Bijlage 1 - Programmabegroting 2027 (pdf) (oude versie)
Tekst van het document
Wat gaan we ervoor doen? 1.1 Samen met ondernemers werken we de vier economische profielen uit en bepalen we per profiel de gewenste ontwikkeling 1.2 Samen met de ondernemers voeren we een economische analyse uit en bepalen we waar gemeentelijke inzet het meeste effect heeft 1.3 We ondersteunen bij het professionaliseren van de ondernemersverenigingen en het versterken van hun strategische rol 1.4 We professionaliseren Explore Maashorst door een nieuwe marketingorganisatie, versterken regionale samenwerking 26 1.5 Samen met de ondernemers en inwoners zorgen we voor vitale kernen en bepalen we samen een aanpak voor leegstand, herbestemming en lokale bedrijvigheid Wat willen we bereiken? 2. Een toekomstbestendig energiesysteem Ondernemers, inwoners en maatschappelijke voorzieningen moeten kunnen vertrouwen op het energiesysteem om zich te kunnen ontwikkelen. Daarom werken we aan toekomstbestendige energiesystemen waarin economische ontwikkeling, woningbouw en netcapaciteit vanaf het begin met elkaar worden verbonden. Hierbij bieden we ruimte om te experimenteren. De gemeente zet in op vroegtijdige afstemming met netbeheerders, ruimtelijke reservering van energie-infrastructuur en het benutten van slimme oplossingen, zoals energyhubs, energieopslag, netbewuste woningbouw en lokale energie-uitwisseling.
Met ondernemers wordt samengewerkt aan verduurzaming en efficiënter gebruik van bestaande netcapaciteit. Zo wil Maashorst schaarse netcapaciteit optimaal benutten, economische en ruimtelijke ontwikkeling mogelijk houden en tegelijkertijd werken aan een betaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem. Wat gaan we ervoor doen? 2.1 We richten een gemeentelijk regieteam in met één aanspreekpunt en organiseren de benodigde expertise. We maken structurele afspraken met Enexis, TenneT, provincie, RES en buurgemeenten 2.2 We stellen in afstemming met de ondernemers een netcapaciteitsagenda op en koppelen beschikbare capaciteit aan de prioritering van woningbouw, bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen 2.3 Samen met onze partners maken we de energie-infrastructuur toekomstbestendig door tijdig te investeren in de uitbreiding van het elektriciteitsnet en hiervoor ruimte te reserveren in gebiedsontwikkelingen 2.4 Met de samenleving energyhubs, opslag, groepsaansluitingen en andere oplossingen te ontwikkelen en hiermee handelingsperspectief voor initiatieven te bieden die niet kunnen worden aangesloten Wat willen we bereiken? 3. Een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied Het landelijk gebied is een belangrijke drager van identiteit, economie en leefkwaliteit van Maashorst.
Samen met de ondernemers werken we aan een proactieve en gebiedsgerichte aanpak voor het landelijk gebied, waarin landbouw, natuur, water, economie en leefbaarheid elkaar versterken. We innoveren in de praktijk en werken tegelijkertijd aan het omgevingsprogramma Landelijk Gebied. We versterken de uitvoeringskracht en bieden agrarische ondernemers en initiatiefnemers een laagdrempelig aanspreekpunt en ondersteuning bij toekomstgerichte keuzes. We faciliteren duurzame landbouw, voedselproductie, innovatie en nieuwe verdienmodellen. Aandacht voor de draagkracht, de identiteit van het landschap en de verwevenheid met de natuur zijn hierbij belangrijk. We werken actief samen met inwoners, ondernemers en regionale partners en benutten beschikbare kennis, regelingen en externe financiering om een vitaal, toekomstbestendig en economisch sterk landelijk gebied te realiseren. Wat gaan we ervoor doen? 3.1 Samen met de ondernemers nemen we regie op de opgaven voor het landelijk gebied 3.2 Wij dagen de ondernemers uit om goede voorbeelden uit de praktijk te delen om andere ondernemers te inspireren 3.3 Samen met de ondernemers versterken we onze positie als innovatieve agrifood gemeente, onder andere door het versterken van onze positie binnen de noordelijke peelpoort Wat mag het kosten? (in x € 1.000) | Realisatie 2025 | begroting 2026 incl.
wijzigingen | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten - voor begroting 2027 | 8.029 N | 14.342 N | 3.899 N | 3.698 N | 3.691 N | 3.649 N Lasten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 1.801 N | 1.998 N | 1.982 N | 1.912 N Totale geraamde lasten | 8.029 N | 14.342 N | 5.700 N | 5.696 N | 5.674 N | 5.560 N Baten - voor begroting 2027 | 4.096 V | 10.233 V | 6.871 V | 12.171 V | 3.383 V | 3.044 V Baten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 185 N | 1.025 V | 1.025 V | 956 V Totale geraamde baten | 4.096 V | 10.233 V | 6.686 V | 13.196 V | 4.408 V | 3.999 V Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves | 3.933 N | 4.109 N | 986 V | 7.500 V | 1.265 N | 1.561 N Stortingen in reserves | 1.910 N | 408 N | 5.251 N | 9.743 N | 685 N | 345 N Onttrekkingen uit de reserves | 1.354 V | 184 V | 149 V | 238 V | 49 V | 5 V Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves | 4.489 N | 4.333 N | 4.115 N | 2.005 N | 1.902 N | 1.901 N Investeringen Er zijn geen investeringen die onder dit programma vallen die door de raad zijn gevoteerd voor dit specifieke begrotingsjaar en voldoen of gaan voldoen aan de definitie "groot project" volgens de definitie in de Financiële Verordening.
Wat doen we niet meer? Sterke economische profielen • | We starten geen nieuwe projecten, subsidies of inzet zonder duidelijke bijdrage aan de economische profielen en zonder eerst bestaande inzet en externe financiering te benutten. • | We voeren geen versnipperde economische lobby meer, maar kiezen voor een gezamenlijke regionale positionering vanuit Maashorst 2050 en de vier profielen. • | We zetten niet langer in op losse marketingactiviteiten, maar werken vanuit één gezamenlijke marketingkoers. Een toekomstbestendig energiesysteem • | Het starten van ontwikkelingen zonder vooraf na te denken over de benodigde energiecapaciteit; Een vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied • | Er wordt geen extra specifieke gemeentelijk inzet op de Eiwittransitie ingezet. 27 28 • We gaan geen afzonderlijk beleid meer maken, maar nemen dat mee in het omgevingsprogramma Landelijk gebied. Beleidsindicatoren BBV-indicator Meeteenheid Peiljaar Maashorst Vergelijk met gemiddelde gemeente* Functiemenging % 2025 56,9% 53,3% Vestigingen (van bedrijven) Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar 2025 196,3 184,4 Hernieuwbare elektriciteit % *Hier een vergelijk met andere gemeente van 50.000- 100.000 inwoners (waarstaatjegemeente.nl) Verbonden partijen • Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) Meer informatie over deze verbonden partijen staat in de paragraaf verbonden partijen.
29 Programma 5 Samen mogelijk maken Inwoners moeten merken dat Maashorst een gemeente is die meedenkt, bereikbaar is en ruimte biedt voor initiatieven uit de samenleving. Een gemeente die samenwerkt met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en regionale partners. Daarbij is het cruciaal dat al deze samenwerkingspartners weten wat ze van de gemeente mogen verwachten. Van de ambtelijke organisatie, het college en de raad. Met de beweging Samen mogelijk maken, werken we aan een organisatie die vanuit de bedoeling werkt. Dat betekent dat we werken vanuit de dagelijkse praktijk, vanuit behoeften en ervaringen van inwoners. Vanuit de zogenoemde leefwereld van onze inwoners. We denken ook vooruit, we werken samen en we maken gericht keuzes voor de toekomst. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om de ontwikkeling van de organisatie, maar vooral over de manier waarop we samen met de samenleving resultaten bereiken. Dat betekent voor Maashorst een andere manier van werken. We werken gericht aan de ontwikkeling van onze organisatie en medewerkers, aan passende kennis en capaciteit en aan digitalisering en innovatie. Zo versterken we het vermogen van de organisatie om de ambities uit het samenwerkingsakkoord daadwerkelijk te realiseren en mee te bewegen met de opgaven van vandaag en morgen. Daarmee is het programma Samen mogelijk maken de motor voor alle programma’s.
Met als uiteindelijke doel een mooi en leefbaar Maashorst voor al onze inwoners. Ontwikkelingen Inwoners verwachten steeds vaker dat gemeente, maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners samenwerken aan oplossingen. Tegelijkertijd worden maatschappelijke opgaven steeds complexer en raken ze meerdere beleidsterreinen tegelijk. Dat vraagt om een andere rol van de gemeente. Naast het uitvoeren van wettelijke taken wordt steeds vaker verwacht dat een gemeente verbinding maakt, samenwerking organiseert en ruimte biedt aan initiatieven. Tegelijkertijd vraagt de complexiteit van maatschappelijke en ruimtelijke opgaven om een overheid die waar nodig regie neemt, keuzes maakt en ontwikkelingen mogelijk maakt. Ook technologische ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Digitalisering en kunstmatige intelligentie bieden nieuwe mogelijkheden voor dienstverlening, samenwerking en bedrijfsvoering. Tegelijkertijd vragen digitale veiligheid, privacy en publieke waarden blijvende aandacht. Daarnaast blijft de arbeidsmarkt krap. Het aantrekken, ontwikkelen en behouden van medewerkers met de juiste kennis en vaardigheden wordt steeds belangrijker. Daarom investeren we in een organisatie die blijft leren, zich kan aanpassen aan veranderingen en beschikt over de kennis, capaciteit en uitvoeringskracht om de ambities van Maashorst waar te maken.
Bij een toekomstbestendige organisatie hoort ook een toekomstbestendige werkomgeving. Voor zowel de ambtelijke organisatie als de gemeenteraad. We werken aan een flexibele organisatie die integraal samenwerken ondersteunt, hybride werken mogelijk maakt en tegelijkertijd bewuste keuzes maakt in het gebruik van energie, middelen en ruimte. Zo versterken we onze organisatie én dragen we bij aan de duurzaamheidsambities van Maashorst. Wat willen we bereiken? 1. Organisatieontwikkeling als motor voor het samenwerkingsakkoord Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties moeten kunnen rekenen op een gemeente die toegankelijk, betrouwbaar en oplossingsgericht is. Een gemeente die duidelijk is over wat wel en niet kan, die ruimte geeft aan initiatieven en regie neemt waar nodig. Daarom bouwen we voort op de beweging die al is ingezet: van regievoerder en regelsteller naar verbinder en mogelijkmaker van initiatieven. 30 Dit vraagt niet alleen om andere werkwijzen, maar ook om de ontwikkeling van houding, gedrag en organisatiecultuur. We ontwikkelen ons verder tot een omgevingsbewuste en faciliterende organisatie die werkt vanuit de bedoeling. Het Maashorst DNA vormt hiervoor een belangrijke basis. We investeren in de ontwikkeling van medewerkers en een cultuur die past bij deze beweging.
Zo versterken we het vermogen van de organisatie om de ambities uit het samenwerkingsakkoord uit te voeren. Wat gaan we ervoor doen? 1.1 Een gezamenlijke definitie van het Maashorst DNA vast stellen en vertalen naar de manier waarop we als organisatie willen werken 1.2 Het vaststellen van een meerjarige aanpak voor organisatieontwikkeling, inclusief fasering, capaciteit, borging en een methodiek voor pilots 1.3 Het huidige programma organisatieontwikkeling afronden en bepalen welke onderdelen vervolg krijgen en hoe die gewaarborgd kunnen worden. Wat willen we bereiken? 2. Investeren in een toekomstbestendige gemeente en organisatie Inwoners en partners moeten kunnen vertrouwen op een gemeente die weet waar zij naartoe wil, keuzes maakt en daar ook naar handelt. Daarom versterken we het vermogen van raad, bestuur en organisatie om vanuit een gedeeld toekomstbeeld gerichte keuzes te maken voor de ontwikkeling van Maashorst. We verbinden strategie, uitvoering en bedrijfsvoering beter met elkaar, zodat keuzes sneller en effectiever kunnen worden vertaald naar resultaten voor inwoners. Daarbij versterken we ook onze mogelijkheden om actief regie te voeren op ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen en onze inzet te richten op wat voor Maashorst het meeste effect heeft. Veel opgaven die inwoners raken, kunnen we niet alleen oplossen.
Daarom investeren we in sterke regionale samenwerking, actieve lobby en strategische partnerschappen. Zo vergroten we onze mogelijkheden, lukt het ons resultaten voor onze inwoners te bereiken en de ontwikkeling van Maashorst verder te versterken. Wat gaan we ervoor doen? 2.1 De strategische agenda en lobbyagenda op stellen en de koers vertalen naar de werkzaamheden binnen de domeinen en deze onder de aandachtbrengen van onze partners en de samenleving 2.2 De meerwaarde, mogelijkheden en risico’s van een burgerberaad te onderzoeken 2.3 Onderzoeken hoe we het benutten van subsidie- en cofinancieringsmogelijkheden kunnen versterken en structureel kunnen borgen 2.4 Onderzoeken hoe we als organisatie toekomstbestendig blijven en wat nodig is om een aantrekkelijke werkgever te blijven. De effecten van de schaalsprong nemen we hierin mee. Wat willen we bereiken? 3. Investeren in digitalisering, kunstmatige intelligentie en datagedreven werken Inwoners moeten hun zaken met de gemeente eenvoudig, snel en op een manier die bij hen past kunnen regelen. Digitalisering, kunstmatige intelligentie en datagedreven werken bieden nieuwe mogelijkheden om onze dienstverlening te verbeteren en ons werk slimmer te organiseren. We investeren daarom in nieuwe technologie, datagedreven werken en innovatie.
Daarbij kijken we niet alleen naar efficiëntie, maar vooral naar de mogelijkheden om de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren en inwoners beter te ondersteunen. We leren van experimenten en werken samen met andere organisaties om nieuwe toepassingen te ontwikkelen en verantwoord in te zetten. Wat gaan we ervoor doen? 3.1 Een agenda en aanpak voor digitale transformatie opstellen. We inventariseren en prioriteren kansrijke initiatieven, experimenteren met nieuwe technologie en leren van toepassingen binnen en buiten Maashorst. We brengen lopende vernieuwings- en digitaliseringstrajecten samen, zoals de vervanging van het financiële systeem. Investeringen Er zijn geen investeringen die onder dit programma vallen die door de raad zijn gevoteerd voor dit specifieke begrotingsjaar en voldoen of gaan voldoen aan de definitie "groot project" volgens de definitie in de Financiële Verordening.
Beleidsindicatoren BBV-indicator | Meeteenheid | Peiljaar | Maashorst | Vergelijk met gemiddelde gemeente* Formatie | Fte per 1.000 inwoners | 2025 | 8,5 | 8,9 Bezetting | Fte per 1.000 inwoners | 2025 | 8,3 | 8,6 Apparaatskosten | Kosten per inwoner | 2025 | 956,63 | 858,00 Kosten als % van totale Externe inhuur | loonsom + totale kosten | 2025 | 18,7 | 19,2 inhuur externen Overhead | % van totale lasten | 2025 | 10,56 | 10,58 *Hier een vergelijk met andere gemeente van 50.000- 100.000 inwoners (waarstaatjegemeente.nl) Verbonden partijen • | Brabant Historisch Informatie Centrum • | Dimpact (coöperatie) • | Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuidoost Brabant (BIZOB) Meer informatie over deze verbonden partijen staat in de paragraaf verbonden partijen. 31 Wat mag het kosten? (in x € 1.000) | Realisatie 2025 | begroting 2026 incl.
wijzigingen | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten - voor begroting 2027 | 31.531 N | 31.374 N | 34.788 N | 34.967 N | 34.876 N | 34.876 N Lasten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 910 N | 859 N | 392 N | 14 N Totale geraamde lasten | 31.531 N | 31.374 N | 35.698 N | 35.826 N | 35.268 N | 34.891 N Baten - voor begroting 2027 | 1.807 V | 2.124 V | 2.297 V | 2.230 V | 2.242 V | 2.242 V Baten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 129 V | 20 V | 12 V | 12 V Totale geraamde baten | 1.807 V | 2.124 V | 2.427 V | 2.250 V | 2.254 V | 2.254 V Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves | 29.724 N | 29.249 N | 33.271 N | 33.576 N | 33.014 N | 32.637 N Stortingen in reserves | 2.000 N | 2.000 N | 5.000 N | 0 N | 0 N | 0 N Onttrekkingen uit de reserves | 162 V | 368 V | 5.563 V | 314 V | 166 V | 165 V Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves | 31.562 N | 30.881 N | 32.709 N | 33.262 N | 32.849 N | 32.472 N Wat doen we niet meer? De volgende zaken doen we niet meer of anders: • | Door de investering in digitalisering van dienstverlening en sterke sociale basis verminderen we de openingstijden van het gemeentehuis.
Welke tijden we open zijn (vanaf 2028), baseren we op de bezoekersaantallen • | Personeelslasten die horen bij projecten of grondexploitaties komen niet meer ten laste van het personeelsbudget, maar belasten we door naar de desbetreffende projecten of grondexploitaties. Dit gaat om een bedrag van € 600.000 voor 2027. • | Op basis van de strategische agenda maken we scherpere keuzes en prioriteiten en nemen we een besluit over taken en activiteiten die we als organisatie afbouwen of beëindigen, zodat we onze capaciteit en middelen gerichter inzetten. • | Innovatie en digitalisering leiden tot organisatorische baten, zoals hogere kwaliteit, efficiëntere werkprocessen en capaciteitsbesparing. Welke bestaande werkzaamheden of kosten hierdoor kunnen worden verminderd of beëindigd, is op dit moment nog niet concreet. Dit komt voort uit de agenda en het plan voor digitale transformatie. We vertalen in de begroting de transitie in beleid en werkwijzen naar een inverdienopgave voor de organisatie vanaf 2029. 32 Programma 6 Algemene dekkingsmiddelen In het overzicht algemene dekkingsmiddelen staan de baten en lasten die niet rechtstreeks toewijsbaar zijn aan één van de vijf programma's. Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is dan ook geen programma in de zin van de overige vijf programma's.
Het beleid op het gebied van belastingen die de gemeente oplegt, wordt uitgebreid toegelicht in de paragraaf "Lokale lasten". Dat geldt eveneens voor de baten en lasten van 'Treasury' en 'Vennootschapsbelasting' die worden toegelicht in de paragraaf 'Financiering' en de paragraaf 'Grondbeleid'. Daarom gaan we ook niet in op de beantwoording van de vragen 'Wat willen we bereiken' en 'Wat gaan we daarvoor doen?' en beperken we ons hier tot de opname van de cijfers en verbonden partijen. In dit programma wordt wel een specificatie opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen, een toelichting op de berekening van het overheadpercentage en een toelichting op Vennootschapsbelasting. Ontwikkelingen Investeringen Er zijn geen investeringen die onder dit programma vallen die door de raad zijn gevoteerd voor dit specifieke begrotingsjaar en voldoen of gaan voldoen aan de definitie "groot project" volgens de definitie in de Financiële Verordening.
Beleidsindicatoren BBV-indicator | Meeteenheid | Peiljaar | Maashorst | Vergelijk met gemiddelde gemeente* Gemiddelde WOZ-waarde | Duizend euro | 2026 | € 472 | € 419 Gemeentelijke woonlasten | in euro | 2026 | € 834 | € 984 eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten | in euro | 2026 | € 954 | € 1.072 meerpersoonshuishouden *Hier een vergelijk met andere gemeente van 50.000- 100.000 inwoners (waarstaatjegemeente.nl) Verbonden partijen • | Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) • | NV Bank Nederlandse Gemeenten • | Vereniging van Nederlandse Gemeenten Meer informatie over deze verbonden partijen staat in de paragraaf verbonden partijen. 33 Wat mag het kosten? (in x € 1.000) | Realisatie 2025 | begroting 2026 incl.
wijzigingen | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten - voor begroting 2027 | 1.988 N | 3.512 N | 3.955 N | 3.964 N | 3.952 N | 3.934 N Lasten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 3.729 V | 4.155 V | 4.648 V | 4.558 V Totale geraamde lasten | 1.988 N | 3.512 N | 226 N | 191 V | 696 V | 624 V Baten - voor begroting 2027 | 163.391 V | 164.496 V | 171.072 V | 165.883 V | 164.668 V | 167.344 V Baten - mutaties in deze begroting | 0 N | 0 N | 143 N | 269 N | 887 N | 1.017 N Totale geraamde baten | 163.391 V | 164.496 V | 170.929 V | 165.614 V | 163.781 V | 166.327 V Geraamd resultaat exclusief mutaties reserves | 161.403 V | 160.984 V | 170.704 V | 165.805 V | 164.477 V | 166.951 V Stortingen in reserves | 16.021 N | 2.058 N | 8.805 N | 0 N | 0 N | 0 N Onttrekkingen uit de reserves | 7.609 V | 8.961 V | 17.072 V | 3.494 V | 618 V | 351 V Geraamd resultaat inclusief mutaties reserves | 152.990 V | 167.887 V | 178.971 V | 169.299 V | 165.095 V | 167.302 V Algemene dekkingsmiddelen Artikel artikel 8 van het BBV verplicht gemeenten om een overzicht op te nemen van de algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen zijn baten en lasten die niet specifiek tot een programma behoren. In onderstaande tabel is een specificatie opgenomen van de 'algemene dekkingsmiddelen' naar taakveld.
34 Exploitatie inkomsten (bedragen x € 1.000) | Rekening 2025 | Begroting 2026 incl. wijzigingen | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 (bedragen x € 1.000) Dividend | 100 V | 83 V | 83 V | 83 V | 83 V | 83 V Rente eigen vermogen / voorzieningen en renteresultaat | 257 V | 157 N | 484 N | 397 N | 971 N | 1.099 N Totaal taakveld 0.5 treasury | 357 V | 75 N | 402 N | 314 N | 888 N | 1.016 N Totaal taakveld 0.61 OZB woningen | 8.665 V | 9.118 V | 9.757 V | 9.994 V | 10.056 V | 10.056 V Totaal taakveld 0.62 OZB niet-woningen | 8.200 V | 8.638 V | 9.183 V | 9.348 V | 9.348 V | 9.348 V Totaal taakveld 0.63 Parkeerbelasting | 2.335 V | 3.311 V | 3.494 V | 3.677 V | 3.860 V | 3.860 V Reclamebelasting | 185 V | 224 V | 233 V | 233 V | 233 V | 233 V Totaal taakveld 0.64 Belastingen overig | 185 V | 224 V | 233 V | 233 V | 233 V | 233 V Totaal taakveld 0.7 algemene uitkering | 141.777 V | 141.483 V | 146.908 V | 140.917 V | 139.412 V | 142.112 V Forensenbelasting | 29 V | 36 V | 38 V | 38 V | 38 V | 38 V Toeristenbelasting | 654 V | 706 V | 638 V | 847 V | 928 V | 928 V Totaal taakveld 3.4 Economische promotie | 683 V | 742 V | 676 V | 885 V | 965 V | 965 V Totaal algemene dekkingsmiddelen | 162.202 V | 163.442 V | 169.849 V | 164.739 V | 162.985 V | 165.557 V Overheadtoerekening Om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te verhogen, wordt de overhead centraal
begroot en verantwoord op BBV taakveld 0.4 Overhead (ondersteuning organisatie), opgenomen in programma 5 Samen mogelijk maken. Er zijn regels opgesteld in het BBV over welke kosten wel en niet onder de overhead geschaard worden. Dit betekent voor ons de volgende onderdelen: • | Leidinggevenden (inclusief gemeentesecretaris) • | Management- en bestuursondersteuning • | Financiën • | HR (inclusief salarisadministratie) en Juridische zaken • | Communicatie en Creatie 35 36 • Informatiemanagement, applicatie- en systeembeheer • Informatie- en gegevensbeheer • Facilitair • Telefonie en receptie • Huisvestingskosten • ICT kosten Berekening opslagpercentage overhead van de tarieven lokale heffingen De overhead wordt niet toegerekend aan alle producten (m.u.v. grondexploitatie en investeringen). Voor de berekening van lokale heffingen en andere kostendekkende tarieven, dienen we extracomptabel echter wel een component overhead toe te rekenen. Dit betekent dat de overheadkosten bij lokale heffingen (afval, riool, leges) wel worden betrokken in de tarieven (extracomptabel). De wetgever laat gemeenten redelijk vrij in de methodiek van toerekenen. Wel is het noodzakelijk om de gekozen methodiek vast te leggen in de financiële verordening van de gemeente. In de gemeente Maashorst is gekozen voor de methode van 'toerekenen op basis van personeelslasten'.
De formule die hiervoor wordt gehanteerd, luidt: Overheadkosten totale directe personeelslasten + inhuur derden alle taakvelden exclusief overhead De uitkomst van de gekozen methode resulteert voor 2027 in een opslagpercentage van 70,37% (75,19% in 2026) en is hiermee lager dan bij de begroting 2026. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de toename van de directe personeelslasten vanwege nieuwe wensen in het uitvoeringsprogramma dat onderdeel is van deze begroting. In de begroting 2027 worden overigens twee overheadpercentages genoemd die verschillend zijn. 1. De hierboven berekende 70,37%. Dit is het percentage opslag overhead dat toegerekend kan worden aan onze directe salarislasten per uur. Als een uurtarief € 60,- is dan moeten we daar € 42,22 bij optellen om de totale lasten per direct uur te bepalen. Dat zijn de directe salarislasten plus de overhead. Dat is dan in dit voorbeeld € 102,22. 2. Overheadpercentage t.o.v. totale lasten. Dit zijn de totale overheadkosten gedeeld door de totale lasten van de begroting excl. de stortingen in de reserves. Dit percentage geeft aan dat 12,43% van onze begrotingsuitgaven bestaat uit overhead Het uitgangspunt in de verslaggevingsregels van het BBV is dat de werkelijke kosten moeten worden toegerekend en niet een begroot bedrag. Voor de overhead betekent dit dat dus moet worden gerekend met de werkelijke overheadlasten.
De verdeelsleutel die wordt gehanteerd (70,37% in 2027) hoeft binnen het BBV niet te worden nagecalculeerd. Dit betekent dat de voorgecalculeerde verhouding wordt gehanteerd en afgezet tegen de werkelijke kosten. Eventuele budgetverschillen binnen de overhead worden in de programmarekening toegelicht in programma 5 Samen mogelijk maken. Vennootschapsbelasting Sinds 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig. Dit met als doel een gelijk speelveld te creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. De verschuldigde vennootschapsbelasting (Vpb) wordt extracomptabel berekend over (winstgevende) ondernemersactiviteiten. Op basis van onze inventarisatie en uitgangspunten worden de volgende activiteiten in de aangifte betrokken: • | Grondbedrijf • | Afval (reststromen en bedrijfsafval) • | Reclame-uitingen (abri's) • | Parkeren (vrijgesteld) • | Kermissen (vrijgesteld) De aangiften hebben geleid tot de volgende fiscale resultaten: Jaar | Bedragen (x € 1.000) 2022 | 2.160 N 2023 | 818 N 2024 | 1.280 N 2025 | Nog niet bekend Fiscale resultaten worden overigens heel anders berekend dan bedrijfseconomische resultaten (o.b.v. het BBV), met name op basis van een fiscale beginbalans. Het is derhalve mogelijk dat het grondbedrijf bedrijfseconomisch winstgevend is, maar fiscaal gezien verlieslatend en vice versa.
37 38 Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding weerstandsvermogen en risicobeheersing We vinden risicomanagement belangrijk in de gemeente Maashorst. Het heeft dan ook een prominente plek binnen de planning & control cyclus. Bij alle planning & control producten rapporteren we hierover in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. In plaats van een periodieke inventarisatie, is risicomanagement bij gemeente Maashorst een continu proces. Het dient als hulpmiddel bij het nemen van besluiten door zowel de raad als het college. Het beleid voor risicomanagement voor de gemeente Maashorst is vastgesteld in januari 2022. Dit beleid is de basis voor deze paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. 39 Financiële strategie en beleid weerstandsvermogen en risicobeheersing Korte toelichting op de 3 pijlers van ons financieel beleid Ons financieel beleid is gebaseerd op 3 pijlers. Deze pijlers zijn 'dekking', risicomanagement' en de 'financiële positie'. Deze paragraaf gaat over pijler 2. Risicomanagement en risicobeheersing
Pijler 2 betreft Risicomanagement en weerstandsvermogen/-capaciteit. De risico's zijn in beeld en worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Daaruit volgt een weerstandsratio. Met de raad is afgesproken dat deze ten minste tussen 1 en 2 moet liggen. Deze wordt berekend door het totaal van de weerstandscapaciteit van afgerond € 102 miljoen op basis van de begroting 2027, te delen door het totaal van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geactualiseerde risico's in de begroting 2027 van afgerond € 37 miljoen. Dit resulteert in een begrote weerstandsratio voor 2027 van € 102.286.000 / € 37.178.500 = 2,8. Daarmee is de weerstandsratio nog steeds uitstekend, ondanks de daling. De daling ten opzichte van eerdere jaren wordt veroorzaakt door enerzijds de inzet van de algemene reserve om de begrote nadelige saldi in de exploitatie op te vangen, alsmede de inzet voor de algemene reserve voor incidentele uitgaven uit het samenwerkingsakkoord en anderzijds door de actualisatie van de risico's waardoor het benodigde weerstandsvermogen hoger is ingeschat. Kengetallen financiële positie Op grond van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording, zijn gemeenten verplicht om een aantal kengetallen op te nemen in deze paragraaf.
Deze indicatoren zijn opgenomen in het onderdeel 'Financiële begroting - gevolgen programmabegroting 2027 voor de financiële positie'. Kengetallen financiële verordening Daarnaast presenteren we conform artikel 22 uit onze financiële verordening de volgende kengetallen. Omschrijving | Rekening 2025 | Begroting 2026 incl. | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 wijzigingen 1. Netto schuld per inwoner | € 1.025,04 | € 923,25 | € 1.066,46 | € 1.369,36 | € 1.251,10 | € 1.458,99 2. Saldo van baten en lasten voor mutaties reserves als percentage van de inkomsten(- | -5,91% | 2,79% | 2,19% | 0,75% | 2,59% | 0,87% =voordeel, +=nadeel) 3. Onbenutte belastingcapaciteit OZB als percentage van de inkomsten | 3,27% | 3,24% | 3,19% | 3,14% | 3,30% | 3,26% Risico's Risicoanalyse met de grootste risico’s Doelstelling van de gemeente Maashorst is om periodiek inzicht te hebben in de risico's. Door de periodieke inventarisatie bestaat op een gedetailleerd niveau inzicht in de risico's die de gemeente Maashorst loopt. De financiële omvang van deze risico's brengen we op uniforme wijze in beeld, conform het vastgestelde beleid voor risicomanagement. De risico-inventarisatie vindt plaats op basis van het inschatten van de financiële impact en de kans van optreden. We hanteren bij het bepalen van de kans, klassen van 1 tot 5.
Het overzicht met de grootste risico's beslaat 93% van de totale risico's. Hierover wordt tweemaal per jaar verantwoording afgelegd, in de programmabegroting en de programmarekening. De risico’s zijn geactualiseerd en zo nodig aangepast ten opzichte van de risico's in de programmarekening van 2025. In onderstaand schema is weergegeven wat de grootste risico’s zijn voor de gemeente Maashorst. De initiële inschatting van het risico is opgenomen in kolom 'Bruto risico', dit is het maximale risico wat Maashorst loopt. Met een inschatting van de kans is vervolgens het netto risico berekend. Deze klassen zijn vastgelegd in de nota weerstandvermogen en risicobeheersing. Het totale netto risicobedrag is voor 2027 begroot op afgerond € 37,2 miljoen. Klasse | Referentie | Kwantiteit 40 1 | < 0 of 1 keer per 10 jaar | 10% 2 | 1 keer per 5-10 jaar | 30% 3 | 1 keer per 2-5 jaar | 50% 4 | 1 keer per 1-2 jaar | 70% 5 | 1 keer per jaar of > | 90% De grootste netto risico's zijn opgenomen in onderstaande tabel: Risico | Omschrijving in risico-paragraaf | Bruto Risico begroting 2027 | Risicoklasse / percentage | Netto risico begroting 2027 De gemeente kan worden geconfronteerd met juridische procedures, claims en | Voor de verschillende Juridische- en claimrisico's | aansprakelijkstellingen.
Deze kunnen leiden tot financiële schade, voor zover dit | € 20.000.000 | onderdelen diverse % | € 17.500.000 niet is gedekt voor de aansprakelijkheidsverzekering. Het risico bedrag is | gebruikt gebaseerd op lopende claims en op een ingeschat algemeen risico. Gespecialiseerde Jeugdhulp Sociaal Domein | Er is sprake van een open einde regeling, waardoor het risico bestaat dat het | € 23.162.467 | Klasse 1, 10% | € 2.316.000 aantal en de omvang van de aanvragen / toekenningen het beschikbare budget in de begroting in enig jaar overschrijdt. WMO Er is sprake van een open einde regeling, waardoor het risico bestaat dat het | € 19.222.280 | Klasse 1, 10% | € 1.922.000 aantal en de omvang van de aanvragen / toekenningen het beschikbare budget in de begroting in enig jaar overschrijdt. Participatiewet Inkomen Er is sprake van een open einde regeling, waardoor het risico bestaat dat het aantal en de omvang van de aanvragen / toekenningen het beschikbare budget in | € 10.071.632 | Klasse 1 , 10% | € 1.007.000 de begroting in enig jaar overschrijdt. Daarnaast is een structurele taakstelling opgenomen. Participatiewet Arbeid Er is sprake van een open einde regeling, waardoor het risico bestaat dat het aantal en de omvang van de aanvragen / toekenningen het beschikbare budget in | € 5.921.910 | Klasse 1, 10% | € 592.000 de begroting in enig jaar overschrijdt.
Daarnaast zijn deze uitgaven conjunctuurgevoelig en is een taakstelling opgenomen. Algemene taakstelling hervormingen Sociaal Domein In deze begroting is rekening gehouden met een structurele taakstelling binnen het Sociaal Domein, oplopend tot € 1,0 miljoen in 2030 als resultaat van de | € 1.000.000 | klasse 3, 50% | € 500.000 hervormingen binnen het Sociaal Domein. Vanwege de onzekerheid of en wanneer dit gerealiseerd wordt, is dit hier opgenomen als risico. Armoedebeleid | € 1.138.697 | Klasse 1, 10% | € 114.000 Er is sprake van een open einde regeling, waardoor het risico bestaat dat het 41 aantal en de omvang van de aanvragen / toekenningen het beschikbare budget in de begroting in enig jaar overschrijdt. Klimaat- en energietransitie De gemeente staat voor omvangrijke klimaat- en energieopgaven en is daarbij afhankelijk van de beschikbaarheid van het elektriciteitsnet, landelijke wet- en regelgeving en voldoende rijksmiddelen. Onzekerheden hierin kunnen leiden tot vertraging van woningbouw en economische ontwikkelingen, hogere kosten en lagere of latere inkomsten. Twee specifieke risico's worden hierbij onderscheiden.
Klimaat- en energietransitie | € 5.000.000 | Klasse 2, 30% | € 1.500.000 Netcongestie en beschikbaarheid elektriciteitsnet De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet kan de realisatie van woningbouw, economische ontwikkelingen en gemeentelijke projecten vertragen of belemmeren. De gemeente is hierbij afhankelijk van investeringen en maatregelen van netbeheerders en het Rijk en heeft hierop slechts beperkt invloed. Onzekerheid of rijksmiddelen van nieuwe wetgeving de gemeentelijke kosten volledig zullen dekken Gemeenten staan aan de lat voor de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water, de Natuurherstelverordening en de Warmtetransitie. Onzeker is of de te ontvangen | € 1.555.000 | Klasse 2, 30% | € 466.500 Rijksmiddelen toereikend zullen zijn voor de gemeentelijke kosten. Vooralsnog zijn deze wetten budgettair neutraal opgenomen in de voorliggende begroting, en wordt het risico dat de rijksmiddelen niet toereikend zijn hier vermeld. Extreme weersomstandigheden, natuurgeweld en andere calamiteiten, zoals overstromingen, storm, droogte, hitte en natuurbranden, kunnen leiden tot Natuurgeweld, extreem weer en | schade en onverwachte kosten voor de gemeente. Daarnaast kunnen zich | € 10.000.000 | Klasse 2, 30% | € 3.000.000 calamiteiten | situaties voordoen die een extra inzet van gemeentelijke capaciteit en middelen vereisen.
De aard, omvang en frequentie van deze gebeurtenissen zijn beperkt voorspelbaar en beïnvloedbaar. Actief grondbeleid via grondexploitaties brengt risico’s met zich mee, onder meer op het gebied van fasering, programmering, verwerving, fiscaliteit, milieu, rente en marktontwikkeling. Het risicoprofiel verschilt per project en is afhankelijk van onder andere de omvang van de investeringen, het type ontwikkeling (wonen, bedrijven, maatschappelijk) en eventuele fysieke belemmeringen. Voor het | Voor de verschillende Grondexploitatie | bepalen van het benodigde weerstandsvermogen worden zowel macro- als | € 7.254.000 | onderdelen diverse % | € 2.317.000 projectspecifieke risico’s meegenomen. Hierin wordt rekening gehouden met | gebruikt opbrengstendaling, uitgiftevertraging, rente- en kostenstijgingen en een kans van 50%. Dit wordt aangevuld met projectspecifieke risico’s op basis van kans en impact. Na verrekening van de verwachte winst per project resulteert dit in het benodigde risicobedrag als weerstandsvermogen voor de grondexploitaties. De stikstofproblematiek kan de uitvoering van verkeers- en civiele projecten beperken en leiden tot hogere kosten door de inzet van duurzamere materialen Stikstof problematiek | en elektrisch materieel. De meerkosten kunnen oplopen tot circa 15 à 20%.
Met | € 5.000.000 | Klasse 2, 30% | € 1.500.000 name lopende projecten vormen een risico, omdat deze kostenstijgingen hierin nog niet zijn verwerkt. 42 Externe marktontwikkelingen, zoals inflatie, stijgende energie- en grondstofprijzen en krapte op de arbeidsmarkt, kunnen leiden tot hogere kosten Externe marktontwikkelingen | en financiële druk op de gemeentelijke begroting. Hoewel de gemeente hier bij | € 11.000.000 | Klasse 1, 10% | € 1.100.000 ramingen en contracten zoveel mogelijk rekening mee houdt, blijft een deel van deze ontwikkelingen moeilijk beïnvloedbaar. In deze begroting is rekening gehouden met een structureel inverdieneffect op personeel. Het realiseren van taakstellingen, bezuinigingen en veranderopgaven is Organisatie en realisatiekracht | mede afhankelijk van voldoende capaciteit, kennis en uitvoeringskracht binnen de | € 2.500.000 | Klasse 2, 30% | € 750.000 organisatie. De krappe arbeidsmarkt speelt hierin een grote rol. Onvoldoende realisatie kan leiden tot financiële tegenvallers, vertraging en extra inzet van (externe) capaciteit en middelen. Totaal grootste risico's | € 122.825.986 | € 34.584.500 Totaal alle risico's | € 139.645.986 | € 37.178.500 Ontwikkeling vermogenspositie Maashorst wil financiële tekorten en risico’s kunnen opvangen. Belangrijk daarvoor is de vermogenspositie van onze gemeente.
Deze vermogenspositie bestaat uit een algemene reserve en bestemmingsreserves. De algemene reserve is vrij inzetbaar, de bestemmingsreserves kennen een specifiek doel. In onderstaand overzicht is te zien hoe deze reserves zich in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld en zijn begroot voor 2027. In de grafiek is zichtbaar dat de reservepositie van de gemeente Maashorst in de periode 2023 t/m 2025 met afgerond € 26 miljoen is toegenomen. De nu bekende begrote nadelige saldi 2027 - 2030 volgens de programmabegroting 2027 zullen ten laste komen van de algemene reserve, waardoor de begrote 43 algemene reserve in 2027 daalt ten opzichte van de stand van de algemene reserve eind 2025 . We concluderen dat de huidige vermogenspositie toereikend is om de in beeld gebrachte risico's op te vangen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Nummer | Onderdeel | Bedrag Programmarekening 2025 | Bedrag Begroting 2027 1 | Algemene reserve vrij besteedbaar | € 83.739.000 | € 69.002.000 2 | Algemene reserve grondexploitatie | € 12.058.000 | € 16.373.000 3 | Stille reserves | € 10.238.000 | € 10.238.000 4 | Onbenutte belastingcapaciteit | € 7.639.000 | € 6.673.000 (Onroerende zaak Belasting) Totaal | € 113.674.000 | € 102.286.000 1. Algemene reserve vrij besteedbaar De algemene reserve vrij besteedbaar is begroot op € 69,0 miljoen.
Het verloop van de algemene reserve is zichtbaar bij de ontwikkeling vermogenspositie. Bestemmingsreserves rekenen we niet mee bij de bepaling van het weerstandsvermogen, omdat deze een specifiek doel kennen en niet vrij inzetbaar zijn. Incidentele lasten uit het samenwerkingsakkoord en het resterende begrote nadelige saldo in de exploitatie leiden tot een daling van de algemene reserve en daarmee een daling van de begrote weerstandscapaciteit tot afgerond € 102,3 miljoen. 2. Algemene reserve grondexploitatie Het doel van de algemene reserve grondexploitatie is het opvangen van nadelen op grondexploitaties. Het vormt een risicobuffer op basis van het Meerjarenperspectief grondbedrijf. In de inventarisatie van de risico’s zijn ook de risico’s van het grondbedrijf opgenomen. Daarom wordt deze reserve meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. De algemene reserve grondexploitatie is begroot op € 16,4 miljoen. 3. Stille reserves Onder stille reserves vallen onder andere de gemeentelijke gronden en panden die gewaardeerd zijn tegen de toen geldende aankoopwaarden. Door deze gronden en panden te verkopen zou de gemeente geld kunnen vrijmaken. Een belangrijke voorwaarde is dat de objecten per direct verkoopbaar zijn. De stille reserves worden berekend als verschil tussen de huidige boekwaarden en de WOZ-waarden (prijspeil 1-1-2025) en bedragen € 10,2 miljoen.
De inschatting van de stille reserves is conform de stand per 31 december 2025. De actualisatie van de berekening vind 1x per jaar plaats, per jaareinde. 4. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit OZB wordt berekend door de maximale tarieven te vergelijken met de tarieven van de gemeente Maashorst. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het artikel 12-beleid. Dit betekent dat, als we niet meer in staat zouden zijn om de risico’s binnen de exploitatie op te vangen, de OZB-tarieven verhoogd moeten worden om meer structurele opbrengsten te realiseren. Dit noemt men het artikel 12-beleid. Volgens de hiervoor geldende richtlijnen heeft Maashorst een onbenutte belastingcapaciteit van € 6,7 miljoen. 44 45 Weerstandsratio De weerstandsratio wordt berekend door het totaal van de weerstandscapaciteit van afgerond € 102 miljoen op basis van de begroting 2027, te delen door het totaal van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geactualiseerde risico's in de begroting 2027 van afgerond € 37 miljoen. Dit resulteert in een begrote weerstandsratio voor 2027 van € 102.286.000 / € 37.178.500 = 2,8. De weerstandsratio geeft aan in hoeverre Maashorst in staat is haar risico's op te vangen. Hierbij is met de Raad afgesproken dat de norm tussen 1 en 2 ligt.
De begrote ratio ligt daarmee boven de norm, maar laat tegelijkertijd een daling zien ten opzichte van de programmarekening 2025. Deze begrote daling ten opzichte van eerdere jaren wordt veroorzaakt door enerzijds de inzet van de algemene reserve om de begrote nadelige saldi in de exploitatie op te vangen, alsmede de inzet voor de algemene reserve voor incidentele uitgaven uit het samenwerkingsakkoord en anderzijds door de actualisatie van de risico's waardoor het benodigde weerstandsvermogen hoger is ingeschat. De onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling van de weerstandsratio over de jaren 2023 t/m 2025 weer, alsmede de begrote weerstandsratio voor 2027:
46 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen vormen de fysieke pijlers voor tal van beleidsdoelen zoals mobiliteit, leefbaarheid, omgevingskwaliteit en economie. Concreet bestaan de kapitaalgoederen uit onder meer wegen, groenvoorzieningen en bossen, openbare verlichting, parkeervoorzieningen, verkeersregelinstallaties, civiele kunstwerken, speeltuinen, recreatieve voorzieningen, riolering en water, gebouwen en sport- en speelvelden. Het is een gemeentelijke kerntaak om deze goederen op een gewenst niveau te hebben en te houden. Daarnaast vormt de verbetering en transformatie van deze kapitaalgoederen de komende decennia een onlosmakelijke rol bij tal van transities op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en toekomstbestendigheid. De instandhouding van de kapitaalgoederen wordt aan de hand van vier elementen uitgevoerd, namelijk: kwaliteit, integraliteit, risico en omgevingsbewustzijn. Kwaliteit De instandhouding van onze kapitaalgoederen vindt plaats aan de hand van kwaliteit. Met beeldkwaliteiten en schouwen, het ontwikkelen en opstellen van beeldbestekken, rapportagemodellen en het vertalen van de gewenste kwaliteit naar de verschillende uitvoeringsprogramma’s werken we gericht aan beheer. Via inspecties en schouwrondes controleren we of het gekozen kwaliteitsniveau ook daadwerkelijk wordt gehaald.
Integraliteit Het onderhoud aan onze kapitaalgoederen wordt zoveel mogelijk integraal opgepakt. Het onderhoud aan de riolering is hierbij leidend. Concreet betekent dit dat bij een onderhoudsplan aan de riolering ook de rijbaan, het trottoir en de groenvoorziening worden meegenomen als dit noodzakelijk is. Ook vindt er afstemming plaats met werkzaamheden van nutsbedrijven en ontwikkelaars. Risico In de uitvoeringsprogrammering staat het risico steeds meer centraal. De toepassing van het element risico zorgt voor een constante (her)prioritering. Zo zetten we de beschikbare middelen daar in waar ze het meest effectief zijn. Hogere risiconiveaus worden daardoor verlaagd. Omgevingsbewust Niet alleen bij de inrichting, maar ook bij het onderhoud van de openbare ruimte zijn verschillende partijen betrokken die op diverse manieren hun inbreng kunnen leveren. Onze onderhoudsplannen bespreken we met onze inwoners. Tijdens de uitvoering worden bewoners actief benaderd met informatie door de gemeente (omgevingsmanagement). Vragen of klachten worden zoveel mogelijk besproken in een persoonlijk gesprek. Onderhoud is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. In de gemeente Maashorst loopt groot onderhoud volgens planning.
In deze paragraaf is de belangrijkste informatie over de kapitaalgoederen opgenomen en wordt inzicht gegeven in het beleidskader, het onderhoudsprogramma, de meerjarenplanning en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. In de paragraaf is geen rekening gehouden met rehabilitatie en vervanging van kapitaalgoederen. Deze investeringen worden geactiveerd en afgeschreven en zijn opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma 2027-2030 (MIP). Voor riolering geldt dat vervangingsinvesteringen worden geactiveerd vanuit de spaarvoorziening riolering en dat maatregelen zijn opgenomen in het Programma Omgevingswet Water en Riolering (POW&R). Voor het opstellen van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is een aantal uitgangspunten gehanteerd. De vastgestelde beleidskaders worden gehanteerd.
Onderdeel Planning Opmerking wegen gereed vastgesteld 20-12-2023 Onderdeel | Planning | Opmerking openbaar groen | gereed | vastgesteld 12-12-2024 civiele kunstwerken | gereed | vastgesteld 20-12-2023 openbare verlichting | gereed | vastgesteld 16-11-2023 sport- en speelvelden | gereed | vastgesteld 10-10-2024 riolering | gereed | vastgesteld 11-12-2025 gebouwen | gereed | vastgesteld 4-4-2024 Wegen Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Stand 1/1/27 | Toevoegingen | Onttrekkingen | Stand 31/12/27 Voorziening groot onderhoud wegen | € 1.409 | € 1.831 | € 2.280 | € 960 Maashorst De voorziening wegen is ingesteld met als doel te voorzien in de dekking voor het groot onderhoud aan het wegenareaal binnen de gemeente Maashorst. In het vigerende beleidsplan 'Beleidsplan wegen 2024-2027' wordt onder andere aandacht besteed aan integraliteit en risico-gestuurd beheer (assetmanagement). In het beleidsplan is de hoogte van de jaarlijkse dotatie in de voorziening bepaald. De hoogte van de dotatie is gebaseerd op het gewenste kwaliteitsniveau, het areaal, de beheerstrategie en de onderhoudsstaat. In de berekeningen van de stortingen is geen rekening gehouden met areaaluitbreiding. Iedere twee jaar wordt conform het principe van rationeel wegbeheer het gehele areaal geïnspecteerd. De resultaten worden verwerkt in het onderhoudsprogramma en de meerjarenplanning.
Eind 2025 is er een weginspectie uitgevoerd en worden de gegevens gebruikt voor het bepalen van de werkzaamheden van 2027. Verder geldt: • | Bedragen zijn voor voorbereiding en uitvoering. • | Projecten en dagelijks onderhoud maken geen onderdeel uit van dit budget. • | Kwaliteitsniveau B (CROW) (binnen de bebouwde kom) en C (buiten de bebouwde kom). 47 Groene en recreatieve voorzieningen Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Stand 1/1/27 | Toevoegingen | Onttrekkingen | Stand 31/12/27 Bestemmingsreserve bossen (L) | € 166 | € 0 | € 166 | € 0 Groene en recreatieve voorzieningen worden beheerd volgens het Beheerplan openbaar groen en recreatieve voorzieningen 2025-2028, door de raad vastgesteld in 2024. Het bosbeheer vindt plaats volgens het systeem van geïntegreerd bosbeheer, waarbij ieder jaar een gebied wordt aangepakt (cyclisch beheer) volgens bosbeheerplan, door de raad vastgesteld in 2024. De investeringen voor vervangingen worden geactiveerd en afgeschreven en zijn opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma gemeente Maashorst (MIP). Per 1 januari 2027 is de (egalisatie-) reserve Bestemmingsreserve Bossen opgeheven.
Riolering en water Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Stand 1/1/27 | Toevoegingen | Onttrekkingen | Stand 31/12/27 Egalisatievoorziening riolering | € 1.322 | € 441 | € 601 | € 1.162 Spaarvoorziening riolering | € 8.580 | € 1.250 | € 3.817 | € 6.013 De Omgevingswet verdeelt drie algemene zorgplichten voor riolering en water in afvalwater, hemelwater en grondwater. Op 11 december 2025 stelde de raad het Programma Omgevingswet Water en Riolering 2026–2029 vast. In het POW&R is veel aandacht besteed aan klimaatadaptatie en is een programma van hemelwatermaatregelen opgenomen, naast de noodzakelijke vervangingen en het onderhoud aan de rioleringen. Bij vervanging en onderhoud vormen schadebeelden en restlevensduurbepaling het uitgangspunt. Bij hemelwatermaatregelen worden bekende knelpunten aangepakt. Er wordt op verschillende niveaus samengewerkt met buurgemeenten en het waterschap Aa en Maas op het thema klimaatadaptatie en waterkwaliteit, met name in de watersamenwerking As50+ en Regio Noordoost-Brabant. Het POW&R voorziet in alle noodzakelijke rioleringswerkzaamheden ten behoeve van de drie gemeentelijke zorgplichten. Zowel beleids- en beheersmatig als renovaties. De kosten worden gedekt uit de riool- en waterzorgheffing, waarbij wordt uitgegaan van een kostendekkende exploitatie binnen de planperiode 2026–2029.
Programma onderhoud, vervanging en verbetering 2027: • | Kwaliteitsniveau: schadebeelden en restlevensduur gebaseerd op NEN 3399; • | Rioolbuizen aan de binnenzijde vernieuwen (relinen): gedeelte van de riolering in Uden (oost); • | Vervanging van vuilwater riolering binnen integrale projecten: Beukenlaan - Wolfstraat (+ 2028, Odiliapeel), Schutboomstraat (Schaijk), Bloemenwijk fase 3 (+ 2028) en Gruunsel (beide in Uden); • | Aanleg hemelwatermaatregelen: Beukenlaan - Wolfstraat (+ 2028, Odiliapeel), Schutboomstraat, (Schaijk), Bloemenwijk fase 3 (+ 2028), Sacramentsweg, Broekmorgen en Gruunsel (allen in Uden), 48 • | Relinen Paus Johanneslaan – Hooihofstraat (Uden). Gebouwen Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Stand 1/1/27 | Toevoegingen | Onttrekkingen | Stand 31/12/27 Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen | € 3.915 | € 1.004 | € 1.380 | € 3.539 Het doel van de voorziening gemeentelijke gebouwen is het in stand houden van het gemeentelijk vastgoed door planmatig groot onderhoud. Begin 2027 worden alle Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP's) periodiek weer herzien, waarna per gebouw duurzaamheidsadviezen worden toegevoegd en wordt toegewerkt naar een Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP). Onderhoud aan gebouwen die op korte termijn worden verduurzaamd, wordt waar mogelijk uitgesteld en gecombineerd met duurzaamheidsmaatregelen.
Het uitgestelde onderhoud wordt daarbij zoveel mogelijk gelijktijdig met de duurzaamheidsmaatregelen uitgevoerd. Aan gebouwen waarvan het toekomstig gebruik onbekend is of welke op de nominatie staan om gesloopt of afgestoten te worden, wordt uitsluitend minimaal onderhoud uitgevoerd. De voorziening voor groot onderhoud zorgt ervoor dat in een jaar waarin de kosten voor groot onderhoud hoger zijn dan de totale jaarlijkse storting, er voldoende budget beschikbaar is om het geplande werk uit te kunnen voeren. Openbare verlichting In december 2023 is het nieuwe beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 door de Raad vastgesteld. Doordat de afgelopen jaren veel armaturen zijn voorzien van ledverlichting, is het areaal jong en is alleen jaarlijks klein onderhoud nodig. Er is geen sprake meer van een groot onderhoudsvoorziening. Civiele kunstwerken Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Stand 1/1/27 | Toevoegingen | Onttrekkingen | Stand 31/12/27 Voorziening civiele kunstwerken | € 20 | € 57 | € 74 | € 3 De voorziening civiele kunstwerken (bruggen, fietstunnels, steigers etc.) is ingesteld met als doel te voorzien in de dekking voor het onderhoud aan het areaal van civieltechnische kunstwerken. In het beleidsplan 2024-2033 is de hoogte van de jaarlijkse dotatie in de voorziening bepaald.
De hoogte van de dotatie is gebaseerd op het gewenste kwaliteitsniveau, het areaal, de beheerstrategie en de onderhoudsstaat. Iedere 2 tot 5 jaar wordt conform het principe van rationeel beheer het gehele areaal geïnspecteerd. De resultaten worden verwerkt in het onderhoudsprogramma en de meerjarenplanning. Onze gemeente hanteert kwaliteitsniveau B. In 2027 wordt klein en groot onderhoud aan de civiele kunstwerken uitgevoerd aan de hand van visuele inspecties en meldingen. Sport en speelvelden In oktober 2024 is het nieuwe beheer- en beleidsplan speelvelden door de Raad vastgesteld. Hierbij is opgenomen dat de instandhouding van kapitaalgoederen opgenomen is in de exploitatie vanaf 2025. De investeringen voor vervangingen worden geactiveerd en afgeschreven en zijn opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP). 49 50 Financiering Inleiding paragraaf financiering In de financieringsparagraaf legt de gemeente de verwachtingen en het beleid voor de financieringsrisico's vast. De paragraaf geeft daarnaast inzicht in de algemene ontwikkelingen, de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. De uitvoering van treasury wordt wettelijk geregeld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido).
Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient, en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Financieringsbeleid De belangrijkste doelen van ons beleid, zoals vastgelegd in het treasurystatuut zijn: • overtollige gelden zetten we alleen uit bij banken of instellingen die voldoen aan de eisen van de Wet Fido en de bijbehorende uitvoeringsregeling; • het aantrekken van langlopende leningen gebeurt door bij tenminste drie financiële instellingen een offerte aan te vragen; • we maken alleen gebruik van financiële instrumenten om risico’s te verkleinen en niet om te speculeren. Uit deze keuzes blijkt dat we voor een laag risicoprofiel gekozen hebben. Het financieringsbeleid is er op gericht om zo lang mogelijk de uitgaven met “kort geld” te financieren en pas vaste leningen aan te trekken wanneer dat noodzakelijk is. Wij streven ernaar de benodigde leningen tegen zo laag mogelijke kosten aan te trekken en tegelijkertijd de renterisico’s te beheersen. Door een meerjarige raming van het financieringstekort proberen we dit zo goed mogelijk in beeld te brengen. De liquiditeitsbehoefte in onze gemeente gedurende de periode 2027 t/m 2030 wordt in belangrijke mate bepaald door de geplande investeringen (zoals de investeringen voor onderwijs) en ontwikkelingen binnen het grondbedrijf.
Door de geplande investeringen is de verwachting dat in 2027 een langlopende lening van € 25.000.000 afgesloten zal moeten worden. In het bestedings- en dekkingsplan van deze programmabegroting zijn de bijbehorende rentelasten opgenomen. Risicobeheer Onder risicobeheer worden met name renterisico’s (van vaste en vlottende schuld) verstaan. Voor de toetsing van het renterisico heeft de overheid twee instrumenten gedefinieerd, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel de gemeente kort mag financieren als percentage van de begroting. De toegestane kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Kasgeldlimiet Omschrijving 2027 Omvang begroting (x € 1.000) 244.594 Toegestane kasgeldlimiet (in procenten van de grondslag) | 8,5 Toegestane kasgeldlimiet in bedrag (x € 1.000) | 20.790 Volgens de wet Fido mag de kasgeldlimiet gedurende maximaal 3 achtereenvolgende kwartalen worden overschreden. Intern wordt hierop gestuurd. Deze limiet zal naar verwachting in 2027 overschreden gaan worden.
Om deze overschrijding van de kasgeldlimiet op te lossen zal een langlopende lening van naar verwachting € 25 miljoen aangetrokken moeten worden. Renterisiconorm Het renterisico gaat over het risico dat de rente verandert op bestaande leningen. Dit gaat vooral om momenten waarop de rente opnieuw wordt vastgesteld en om aflossingen op langlopende leningen. We beperken dit risico door aflossingen over meerdere jaren te spreiden. Het renterisico wordt ieder jaar getoetst aan de renterisiconorm. Deze wettelijke norm wordt berekend door 20% van het begrotingstotaal te nemen. Bij het afsluiten van nieuwe langlopende leningen houden we rekening met de momenten waarop bestaande leningen moeten worden afgelost en waarop de rente opnieuw wordt vastgesteld. Zo proberen we het renterisico zo veel mogelijk te beperken. In onderstaand overzicht worden de renterisiconorm en het renterisico uiteengezet (bedragen x € 1.000). Stap | Variabelen Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 2. | Aflossingen opgenomen geldleningen | 6.739 | 6.359 | 6.376 | 6.394 3. | Renterisico op de vaste schuld (1+2) | 6.739 | 6.359 | 6.376 | 6.394 4. | Renterisiconorm | 48.919 | 48.919 | 48.919 | 48.919 5. | Ruimte onder de renterisiconorm (4 -/- 3) | 42.180 | 42.560 | 42.543 | 42.525 Berekening renterisiconorm 4a. | Begrotingstotaal 2027 | 244.594 4b.
| Vastgesteld percentage | 20% 4. | Renterisiconorm (4a.* 4b. / 100) | 48.919 51 Algemene ontwikkelingen financiering Kortlopende financiering De rente voor kortlopende financiering is de afgelopen twee jaar duidelijk gedaald. Dit kwam vooral doordat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente verlaagde nadat de inflatie sterk was afgenomen. Hierdoor daalde ook de rente voor kortlopende leningen. In 2026 is de rente weer iets opgelopen. Dit komt onder andere door hogere inflatieverwachtingen en internationale ontwikkelingen (oorlog Oekraïne, situatie Midden Oosten, onrust op de handelsmarkt). De rente voor kortlopende financiering is meestal gekoppeld aan de Euribor-rente. De 1-maands Euribor ligt momenteel rond de 2,2%. Voor 2027 wordt verwacht dat de korte rente ongeveer op dit niveau blijft of iets kan oplopen. De ECB houdt de rente naar verwachting voorlopig relatief hoog om de inflatie onder controle te houden. Langlopende financiering (kapitaalmarkt) Ook de rente voor langlopende leningen is de afgelopen jaren veranderd. Na een daling in 2024 en 2025 is de rente in 2026 weer gestegen. Voor een lening met een looptijd van 25 jaar ligt de marktrente momenteel rond 3,75%. De stijging hangt onder meer samen met hogere inflatieverwachtingen en de eerder beschreven internationale ontwikkelingen.
De verwachte renteontwikkelingen zijn voor de gemeente Maashorst voor 2027 en verder verwerkt in het bestedings- en dekkingsplan van deze programmabegroting. Financieringsbehoefte De gemeente Maashorst werkt met totaalfinanciering. Dit betekent dat alle inkomsten en uitgaven van de gemeente met elkaar worden verrekend voordat externe financiering wordt aangetrokken. Door goed inzicht te hebben in de verwachte inkomsten en uitgaven, kan de gemeente beter sturen op de benodigde geldmiddelen, de externe financiering en de rentekosten. Onderstaande tabel laat zien hoe de financieringspositie van de gemeente zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelt. Dit is weergegeven in een kasstroomoverzicht. Een kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld er in een boekjaar binnenkomt en uitgaat. Op basis van dit overzicht verwachten we dat het financieringstekort in 2027 zal oplopen. Dit komt vooral door de investeringen die op dit moment en in 2027 worden uitgevoerd. Daarom verwachten we dat de gemeente een langlopende lening moet afsluiten. De negatieve kasstroom is namelijk groter dan de toegestane kasgeldlimiet.
2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kasstroom uit operationele activiteiten Saldo programmarekening / -begroting | 3.437 | 0 | 0 | -5.344 | -2.936 | 61 Afschrijvingen | 7.550 | 7.146 | 7.770 | 9.363 | 9.557 | 10.384 Mutatie werkkapitaal | -10.421 | -6.182 | 10.727 | 17.219 | 7.496 | 6.510 - Mutatie voorraden | -7.398 | -11.018 | 10.727 | 17.219 | 7.496 | 6.510 - Mutatie vorderingen | -5.349 | 8.863 | 0 | 0 | 0 | 0 - Mutatie kortlopende schulden excl. Bankschulden | 2.326 | -4.027 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutatie reserves | 10.362 | -6.533 | -5.255 | 8.851 | -148 | -2.178 52 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Mutatie voorzieningen | 2.974 | -8.759 | -3.513 | -9.551 | -1.212 | -2.632 Totaal kasstroom uit operationele activiteiten | 13.903 | -14.328 | 9.729 | 20.538 | 12.757 | 12.145 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen immateriële vaste activa | -3.996 | -391 | -179 | -127 | -127 | -127 Desinvesteringen immateriële vaste activa | 23 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Investeringen materiële vaste activa | -12.572 | -21.492 | -28.140 | -34.622 | -39.486 | -30.452 Desinvesteringen materiële vaste activa (bijdrage derden) | 2.009 | 10.625 | 6.826 | 3.415 | 4.073 | 4.294 Investeringen financiële vaste activa | 0 | -2.500 | -2.000 | -2.000 | -1.000 | 0 Desinvesteringen financiële vaste activa | 518 | 185 | 10 | 10 | 0 | 0 Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten | -14.018 |