CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Raadsvergadering 23 mei 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Maashorst24.956 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Er moet daarom ook altijd ruimte blijven voor maatwerk en initiatieven vanuit de samenleving. We zorgen ervoor dat ook de bereikbaarheid van zorg en voorzieningen voor inwoners (en bezoekers) van ons buitengebied op orde is. Dit vraagt om creatieve oplossingen om te zorgen dat, zeker bij toenemende kwetsbaarheid, bewoners ook in de buitengebieden ‘thuis’ kunnen blijven wonen, in plaats van verplicht te verhuizen naar een locatie in meer versteende(/verstedelijkte) gebieden. 4.3.2 c Toegang tot zorg en onderwijs In Maashorst zorgen we ervoor dat iedereen goede toegang tot eerstelijns zorg (huisarts, fysiotherapeut, tandarts, apotheek) heeft. Dit doen we, bij voorkeur, door te zorgen voor een goede spreiding van praktijken over de kernen. Van een goede dekking is sprake als patiënten zelf binnen 15 minuten (lopend of op de fiets) bij de arts kunnen zijn. Waar dit niet kan, is aanvullend een goede digitale bereikbaarheid (via glasvezel) belangrijk. Ook hier kunnen lokale en sociale mobiliteitsvormen een rol spelen. Daarnaast is de leefbaarheid in de kernen gebaat bij het hebben van een basisschool op minder dan 2 km van huis, maar bij voorkeur op circa 15

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

68 van 168

minuten afstand (lopend of fietsend). Vervolgonderwijs, binnen onze gemeente alleen in Uden, kan niet in elk kern. Maar de bereikbaarheid daarvan, zowel binnen als buiten onze gemeente, via veilige fietsverbindingen is belangrijk voor de leefbaarheid en het kunnen opgroeien in de kern waar je geboren bent. 4.3.2 d Detailhandel, horeca en dienstverlening Op het gebied van winkels, horeca en dienstverlening neemt het centrum van Uden een belangrijke regionale positie in. Er zijn veel voorzieningen aanwezig en het centrum krijgt veel bezoekers van buiten Uden. Deze regionale positie willen we behouden en verder versterken. Ook de Woonboulevard in Uden heeft een regionale positie die we graag willen behouden. De dorpscentra van Schaijk, Zeeland, Volkel, Odiliapeel en de kern van Reek hebben een belangrijke dagelijkse verzorgingsfunctie voor de inwoners. We streven ernaar om deze positie voor de inwoners zo sterk mogelijk te houden door de aantrekkelijkheid en de verblijfskwaliteit verder te versterken. Dagelijkse voorzieningen zoals het doen van boodschappen willen we graag toegankelijk houden voor alle inwoners. 4.3.2 e Voorzieningen t.b.v. een gezonde arbeidsmarkt Iedereen moet mee kunnen doen op de arbeidsmarkt.

Als gemeente vinden wij het belangrijk dat enerzijds de bedrijvigheid aansluit bij onze beroepsbevolking; anderzijds vinden wij het van belang dat bewoners zich levenslang kunnen blijven ontwikkelen. Onderwijs en kennisdeling zijn dan ook belangrijke voorzieningen, met name vanuit een hybridemodel van leren en werken. Ook zetten we ons in om onbenut arbeidspotentieel alsnog in te kunnen zetten. Hiervoor is naast nabijheid van geschikte werkgelegenheid, ook nabijheid en toegankelijkheid van onderwijsvoorzieningen belangrijk. Als gemeente maken we bovendien onderdeel uit van een breder provinciaal netwerk waarin kennisdeling en innovatie tot bloei komt. De provincie stimuleert dat clusters (industriële districten) elkaar versterken om onder andere de innovatiekracht onder bedrijven te vergroten. Voor een aantal clusters investeert de provincie in campussen om ontwikkelingen op gang te brengen, verbindingen te leggen en te versterken. Ook als gemeente willen we hier in investeren. Voor de toekomst willen we ontmoetingsplekken voor ondernemers te behouden en versterken en hiermee innovatieclusters tot stand te brengen. Naast de bekende en nieuwe bedrijfsverzamelgebouwen, kan ook gedacht worden aan stedelijke interactiemilieus, gebieden waar wonen en bedrijvigheid samen komen, vaak als gevolg van investeringen in stedelijke transformatie. 69 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

3

terug naar de kaart

4.3.2 f Waarborgen van een goede toegankelijkheid van de omgeving Om iedereen mee te kunnen laten doen aan de samenleving is een goede toegankelijkheid van de leefomgeving van belang. Het gaat onder andere om toegankelijke woningen, gebouwen, centra, parkeer- en recreatieterreinen, openbaar vervoer en openbare ruimten. Maar ook om bijvoorbeeld het organiseren van prikkelvrije activiteiten. Een toegankelijke omgeving nodigt ook uit om meer activiteiten buitenshuis te doen, maakt het makkelijker om mensen te ontmoeten en bijvoorbeeld zelf boodschappen te kunnen doen. In de praktijk zijn er tal van belemmeringen voor mensen met een matige of ernstige beperking, waaronder senioren en mindervaliden. Dit zijn belemmeringen bij het gebruik van bijvoorbeeld openbare ruimten, gebouwen en het openbaar vervoer. De opgave is de toegankelijkheid daarvan te verbeteren (ook voor nood- en hulpdiensten) en te zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende geschikte woningen en woonvormen voor mensen met een beperking.

4.3.3

Verstedelijking

De gemeente Maashorst heeft de ambitie om te voorzien in de eigen woonbehoefte, waarbij er per kern sprake is van voldoende, passend en betaalbaar aanbod. Daarbij hanteren we het principe van ‘inbreiding gaat voor uitbreiding’. Deze intensivering van het grondgebruik binnen onze kernen wordt ook wel ‘verstedelijking’ genoemd. Waarom vinden we dit belangrijk? En hoe zien we dit voor ons? We zien verdichten en verstedelijken als kans om nieuwe energie en kracht te geven aan bestaande wijken en kernen. Hierbij hebben wij uiteraard oog voor de bestaande bewoners en sociale structuren binnen woonwijken. Het draagvlak voor voorzieningen, zoals winkels, horeca, zorgvoorzieningen, onderwijs en verenigingen neemt hierdoor toe (zie ‘4.3.2 - Voorzieningen’). Ook ontstaan door het integraal benutten van de beschikbare ruimte, meer mogelijkheden om woningbouwontwikkelingen te koppelen aan het creëren van maatschappelijke meerwaarde. Denk daarbij aan het vergroenen, het verduurzamen of het vergroten van de diversiteit en doorstroming binnen buurten, wijken en kernen. Naast nieuwe plannen op inbreidingslocaties (herstructurering) willen we de bestaande woningvoorraad en de transformatiepotentie (zie kader op p. 72) optimaal benutten. We zullen daarbij meer de hoogte in moeten dan we nu doen, passend bij de lokale kenmerken van onze dorpen.

De ontwikkelingen rondom duurzaam opwekken en gebruiken van energie gaan snel. In onze gemeente zien we ook dat inwoners en bedrijven actief met verduurzamen bezig zijn. Er komen steeds meer elektrische auto’s, bussen en bestelauto’s, (kleine) windturbines, zonnevelden en zonnepanelen op daken. Al die ontwikkelingen leiden tot een grote groei van energievraag én -aanbod. Hierdoor is het nodig om fysiek ruimte te reserveren voor de inpassing van het ondergrondse en bovengrondse energienetwerk, bijvoorbeeld voor de toename van trafo’s in het stedelijk gebied, transportverdeelstations, en dikkere kabels in de grond. Het is belangrijk om ruimtelijke opgaven logisch met elkaar te verbinden. Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

70 van 168

4.3.3 a Duurzame verstedelijking De gemeente Maashorst koppelt het thema ‘verstedelijking’ één op één aan klimaatbestendigheid. We willen onze ecologische footprint verkleinen, dus we moeten zuinig en zorgvuldig omgaan met de beperkte ruimte die we tot onze beschikking hebben. De gemeente Maashorst stelt daarom hoge eisen aan een duurzame kwaliteit van de woon- en leefomgeving. We doen dit voor de gezonde leefkwaliteit van onze huidige bewoners en voor onze toekomstige generaties. We proberen daarbij vanzelfsprekend om onze circulariteit te vergroten: onder andere door het hergebruik en beperken van materialen; het flexibel inzetten van gebouwen en het gebruik van duurzame bouwstoffen. Duurzame verstedelijking is breder dan de fysieke omgeving (energetisch, klimaat, ecologisch). Het heeft ook betrekking op de sociale omgeving (diversiteit, inclusiviteit, ontmoeting e.d.). De ‘gezonde wijk’ is voor ons de basis voor vitale, krachtige kernen en wijken waarin inwoners zoveel als mogelijk (bijv. in mantelzorgwoningen) in de eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. Woningbouwontwikkelingen leveren daarmee tegelijkertijd een bijdrage aan het verbeteren van klimaatadaptatie, het versterken danwel behouden van de leefbaarheid en het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners (zowel in onze kernen als in het buitengebied).

4.3.3 b Gezonde woon- en leefomgeving Binnen onze gemeente hebben wij oog voor een gezonde woon- en leefomgeving. Bij elke ontwikkeling kijken wij hoe deze bijdraagt aan de leefkwaliteit van de directe omgeving. Leefbaarheid, gezondheid en vitaliteit worden ook vergroot door een uitnodigende inrichting van de openbare ruimte. Denk aan speelplekken, aantrekkelijke wandel- en fietsroutes, moestuinen, bankjes om te ontmoeten etc. Daarnaast kan het woonklimaat aangetast worden door zaken als geluid-, licht- en geurhinder, die veroorzaakt worden door bijvoorbeeld wegen, bedrijven of (in ons geval) de vliegbasis. Woningen zijn bij wet aangemerkt als ‘gevoelige objecten’. Bij afwegingen over nieuwbouwwoningen, bedrijfsmatige ontwikkelingen en aanpassingen aan wegen betrekken wij in de toekomst nadrukkelijk de volksgezondheid in onze afweging. Zo streven we naar beperking van geluidhinder vanaf de grote doorgaande wegen zoals A50, Lippstadtsingel, Industrielaan, Bergmaas, Rondweg, N605 en N264. Dit doen we aan de hand van de nieuwe wetgeving die gevormd is onder de Omgevingswet.

71 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

4.3.3 c Woningbouwlocatie (uitbreiding) Nieuwe woningbouwontwikkelingen realiseren we, door inbreiding, zoveel als mogelijk nabij voorzieningen; hiermee zetten we een mobiliteitstransitie in gang (zie 4.3.1) en behouden we het draagvlak voor de lokale voorzieningen (zie 4.3.2). Daarmee sluiten we uitbreiding niet uit, maar we zijn (met name in het buitengebied én op uitbreidingslocaties) wel kritisch op nieuwe toevoegingen. In sommige gevallen is uitbreiding in de vijf kleinere kernen te verantwoorden omdat daar, gelet op behoud van het dorpse karakter, minder intensief kan worden verdicht dan in bijvoorbeeld Uden. Inbreiding heeft ook hier de voorkeur boven nieuwe uitbreidingslocaties, maar in de dorpen geldt, meer dan in Uden, dat de afstanden van potentiële uitbreidingen relatief kort zijn en uitbreiding derhalve relatief meer kan bijdragen tot draagvlak voor voorzieningen. In het geval van uitbreiding bieden wij ruimte aan plannen die een aanvulling zijn op de bestaande voorraad. Dit zijn plannen die voorzien in de kwalitatieve behoefte (naar typologie, soort, prijssegment, doelgroepen etc.)

Duurzame verstedelijking in beeld In het (fictieve) voorbeeld hieronder is een bestaand blok van naoorlogse eensgezinswoningen vervangen door een klimaatneutraal woongebouw met een grotere variatie aan woningtypen. Hierdoor kunnen bewoners hun gehele wooncarrière in de eigen buurt blijven.

Dit model laat zien dat we efficiënter om kunnen gaan met dezelfde ruimte. Door in de ontwikkeling ook (nieuwe) sociale buurtfuncties op te nemen, wordt gestimuleerd dat de huidige en de nieuwe buurtbewoners elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten (“ik zie je straks bij ‘t Huukske!”).

Op meer plaatsen moeten er maatregelen genomen worden om de toegenomen hoeveelheid verkeer te reguleren. Het parkeren in de openbare ruimte is in een verstedelijkte omgeving niet meer vanzelfsprekend. Alternatieven worden geboden in verbeterde OV- en fietsvoorzieningen Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

72 van 168

3

terug naar de kaart

en die ontwikkeld worden in lijn met de andere doelen in het betreffende gebied (bijvoorbeeld natuurontwikkeling). Uitbreidingsplannen zijn gericht op versterking van de ruimtelijke en functionele structuur van de dorpen en dragen bij aan het karakter van het dorp. 4.3.3 d Wonen in het landelijke gebied en buurtschappen De gemeente Maashorst biedt beperkt ruimte aan nieuwe vormen van (kleinschalig) wonen in het buitengebied. De gemeente Maashorst hanteert bij toevoegingen het uitgangspunt dat het gebied of buurtschap haar karakter/identiteit behoudt en, waar mogelijk, ook versterkt (in lijn met de vastgestelde streefbeelden per bebouwingsconcentraties). De in de buurtschap liggende cultuurhistorische waardevolle bebouwingen, historische elementen en landschappelijke waarden dienen daarbij behouden te blijven. 4.3.3 e Ontwikkeling bedrijvigheid We blijven ons MKB-netwerk faciliteren. We koesteren de bestaande bedrijvigheid in de gemeente door het netwerk verder te versterken. Groeiruimte voor MKB is belangrijk in alle kernen. Nieuwe grootschalige bedrijven (bijvoorbeeld XXL-logistiek, grootschalig datacentrum) verwijzen we door naar de grootschalige bedrijventerreinen in de regio. Aangezien de ruimte in onze gemeente beperkt is, zetten we in op het benutten van de inbreidingsruimte op bestaande bedrijventerreinen.

Daarbij kan gedacht worden aan het ontwikkelen van lege plekken, door na te denken over gezamenlijk gebruik van parkeerterreinen/-gebouwen of door (waar mogelijk) de hoogte in te gaan met bedrijfsgebouwen. We geven daarnaast ruimte aan bedrijfsverzamelgebouwen ter stimulering van de netwerkeconomie. De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen is van belang, met name ook voor het goederenvervoer. Daar waar toch behoefte is aan nieuwe bedrijventerreinen, zijn dit de gehanteerde criteria: • • • • •

Aansluitend op bestaande bedrijventerreinen Goed ontsloten via infrastructuur die daarvoor geschikt (gemaakt) is Verbeteren ontsluiting voor actieve vervoersmiddelen In de nabijheid van ov-verbindingen Met inachtname van en goed ingepast t.o.v. cultuurhistorische waarde, landschappelijke waarde en belangrijke groenstructuren.

4.3.3 f Duurzame bedrijventerreinen Evenals bij de woningbouw geldt op bedrijventerreinen het principe van duurzame verstedelijking. Ten eerste proberen we de ruimte die we hebben zo efficiënt mogelijk te benutten. Daarnaast verduurzamen we onze bedrij73 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

venterreinen, zodat deze toekomstbestendig zijn en zodat onze ecologische en CO2-footprint verkleind wordt. Op bedrijventerreinen zijn doorgaans veel parkeerplaatsen aanwezig. Deze hebben in sommige gevallen potentie om te overkappen met zonnepanelen. Daarnaast is er voor bestaande bedrijventerreinen aandacht voor de ontsluiting door actieve vervoersmiddelen en ovverbindingen in de nabijheid. Onze bedrijventerreinen hebben vooral een regionale functie. Naast randvoorwaarden over milieu, veiligheid en hinder is het voor de bedrijven in Maashorst van belang om kansen te benutten die een circulaire economie en de transities van energie en warmte ons bieden. Nieuwe grote elektriciteits-aansluitingen zijn de komende 5 à 10 jaren naar verwachting niet mogelijk. Dat betekent dat het van belang is te kijken naar koppelkansen tussen bedrijven, zodat een bedrijventerrein functioneert als een samenhangend systeem. Nabijheid en korte lijntjes helpen de bedrijven onderlinge herverdeling van duurzame energie en warmte beter in te zetten. Opwek en afname van energie moeten bij elkaar in de buurt georganiseerd worden. 4.3.3 g Behoud karakteristieke kenmerken en identiteit Iedere kern binnen de gemeente Maashorst heeft zijn eigen identiteit, die bij ontwikkelingen voor verdichting goed onderzocht dient te worden.

We behouden en beschermen de karakteristiek en cultuurhistorie van onze dorpskernen. Verdichting kan ervoor zorgen dat de karakteristiek en cultuurhistorie onder druk komen te staan. Het gebruik en (wellicht) de omvang van gebouwen in dorpen intensiveert en er zal dus sprake zal van een zekere mate van verstedelijking. Ook intensiever gebruik van bestaande gebouwen levert meer ‘ruimtedruk’ op. Dit betekent dat altijd onderzocht dient te worden wat de toegevoegde waarde van intensiveren voor een kern is en hoe dit afweegt tegen het behoud van karakteristiek en cultuurhistorie van de kern. 4.3.3 h Groen wordt mee ontwikkeld Maashorst streeft er naar een natuurlijke gemeente te zijn. Hittestress en waterberging worden steeds belangrijker bij het inrichten van de openbare ruimte. Vernieuwing van plekken en gebieden gaat in de toekomst dan ook gepaard met vergroening en verduurzaming. Dit kan enerzijds door gebouwen te vergroenen. Kwalitatieve vergroening van gebouwen heeft positieve effecten op hittestress en de binnenstedelijke wateropgave. Daarmee heeft het positieve effecten op het welzijn van onze inwoners. Anderzijds moet er gewerkt worden aan bevordering en ontwikkeling van de ontspannings- en ontmoetingsfunctie van openbaar groen. Dit draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van onze inwoners, zowel in de vorm van gebruiksgroen als in de vorm van zichtgroen.

Nieuwe ontwikkelingen ontwerpen we bovendien meer op de fietser en de wandelaar, en beperkter op autogebruik voor lokale verplaatsingen binnen en tussen de kernen (ca. 0-10 kilometer, 15-minuten-netwerk). Fietsen en wandelen is gezond. Door minder ruimte te reserveren voor autoverkeer (wegen en parkeerplaatsen) is er meer openbare ruimte beschikbaar voor de mens. De schaarse ruimte kan dan ook beter worden ingericht, zodat het uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten.

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

74 van 168

3

terug naar de kaart

Inbreiding leidt tot een toename van inwoners binnen een bepaald leefgebied. Daarmee neemt de druk op en het belang van openbare groenplekken toe. Ontwikkelingen mogen in de toekomst daarom niet ten koste gaan van kwalitatief waardevol openbaar groen en dragen bij aan de ontwikkeling hiervan. De ontwikkeling van het openbaar (groen)gebied wordt in de toekomst dus niet meer los gezien van nieuwe (woningbouw)ontwikkelingen binnen onze gemeente. Belangrijk is hierbij dat de vergroening multifunctioneel ingezet en ingericht wordt. Naast vergroening wordt ingezet op ‘natuurinclusief bouwen’. Daarmee kunnen gebouwen en de openbare ruimte bijdragen aan natuurdoelstellingen als biodiversiteit. Om de gebouwde omgeving toegankelijk te maken voor diverse soorten dieren, zorgen we voor de vier ecologische V’s (voedsel, veiligheid, voortplanting, verplaatsing) die bijvoorbeeld vogels en insecten nodig hebben. Zo werken we aan meer soortenrijkdom. 4.3.3 i Warmte- en energietransitie De gemeente Maashorst werkt aan een aardgasvrije gebouwde omgeving. Dat betekent dat gebouwen op een andere, duurzame manier verwarmd worden. In het uitvoeringsprogramma Gebouwde omgeving en het Klimaatakkoord wordt ingezet op samenwerking (met inwoners, organisaties en bedrijven), om zo samen de overstap naar aardgasvrij te maken.

Als we verder vooruitblikken naar 2050 zien we dat dan bijna alle energie komt van zonnepanelen en deels van omgevingswarmte, biogas en kleine windturbines. Het is noodzakelijk dat onze gemeenschap, waaronder onze bedrijven, zich daarop instellen. (Bedrijfs)daken zijn een belangrijke schakel in het realiseren van de doelstelling voor opwekking van energie. Op korte termijn is er al een verplichting voor duurzame opwek bij nieuwbouw. Er liggen ook veel kansen voor duurzame opwek op bestaande (bedrijfs)gebouwen. 4.3.3 j Verduurzaming bestaand bebouwd gebied Om te verduurzamen moet niet alleen de energieopwekking duurzaam zijn, maar ook de vraag naar energie moet verlaagd worden. Verduurzaming van onze bebouwde omgeving begint daarom met het terugdringen van de energievraag. Dit kan op verschillende manieren, zoals goed isoleren, luchtdicht bouwen en zongericht verkavelen. Maatregelen die genomen kunnen worden, passen niet altijd binnen de huidige regels. Om verduurzaming daadwerkelijk haalbaar en aantrekkelijk te maken, moeten we in de toekomst als gemeente streven naar regels die beter inspelen op de noodzaak te verduurzamen.

75 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

“De regionale verstedelijkingsstrategie geeft nieuwe energie aan bestaande wijken en kernen”

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

76 van 168

3

terug naar de kaart

Als gemeente werken wij conform Brabant-brede afspraken over de verstedelijkingsopgave. We nemen deze uitgangspunten mee in onze afweging van de toekomstige woningbouwontwikkelingen en we hebben deze Tekstanker regionale verstedelijking uitgangspunten verwerkt in deze visie.

De rijksoverheid heeft een Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. Daarin heeft het Rijk ideeën uitgewerkt over de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Een belangrijk onderdeel van die NOVI gaat over ‘verstedelijking en verstedelijkingsopgaven’ Brabant is het tweede grote verstedelijkte gebied van Nederland. In Brabant ligt een forse bouw-, transformatie en herstructureringsopgave. Reden om als Brabantse partners met het Rijk en de Waterschappen gezamenlijk te bepalen wat er nodig is in Brabant voor een duurzame verstedelijking (zie ook ‘trends’ op p. 17). Binnen Brabant wordt gewerkt aan vijf thema’s die leidend moeten zijn om te komen tot een toekomstbestendige verstedelijking en tot duurzaam gebruik van de (beperkt) beschikbare ruimte. Dit betreft: • Bodem- en watersysteem als basis voor de verstedelijking; • Landschap en natuur groeien mee met verstedelijking; • Nieuwe woningen versterken bestaande stad en dorp; • Mobiliteitstransitie maatwerk voor stad en dorp; • Kwalitatieve werkgebieden als randvoorwaarde voor een circulaire economie.

77 van 168

Binnen de stedelijke regio ‘s-Hertogenbosch, waar onze gemeente deel van uitmaakt, zijn deze doorvertaald naar de volgende vijf ontwikkelprincipes: • Elke gemeente binnen de regio heeft zijn eigen sterke punten. Door de samenwerking binnen de regio te versterken kunnen we optimaal van elkaar profiteren en de regio als geheel versterken; • Met schaalsprong in verstedelijking zetten we in op stedelijke huiskamers voor de regio; • Woningbouw als meekoppelkans; • Verstedelijking start met bodem- en watersysteem; • Groen en blauw groeien mee met verstedelijking. Ook heeft de verstedelijkingsstrategie tot doel om gezamenlijk de regio sterker te maken. Daarbij wordt ingezet op: • Bus Rapid Transit (BRT)-verbindingen en mobilityhubs; • De transformatie van na-oorlogse woonwijken en de koppeling met duurzaamheidsdoelstellingen; • Het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen; • Het verder uitbouwen van stedelijke interactiemilieus, zoals deze bijvoorbeeld kunnen ontstaan bij Kastanjeweg-Oost, maar ook het gebied rondom de Udenseweg/Hockeyweg; • De ontwikkeling van landschapsparken (voor ons gaat het om de zone tussen De Maashorst en Uden); • Een dorpenstrategie om de leefbaarheid en bereikbaarheid van de dorpen ook in de toekomst te waarborgen.

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

4.4

Ambitie recreatie

4

Maashorst is, door het diverse aanbod in vrijetijdsvoorzieningen, natuur en cultuurhistorie, een dynamische gemeente met een levendige samenleving en een grote aantrekkingskracht. We zetten in op een sterke en gevarieerde recreatieve en toeristische sector.

Ambitie is dat Maashorst alles biedt als streek om te zijn in een knusse compacte vorm: een rijk katholiek, agrarisch en cultureel verleden, prachtige natuur, volop mogelijkheden voor actieve ontspanning en recreatie, het rijke bourgondische Brabantse leven, een divers aanbod aan overnachtingsmogelijkheden, een breed en aantrekkelijk horeca- en winkelaanbod en culturele voorzieningen.

Bodem, water & natuur

1 Transitie landelijk gebied

2

We willen dat Maashorst voor iedereen toegankelijk is door een goede bereikbaarheid van onze toeristische en recreatieve voorzieningen, die bovendien aansluiten bij de wensen en behoeften van al onze inwoners, bezoekers en ondernemers. Dit draagt bij aan de versterking van de positieve gezondheid. We willen inwoners meer vrije tijd laten besteden in onze gemeente en we willen meer bezoekers trekken. We koesteren ondernemerschap en bieden ruimte voor initiatieven in balans met de omgeving. Zonering extensieve en intensieve recreatie Ook voor recreatie zijn de eerder genoemde schillen in het landschap van belang (zie ‘Zonering’ op p. 32). In de natuurkernen zijn alleen zeer extensieve vormen van recreatie mogelijk. Hieromheen bevindt zich een extensief recreatielandschap als beschermende schil van de natuur. Daarnaast is er, aansluitend op de woonkernen, een netwerk van intensieve recreatiegebieden. Hier zijn meer grootschalige of drukbezochte vormen van recreatie mogelijk, in aanvulling op onze gezellige dorpscentra.

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

3 Recreatie

4 Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

78 van 168

Terug naar index

DE MAASHORST

79 van 168

ODILIAPEEL

REEK

SCHAIJK

Hoofdstuk 4

UDEN

VOLKEL

ZEELAND

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

4

terug naar de kaart

4.4 a Versterken extensieve recreatie We stimuleren recreatief gebruik van de natuur, waarbij de balans tussen natuur en recreatieve druk vooropstaat. We hebben een grote oppervlakte aan natuur binnen ons grondgebied, dat deel uitmaakt van het Natuurnetwerk Brabant. De verschillende gebieden hebben elk hun eigen karakter en aantrekkingskracht voor de recreant. Hoofdrol is weggelegd voor De Maashorst, vanwege de omvang van het gebied en de diversiteit in de natuur. De natuur is het belangrijkste in de natuurgebieden, hier zetten we in op versterking van de natuurkwaliteit. In de schil eromheen zijn meer mogelijkheden voor extensieve recreatie. We creëren een recreatielandschap als beschermende schil rondom de natuurgebieden. We zorgen voor groene verbindingen van de natuur tot in de dorpskernen en voor een verbetering van de oversteekplaatsen, zodat inwoners van Maashorst op een prettige en laagdrempelige manier de natuur kunnen bezoeken. We creëren meer mogelijkheden voor inwoners om ‘ommetjes te maken’ in de eigen woonomgeving. Om de recreatieve druk te verspreiden, versterken we de extensieve vormen voor recreatie in de andere natuurgebieden van Maashorst (o.a. de Reekse, Trentse en Odiliapeelse Bossen, het beekdal van de Leijgraaf en Bedaf).

We stimuleren de recreatieve verbindingen tussen de deelgebieden van natuurgebied De Maashorst, zoals Herperduin en Bomenpark, en met de natuurgebieden in onze omgeving, zoals omgeving Maas, Keent, Beerse Overlaat, Zuidwaterlinie, Hoge Raam en de Peel. Door integrale ontwikkeling van nieuwe natuur- én recreatieve verbindingen willen we beide netwerken versterken.

4.4 b Versterken intensieve recreatie Op plekken waar het landschap het toestaat zijn intensievere vormen van recreatie mogelijk, waar meer bezoekers op af komen. We zetten in op een divers aanbod aan voorzieningen gericht op brede en diverse doelgroepen; voor ieder wat wils. Gebieden waar intensievere vormen mogelijk zijn, zijn o.a. het gebied tussen Schaijk en Zeeland, met o.a. de vakantieparken (belangrijk is wel de balans met de natuur), het gebied rondom Hemelrijk, het centrum van Uden en de dorpskernen. Deze gebieden behoren tot het intensieve recreatienetwerk. Hier willen we de samenhang en spin-off van de vrijetijdseconomie vergroten. Het centrum van Uden heeft een belangrijke economische en maatschappelijke functie voor Maashorst, en ook voor de regio. Het centrum heeft een

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

80 van 168

hoog voorzieningenniveau en dit willen we behouden en versterken. Uitgangspunten zijn: economisch vitaal, levendig, groen, toegankelijk en herkenbaar. De dorpscentra van Schaijk, Zeeland, Volkel, Odiliapeel en Reek zijn aantrekkelijke plekken voor de inwoners en voor de recreant. We verbeteren de aantrekkelijkheid van de dorpscentra, zodat deze nog meer uitnodigend zijn, bijvoorbeeld om de horeca te bezoeken. We zorgen ervoor dat de kernen en de dorpscentra goed zijn aangesloten op het recreatieve fietsnetwerk en in iedere kern versterken we de mogelijkheden tot verblijven en overnachten.

4.4 c Kleinschalig cultuurlandschap behouden/herstellen In de gehele gemeente hebben we oog voor de historische herkomst van de landschapsstructuur. Deze historische structuren en landschappen zijn authentiek en daarmee ook aantrekkelijk voor de recreant. Waar nog historische kleinschalige landschapsstructuren zichtbaar zijn, proberen we deze te behouden en te versterken. Waar de historische kleinschalige structuren (deels) verloren zijn, proberen we deze te herstellen of gebruiken we waar mogelijk de historische structuur als inspiratie bij landschapsinrichting.

4.4 d Lokaal erfgoed behouden en inzetten als recreatieve trekpleister We zoeken naar manieren om ons lokaal erfgoed in te zetten als unieke recreatieve trekpleister. Hiervoor zoeken we verbinding met lokale ondernemers en samenwerkingspartners. We kijken met hen naar mogelijkheden om een robuust erfgoednetwerk te ontwikkelen. Dit netwerk moet het makkelijker maken voor lokale partners om ons erfgoed te gebruiken in hun bedrijvigheid en activiteiten. (Bouw)activiteiten vinden plaats met aandacht voor het aanwezige erfgoed. Monumenten en cultuurhistorische panden worden zoveel mogelijk beschermd. Ook beschermen we waardevolle archeologische vindplaatsen en versterken we de zichtbaarheid hiervan. Cultuurhistorie houdt niet op bij de gemeentegrens. Er zijn historische gebeurtenissen die we met de regiogemeenten uitdragen. We versterken de aanhaking bij regionale thema’s en routes. Hierbij valt te denken aan het Duits Lijntje, Land van Ravenstein en de Zuiderwaterlinie, die ons met elkaar verbinden. Deze verhalen mogen niet verloren gaan en daarom worden activiteiten en routes georganiseerd.

81 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

4

terug naar de kaart

4.4 e Geopark realiseren Voor het gebied met de horsten, slenken en breuken rondom de Peelrandbreuk is de ambitie om, samen met andere gemeenten rondom de breuk, de UNESCO-status Geopark te verkrijgen. Hiervoor gaan we de unieke landschappen zichtbaar en beleefbaar maken, waarmee de identiteit van de streek in zijn totaliteit wordt versterkt. Inwoners en stakeholders voelen zich verbonden en ontwikkelen initiatieven die bijdragen aan het geheel. Er wordt blijvend gewerkt aan bescherming en herstel van het wijstverschijnsel en het ontsluiten hiervan voor een groter publiek. Dit doen we door het verbeteren van het fiets- en wandelnetwerk en de informatievoorziening voor de bezoekers in dit gebied. In Maashorst maken we unieke plekken, zoals het Sint Annabos in Uden en het wijstbosje bij Zeeland, meer zichtbaar. Onderdeel van de UNESCO-status is een verbinding van het gebied met het onderwijs en het bedrijfsleven.

4.4 f Recreatie als agrarische nevenfunctie De aanwezigheid van recreanten en bezoekers in het buitengebied biedt kansen voor nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven, zoals een B&B, boerderijwinkel of kleinschalige horeca. Hierbij is zowel de recreant als de agrarische ondernemer gebaat. Dit geldt in de agrarische schillen 1 en 2. Tevens biedt dit de bezoeker de mogelijkheid om eens te kijken op een agrarisch bedrijf. Het is belangrijk om de koppeling tussen consument en voedselproductie te versterken. Naast recreatie is ook educatie of zorg (zoals een zorgboerderij) een wenselijke toevoeging aan de agrarische activiteiten.

4.4 g Verblijfsrecreatie Verblijfsrecreatie is onderscheidend en heeft een meerwaarde voor het bestaand aanbod. We stimuleren kwaliteitsverbetering en ontwikkelmogelijkheden van de bestaande bedrijven. Er liggen kansen voor bijzondere en unieke concepten. Aandacht is er voor meerdaags verblijf. De intensiteit van de ontwikkeling moet, in combinatie met bestaande recreatieve functies, in balans zijn met het gebied (leefbaarheid, infrastructuur, natuur). In de zone van extensieve recreatie kunnen kleinschalige overnachtings­accommodaties (bijvoorbeeld tourcampings) ontwikkeld worden als nevenactiviteit. Zoals gezegd versterken we in iedere kern de mogelijkheden tot verblijven en overnachten.

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

82 van 168

4.4 h Versterken sport en recreatie We zorgen voor bereikbare sportvoorzieningen voor alle inwoners. Sportlocaties liggen zoveel mogelijk in een groene omgeving, zijn bereikbaar, toegankelijk en multifunctioneel inzetbaar. Daarnaast stimuleren we het bewegen in de buitenruimte door deze aantrekkelijk en veilig te houden.

4.4 i Recreatie als aanjager voor integrale gebiedsontwikkeling Recreatie kan door kruisbestuiving met andere sectoren op diverse plekken in onze gemeente dienen als aanjager van een structurele landschapsontwikkeling. Met name ten zuiden van Schaijk en Reek (tussen De Maashorst en De Reekse Bossen) en aan de oostzijde van Uden (ingeklemd tussen bedrijventerreinen Vluchtoord en Loopkant Liessent) liggen twee complexe, maar kansrijke, transformatiegebieden. In beide gevallen gaat het om een gemengd, voorheen agrarisch, gebied waar zowel natuurdoelen als recreatieve ambities spelen. Ze kunnen een schakel vormen in het intensieve recreatienetwerk binnen onze gemeente, maar zijn ook vanuit een goede woon-/leefkwaliteit en herstel van natuurwaarden van belang. Op deze locaties hebben wij integraal aandacht voor natuur, cultuur(historie) én vrijetijdseconomie. Toename van (intensieve vormen van) vrijetijdseconomie is mogelijk, mits er tevens geïnvesteerd wordt in een versterking van de leefomgeving, het landschap en de natuur.

4.4 j Natuurpoorten en recreatieve entrees versterken De natuurpoorten en de recreatieve entrees vormen de toegang tot onze mooie natuurgebieden: • De natuurpoorten zijn dé toegangspoorten tot natuurgebied De Maashorst. Op deze locaties zijn veel faciliteiten aanwezig zoals horeca, parkeergelegenheid, informatie over de natuur, cultuurhistorie en de routes in het gebied, speelplekken, hondenlosloopgebieden en rolstoelpaden. • De recreatieve entrees zijn kleinschalige startpunten van routes aan de rand van de natuurgebieden (niet alleen De Maashorst) in onze gemeente. Indien mogelijk zijn deze entrees gekoppeld aan (bestaande) recreatieve voorzieningen zoals campings of kleinschalige horeca. Deze toegangen willen we graag versterken om onze inwoners en bezoekers uit te nodigen tot een bezoek aan de natuur. Door meerdere natuurpoorten en recreatieve entrees in te richten, spreiden we de bezoekers over het natuurgebied. Hiermee wordt een te grote belasting op de natuur, op één locatie, voorkomen. 83 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

“Gastvrij, gemoedelijk en knus”

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 4

84 van 168

4

terug naar de kaart

We werken er hard aan om de meest aantrekkelijke gemeente van Brabant te zijn voor toerisme en recreatie. Net als de ondernemers in de sector. Ook voor hen zijn toerisme en recreatie van groot belang. Daarom hebben we in 2022 en 2023 samen gewerkt aan de ‘Visie Toerisme en Recreatie Maashorst 2040’.

In 2040 is Maashorst een bekende en veel bezochte toeristische gemeente. Maashorst heeft een mooie combinatie van unieke natuur, cultuurhistorie en veelzijdig toeristisch en recreatief aanbod. De gemeente staat voor gastvrijheid; het is hier knus. Er is van alles te beleven in de kernen, maar tegelijkertijd ervaar je hier heerlijke rust en de Brabantse gemoedelijkheid. Voor actieve ontspanning en recreatie zijn er volop mogelijkheden: het rijke Bourgondische leven, een breed palet aan evenementen en bezienswaardigheden, aantrekkelijke horeca, volop winkelaanbod, culturele voorzieningen, mooie natuurparels en bijzondere vakantieparken, B&B’s en campings. We hebben inwoners en bezoekers veel te bieden. Maashorst is een streek om te zijn. De visie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn opgesteld in samenwerking met recreatieve, agrarische, horeca- en centrumondernemers, betrokken inwoners per kern, Platform Toerisme Maashorst, jongeren namens Campus Uden en de Pul/MC, culturele organisaties en natuurorganisaties. Een gedragen plan, dat richting geeft voor gemeente én voor ondernemers.

85 van 168

Hoofdstuk 4

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Hoofdstuk 5.

Omgevingsvisie gemeente Gemeente Maashorst

HoofdstukHoofdstuk 5 5

86 van 166

Visie per omgeving

Inhoudsopgave Hoofdstuk 5 - Visie per omgeving

De Maashorst

87 van 166

Odiliapeel

Reek

Schaijk

Uden Volkel Hoofdstuk Zeeland5

Terug naar hoofdstuk 4

Omgevingsvisie Gemeente Maashorst Verder naar hoofdstuk 6

Alle lagen

Bodem, water & natuur

1

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

Transitie landelijk gebied

2

3

Terug naar index

Recreatie

4

> Alle lagen ~ De Maashorst e.o.

GEMEENTE

DE MAASHORST

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

ODILIAPEEL

REEK

Hoofdstuk 5

SCHAIJK

UDEN

VOLKEL

ZEELAND 88 van 168

Wat is de omgevingskwaliteit van De Maashorst? De Maashorst is één van de grootste natuurgebieden in Noord-Brabant, omgeven door vitale en leefbare dorpen en buurtschappen. De Maashorst bestaat uit bossen en heidevelden, graslanden, stuifduinen, vennen en oude dreven, in totaal ca. 3.500 hectare aaneengesloten gebied. De Maashorst is ontstaan op en aan de flanken van de horst met het breukensysteem van de Peelrand en andere breuken. De horst is gedeeltelijk zichtbaar in het landschap, terwijl de slenk wegzakt in de ondergrond. Op de overgang van de breuken bevinden zich unieke wijstgronden. Deze zijn zichtbaar door de natte plekken met kwel op de horst. Gezamenlijk vormt dit een duurzame ondergrond van een afwisselend landschap met bossen, heidevelden, stuifzanden met hier en daar vennen en een agrarisch cultuurlandschap met zijn typische kenmerken, waaronder houtwallen en coulisselandschappen (kampontginning- en deklandschappen).

Wat zijn onze ambities in het leefgebied van De Maashorst? • • • • • • •

Een verdere toename van de natuurwaarden; Herstel van het natuurlijk watersysteem; Landbouw in harmonie met de natuur; Verbeteren van de milieusituatie (bodem en water); Terughoudendheid met woningbouw (bij hoge uitzondering, mits passend in buurtschap); Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid van het natuurgebied via recreatieve entrees en natuurpoorten, inclusief passende voorzieningen; Recreatieve activiteiten versterken in de schil rondom de natuurkern (in de kern alleen zeer extensieve vormen van recreatie).

De belangrijkste natuurwaarden bevinden zich in de heiden en vennen en in sommige oude boscomplexen (eikenhakhout). Het meeste bos is aangelegd op arme stuifzand- en vochtige heidegronden. Het zijn relatief jonge en eenvormige plantages. In de natuurkern bevindt zich een omheind begrazingsgebied van circa 1.300 ha. Het grootste gedeelte van het natuurgebied (ca 2.200 ha) is nog niet begraasd. Ook liggen er nog agrarische gronden in het gebied die kansen bieden voor realisatie van het Natuurnetwerk Noord-Brabant. Naast zijn natuur biedt De Maashorst ook ruimte voor mensen om te recreëren en tot rust te komen. Zo kunnen inwoners en bezoekers van onze gemeente genieten van de aanwezige flora, fauna, rust en vrijheid.

89 van 168

Hoofdstuk 5

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Alle lagen

Bodem, water & natuur

1

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

Transitie landelijk gebied

2

3

Terug naar index

Recreatie

4

1. Bodem, water & natuur ~ De Maashorst e.o.

GEMEENTE

DE MAASHORST

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

ODILIAPEEL

REEK

Hoofdstuk 5

SCHAIJK

UDEN

VOLKEL

ZEELAND 90 van 168

Natuur

We willen, meer dan nu, een natuurlijke gemeente worden. De biodiversiteit krijgt een kwaliteitsimpuls en bij ontwikkelingen zijn ‘bodem en water’ leidend. Groene woonkernen en gevarieerde landschappen lopen vanzelfsprekend over in onze natuurgebieden.

Hoe is de leefomgeving in en om De Maashorst? De Maashorst ontleent zijn naam aan zijn hoogteligging (horst = plateau). Het hoogteverschil ten opzichte van de omgeving bedraagt tien meter. Het centrale deel bestaat uit goed doorlatende zandgronden. Het is een vrij vlak gebied met daarin ook enkele dekzandruggen (o.a. bij Slabroek). Aan de randen van De Maashorst bevinden zich enkele breuken, die parallel lopen aan de Peelrandbreuk. Deze breuken zijn op sommige plekken in horizontale richting praktisch ondoorlaatbaar voor grondwater. Vanaf de horst toestromend grondwater wordt daardoor naar de oppervlakte gedwongen, neemt ijzerdeeltjes mee en krijgt hiermee de kenmerkende oranje kleur. Hoger gelegen delen kunnen hierdoor natter zijn dan de direct ernaast gelegen lagere delen. Dit verschijnsel wordt wijst genoemd. Deze wijstgronden zijn kenmerkend voor De Maashorst en zijn omgeving.

Wat is hier ons hoofddoel? En hoe gaan we te werk? De toename van natuurwaarden in De Maashorst willen we in de toekomst verder ontwikkelen. Het doel is daarnaast om het natuurlijk watersysteem in De Maashorst weer te herstellen. Dit doen we in ieder geval door het (naald)bos geleidelijk om te vormen naar meer loofbos, door te voorkomen dat water (versneld) wordt afgevoerd en door minder water te onttrekken. Hierbij trekken we in een gebiedsgerichte aanpak samen op met andere gebiedseigenaren, zoals Staatbosbeheer en het Waterschap Aa en Maas. Door meer water vast te houden in het natuurgebied wordt wateroverlast in de omgeving verminderd.

De Maashorst bestaat uit bossen, heide, stuifzanden, vennen, akkers en graslanden. De belangrijkste natuurwaarden bevinden zich in de heiden en vennen en sommige oude boscomplexen (eikenhakhout). Het meeste bos op De Maashorst is aangelegd op arme stuifzanden, dekzanden en vochtige heide. Voorname problemen hier zijn verdroging en verzuring en vermesting door stikstofdepositie. De Maashorst is een relatief jong natuurgebied. Ook nu nog worden agrarische gronden omgevormd naar natuur. Langzaamaan ontwikkelen zich rijkere bosbodems en verschijnen inheemse soorten. In de natuurkern, het begrazingsgebied, nemen de natuurwaarden eveneens toe. Vlinders, insecten en planten profiteren van de begrazing, waar bijvoorbeeld vogels, zoals de grauwe klauwier, ook weer van profiteren.

Meer achtergrondinformatie:

§ 2.1 Trend: bodem en water sturend § 4.1 Ambitie: bodem, water en natuur

91 van 168

Hoofdstuk 5

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Alle lagen

Bodem, water & natuur

1

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

Transitie landelijk gebied

2

3

Terug naar index

Recreatie

4

2. Transitie landelijk gebied ~ De Maashorst e.o.

GEMEENTE

DE MAASHORST

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

ODILIAPEEL

REEK

Hoofdstuk 5

SCHAIJK

UDEN

VOLKEL

ZEELAND 92 van 168

Landbouw

De gemeente Maashorst is een landelijke gemeente met veel agrarische bedrijvigheid. Wij zien het als onze opgave om in gezamenlijkheid te zoeken naar agrarische mogelijkheden die toekomstbestendig zijn, die passen bij ons natuurlijk systeem en die een bijdrage leveren aan een vermindering van (stikstof en geur) emissies.

Meer achtergrondinformatie:

In De Maashorst en omgeving onderscheiden we één agrarische schil: hier staat de natuur centraal.

§ 4.2 Ambitie: transitie landelijk gebied

Onze ambitie in schil 1: Natuur centraal De Maashorst heeft naast natuurlijke droogte (door vermindering van neerslag en opwarming) ook te maken met niet-natuurlijke droogte door de onttrekking van grondwater ten behoeve van de landbouw. Daarnaast heeft het natuurgebied te maken met de negatieve effecten van stikstofdepositie. In en rondom natuurgebied De Maashorst wordt al jaren actief gewerkt aan natuurontwikkeling. Er wordt ingezet op de verwerving van agrarische gronden om het Natuurnetwerk Brabant te realiseren. De Maashorst en omliggende gronden vallen in de eerste agrarische schil. In deze schil kan landbouw blijven bestaan, maar altijd in harmonie met de natuur. Bij nieuwe ontwikkelingen moet het accent liggen op het ontwikkelen van natuur en het verbeteren van natuur-, water- en bodemkwaliteit. Hier gaat ook gericht aandacht naar het verbeteren van de milieusituatie. Het is belangrijk dat er geen nieuwe wateronttrekkende activiteiten plaatsvinden (zie ‘bodem, water en natuur’), en dat er minder waterontrekking plaatsvindt. Vanwege koppelkansen (zoals met recreatie) is het ook belangrijk dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Het (regionale) kennisnetwerk, dat in onze gemeente samenkomt op de Groene Campus en in AgroProeftuin de Peel, helpt ons hierbij.

We vinden het belangrijk om als gemeente een bijdrage te blijven leveren aan het Natuurnetwerk Brabant. Dit doen we door in deze leefomgeving, bij de transitie van het landelijk gebied, meer ruimte te bieden voor verbredingsactiviteiten bij (bestaande) agrarische bedrijven, en minder ruimte te bieden voor uitbreiding van de gangbare landbouw. Er liggen bij nieuwe ontwikkelingen kansen voor het versterken van de natuur en de biodiversiteit, in combinatie met bijvoorbeeld kleinschalige (natuurinclusieve/biologische) extensieve en/of natuurinclusieve vormen van kringlooplandbouw en extensieve recreatie. 93 van 168

Hoofdstuk 5

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Alle lagen

Bodem, water & natuur

1

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

Transitie landelijk gebied

2

3

Terug naar index

Recreatie

4

3. Mobiliteitstransitie, voorzieningen en verstedelijking ~ De Maashorst e.o.

GEMEENTE

DE MAASHORST

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

ODILIAPEEL

REEK

Hoofdstuk 5

SCHAIJK

UDEN

VOLKEL

ZEELAND 94 van 168

Verstedelijking

Binnen het principe ‘inbreiding gaat voor uitbreiding’ zetten we ten aanzien van wonen en werken in op het verdichten bij voorzieningen én op het behouden, versterken en beter ontsluiten van de bestaande bebouwde omgeving. Nabijheid staat voorop.

Is er ruimte voor ontwikkelingen in De Maashorst? Initiatieven op het gebied van mobiliteit, verstedelijking en voorzieningen moeten in en om De Maashorst te allen tijde in harmonie met de natuur ontwikkeld worden, en een kwaliteitsimpuls voor het gebied betekenen. Om deze reden zijn we zeer terughoudend met het toestaan van nieuwe ontwikkelingen in en rondom natuurgebied De Maashorst; dit is alleen bij wijze van uitzondering mogelijk. De gemeente Maashorst heeft de ambitie een aantrekkelijke plek te zijn om te wonen, te werken en te bezoeken én waar dit in balans is. In en om De Maashorst is echter niet de mens, maar de natuur de belangrijkste ‘stakeholder’. Nieuwe (grootschalige) ontwikkelingen op gebied van woningbouw zijn hier dan ook niet mogelijk. Ook in ieder van de omliggende buurtschappen geldt dat alleen passend binnen het DNA van de buurtschappen (maat, schaal, historische structuur, opzet, karakteristieke bebouwing e.d.) en slechts bij wijze van uitzondering, ruimte is voor het toevoegen van een (enkele) nieuwe woning. Zeker in dit leefgebied is respect voor de bestaande (leef)omgeving, historische landschapselementen en de natuurkwaliteiten cruciaal.

Wat is hier de ambitie? De Maashorst levert (als grootschalig natuurgebied) een belangrijke bijdrage aan de unieke woon-/leefkwaliteit in onze gemeente. Buiten zijn en buiten bewegen is gezond. Daarom vinden we het van belang dat de recreatieve entree’s (waaronder de natuurpoorten) van natuurgebied De Maashorst goed bereikbaar en toegankelijk zijn. Dit zijn de plekken waar wandelaars, fietsers en andere recreanten (bezoekers en bewoners van onze gemeente), al dan niet middels het openbare vervoer of deelmobiliteit, het natuurgebied betreden. Bij de drie natuurpoorten zijn dan ook iets meer (publieke) voorzieningen mogelijk dan elders in het gebied. Denk bijvoorbeeld aan: informatievoorziening, startpunt routes, fietsverhuur, horeca en/of een (natuur)speeltuin. Naast een goede aansluiting van de entree’s op het duurzame regionale mobliteitsnetwerk, zetten we ook, in de schil rondom De Maashorst, in op versterking van het wandel- en fietsnetwerk, en het slechten van barrières. Hoe mooi zou het zijn als je straks vanaf ‘Uden centraal’ de natuur in wandelt, om na een tocht van circa 10 kilometer, via het natuurcentrum Slabroek, aankomt bij het centrum van Schaijk, om een hapje te eten. En daarna weer met de bus terug naar je vertrekpunt.

Meer achtergrondinformatie:

§ 2.8 Trends: mobiliteitstransitie mobiliteitstransitie, § 4.3 Ambitie: voorzieningen en verstedelijking

95 van 168

Hoofdstuk 5

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

Alle lagen

Bodem, water & natuur

1

Mobiliteit, voorzieningen, verstedelijking

Transitie landelijk gebied

2

3

Recreatie

Terug naar index

4

4. Recreatie ~ De Maashorst e.o.

GEMEENTE

DE MAASHORST

Omgevingsvisie gemeente Maashorst

ODILIAPEEL

REEK

Hoofdstuk 5

SCHAIJK

UDEN

VOLKEL

ZEELAND 96 van 168

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=d412579f-ef53-4261-ad32-e6a2f7b96824