uitvoering van nieuwe initiatieven in de regio. In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024–2039 vastgesteld. Daarmee is een belangrijk kader gelegd voor de samenwerking met schoolbesturen en de toekomst van de onderwijsvoorzieningen in Maashorst.
In 2025 zijn de eerste stappen gezet voor de uitvoering van dit plan, waaronder de voorbereiding van een nieuwe verordening onderwijshuisvesting en de aanpassing aan de komende Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting. In 2025 is verder ingezet op sport en bewegen als belangrijke pijler voor gezondheid en sociale samenhang. De gemeente geeft hier invulling aan via de uitvoering van de Sport- en Beweegvisie, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de lokale Sportakkoorden. In het sociaal domein ligt de nadruk op preventie, vroegsignalering en het versterken van de sociale basis. Het nieuwe Wmo-beleid is ingevoerd en de overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is in uitvoering. Ook is gestart met de opvang en huisvesting van asielzoekers en statushouders aan de Boekelsedijk. Tegelijk zien we een sterke stijging van de kosten binnen de Jeugdzorg en de Wmo. Om deze ontwikkeling te beheersen, is het meerjarige programma Verbinden en Versterken: naar een toekomstbestendig sociaal domein in 2030 opgezet. Hiermee zetten we in op het voorliggend veld en een sterke sociale basis, wijkgerichte aanpak, en monitoren en sturen we actief op een doelmatige inzet van zorg en beschikbare middelen. De energietransitie en de klimaatopgave vragen blijvende aandacht.
Er is voortgang geboekt bij de uitvoering van de Regionale Energiestrategie (RES), het isolatieprogramma en de uitbreiding van het laadnetwerk. Enkele warmteprojecten zijn beëindigd omdat ze niet doelmatig bleken. De gemeente bereidt zich daarnaast voor op de toekomstige klimaatopgaven door in 2025 en 2026 stresstesten uit te voeren. Daarmee brengen we kwetsbare plekken voor hitte, droogte en wateroverlast in beeld. Binnen het thema wonen zijn stappen gezet in woningbouw, herbestemming en grondexploitaties. Het ontwikkelperspectief voor Volkel is gestart en de dekking van de kosten hiervan wordt gerealiseerd volgens het principe nieuw-voor-oud. Op het gebied van dienstverlening en participatie wordt gewerkt aan de uitvoering van de nieuwe participatieverordening, inclusief het uitdaagrecht. Ook worden inwonersplatforms verder ontwikkeld. De introductie van het persoonlijk digitaal portaal is verschoven naar het eerste kwartaal van 2026.
De activiteiten uit de programmabegroting 2025 zijn opgenomen in het hoofdstuk Tussentijdse beleidsverantwoording, onder het onderdeel Doelen en resultaten in beeld per programma. De activiteiten uit het uitvoeringsprogramma 2022–2026 voor het jaar 2025 wijken deels af van die in de programmabegroting. Om de raad volledig inzicht te geven, is een stoplichtenrapportage toegevoegd als bijlage: Totaaloverzicht 6
Uitvoeringsprogramma 2025. Deze bijlage laat de actuele voortgang van de uitvoering in 2025 zien. Bij de bestuurswisseling draagt het college het volledige uitvoeringsprogramma 2022–2026 over aan het nieuwe bestuur.
Meerjarig financieel beeld 2025-2029 Analyse van het saldo in 2025 In deze tweede tussentijdse rapportage wordt voor 2025 een positief begrotingssaldo van € 12,1 miljoen verwacht. Dit resultaat komt voort uit combinatie van bijstellingen in de programma’s, genomen raadsbesluiten en een hogere algemene uitkering. Het onderstaande overzicht laat zien hoe het begrotingssaldo zich ontwikkelt over de jaren 2025 tot en met 2029:
Tabel: opbouw begrotingssaldo 2025–2029 (x € 1.000)
7
Afwijkingen 2e turap 2025 (exclusief algemene reserve) € 3,1 miljoen De grootste voordelige afwijkingen in 2025 komen uit: • Programma 2 – Verkeer en vervoer: € 1,1 miljoen; • Programma 5 – Sport, cultuur en natuur: € 1,2 miljoen; • Programma 10 – Bedrijfsvoering en inkomsten: € 1,2 miljoen. De voordelen zijn vooral het gevolg van verschoven investeringen in de tijd. Hierdoor vallen de rente- en afschrijvingslasten lager uit (programma’s 2 en 5) en zijn er voordelen ontstaan binnen het treasurybeheer (programma 10), bijvoorbeeld doordat geen nieuwe leningen hoefden te worden aangetrokken. Daarnaast zijn in deze programma’s activiteiten doorgeschoven naar latere jaren op basis van geactualiseerde uitvoeringsplannen. Een nadere financiële onderbouwing is opgenomen in het hoofdstuk ‘Financiële afwijkingen per programma’. Binnen programma 6 – Sociaal domein blijft de financiële druk groot. Hoewel het bijgestelde saldo in 2025 vrijwel neutraal is, toont de onderliggende analyse een structureel tekort van circa € 2 miljoen. De stijging komt onder andere door: • BUIG (Participatiewet): € 500.000; • Wmo-begeleiding en dagbesteding: € 300.000; • Jeugdzorg (zwaardere zorg en kleinschalig verblijf): € 1,5 miljoen.
Deze meerkosten worden in 2025 nog opgevangen door incidentele meevallers, waaronder: • lagere inzet van Beschermd Thuis (€ 300.000); • minder gebruik van Wmo-hulpmiddelen (€ 300.000); • verrekening van niet-geleverde zorg (€ 400.000); • het uitstellen van activiteiten (€ 1,2 miljoen). Algemene uitkering 2025 € 9,0 miljoen De algemene uitkering valt in 2025 ongeveer € 9 miljoen hoger uit dan verwacht. Een deel hiervan is eerder toegelicht in de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2025, waarin een voordeel van € 4,7 miljoen is gemeld. De septembercirculaire levert aanvullende inkomsten op, waaronder: • € 2,38 miljoen aan incidentele jeugdzorgcompensatie (voor 2023–2024); • € 197.000 voor de organisatie van de Tweede Kamerverkiezingen; • € 175.000 via de integratie-uitkering Participatie; • een hogere uitkering door bijstelling van het gemeentefonds (accres): € 704.000 in 2024 en € 762.000 in 2025. Voorstel toevoeging van het begrotingssaldo aan de algemene reserve Het positieve saldo van 2025 wordt toegevoegd aan de algemene reserve, waarmee het weerstandsvermogen verder toeneemt. Tegelijkertijd blijft de structurele opgave vanaf 2026 groot. Blijvende zorgvuldige raming, beheersing van structurele uitgaven en voortzetting van het project ‘Sluitend maken meerjarenbegroting 2026–2029’ zijn cruciaal om het financiële evenwicht te behouden.
8
Vanaf 2026 verandert het beeld Vanaf 2026 verandert het structurele beeld. De zogenoemde ravijnjaren brengen aanzienlijke tekorten met zich mee, zoals ook in de tabel zichtbaar is. De financiële ontwikkeling per jaar is als volgt: Jaar
Saldo (€ mln)
Type saldo
Bestuurlijke duiding
2025
+12,1
Voordelig
Sterk financieel jaar; flinke financiële meevallers algemene uitkering/ versterken van weerstandsvermogen
2026
–6,0
Nadelig
Ravijnjaar; structureel tekort vraagt om evenwichtige heroriëntatie en bijsturing (herstelmaatregelen) op basis van watervalmethode
2027
–1,3
Nadelig
Inzetten op evenwichtige herstel
2028
–2,1
Nadelig
Inzetten op evenwichtige herstel
2029
+ 0,5
Voordelig
Begroting is sluitend en positief.
De verslechtering vanaf 2026 komt vooral door: • een structurele stijging van de zorgkosten (circa € 2,1 miljoen in 2026, aflopend naar € 1,8 miljoen in 2029); • het doorschuiven van middelen uit 2025 naar 2026, waaronder € 1,2 miljoen binnen het sociaal domein en € 0,4 miljoen voor de Omgevingswet. Financiële koers en aanbevelingen Het college blijft inzetten op een gezonde financiële positie, met ruimte om bij te sturen waar dat nodig is. De uitgangspunten blijven ongewijzigd: • Nieuw voor oud: nieuw beleid wordt alleen ingevoerd als bestaande middelen vrijkomen; • Realistische investeringsplanning en beheersing van kapitaallasten; • Geen nieuw beleid zonder structurele dekking. Op basis van deze uitgangspunten stuurt de gemeente op een structureel sluitende begroting vanaf 2029. Binnen het sociaal domein blijven de ontwikkeling van de zorgkosten en de investeringsopgave voor onderwijshuisvesting belangrijke aandachtspunten. Daarnaast hebben externe factoren zoals stikstofmaatregelen en netcongestie directe gevolgen voor grondexploitaties en woningbouwontwikkeling. Dit vraagt om een brede bestuurlijke afweging, over beschikbare middelen én over maatschappelijke prioriteiten. Daarbij hoort het gesprek met samenwerkingspartners, leveranciers, politiek en samenleving over wat nodig, haalbaar en wenselijk is.
Ook het omgaan met financiële risico’s vraagt daarbij blijvende aandacht.
9
Belangrijkste risico’s De risico’s zijn opnieuw beoordeeld en geactualiseerd ten opzichte van de jaarrekening 2024. De meest recente analyse is die bij de programmabegroting 2026. De financiële omvang van de risico’s is bepaald volgens het vastgestelde risicobeleid. De top 5 risico’s dekt ongeveer 63% van het totaal financieel effect aan risico's. Het gaat om: 1. 2. 3. 4. 5.
Gespecialiseerde jeugdhulp – risico € 20,3 miljoen, financieel effect € 2,0 miljoen; Wmo-maatwerkvoorzieningen – risico € 18,4 miljoen, effect € 1,8 miljoen; Onderwijshuisvesting – risico € 2,2 miljoen; Grondexploitaties – risico € 7,4 miljoen, effect € 4,8 miljoen; Stikstofproblematiek – risico € 6,0 miljoen, effect € 1,8 miljoen.
De gemeente beheerst deze risico’s door actief te sturen op kosten, samenwerking in de regio en beter inzicht in de uitvoering van beleid. Vooruitblik en overdracht Om ook de komende jaren financieel koersvast te blijven, werkt het college verder aan het project Sluitend maken van de meerjarenbegroting 2026– 2029. De inzet is om het nieuwe bestuur goed onderbouwde voorstellen mee te geven voor het maken van keuzes in beleid en financiën. Zo ontstaat ruimte voor heroverweging, met oog voor inhoud, uitvoerbaarheid en bestuurlijke afweging.
10
TUSSENTIJDSE BELEIDSVERANTWOORDING
11
Tussentijdse beleidsverantwoording Inleiding tussentijdse beleidsverantwoording In deze rapportage wordt per programma ingegaan op vier onderdelen. Hiermee geven we inzicht in de voortgang, de behaalde resultaten en de financiële stand van zaken van dit jaar. De beleidsverantwoording richt zich op de activiteiten die in de programmabegroting zijn opgenomen. Een deel van deze activiteiten komt rechtstreeks voort uit het uitvoeringsprogramma. Daarnaast heeft het college in 2025 ook gewerkt aan andere onderdelen uit het uitvoeringsprogramma die niet expliciet in de programmabegroting staan, maar wel bijdragen aan de uitvoering van het coalitieakkoord. In de bijlage van deze rapportage is het volledige uitvoeringsprogramma opgenomen. Net als bij de programmabegroting is ook hier de voortgang weergegeven met een stoplichtsystematiek. Bij activiteiten met een oranje of rood stoplicht is de stand van zaken kort toegelicht. 1.
Relevante ontwikkelingen In dit onderdeel staan de belangrijkste bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen van het lopende jaar. We laten zien welke resultaten zichtbaar zijn bereikt en waar we als gemeente trots op zijn. Ook kijken we terug op gebeurtenissen of trends die invloed hebben gehad op onze uitvoering, zoals nieuwe wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen, regionale samenwerking of vraagstukken rond capaciteit. Waar nodig lichten we toe wat deze ontwikkelingen betekenen voor de uitvoering van het programma en de realisatie van de doelen.
2.
Wat willen we bereiken? Hier beschrijven we de maatschappelijke effecten en ambities die de raad heeft vastgesteld in het bestuursakkoord en de programmabegroting.
3.
Wat hebben we tot nu toe gedaan? Dit onderdeel geeft een overzicht van de voortgang. We laten zien welke activiteiten zijn uitgevoerd, welke resultaten zijn bereikt en welke mijlpalen zijn behaald.
4.
Wat heeft het gekost? Tot slot volgt een financiële toelichting op de uitgaven en inkomsten binnen het programma. We geven aan waar de cijfers afwijken van de vastgestelde begroting en lichten de belangrijkste verschillen toe.
12
Programma 1 Veiligheid Inleiding Dit programma gaat over de verschillende aspecten van openbare orde en veiligheid: crisisbeheersing en rampenbestrijding, integrale veiligheid, ondermijning en zorg en veiligheid. Samen met onze partners, zoals de politie, de Veiligheidsregio en het Openbaar Ministerie, werken we aan een veilige omgeving voor iedereen die woont, werkt en verblijft in Maashorst. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • •
1.1 Crisisbeheersing en rampenbestrijding 1.2 Openbare orde en veiligheid
Relevante ontwikkelingen In 2025 zijn belangrijke stappen gezet om onze crisisorganisatie te verbeteren en de samenleving weerbaarder te maken. Zo is de regionale oefening voor bevolkingszorg dit jaar goed verlopen. Daarmee is een belangrijke mijlpaal bereikt in de verdere professionalisering van onze crisisorganisatie. Ook is het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) verder geprofessionaliseerd. Dit heeft onze informatiepositie versterkt in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Daarmee vergroten we de weerbaarheid van onze organisatie én van de samenleving. Tegelijk zien we dat jeugdoverlast toeneemt in enkele wijken. Daarom is extra ingezet op politie, jongerenwerk en boa’s om snel en goed te kunnen ingrijpen. De structurele subsidieafspraak met HALT helpt hierbij en maakt een gerichte aanpak mogelijk. Het veiligheidsteam is inmiddels goed georganiseerd. Daar plukken de gemeente, inwoners en ondernemers nu de vruchten van, zowel bij beleidsontwikkeling als bij het aanpakken van incidenten en casuïstiek, zoals demonstraties. Tot slot is besloten de wijkaanpak opnieuw te starten en deze als duurzame aanpak onderdeel te maken van de Sterke Sociale Basis. Zo versterken we de sociale samenhang en leefbaarheid in onze wijken.
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
13
14
Wat betekent dit financieel?
Binnen dit programma zijn geen afwijkingen groter dan €100.000. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
15
Programma 2 Verkeer en vervoer Inleiding Dit programma gaat over wat wij lokaal en regionaal doen aan verkeer en vervoer om de kwaliteit van de leefomgeving in de gemeente Maashorst te vergroten. We voeren beheer, onderhoud en reconstructies uit aan wegen, openbare verlichting en civieltechnische kunstwerken. Daarnaast omvat dit programma het beleid, beheer, de inrichting en het onderhoud van alle parkeervoorzieningen in de gemeente. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • •
2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren
Relevante ontwikkelingen In 2025 is het beleidsprogramma Mobiliteit Maashorst afgerond en vastgesteld, inclusief een uitvoeringsprogramma. Daarmee hebben we een belangrijke mijlpaal bereikt in het toekomstbestendig maken van de bereikbaarheid en verkeersveiligheid. In het beleidsprogramma is volop aandacht besteed aan de mobiliteitstransitie die gaande is. We zullen moeten kiezen voor andere vervoerswijzen dan de auto. Niet alleen vanwege het milieu, maar ook omdat het wegennet steeds verder dichtslibt. De opgaven voor gemeenten veranderen hierdoor. Investeerden we in het verleden voornamelijk in de autobereikbaarheid. Voor nu en in de toekomst worden investeringen in de bereikbaarheid per fiets, openbaar vervoer en auto steeds belangrijker. Naast infrastructurele maatregelen worden maatregelen om gedrag te veranderen steeds belangrijker. We constateren dat projecten vertraging oplopen door externe factoren, zoals stikstofproblematiek, hittestress en de invoering van de Omgevingswet. Dit betekent dat bepaalde maatregelen later worden uitgevoerd en kosten deels doorschuiven naar de komende jaren. De mobiliteitstransitie betekent ook iets voor ons parkeerbeleid. Daarom zijn we in oktober gestart met het opstellen van nieuw parkeerbeleid, inclusief de Nota parkeernormen. De uitgangspunten voor dit parkeerbeleid zijn vastgelegd in het beleidsprogramma mobiliteit.
Fietsgebruik wordt gestimuleerd wanneer er goede fietsenstallingen zijn. De ruimte in het openbaar gebied is schaars en moet naast parkeren ook ruimte bieden aan klimaatopgaven zoals extra groen om hittestress tegen te gaan en waterberging. En met de komst van deelauto's wordt het bezit van een eigen auto minder noodzakelijk. Ontwikkelingen die van invloed zijn op het parkeerbeleid. Tegelijkertijd zien we dat veranderend gebruik van gebouwen en toenemende functieveranderingen in het centrum leiden tot een andere parkeervraag. Hierdoor verschuift de focus van het creëren van extra capaciteit naar het beter benutten van bestaande voorzieningen.
16
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
17
Wat betekent dit financieel?
Het voordeel binnen dit programma komt grotendeels door lagere kapitaallasten (€ 1,1 miljoen), omdat het afschrijven van infrastructurele investeringen later start door uitvoeringsvertragingen uit voorgaande jaren. Daarnaast is in 2025 voor investeringskredieten een totaalbedrag van € 1,7 miljoen aan uitgaven en € 1 miljoen aan inkomsten geraamd. Per saldo wordt hiervoor circa € 0,7 miljoen krediet uit toekomstige jaren naar voren gehaald. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
18
Programma 3 Economie en toerisme Inleiding Dit programma richt zich op het versterken van het economisch klimaat in Maashorst. We werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, de ontwikkeling van bedrijventerreinen, vitale centrumgebieden, een sterke netwerkeconomie en duurzame landbouw. Ook stimuleren we recreatie en toerisme in lijn met de branding van Maashorst en werken we samen in de regio Noordoost-Brabant en AgriFood Capital. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • • •
3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Economische promotie
Relevante ontwikkelingen In 2025 zijn belangrijke mijlpalen bereikt op het gebied van bedrijven. Een deel van de woon-werkkavels in Reek-Zuid is inmiddels verkocht. Het bestemmingsplan Hoogveld-Zuid is onherroepelijk geworden, er zijn geen bezwaren ingediend. Bestemmingsplan Voederheil is vastgesteld door de raad. De kavel aan de Vluchtoordweg is verkocht aan ViaSana. De lokale en regionale vraag naar bedrijfskavels blijft onverminderd hoog. Aandachtspunt is netcongestie, waardoor grotere energieaansluitingen niet mogelijk zijn de komende jaren. Het centrum van Uden vraagt onverminderd aandacht om de regionale aantrekkingskracht te behouden. In 2025 is door stichting Uden Centrum Management (UCM) samen met ondernemers, vastgoedeigenaren, de culturele sector, bewoners en de gemeente het Centrumplan 20252028 opgesteld. Hierin staan de speerpunten voor het centrum van Uden waar UCM zich de komende vier jaar op gaat richten. In de centra van de andere kernen is behoud van voorzieningen belangrijk om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid te behouden. Het ontwikkelperspectief Centrum Zeeland is vastgesteld door het college. Op het gebied van de agrarische sector zijn we in gesprek met agrarische ondernemers over de mogelijkheden van vormen van kringlooplandbouw en nevenactiviteiten. In de Graspeel lopen gesprekken met ondernemers en bewoners over geurervaring.
We ondersteunen het project AgroProeftuin de Peel. Binnen het experiment AgroNatuurWonen werken we samen met initiatiefnemers en provincie aan vergunbare plannen voor eerste proeflocaties. Maashorst werkt regionaal samen binnen Noordoost-Brabant. In 2025 heeft Noordoost-Brabant de Regiodeal toegekend gekregen. Dit geeft een belangrijke impuls aan onze regio. In het Regiodealproject "hybride leren en werken" werken we samen met Campus en onderwijsinstellingen aan de verdere ontwikkeling van de Sociale Innovatie Campus. In het project "energyhubs op bedrijventerreinen" werken we samen met stichting Beheer Bedrijventerreinen Maashorst.
19
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
20
Wat betekent dit financieel?
De baten en lasten laten een stijging zien door de verkoop van grond aan de Linie. De grond had een boekwaarde van € 804.000 en is verkocht voor € 900.000. Hiermee is een positief resultaat van € 96.000 behaald. Het resterende voordeel van € 94.000 bestaat uit diverse kleinere afwijkingen, elk met een omvang van minder dan € 100.000. Het resultaat uit verkoop is toegevoegd aan de reserve. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
21
Programma 4 Onderwijs Inleiding Dit programma gaat over de toegankelijkheid en kwaliteit van onderwijs in Maashorst. Het omvat peuteropvang en voorschoolse educatie, passend onderwijs, onderwijsachterstandenbeleid, bewegingsonderwijs, leerlingenvervoer, leerplicht, het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten en volwasseneneducatie. Ook de huisvesting van scholen valt binnen dit programma. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • •
4.1 Onderwijs algemeen 4.2 Onderwijshuisvesting
Relevante ontwikkelingen In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024–2039 vastgesteld. We werken de aanbevelingen uit in een nieuwe verordening onderwijshuisvesting, zodat de rolverdeling en verantwoordelijkheden beter worden vastgelegd en voorzieningen toekomstbestendig blijven. Daarnaast bereiden we ons voor op de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting, die op een later moment ingaat. In 2025 hebben we de eerste stappen gezet om de samenwerking tussen gemeente en schoolbesturen te versterken en de nieuwe werkwijze goed voor te bereiden. Tot slot vinden in 2025 verkennende gesprekken plaats met het Udens College over uitbreiding van het vrije schoolonderwijs (Waldorf) tot 18 jaar. Dit draagt bij aan een aantrekkelijker onderwijsaanbod, het voorzieningenniveau in de kernen en de ambitie om jonge gezinnen en jongeren voor Maashorst te behouden.
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
22
Wat betekent dit financieel?
Binnen dit programma zijn geen afwijkingen groter dan €100.000. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
23
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur Inleiding Dit programma gaat over de besteding van vrije tijd en het aanbod van voorzieningen die bijdragen aan vitaliteit en sociale samenhang. Het richt zich op sport, cultuur, recreatie en natuur. Ook monumenten- en welstandstoezicht en natuurgebied De Maashorst maken deel uit van dit programma. Sport en bewegen zijn belangrijk voor ontspanning, gezondheid en deelname aan de samenleving. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • • • • •
5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Media 5.5 Openbaar groen en (openlucht)recreatie
Relevante ontwikkelingen In 2025 is verder ingezet op sport en bewegen, omdat dit bijdraagt aan de fysieke en mentale gezondheid en aan sociale samenhang. De gemeente faciliteert dit door passende accommodaties en via uitvoering van de lokale Sport en Beweegvisie, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Sportakkoorden. Veel nieuwe subsidies, tarieven en afspraken met het lokale veld zijn dit jaar geïmplementeerd. Binnen de cultuursector is het aanbod versterkt en is verder uitvoering gegeven aan het lokale Cultuurbeleid 20242030. Samen met de Noord Oost Brabantse Bibliotheken zijn in 2025 middelen ingezet om het bibliotheekwerk te versterken, vooruitlopend op de wettelijke zorgplicht vanaf 2026. Ook in media, recreatie en natuur zijn stappen gezet. Met Dtv zijn gesprekken gestart over de vorming van een streekomroep met behoud van lokaal karakter. In de openbare ruimte wordt meer rekening gehouden met klimaatadaptatie en recreatieve functies. Natuurgebied De Maashorst is verder ontwikkeld door uitbreiding van het Natuur Netwerk Brabant en levert een grotere bijdrage aan het tegengaan van verdroging.
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
24
25
26
27
Wat betekent dit financieel?
Het voordeel van € 1,339 miljoen binnen dit programma is overwegend incidenteel van aard. De belangrijkste verklaring ligt bij de latere uitvoering van investeringsprojecten in sportaccommodaties en openbaar groen (€ 525.000 voordelig), administratieve verschuivingen van het budget Erfgoeddeal naar programma 7 (€ 546.000 voordelig) en het onderzoek naar de herinrichting van het motorcrossterrein Nieuw-Zevenbergen (€ 102.000 voordelig). Het budget van motorcrossterrein Nieuw-Zevenbergen wordt toegevoegd aan een bestemmingsreserve. Daarnaast is in 2025 voor investeringskredieten een totaalbedrag van € 87.000 minder aan uitgaven geraamd in verband met aanpassing van de projectplanning. Verder heeft er een administratieve correctie plaatsgevonden van € 400.000 op de inkomsten. Per saldo resulteert dit in een nadeel van circa € 374.000. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
28
Programma 6 Sociaal Domein Inleiding Dit programma gaat over de activiteiten die inwoners in staat stellen zo gezond, prettig, lang en zelfstandig mogelijk te leven, wonen en meedoen in de samenleving. Het programma richt zich zowel op individuele inwoners als op de samenleving als geheel. Het omvat de Wmo, jeugd en participatie (elk met een eigen wettelijk kader), het brede welzijn als voorliggende voorziening en migratie in relatie tot participatie. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: •
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
•
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
•
6.3 Inkomensregelingen (incl. armoedebeleid en eerstelijns schuldhulpverlening)
•
6.4 Maatschappelijke en arbeidsparticipatie
•
6.5 Maatwerkvoorzieningen Wmo
•
6.6 Maatwerkdienstverlening Wmo
•
6.7 Maatwerkdienstverlening Jeugdhulp
Relevante ontwikkelingen In 2025 is verder ingezet op preventie en vroegsignalering. Daarmee willen we inwoners zoveel mogelijk in staat stellen hun eigen leven te leiden en zwaardere zorg te voorkomen. De sociale basis in wijken en kernen is versterkt met de inzet van preventiewerkers en samenwerking met maatschappelijke partners. Dit vergroot informele netwerken en maakt dat signalen eerder worden opgepakt. Tegelijkertijd blijven wachttijden en de toenemende complexiteit van hulpvragen bestuurlijke aandacht vragen. Op het terrein van inkomen en participatie is nadrukkelijk ingezet op financiële zelfredzaamheid, de weg vinden naar werk en armoedepreventie samen met partners en burgerinitiatieven. Meedoenregelingen zijn verder ontwikkeld om inwoners actief te laten deelnemen aan de samenleving. Binnen onze gemeente gaan we tevens aan de slag met landelijke hervormingen, zoals de Participatiewet in Balans, Basisdienstverlening Schuldhulpverlening en de Wet van School naar Duurzaam Werk. We willen de samenwerking met ketenpartners versterken en de dienstverlening dichter bij inwoners organiseren. Binnen de Wmo blijft de druk op maatwerk hoog door vergrijzing en arbeidsmarktkrapte, daarom zetten we in op de ontwikkeling van algemene voorzieningen. Bij Beschermd Wonen is verder gewerkt aan de overgang naar Beschermd Thuis.
In de jeugdhulp is gestuurd op normaliseren en demedicaliseren, zodat lichte vraagstukken in de sociale basis worden opgelost en specialistische jeugdhulp beschikbaar blijft voor de complexere gevallen. Praktijkondersteuners jeugd en preventiewerkers zorgen hierbij voor laagdrempelige ondersteuning. Vooruitlopend op de landelijke hervormingsagenda Jeugd bereiden we ons voor op meer samenhang en regie in de keten.
29
Tot slot heeft Maashorst in 2025 haar verantwoordelijkheid genomen bij de opvang en ondersteuning van vluchtelingen, statushouders en ontheemden uit Oekraïne. Hierbij is ingezet op huisvesting en participatie, in lijn met de ambitie om alle inwoners naar vermogen mee te laten doen in de samenleving. We hebben een besluit genomen over de 3 nieuwe locaties waar we voor een combinatie van doelgroepen woningen en opvang gaan ontwikkelen. Er wordt nu volop gewerkt aan de voorbereiding van de realisatie, met de eerste focus op de asielopvanglocatie aan de Boekelsedijk in Uden.
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
30
31
32
Wat betekent dit financieel?
De baten en lasten binnen het sociaal domein laten een stijging zien door hogere kosten binnen de Participatiewet, Wmo en Jeugdzorg. De belangrijkste stijgingen betreffen de BUIG (€ 0,5 miljoen nadelig), Wmo-begeleiding en dagbesteding (€ 0,3 miljoen nadelig) en Jeugdzorg (zwaardere zorg en kleinschalig verblijf, € 1,5 miljoen nadelig). Het resterende verschil bestaat uit diverse kleinere voor- en nadelen die per saldo een voordeel van € 0,7 miljoen opleveren. Tegelijk zijn er meevallers die dit beeld grotendeels compenseren. Het gaat om lagere zorginzet binnen het product Beschermd Thuis, een verrekening van niet-geleverde zorg bij aanbieders van huishoudelijke hulp, onttrekkingen uit reserves voor specifieke regelingen en enkele kleinere voordelen. Deze incidentele posten leveren samen een voordeel op van circa € 1,6 miljoen. Per saldo is het sociaal domein in 2025 nagenoeg financieel neutraal. De incidentele meevallers vangen de hogere kosten in het lopende jaar op. Het structurele vraagstuk blijft echter bestaan, vooral door de toenemende vraag naar jeugdhulp, bijstand en Wmo-voorzieningen. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
33
Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid Inleiding Dit programma heeft als doel de gezondheid en het welzijn van inwoners te bevorderen. In Maashorst werken we vanuit het principe van positieve gezondheid: de nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen, in plaats van op ziekte of beperking. Preventie richt zich vooral op de kwaliteit en toegankelijkheid van de leefomgeving, zoals school, werk en vrije tijd. De gemeente schept hiervoor de voorwaarden zodat iedereen kan meedoen. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • • • • •
7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Relevante ontwikkelingen In 2025 is gezondheid verder verankerd als integraal thema in beleid. Met preventieve voorzieningen en samenwerking met partners zetten we in op een gezonde leefstijl en meer mentale veerkracht. Het Schone Lucht Akkoord en de Omgevingsvisie zorgen dat gezondheid ook in ruimtelijke keuzes wordt meegenomen. Tegelijkertijd vragen geuroverlast, geluidsoverlast en de vliegbewegingen rond Volkel blijvend bestuurlijke aandacht. De klimaatopgave staat centraal in ons verleden en toekomstig handelen. De energietransitie vraagt om daadkracht, samenwerking en flexibiliteit, maar wordt beïnvloed door externe factoren zoals aanvullend soortenonderzoek en regionale besluitvorming, die vertragingen en risico’s op onder andere netcongestie kunnen veroorzaken. Tegelijkertijd biedt de herziening van de RES-NOB kansen om warmte- en energieopgave efficiënter te koppelen. We boeken concrete vooruitgang: een regionaal NIP-isolatieprogramma in samenwerking met de regio, een duurzaamheidsakkoord met woningcorporaties, en de indiening van de eerste SMP voor de kern Uden bij de provincie, waarmee we onze koploperspositie bevestigen. Daarnaast breiden we het netwerk van laadpalen uit en onderzoeken we de meetbaarheid van onze duurzaamheidsprestaties via de SDG’s, zodat lokale inspanningen bijdragen aan mondiale doelen.
Een aantal wijken in de gemeente zijn de komende 10 à 20 jaar aan de beurt voor een grootschalige reconstructie. Als gevolg van de staat en leeftijd van de riolering en wegen is het nodig deze te vervangen. Bij de nieuwe inrichting staan gezondheid, omgevingskwaliteit en duurzame ontwikkeling centraal. In 2025 en 2026 worden nieuwe stresstesten uitgevoerd om kwetsbare plekken voor hitte, droogte en wateroverlast in beeld te brengen. De uitkomsten worden gebruikt bij maatregelen in de openbare ruimte, waarin ook meer aandacht is voor klimaatadaptatie, biodiversiteit en recreatieve functies. Daarnaast werken we aan de transitie naar een circulaire economie, met nadruk op afvalscheiding, het gebruik van secundaire grondstoffen en het voorkomen van afval.
34
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
35
36
Wat betekent dit financieel?
Dit programma laat een nadeel zien van € 0,7 miljoen. De hogere lasten komen vooral door een budgetverschuiving van € 0,5 miljoen voor de Erfgoeddeal van programma 5 naar dit programma. Daarnaast zijn specifieke uitkeringen ontvangen voor projecten binnen de klimaat- en energietransitie, zoals de Lokale aanpak isolatie (€ 1,5 miljoen) en het Soorten Management Plan (SMP, € 0,2 miljoen). Deze middelen zijn budgettair neutraal verwerkt. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
37
Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Inleiding Dit programma gaat over ruimtelijke beleidsontwikkeling en de uitvoering daarvan. Het omvat omgevingsplannen, beleid op het gebied van wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. Ook grondexploitatie, de invoering van de Omgevingswet en vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) horen hierbij. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • • •
8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (woningbouw) 8.3 Wonen en bouwen
Relevante ontwikkelingen In 2025 is gewerkt aan de verdere uitvoering van de Omgevingswet. Dit vraagt om aanpassing van beleid en processen, maar ook om nauwere samenwerking met inwoners en partners. De inzet is om ruimtelijke initiatieven sneller en meer integraal te kunnen beoordelen, waarbij de thema’s bodem, water en gezondheid nadrukkelijk richtinggevend zijn. De druk op woningbouw en herontwikkeling blijft hoog. In 2025 zijn stappen gezet in de voorbereiding en uitvoering van meerdere woningbouwlocaties, waarbij nadruk ligt op betaalbaarheid, duurzaamheid en aansluiting bij de behoeften van verschillende doelgroepen. Ook is gewerkt aan het terugdringen van leegstand en herbestemming van bestaand vastgoed, in samenspraak met eigenaren en maatschappelijke organisaties. Het Grondbedrijf heeft in 2025 voortgang geboekt met diverse grondexploitaties. Daarbij is ingezet op transparantie richting de raad, door zowel in het Meerjarenperspectief (MJP) als in de tussentijdse rapportage inzicht te geven in de stand van zaken en de financiële kaders. Bestuurlijke keuzes over nieuwe ontwikkellocaties en strategische aankopen vragen blijvende aandacht om het vestigingsklimaat en de leefkwaliteit in Maashorst te waarborgen.
38
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
39
40
Wat betekent dit financieel?
Programma 8 laat een nagenoeg neutraal resultaat zien van € 34.000 voordelig. De belangrijkste mutaties hebben betrekking op de implementatie van de Omgevingswet en de bijstelling van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Er is een voordeel van € 0,4 miljoen, doordat middelen voor de uitvoering van de Omgevingswet zijn doorgeschoven naar latere jaren. Het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen blijft achter bij de verwachting, wat leidt tot een nadeel van € 0,4 miljoen. Daarnaast is de fondsbijdrage uit anterieure overeenkomsten gecorrigeerd op basis van het meerjarenperspectief 2025 van het grondbedrijf. De mutaties in de bijbehorende specifieke bestemmingsreserves waren te hoog opgenomen. Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat van dit programma. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
41
Programma 9 Bestuur en dienstverlening Inleiding Dit programma gaat over hoe wij de gemeente besturen, hoe we onze dienstverlening organiseren en hoe we participatie vormgeven. We willen als bestuur dichtbij onze inwoners staan: samen denken, samen doen. Onze dienstverlening en communicatie sluiten zoveel mogelijk aan bij de behoeften van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We gaan actief in gesprek en betrekken inwoners en ondernemers bij beleid en projecten. Tegelijk ondersteunen we initiatieven vanuit de gemeenschap. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • •
9.1 Bestuur en dienstverlening 9.2 Telefonie, receptie en burgerzaken
Relevante ontwikkelingen Aansluitend op de ontwikkelingen op het gebied van participatie, dienstverlening en regionale samenwerking die genoemd zijn in de begroting 2025, zijn de volgende zaken interessant om te benoemen: • •
Na de vaststelling van het participatiebeleid in 2024 is in 2025 een start gemaakt met het maken van een participatieverordening, waar onder andere het uitdaagrecht een plek krijgt. Eind 2025 ligt de participatieverordening ter goedkeuring bij de raad. Op 29 oktober 2025 waren de landelijke verkiezingen. De uitkomst daarvan heeft wellicht invloed op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026.
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
42
43
Wat betekent dit financieel?
Het voordeel binnen dit programma wordt deels veroorzaakt door extra baten uit leges voor huwelijken en reisdocumenten. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
44
Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten Inleiding Dit programma gaat over de bedrijfsvoering en financiële basis van de gemeente. We werken aan gezonde financiën, een wendbare organisatie en betrouwbare informatievoorziening. Daarmee zorgen we voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers én voor een moderne werkomgeving voor onze medewerkers. Een solide financieel beleid is nodig om de doelstellingen uit het bestuursakkoord nu en in de toekomst te realiseren. Dit programma bestaat uit de volgende taakvelden: • • • •
10.1 Overhead 10.2 Treasury 10.3 Belastinginkomsten 10.4 Gemeentefonds
Relevante ontwikkelingen Het financiële beeld is aanzienlijk verbeterd ten opzichte van de programmabegroting 2025. Door een behoudend financieel beleid (‘nieuw voor oud’), de maatregelen uit de watervalmethode en de positieve effecten van de meicirculaire en de beleidsarme septembercirculaire, ontstaat in deze tweede tussentijdse rapportage een aanzienlijk voordeel. De gevolgen hiervan voor ons meerjarenperspectief zijn in hoofdlijnen toegelicht in het hoofdstuk ‘Financieel perspectief’. Voor 2026 en verder zijn de effecten van beide circulaires verwerkt in de meerjarenraming en begrotingswijzigingen. Dit geeft een actueel beeld waarin de begroting in 2029 sluitend is.
45
Doelen en resultaten in beeld (stoplichten)
46
Wat betekent dit financieel?
Het programma laat een voordelig resultaat van € 1,2 miljoen zien. Dit voordeel is grotendeels incidenteel van aard en wordt voornamelijk veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: •
Organisatieontwikkeling (€ 2,0 miljoen voordelig): In 2025 hebben we de eerste stappen gezet die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de organisatie. Daarvoor is een aantal opdrachten geformuleerd, die in 2026-2028 worden uitgewerkt en gerealiseerd, en die moeten leiden tot een meer wendbare organisatie. Ook worden momenteel teamontwikkelplannen samengesteld die hieraan bijdragen. De voorbereidingsuren en de voorbereidingskosten zijn gedekt in de reguliere begroting. De uitvoering van de diverse opdrachten en de teamontwikkeling zijn voor een deel noodgedwongen in tijd opgeschoven door de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor vacatures niet of moeilijk konden worden ingevuld. Ook hierdoor zijn de middelen nog niet uitgegeven, zodat het geraamde budget voor organisatieontwikkeling moet opschuiven. Voorgesteld wordt de middelen die voor 2025 en 2026 beschikbaar zijn gesteld (2 keer € 2 miljoen) te reserveren in een nieuwe bestemmingsreserve. Op deze manier blijven deze flexibel beschikbaar om alle beoogde ontwikkelingen te kunnen realiseren. Daarbij wordt zorgvuldig gekeken naar de specifieke ontwikkelbehoefte van ieder team om het gewenste niveau te bereiken. Jaarlijks zullen we bij de 2e tussentijdse rapportage verantwoorden welke gelden zijn aangewend.
47
• • • •
Renteresultaat (€ 834.000 voordelig): dit voordeel ontstaat door doorgeschoven investeringen, waardoor minder rente- en kapitaallasten zijn gemaakt. Tijdelijke verhuur en huisvesting Oekraïners (€ 238.000 voordelig): extra huuropbrengsten door tijdelijke verhuur van panden en de inzet van gemeentelijk vastgoed voor opvang. Werkplek van de Toekomst (€ 312.000 voordelig): het programma is tijdelijk getemporiseerd, waardoor financiële ruimte is gecreëerd voor de uitvoering van plannen in 2026. Bijstelling salarissen (€ 246.000 nadelig): nadeel door technische aanpassingen in de salarisbegroting, waaronder het verwerken van de caostijging en functiewijzigingen.
Voor een uitgebreide toelichting op de financiële afwijkingen en investeringskredieten wordt verwezen naar het hoofdstuk Financiële voortgangsrapportage, onderdeel Financiële afwijkingen.
48
Voortgang grote projecten 2025 Stoplichtenrapportage grote projecten (tijd, geld, risico) Grote projecten en investeringskredieten Op verzoek van de raad is in de herijkte financiële verordening 2025, artikel 1, een nieuwe definitie van ‘grote projecten’ opgenomen. In deze rapportage gebruiken we nog de oude definitie. Deze sluit aan bij de investeringskredieten in de programmabegroting 2025, omdat we in de tweede tussentijdse rapportage hierover verantwoording afleggen. In 2026 toetst het college de lopende investeringskredieten aan de nieuwe criteria. De resultaten worden via de reguliere planning- en controlcyclus (P&C-cyclus) aan de raad voorgelegd. Investeringskredieten van meer dan € 1 miljoen Voor elk project met een huidig investeringskrediet van meer dan € 1 miljoen geven we een toelichting op de voortgang. Dit gebeurt met een stoplichtenrapportage op drie onderdelen: planning, budget en risico. Als een van deze onderdelen op oranje of rood staat, wordt dit kort toegelicht. Tijd: planning, verloopt het project volgens de laatst vastgestelde tijdsplanning? conform planning langzamer dan planning project nog niet gestart
Geld: budget, zijn de inkomsten/uitgaven volgens het geraamde budget? conform budget of inkomsten hoger/uitgaven lager (positief resultaat) dan budget inkomsten lager/uitgaven hoger (negatief resultaat) dan budget
Risico's; wat zijn risico's tijdens het project? Hierbij beoordelen we de impact van het risico en de kans dat het risico zich voordoet. lage kans en weinig impact grote kans en weinig impact / lage kans en veel impact grote kans en veel impact
Om de grote projecten beter te duiden, zijn per taakveld de taken en belangrijkste doelen uit de begroting 2025 opgenomen.
49
50
51
FINANCIELE VOORTGANGSRAPPORTAGE 52
Financiële voortgangsrapportage Inleiding financiële voortgangsrapportage In dit hoofdstuk rapporteren we over de financiële voortgang van 2025. We gaan in op het meerjarige financiële beeld, de financiële afwijkingen, de budgetoverhevelingen en de belangrijkste wijzigingen in de reserves en voorzieningen.
Meerjarig financieel beeld Bestedings- en dekkingsplan 2025-2029 Onderstaand een actualisatie van het bestedings- en dekkingsplan 2025-2029 zoals gepresenteerd in de kadernota en programmabegroting 2026 van de gemeente Maashorst. De nieuwe ontwikkelingen met financiële gevolgen worden hieronder verder toegelicht. We presenteren financiële afwijkingen altijd naar structureel en incidenteel. Dit heeft te maken met het gegeven dat structurele afwijkingen gedekt moeten worden door structurele inkomsten. Denk bij deze inkomsten aan 'de algemene uitkering uit het Gemeentefonds' en jaarlijkse inkomsten uit heffingen en belastingen.
53
Specificatie bestedings- en dekkingsplan 2025-2029
54
55
Toelichting op de verwerking van de mei- en septembercirculaire 2025 Jaarlijks publiceert het Rijk drie circulaires over de gemeentefinanciën. De meicirculaire vertaalt de Voorjaarsnota, de septembercirculaire de Miljoenennota, en de decembercirculaire is gebaseerd op de Najaarsnota en sluit het uitkeringsjaar zo goed mogelijk af. De septembercirculaire 2025 is op 16 september verschenen. In bovenstaand tabel is de verwerking van deze circulaire weergegeven. De meicirculaire 2025 moet nog dit jaar worden verwerkt in het lopende boekjaar. De raad is hierover geïnformeerd. Deze verwerking levert een voordeel op van € 4,72 miljoen. Met de septembercirculaire ontvangt de gemeente Maashorst aanvullende middelen. Het gaat om € 2,38 miljoen compensatie voor tekorten op de jeugdzorg over 2023 en 2024, € 197.000 voor de uitvoering van de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen, en een positieve bijstelling van de integratie-uitkering Participatie van € 175.000. Daarnaast wordt het volume- en LPO-accres bijgesteld: € 704.000 voor 2024 en € 762.000 voor 2025. Deze aanpassingen leiden tot een gunstig financieel beeld in 2025. Wel geldt dat de extra middelen voor jeugdzorg incidenteel zijn en vooral bedoeld om eerdere tekorten te compenseren. Vanaf 2026 verandert de manier waarop het Rijk middelen toekent voor klimaat- en energietaken.
De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de huidige specifieke uitkering (SPUK). Voor Maashorst wordt in 2026 een bedrag van € 1,862 miljoen beschikbaar gesteld om uitvoering te geven aan het gemeentelijke klimaat- en energiebeleid. De middelen zijn ook toegezegd voor de jaren 2027 tot en met 2030, maar de vorm van de uitkering na 2026 is nog niet bekend. Nadere informatie hierover volgt in de meicirculaire 2026. On onze begroting zijn we uitgegaan dat deze middelen meerjarig beschikbaar blijven. Daarnaast is het volume- en LPO-accres voor 2026 positief bijgesteld met € 571.000. Vanaf 2027 wordt het volume-accres gebaseerd op de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Volgens de huidige raming van het Centraal Planbureau (CPB, MEV 2026) betekent dit dat het accres vanaf 2028 lager uitvalt. Dit heeft een negatief effect op de financiële vooruitzichten in de meerjarenbegroting. Het is daarom belangrijk om in de komende periode voorzichtig te blijven bij het inschatten van structurele middelen. De incidentele meevallers uit 2025 en 2026 dragen bij aan een positieve financiële positie, maar bieden geen garantie voor een structureel evenwicht in de jaren daarna.
56
Financiële afwijkingen per programma Programma 1 Veiligheid
57
Programma 2 Verkeer en vervoer
58
59
60
Programma 3 Economie en toerisme
61
62
Programma 4 Onderwijs
63
64
Programma 5 Sport, cultuur, recreatie en natuur
65
66
67
Programma 6 Sociaal domein
68
69
70
71
72
73
74
Programma 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
75
76
77
Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
78
79
Programma 9 Bestuur en dienstverlening
80
81
Programma 10 Bedrijfsvoering en inkomsten
82
83
84
85
Budgetoverhevelingen Inleiding Het overhevelen van budgetten is een vast onderdeel van de 2e turap en is geregeld in de (nieuwe) financiële verordening van de gemeente Maashorst. Hiermee wordt geborgd dat middelen doelgericht, rechtmatig en tijdig worden ingezet zonder onnodig beslag te leggen op de budgetten van de gemeente. De dekking van deze overhevelingen loopt via de reserve bestemde budgetten. Nieuw in deze herijking is dat op basis van artikel 7, lid 8 van de financiële verordening ook uitgaven kunnen worden overgeheveld die gedekt zijn door externe bijdragen, waarbij inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn en uitvoering over meerdere jaren mogelijk is. Dit betreft zogenoemde technische overhevelingen, waarvoor via de bijgevoegde begrotingswijziging een beroep wordt gedaan op het budgetrecht van de raad. In deze hoofdstuk is weergegeven welke budgetten worden overgeheveld naar 2026. Het gaat om activiteiten die in 2025 nog niet volledig zijn uitgevoerd, maar waarvan voortzetting in 2026 haalbaar en noodzakelijk is. Overzicht voorstel budgetoverhevelingen ten gunste van de reserve bestemde budgetten: • Overheveling eenmalige budgetten conform financiële verordening € 1.853.000 • Overheveling conform artikel 7 lid 8 financiële verordening € 9.451.000 • Overheveling in afwijking van de financiële verordening € 283.000 Totaal: € 11.587.000
86
Budgetoverhevelingen eenmalige budgetten 2025-2026 (cf verordening) Programma
taakveld
3. Economie en Toerisme
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
5. Sport cultuur, recreatie en natuur
projectnaam
jaar aanvang project
meerjarig (ja/nee)
bedrag overheveling (x € 1.000)
Verkoop grond aan Linie 25 te Uden (Verkoop mogelijk in 2025 na vergunning traject)
nee
900
5.5 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Vergroening omgeving flatwijk (Area) 2025
ja
65
5. Sport cultuur, recreatie en natuur
5.5 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Opstellen verbeterplan wandelpark sportpark Uden
2025
nee
50
5. Sport cultuur, recreatie en natuur
5.5 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Natuurpoort de Maashorst: Palmstraat
2024
ja
75
6. Sociaal Domein
6.6 Maatwerkdienstverlening Project Aanpak achterstand WMO aanvragen Wmo 2025-2026
2025
ja
70
6. Sociaal Domein
6.1 Samenkracht en Burgerparticipatie
Senioren GGOIM Bewustwordingscampagne
2025
nee
60
7. Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
7.2 Riolering
Baggeren, Riool
2025
nee
200
7. Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
7.4 Milieubeheer
Regiodeal, 6e tranche
2025
ja
150
7. Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
7.4 Milieubeheer
Belevingsonderzoek
2025
ja
50
7. Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
7.4 Milieubeheer
Ontwikkeling de Peel AgroNatuurWonen experimenten
2024
ja
86
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
8.1 Ruimtelijke ordening
Transitie plangebied KastanjewegOost
2023
ja
147
Totaal
1.853
87
Overheveling conform lid 8 artikel 7 Financiële verordening gemeente Maashorst meerjarig (ja/nee)
bedrag overheveling (x € 1.000)
2025
ja
979
2025 (vervolg op een eerder project)