Bijlage 1 - Meerjarenperspectief (MJP) Grondbedrijf 2024
Tekst van het document
Meerjarenperspectief (MJP) Grondbedrijf 2024 Mei 2024
1
1.
Grondbedrijf algemeen
3
1.1 Inleiding ................................................................................................................................................. 3 1.2 Leeswijzer .............................................................................................................................................. 3 1.3 Grondbeleid ........................................................................................................................................... 3 1.4 Prognoses grondexploitaties ................................................................................................................. 4 1.5 Parameters grondexploitaties ............................................................................................................... 5 1.6 Programma grondexploitaties .............................................................................................................. 6 2.
Grondbedrijf financieel
8
2.1 Winstneming .......................................................................................................................................... 8 2.2 Reserves grondbedrijf ............................................................................................................................ 9 2.3 Voorzieningen grondbedrijf ................................................................................................................. 10 2.4 Risico’s grondexploitaties ................................................................................................................... 11 2.5 Vennootschapbelasting grondbedrijf .................................................................................................. 13 3.
Toelichting grondexploitaties
14
3.1 Werkwijze actualisatie ........................................................................................................................ 14 3.2 Complex 32: Leeuweriksweg ............................................................................................................... 15 3.3 Complex 45: Hoevenseweg ................................................................................................................. 16 3.4 Complex 51: Reek Zuid ........................................................................................................................ 18 3.5 Complex 52: Voederheil II ................................................................................................................... 19 3.6 Complex 53: Repelakker ...................................................................................................................... 21 3.7 Complex 55: Kerkstraat Oost .............................................................................................................. 22 3.8 Complex 64: Hoenderbos/Velmolen.................................................................................................... 23 3.9 Complex 65: de Ruiter .........................................................................................................................
24 3.10 Complex 67: Uden-Noord 1............................................................................................................... 26 3.11 Complex 68: Uden-Noord II .............................................................................................................. 28 3.12 Complex 72: Velmolen-Oost ............................................................................................................. 30 3.13 Complex 74: Eikenheuvel................................................................................................................... 31 3.14 Complex 79: Hoogveld-Zuid.............................................................................................................. 32 4.
Grondexploitaties in voorbereiding
34
4.1 Dierenpark Volkel................................................................................................................................. 35 4.2 Vluchtoordweg Uden ........................................................................................................................... 36
2
1. Grondbedrijf algemeen 1.1 Inleiding Voor u ligt het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MJP) 2024. In de financiële verordening van de gemeente Maashorst is opgenomen dat het college de raad jaarlijks bij de jaarstukken een MJP aanbiedt. Hierin wordt de raad integraal geïnformeerd over de financiële stand van zaken en ontwikkelingen van de grondexploitaties binnen het Grondbedrijf. Op basis van inzicht in de projecten, de financiën en de risico’s is het mogelijk om efficiënte keuzes te maken voor de toekomst. Het MJP 2024 geeft de stand van zaken weer per 1 januari 2024 waarbij de resultaten worden vergeleken met die van het MJP 2023.
1.2 Leeswijzer In het eerste hoofdstuk ‘Grondbedrijf algemeen’ leggen we de link tussen het MJP en het grondbeleid. Er is een samenvattend overzicht opgenomen van de projectprognoses, het nog te realiseren programma en de binnen de grondexploitaties gehanteerde parameters. In het tweede hoofdstuk ‘Grondbedrijf financieel’ volgt een toelichting op de winstneming van de grondexploitaties. Daarnaast is de stand van zaken en een doorkijk voor de komende jaren opgenomen van de reserves en voorzieningen die te maken hebben met het grondbedrijf. De werkwijze rondom het in beeld brengen van risico’s is opgenomen inclusief een onderbouwing van het benodigde weerstandsvermogen en de risicoreserve. Als laatste in dit hoofdstuk is een toelichting opgenomen op de Vennootschapsbelasting in relatie tot het grondbedijf. Hoofdstuk 3 beschrijft de werkwijze rondom de actualisatie van de grondexploitaties en bevat per project een toelichting, de te verwachten resultaten en een verschillenverklaring ten opzichte van het MJP 2023. Tot slot zijn in hoofdstuk 4 twee projecten in voorbereiding opgenomen. Voor deze projecten vragen wij de raad om besluitvorming in de vorm van het activeren van voorbereidingskosten.
1.3 Grondbeleid In de raadsvergadering van 24 november 2022 is de Nota Grondbeleid Maashorst 2022 vastgesteld. De Nota Grondbeleid helpt de gemeente Maashorst om haar koers en rol voor de grondpolitiek en gewenste ruimtelijke ontwikkelingen te bepalen in een dynamische markt met een continue verandering van omstandigheden. Het grondbeleid draagt bij aan: ▪ Waarmaken bestuurlijke en sectorale ambities, bijvoorbeeld versnellingsagenda woningbouw, ruimtelijke ordening, economie, transformatie buitengebied, duurzaamheid, natuur, recreatie en toerisme. ▪ Een afwegingskader t.b.v. de inzet van vrijkomende locaties/vastgoed en gemeentelijke (strategische) gronden. ▪ Een afwegingskader t.b.v. het omgaan met private initiatieven. Het grondbeleid is een middel om gemeentelijke ambities te realiseren. Daarnaast helpt het vastgestelde grondbeleid om keuzes te maken en te prioriteren voor welke ambities en sectoraal beleid de schaarse grond wordt ingezet. De doelstellingen van het grondbeleid zijn onder meer: ▪ Het faciliteren en sturen van bestuurlijke en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. ▪ Bij ruimtelijke ontwikkelingen het rechtvaardig verdelen van kosten en opbrengsten tussen gemeente en grondeigenaren. ▪ Het transparant maken en beheersen van de risico’s bij ruimtelijke ontwikkelingen en projecten.
De gemeente Maashorst heeft voor een dynamisch grondbeleid gekozen, waarbij per ruimtelijke ontwikkeling maatwerk zal worden toegepast om te bepalen welke rol de gemeente speelt en inzet van instrumenten het beste past. De gemeente maakt op basis van ambitie, prioriteit en de mate van gewenste regie de afweging tussen faciliterend, proactief faciliterend en actief grondbeleid.
3
Alle projecten opgenomen in dit MJP zijn een vorm van actief grondbeleid. Het gaat om gemeentelijke (toekomstige) grondexploitaties waarbij wij als gemeente een actieve rol vervullen. Wij maken gronden bouw- en woonrijp en verkopen deze gronden aan de markt. Dat kunnen particulieren, projectontwikkelaars, woningcorporaties of andere partijen zijn.
1.4 Prognoses grondexploitaties Per 1 januari 2024 zijn er 13 actieve grondexploitaties. Eind 2023 is de grondexploitatie Akkerwinde afgesloten. In onderstaande samenvattende tabel is per grondexploitatie een aantal cijfers weergegeven: ▪ De boekwaarde per 1-1-2024 (het saldo van de tot nog toe gerealiseerde kosten en opbrengsten, in de tabel exclusief de correctie verliesvoorziening). Een negatieve boekwaarde betekent dat er tot nog toe meer opbrengsten dan kosten zijn geweest. ▪ De nog te realiseren kosten en opbrengsten tot einde looptijd van de grondexploitaties. ▪ De Netto Contante Waarde (NCW) per 1-1-2024. Dit zijn alle reeds gemaakte en nog te maken kosten en opbrengsten teruggerekend naar 1-1-2024. De projecten met een negatieve NCW (in de tabel hieronder met een -teken) zijn winstgevend (want kosten minus opbrengsten). De weergegeven te verwachten resultaten zijn inclusief eventuele tussentijdse winstnemingen. Grondexploitatie
Boekwaarde per 1-1-2024
Nog te realiseren kosten
Nog te realiseren opbrengsten
Netto contante waarde per 1-1-2024
Looptijd t/m
Leeuweriksweg
€
1.074.627
€
1.466.804
€
3.267.794
€
-657.889
2028
Hoevenseweg
€
163.032
€
74.211
€
410.030
€
-166.077
2025
Reek Zuid
€
6.446.299
€
1.395.098
€
2.761.596
€
4.692.950
2027
Voederheil II
€
-263.326
€
3.621.163
€
4.846.451
€ -1.348.282
2028
Repelakker
€
-127.834
€
228.530
€
141.321
€
-39.828
2024
Kerkstraat Oost
€
327.212
€
1.208.904
€
631.982
€
869.025
2025
Hoenderbos/Velmolen
€ -1.204.477
€
845.992
€
46.245
€
-381.386
2026
De Ruiter
€ -2.041.753
€
7.727.979
€
6.138.205
€
-417.558
2027
Uden Noord I
€ 12.781.974
€
5.626.418
€
8.098.320
€
9.338.150
2028
Uden Noord II
€
3.231.236
€
717.837
€
1.787.125
€
1.958.143
2028
Velmolen-Oost
€
-654.966
€
552.443
€
127.890
€
-225.896
2024
Eikenheuvel
€
8.346.384
€ 17.660.378
€ 25.974.348
€
28.782
2029
Hoogveld-Zuid
€ 10.378.205
€
4.524.365
€ 18.214.272
€ -3.059.500
2027
Totaal
€ 38.456.613
€ 45.650.122
€ 72.445.579
€ 10.590.634
Het geprognosticeerd resultaat van de grondexploitaties in rode kleur is nadelig en in zwart voordelig
Samenvatting verschillen MJP 2024 ten opzichte van MJP 2023 Het totaal te verwachten resultaat van de grondexploitaties is ten opzichte van 1-1-2023 met afgerond € 2,1 miljoen verslechterd. Dit is inclusief de (tussentijdse) winstnemingen. De tussentijdse winstnemingen vormen een kostenpost ten laste van het resterende resultaat van de grondexploitaties. Exclusief de tussentijdse winstnemingen (afgerond € 1,16 miljoen) bedraagt de verslechtering van het resultaat ongeveer € 0,94 miljoen. Bij een aantal grondexploitaties is de looptijd verlengd als gevolg van langere planologische procedures en contractonderhandelingen. Dit leidt onder meer tot hogere plankosten. Daarnaast zijn bij enkele projecten kostenposten toegevoegd, zoals extra kosten voor flora & fauna en bodemsanering. Deze kostenstijgingen worden gedempt door het voordeel van de gedaalde rente op de grondexploitaties (van 2,11% naar 1,76%). In hoofdstuk 3 is per project een uitgebreidere toelichting opgenomen op bovenstaande cijfers. Deze toelichting omvat onder meer per grondexploitatie een verschillenanalyse van de verwachte resultaten per 1-1-2023 en 1-1-2024.
4
1.5 Parameters grondexploitaties De in de grondexploitaties te gebruiken parameters bepalen we zorgvuldig en hebben grote invloed op het resultaat. De te hanteren disconteringsvoet is conform de BBV regelgeving gelijk gesteld aan het meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank (ECB), te weten 2%. De rente in de grondexploitaties is momenteel gebaseerd op het gemiddelde rentepercentage over het vreemd vermogen, meerjarig 1,76%. Bij het bepalen van de te hanteren parameters voor kosten- en opbrengstenstijging maken we gebruik van de Outlook grondexploitaties 2024 van Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling. Deze Outlook is gebaseerd op de jaarcijfers en prognoses van een aantal toonaangevende instanties zoals ABN AMRO, BDB, CBRE, CBS, DNB, ING, NVM en Rabobank. Met behulp van deze cijfers wordt een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de ontwikkeling van de parameters voor kosten en opbrengsten. Na een periode van woningprijsdalingen van medio 2022 tot aan medio 2023 trekt de woningmarkt weer aan. Consumenten zijn gewend aan de hogere hypotheekrente. Daarnaast zijn en worden lonen gecorrigeerd voor inflatie, wat leidt tot een verhoging van de leencapaciteit. De verwachting is dat de woningprijzen de komende jaren weer gaan stijgen. Afhankelijk van het woningtype en de locatie in Nederland kan dat oplopen tot 5%.
Daarmee wordt de prijsdaling op jaarbasis in 2023 welke, naar verwachting rond de 2,5% gaat uitkomen, goedgemaakt. Nu de woningprijzen weer beginnen te stijgen en de rente stabiliseert, neemt het vertrouwen weer toe. Er is een aanhoudende vraag naar nieuwbouwwoningen, onder andere vanwege het gunstige energielabel. Het aantal verleende bouwvergunningen is echter historisch laag. De markt voor nieuwbouwwoningen is krap en dat zal met de tegenvallende productiecijfers ook op middellange termijn zo blijven. De verwachting is dat de nieuwbouwprijzen harder zullen stijgen dan de prijzen van bestaande woningen De woningbouwkosten en de kosten voor grond, weg- en waterbouw (GWW) zijn na jaren van forse prijsstijgingen in 2023 gestabiliseerd. Op jaarbasis is nog sprake van een beperkte stijging van de materiaalprijzen. Vanaf maart zijn de prijzen van bouwmaterialen gestabiliseerd. Dit door de afnemende vraag naar bouwmaterialen als gevolg van de terugvallende bouwproductie en de lagere energieprijzen. De bouw- en GWW-sector kampen met een personeelstekort, al zal dit tekort teruglopen bij een dalende bouwproductie. De looncomponent in de bouw- en GWW-kosten is dit jaar harder gestegen dan de materiaalcomponent, de stijging zal naar verwachting aanhouden, echter vertegenwoordigt deze slechts een klein deel van de totale kosten.
Voor de komende jaren wordt een beperkte stijging van de bouw- en GWW-kosten verwacht De gerealiseerde grondprijzen zijn al langere tijd stabiel. De verwachting dat de woningprijzen en de woningbouwkosten licht zullen stijgen, leidt tot een stijging van de residuele grondwaarde. Er heerst onzekerheid bij beleggers door de hoge rentestanden, waardoor de financieringskosten van investeringen in commercieel vastgoed fors zijn toegenomen. Door de hoge rentestand zijn de aanvangsrendementen van alle categorieën commercieel vastgoed opgelopen. Nu er een rem is op het verhogen van de officiële rentetarieven, is de verwachting dat de aanvangsrendementen zullen stabiliseren en het sentiment onder beleggers weer zal gaan verbeteren. Er is al lange tijd sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Deze krapte, alsmede de hoge inflatie, leiden tot een stijging van de VTU- en plankosten. Gezien de grote bouwopgave in Nederland is de verwachting niet dat deze krapte op korte termijn afneemt. Het voorgaande leidt tot de volgende in de grondexploitaties te hanteren parameters. Op projectniveau kan van deze parameters worden afgeweken als daar aanleiding voor is. In enkele projecten is daarvan sprake. Dit is bijvoorbeeld het geval als er een koopovereenkomst voor de verkoop van grond gesloten is. Er is dan doorgaans geen sprake meer van een standaard opbrengstenstijgingspercentage, maar van
5
een specifieke contractuele bepaling in de overeenkomst. Ook is bij enkele projecten de opbrengstenstijging voorzichtigheidshalve op 0 gezet vanwege de langere looptijd van een project gerelateerd aan de gemaakte en nog te maken kosten en reeds gerealiseerde opbrengsten. Parameters
2024
2025
2026
2027>
Disconteringsvoet
2,00%
2,00%
2,00%
2,00%
Kostenstijging
3,00%
2,00%
2,00%
2,00%
Kostenstijging plankosten
5,00%
4,00%
3,00%
2,00%
Opbrengstenstijging wonen
1,50%
2,00%
2,00%
2,00%
Opbrengstenstijging bedrijven
1,00%
1,00%
1,00%
2,00%
Rente
1,76%
1,76%
1,76%
1,76%
1.6 Programma grondexploitaties Per 1-1-2024 resteert het in de volgende tabel opgenomen uit te geven programma. Per soort (wonen, bedrijven of maatschappelijk) is weergegeven in welk jaar de uitgifte te verwachten is. Het gaat dus niet om de realisatie van bijvoorbeeld woningen, maar de verkoop van de grond om de woningen daarna te realiseren. Op basis van een gemiddelde bouwtijd is de oplevering van de woningen 1-1,5 jaar later dan de gronduitgifte. In het project Reek-Zuid geven we een 12-tal woon/werkkavels uit. Deze zijn in de tabel opgenomen onder ‘wonen’. Programma nog te realiseren
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Totaal
Wonen (aantal)
149
92
166
95
94
93
689
Bedrijven (m2)
8.532
50.680
68.387
32.633
4.638
Maatschappelijk (m2)
700
164.870 700
In de bovenstaande grafieken is te zien dat naar verwachting in 2026 de meeste kavels worden uitgegeven. Dat geldt zowel voor wonen als bedrijven. De woningkavels vanaf 2027 vallen, op 1 kavel na, allemaal binnen het project Eikenheuvel. De vierkante meters uitgifte bedrijventerreinen zien voor het overgrote op project Hoogveld-Zuid, gevolgd door Voederheil II. Na 2027 is de uitgifte bedrijventerrein nog minimaal.
6
In onderstaande tabellen zijn de aantallen (wonen) en vierkante meters (bedrijventerrein) per project weergegeven. Wonen
Programma nog te realiseren (aantal)
Grondexploitatie
2024
Leeuweriksweg
120
120
Hoevenseweg
1
1
Reek Zuid (wonen-werken)
2
2025
2026
8
2027
2
2028
2029
1
Totaal
13
Repelakker
1
1
Kerkstraat Oost
12
12
De Ruiter
12
24
10
46
Uden Noord I
1
60
60
121
Eikenheuvel Totaal Bedrijven Grondexploitatie
149
94
94
93
375
166
95
94
93
689
2027
2028
Totaal
13.045
6.319
4.638
32.534
3.692
3.692
50.000
50.000
22.622
50.680
68.387
32.633
92
Programma nog te realiseren (m2) 2024
Reek Zuid Voederheil II
94
2025 680
8.532
Uden Noord II Hoogveld-Zuid Totaal
8.532
7
2026 1.650
2.330 7.384 122.622 4.638
164.870
2. Grondbedrijf financieel Hierna beschrijven we de winstneming van de grondexploitaties en de aan het grondbedrijf gerelateerde reserves en voorzieningen. Daarna volgt een toelichting op de werkwijze rondom risico’s gerelateerd aan de grondexploitaties. Tot slot geven we globaal aan welke invloed de Vennootschapsbelasting op de grondexploitaties heeft.
2.1 Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Volgens het realisatiebeginsel dient de winst ook tussentijds te worden genomen. Voor winstneming geldt de Percentage of Completion methode (POC): voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst op basis van de eindwaarde worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) stelt hieraan een aantal voorwaarden. In formulevorm ziet de POC er als volgt uit: % gerealiseerde kosten x % gerealiseerde opbrengsten = %POC. Reeds genomen winsten worden hiermee verrekend. Winstneming 2023 In 2023 is er een winstneming gedaan van in totaal afgerond € 1,16 miljoen. Voor het grootste gedeelte betreft dit een tussentijdse winstneming op basis van de POC. Deze is in 2023 vooral gerealiseerd door de grondverkopen in de projecten De Ruiter en Hoenderbos-Velmolen. In de eind 2023 afgesloten grondexploitatie Akkerwinde is € 28.619 winst genomen.
Prognose winstneming In onderstaande tabel zijn per project de prognoses van de winstnemingen weergegeven tot en met 2028. Er resteert in de lopende projecten nog een winstneming van afgerond 6,6 miljoen euro. Ongeveer de helft hiervan is de toekomstige winstneming van bedrijventerrein Hoogveld-Zuid. De berekeningen zijn gedaan op basis van de hiervoor omschreven POC methode. Het gaat hier om een momentopname en bij elke actualisatie van de grondexploitaties veranderen de winstnemingen. De prognose van de winstneming is onder meer van belang om de toekomstige stand van de in de volgende paragraaf beschreven Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf (ABR) te kunnen inschatten. De winstnemingen van de grondexploitaties vormen de belangrijkste toevoegingen aan de ABR en zijn noodzakelijk om de ABR op het gewenste niveau te houden. Progose winstnemingen 2024-2028 Project
2024
2025
2026
2027
2028
12.443 €
17.823 €
15.190 €
676.325
€
170.325
€
-
Leeuweriksweg
€
507.054 €
123.815 €
Hoevenseweg
€
139.843 €
30.482
Reek Zuid Voederheil II
€
311.869 €
Repelakker
€
43.052
228.101 €
491.337 €
214.707 €
Kerkstraat Oost
Totaal
186.574 €
1.432.588
€
43.052
€
-
Hoenderbos/Velmolen
€
168.471 €
115.646 €
112.595
€
396.712
De Ruiter
€
186.921 €
121.371 €
127.081
€
435.373
Uden Noord I
€
-
Uden Noord II
€
-
€
230.414
Velmolen-Oost
€
230.414
Eikenheuvel
€
Hoogveld-Zuid Totaal
€
€
1.192.587 €
1.367.306 €
655.941
1.587.624 €
1.812.002 €
2.110.762 €
888.471 €
8
-
€
3.215.834
201.764 €
6.600.623
2.2 Reserves grondbedrijf Binnen de gemeente Maashorst kennen we drie reserves en drie voorzieningen gerelateerd aan de grondexploitaties. Jaarlijks vindt er een herijking plaats. In onderstaande tabel is de actuele stand weergegeven. Daarnaast is de prognose voor de reserves en voorzieningen meerjarig weergegeven. Reserves & voorzieningen
1-1-2023
1-1-2024
Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf (ABR)
€
6.237.910
€
9.320.058
Reserve Bovenwijkse Infrastructuur
€
132.871
€
168.078
Reserve Bovenwijkse Voorzieningen
€
5.669.899
€
6.816.059
Voorziening gerealiseerde complexen
€
347.023,52
€
424.966,52
Voorziening exploitatienadelen
€
16.116.752
€
16.887.050
Voorziening herwaardering
€
1.656.744
€
1.677.536
De Algemene Bedrijfsreserve grondbedrijf (ABR) De ABR dient als buffer en is bedoeld om tegenvallers en risico’s binnen het grondbedrijf op te vangen. Deze reserve is ingesteld met meerdere bestedingsdoelen: ▪ Opvangen van eventuele (verwachte) nadelen op grondexploitatiecomplexen. ▪ Risicobuffer op basis van het Meerjarenperspectief Grondbedrijf/jaarlijkse risicoinventarisatie. ▪ Treffen van voorzieningen voor herwaardering van gronden. ▪ Egalisatie van tijdelijke tekorten van overige reserves van het grondbedrijf. De ABR wordt gevoed door de winstnemingen uit projecten. Periodiek vinden stortingen door de Algemene Dienst plaats als de reserve onder een vooraf bepaald niveau komt. Als de reserve boven een bepaald niveau komt wordt dit toegevoegd aan de Algemene Reserve van de gemeente. De onttrekkingen aan de reserve bestaan onder meer uit afdrachten aan de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen en de stortingen in de Voorziening exploitatienadelen. Reserve Bovenwijkse Infrastructuur Deze reserve is inmiddels vervangen door de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen. Op het moment dat aan de lopende verplichtingen (laatste project) van deze reserve is voldaan wordt deze reserve afgesloten en wordt het eventuele saldo toegevoegd aan de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen.
Reserve Bovenwijkse Voorzieningen Deze reserve is ingesteld met als doel realisering van bovenwijkse/gebiedsoverstijgende infrastructurele voorzieningen. Deze reserve wordt gevoed met een storting van (maximaal) € 14,90 per m² verkochte grond dan wel te realiseren m2 bruto vloeroppervlak (bvo). Ook bij particuliere initiatieven (kostenverhaal) is deze bijdrage van toepassing. De besteding uit deze reserve heeft enige vertraging opgelopen in de fusieperiode van de gemeente. We verwachten dat in 2024 een groot deel van de projecten wordt voortgezet waarmee deze reserve kan worden verlaagd. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is de nota kostenverhaal vervallen. Dat betekent dat er geen nieuwe stortingen en afdrachten meer plaatsvinden voor nieuwe projecten (ingediend na 1 januari jl.) en voor de lopende grondexploitaties. Dit geldt zowel voor gemeentelijke projecten als particuliere initiatieven.
9
In de onderstaande tabel is een meerjarige doorkijk gegeven van de stand van de reserves. De stand van de ABR loopt na 2028 terug vooral omdat er dan geen winstnemingen meer worden toegevoegd aan de reserve (zie ook hiervoor bij de toelichting op de winsttneming in paragraaf 2.1). De reserve bovenwijkse voorzieningen wordt zoals hiervoor aangegeven na 2024 niet meer aangevuld met stortingen vanuit de grondexploitaties of nieuwe particuliere initiatieven. Prognose reserves grondbedrijf meerjarig 1-1-2024 1-1-2025 1-1-2026 1-1-2027
1-1-2028
1-1-2029
1-1-2030
9.320.058
10.012.441
10.143.042
10.607.016
9.882.013
8.650.032
8.249.396
Reserve Bovenwijkse Infrastructuur
168.078
-0
-0
-0
-0
-0
-0
Reserve Bovenwijkse Voorzieningen Totaal
6.816.060 16.304.196
6.057.245 16.069.686
5.231.271 15.374.313
4.161.208 14.768.224
3.993.568 13.875.581
4.057.568 12.707.600
4.106.568 12.355.964
Algemene Bedrijfsreserve Grondbedrijf
2.3 Voorzieningen grondbedrijf Voorziening exploitatienadelen Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een voorziening te treffen voor verlieslatende exploitaties. Dit wordt gedaan op basis van de Netto Contante Waarde-methode. De voorziening is per saldo met afgerond € 770.000 toegenomen naar aanleiding van de actualisaties van de grondexploitaties voor het MJP 2024. Grondexploitatie Reek Zuid
Verliesvoorziening per 1-1-2024 € 4.692.950
Kerkstraat Oost
€ 869.025
Uden Noord I
€ 9.338.150
Uden Noord II
€ 1.958.143
Eikenheuvel Totaal
€ 28.782 € 16.887.050
De in bovenstaande tabel opgenomen bedragen komen overeen met de negatieve netto contante waarden van de betreffende projecten per 1-1-2024 en is in lijn met de verplichting om bij een te verwachten verlies direct voor het volledige verlies een voorziening te treffen. Voorziening herwaardering Deze voorziening dekt het verschil af tussen de huidige boekwaarde en de marktwaarde van percelen die bij de gemeente op de balans staan, voor het geval dat de geplande bebouwing op deze locaties of andere beoogde bestemmingen niet doorgaan of als sprake is van waardedaling. Voorziening gerealiseerde complexen Deze voorziening is nodig ter dekking van de laatste werkzaamheden of nakomende kosten bij al administratief afgesloten complexen.
10
In de onderstaande tabel is een meerjarige doorkijk gegeven van de stand van de voorzieningen. De voorziening exploitatienadelen loopt gelijk met de som van de netto contante waarden van projecten met een te verwachten verlies. Zoals te zien loopt de voorziening na 2029 vrijwel terug naar 0, omdat de verlieslatende grondexploitaties dan zijn afgerond. De prognose van deze voorziening is sterk aan verandering onderhevig bij wijzigingen in projecten die tot een lager of hoger verlies te verwachten verlies leiden.
Voorziening Herwaardering Voorziening Gerealiseerde Complexen Voorziening Exploitatienadelen Totaal
Prognose voorzieningen grondbedrijf meerjarig 1-1-2024 1-1-2025 1-1-2026 1-1-2027
1-1-2028
1-1-2029
1-1-2030
1.677.536
1.677.536
1.656.745
1.656.745
1.656.745
1.656.745
1.656.745
424.967
424.967
347.024
347.024
347.024
347.024
347.024
16.887.050 18.989.553
17.224.791 19.327.294
17.569.287 19.573.055
16.998.456 19.002.224
17.338.425 19.342.193
12.503.798 14.507.566
32.414 2.036.182
2.4 Risico’s grondexploitaties Het voeren van actief grondbeleid middels grondexploitaties brengt diverse risico's met zich mee. Er zijn (aanzienlijke) investeringen gemoeid bij de productie van bouwrijpe gronden. Risico's die zich voordoen hebben effect op onder meer de aandachtsgebieden fasering, programmering, fiscaliteit, verwervingen, milieu, rente, markt, organisatie en andere. Het risicoprofiel verschilt per project en hangt af van onder meer de hoogte van de investering(en), het product (wonen, bedrijven, maatschappelijk), eventuele fysieke belemmeringen zoals bodemsanering, waterberging en (ondergrondse) infrastructuur. Systematiek Om tot een benodigde risicoreserve voor de grondexploitatie als geheel te komen kijken we naar risico's op zowel macroniveau als projectniveau. Dit doen we op basis van een kwalitatieve risicoanalyse. Hierbij identificeren we risico’s, wegen deze op basis van een kans maal impact en formuleren beheersmaatregelen om de risico’s te verminderen, te vermijden, te accepteren of over te dragen. Met deze werkwijze sluiten we zoveel mogelijk aan bij de uitgangspunten voor risicomanagement zoals geformuleerd in de vastgestelde nota weerstandsvermogen en risicobeheersing van de gemeente Maashorst.
Risico’s op macroniveau Voor de macrorisico's is een gevoeligheidsanalyse gedaan op alle grondexploitaties door het opstellen van een basis risicoscenario en een worst case scenario. In deze scenario's doen we aannames voor het wijzigen van een aantal parameters ten opzichte van de vastgestelde grondexploitaties zoals opbrengstendaling (%), uitgiftevertraging (jaar), rentestijging (%) en kostenstijging (%). In onderstaande tabel zijn de in de scenario’s opgenomen uitgangspunten opgenomen. Scenario’s risico’s macroniveau Type marktrisico
Basis risico scenario
Worstcase scenario
Opbrengstendaling (%)
2
4
Uitgiftevertraging (jaar)
2
4
Rentestijging (%)
1
2
Kostenstijging (%)
2
6
11
Het benodigde risicobedrag is het gemiddelde van het basis risicoscenario en het worst case risicoscenario, beide met een kans van 50% dat dit scenario zich voordoet. Projectspecifieke risico’s Voor een aantal projecten zijn projectspecifieke risico’s geformuleerd. Dit gebeurt eveneens op basis van een inschatting van de kans dat het risico zich voordoet en de financiële impact. Benodigde risicoreserve Bij de actualisatie van de grondexplotiaties zijn de grondexploitatierisico’s opnieuw beoordeeld. Dit geldt zowel voor de macro risico’s als de projectspecifieke risico’s. Het onderkennen en inzichtelijk maken van risico's is een cyclisch proces als onderdeel van risicomanagement. Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse en het daaruit voortvloeiende benodigde weerstandsvermogen is er ruim voldoende weerstandscapaciteit beschikbaar binnen de gemeente Maashorst. In onderstaande tabel is per project opgenomen wat de benodigde risicoreserve is. De opstelsom van de macrorisico’s en de projectspecifieke risico’s gecorrigeerd met de te verwachten winst van de projecten leidt tot het benodigde weerstandsvermogen (is gelijk aan benodigde risicoreserve). Bij winstgevende projecten wordt eerst de winst van het project ingezet voordat we een risicobedrag opnemen in de totaal benodigde risicoreserve. Voor de projecten Eikenheuvel en UdenNoord I zijn de hoogste risicoreserves opgenomen.
Dit komt doordat dit projecten met een hoog plansaldo zijn (veel kosten) en beide een negatieve netto contante waarde, zodat extra risico’s direct effect hebben op de financiële positie van het grondbedrijf. Totaal Totaal basis worstcase
Benodigd weerstandsvermogen t.b.v. Marktrisico's
Projectspeci- Totaal risico's Inzet winst fieke risico's per project projecten
Grondexploitatie
NCW
Herontw. Leeuweriksweg
-657.889
-171.143
-342.760
128.476
Hoevenseweg
-166.077
-7.335
-15.293
5.657
Reek Zuid
4.692.950
-301.080
-628.873
232.488
Voederheil II
-1.348.282
-333.737
-763.766
274.376
274.376
1.348.282
Repelakker
-39.828
-3.950
-9.661
3.403
3.403
39.828
Kerkstraat-Oost
869.025
-38.101
-97.355
33.864
Hoenderbos/Velmolen
-381.386
-324
-21.059
5.346
100.000 30.000
55.000
228.476
657.889
5.657
166.077
262.488
Benodigde risicoreserve
262.488
88.864
88.864
5.346
381.386 417.558
De Ruiter
-417.558
-445.771
-914.572
340.086
675.000
1.015.086
Uden Noord I Park Maashorst
9.338.150
-1.074.493
-2.242.877
829.342
125.000
954.342
954.342
Uden Noord II
1.958.143
-202.398
-432.206
158.651
158.651
158.651
Velmolen Oost
-225.896
-4.025
-12.836
4.215
4.215
Eikenheuvel
28.782
-2.073.227
-5.700.737
1.943.491
1.943.491
Hoogveld-Zuid
-3.059.500
-1.124.185
-2.081.452
801.409
523.500
1.324.909
Totaal
10.590.632
4.760.803
1.508.500
6.269.303
12
597.527
225.896 1.943.491 3.059.500 4.005.364
2.5 Vennootschapbelasting grondbedrijf Per 1 januari 2016 is de Vennootschapsbelasting (Vpb) in werking getreden voor gemeenten. Gemeenten moeten sindsdien Vpb betalen over de winst die zij maken. Dit geldt ook voor de winst van het grondbedrijf als gevolg van een per saldo positief fiscaal resultaat van de grondexploitaties. De Vpb komt ten laste van de ABR. Er is aangifte gedaan tot en met 2022. Hieruit volgt dat de grondexploitaties voor de Vpb tot en met aangiftejaar 2022 verlieslatend zijn. Er wordt daarom geen aanslag opgelegd. Hieronder is een meerjarenprognose voor de Vpb weergegeven. Deze prognose is opgesteld in het kader van de aangifte 2022 en gebaseerd op de grondexploitatieopzetten uit het MJP 2023. De prognose geeft een inzicht in de Vpb-last voor de toekomstige boekjaren, maar is slechts een grove indicatie. De volgende wijzigingen kunnen afhankelijk van de mutatie leiden tot significante afwijkingen van de weergegeven raming: ▪ grondverkopen worden uitgesteld ▪ grondverkopen vinden eerder plaats dan geraamd ▪ gronden worden voor een hogere of lagere prijs verkocht dan geraamd ▪ er ontstaat een mee- of tegenvaller in de kosten ▪ er worden nieuwe gronden ingebracht of uitgenomen Prognose Vennootschapsbelasting grondbedrijf 2022-2028 Resultatenrekening fiscaal Omzet Winst Vpb (o.b.v. werkelijke tarieven) Gemiddeld (exclusief evt. verrekening verlies)
2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 6.366.472 14.805.822 21.053.168 18.602.757 13.215.892 10.351.940 6.866.222 -2.276.637 -2.254.240 -321.287 5.178.406 4.034.791 2.416.543 807.041 0 0 0 1.322.429 1.027.376 609.868 194.617 0
0
0
788.572
788.572
788.572
In de prognose van het verloop van de ABR hebben wij rekening gehouden met een gemiddelde Vpbdruk vanaf 2025 van afgerond € 789.000 per jaar. Hierin is voorzichtigheidshalve geen rekening gehouden met eventuele nog resterende verliesverrekening van voorgaande jaren. Zodra de aangifte 2023 is gedaan vindt er een bijstelling plaats van deze prognose.
13
788.572
3. Toelichting grondexploitaties 3.1 Werkwijze actualisatie Er heeft voor alle grondexploitaties een volledige actualisatie plaatsgevonden. De actualisatie doen we met als leidraad de 5 p’s van de grondexploitatie zoals opgenomen in onderstaande afbeelding.
Prijs De kostenramingen in de afzonderlijke grondexploitaties zijn geïndexeerd en, waar nodig, volledig opnieuw opgesteld. Het grondprijsniveau is aangepast aan de grondprijzen 2024 zoals door de raad afgelopen februari vastgesteld. Programma Wezenlijke programmawijzigingen zijn niet doorgevoerd in deze actualisatie, omdat het wijzigen van een programma een bevoegheid van de raad is en een afzonderlijk besluit tot deze wijziging de voorkeur heeft. Dit geldt bijvoorbeeld voor project Eikenheuvel waar eerst een afzonderlijk besluit aan de raad wordt gevraagd alvorens dit door te voeren in de grondexploitatie. Bij sommige projecten is sprake van een beperkte afwijking in het aantal vierkante meters te verkopen concept versus definitief. Deze correcties zijn uiteraard wel doorgevoerd. Planning Op basis van de verwachting van het verloop van de projecten zijn de planningen (zowel realisatie als proces) aangepast. Van grote invloed op de projectplanning is de ruimtelijke procedure. We zien bij meerdere projecten uitloop in de planning als gevolg van extra te nemen maatregelen in de ruimtelijke procedures. Een voorbeeld hiervan zijn lange doorlooptijden van uit te voeren onderzoeken in het kader van Flora & Fauna. Ook het langer duren van contractonderhandelingen is een belangrijke oorzaak voor het uitlopen van de projectplanningen.
Plankosten De plankosten omvatten de interne apparaatskosten, de kosten voor voorbereiding, toezicht en uitvoering (VTU) en de externe advieskosten. Door het uitlopen van projectplanningen stijgen de plankosten. Daarnaast zijn de plankosten in 2023 met gemiddeld 6% gestegen als gevolg van een nieuwe CAO gemeenten. Parameters De parameters voor kosten en opbrengsten zijn van grote invloed op het resultaat van de projecten. Op basis van de Outlook grondexploitaties 2024 van Metafoor Ruimtelijke Ontwikkeling. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 1.5 van dit MJP. Hierna volgt per grondexploitatie een toelichting op het project en zijn de verschillen tussen het MJP 2023 en MJP 2024 cijfermatig weergegeven. Er is een verklaring opgenomen van de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van vorig jaar.
14
3.2 Complex 32: Leeuweriksweg
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Inbreidingslocatie woningbouw ca. 1,35 ha ca. 1,35 ha ca. 1,35 ha (geplande levering in 2024) Geen verkopen meer
Toelichting plan In 2017 heeft de gemeenteraad van de voormalige gemeente Uden een krediet beschikbaar gesteld om voor het gebied tussen de Land van Ravensteinstraat, de Leeuweriksweg en de Aldetiendstraat tot een herontwikkeling te komen. Het college van de voormalige gemeente Uden heeft vervolgens een Nota van uitgangspunten vastgesteld voor de herontwikkeling van dit gebied. In 2018 is besloten de marktuitvraag die op basis van de Nota van Uitgangspunten zou worden uitgezet uit te stellen in afwachting van de resultaten uit de centrumvisie en de ontwikkeling van IKC West. Medio 2020 was hierover voldoende duidelijkheid en is het project opnieuw opgestart, 10 november 2020 is een aangepaste Nota van Uitgangspunten vastgesteld en in 2021 heeft de marktuitvraag plaatsgevonden. Eind 2022 is de grondexploitatie Hoek Leeuweriksweg – Land van Ravensteinstraat geopend. In februari 2023 is de koop- realisatieovereenkomst met de ontwikkelende partijen getekend. Levering van de gronden staat gepland eind 2024. In 2025 starten de bouwwerkzaamheden. Het openbaar gebied wordt na voltooiing door de ontwikkelaar overgedragen aan de gemeente. Ten tijde van het opstellen van het MJP is het bestemmingsplan in routing ter besluitvorming. De vaststelling van het bestemmingsplan is eerder geagendeerd voor de raadsvergadering van 28 september 2023.
Het voorstel is destijds voorafgaand aan behandeling door de commissie REF van de agenda gehaald, omdat er nieuwe informatie bekend werd over een reeds bekende bodemverontreiniging. Inmiddels is bekend hoe er veilig en verantwoord om kan worden gegaan met de verontreiniging, waardoor het bestemmingsplan verder de procedure in kan.
15
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 32 Leeuweriksweg
MJP 2023 MJP 2024 Verschil
Verwacht eindjaar
2026
2028
2
Verwerving, sanering en sloop
919.257 1.174.257
255.000
Bouw- en woonrijpmaken
210.000
140.716
-69.284
1.020.002 1.138.888
118.886
Plankosten Diversen
50.000
50.000
-
Totaal kosten
2.199.259 2.503.861
304.602
Grondopbrengsten
3.276.000 3.219.580
-56.420
Overige opbrengsten
1.900
58.320
56.420
Totaal opbrengsten
3.277.900 3.277.900
-
Kostenstijging
102.009
56.558
-
-
Opbrengstenstijging
-45.451 -
Rente
17.387
-8.883
-26.270
Eindwaarde (na winstneming)
959.244
726.363
-232.881
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
886.193
657.889
-228.304
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ De post sanering is hoger vanwege het opnemen van de kosten voor de bodemsanering. Daarnaast is de post sanering hoger, omdat we een budget vanuit bouw- en woonrijpmaken hebbeh overgeheveld naar sanering (stond onterecht op bouw- en woonrijpmaken). ▪ De plankosten vallen hoger uit door de extra onderzoeken van de bodem en het grondwater en de daardoor ontstane uitloop van de projectplanning.
3.3 Complex 45: Hoevenseweg
Uitsnede kaart Omgevingsvisie met in rode cirkel: Hoevenseweg
Plan op hoofdlijnen Plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Nog te verkopen:
Luchtfoto plangebied, nog helemaal uit te geven
Inbreidingslocatie woningbouw (1 woning en extra tuinmeters) ca. 2.763 m2 ca. 1.600 m2 ca. 1.600 m2
16
Toelichting plan Het onbebouwde perceel naast Hoevenseweg 5a van circa 1.600m2 is bestemd voor de bouw van één vrijstaande woning. Het bestemmingsplan is vastgesteld en onherroepelijk. Met een aantal bewoners aan de Klantstraat is overeengekomen dat zij een stuk grond konden kopen als toevoeging op hun tuin. In 2021 zijn al deze stroken verkocht. Het college heeft besloten het kavel per opbod te verkopen. De kavel is bouwrijp gemaakt. De voorbereidingen op de verkoop per opbod worden getroffen zodat verkoop op korte termijn in 2024 kan plaatsvinden. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 45 Hoevenseweg
MJP 2023
MJP 2024
Verwacht eindjaar
2024
2025
Verschil 1
Verwerving, sanering en sloop
5.032
5.032
-
Bouw- en woonrijpmaken
78.271
80.671
2.400
Plankosten
168.757
169.448
691
Diversen (o.a. gerealiseerde winstneming)
20.007
19.422
-585
Totaal kosten
272.068
274.574
2.506
Grondopbrengsten
453.772
453.772
-
Overige opbrengsten
1.764
1.764
-
Totaal opbrengsten
455.536
455.536
-
3.338
2.604
-734
-
3.034
3.034
Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente
5.815
8.605
2.790
Eindwaarde (na winstneming)
174.316
172.787
-1.528
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
167.547
166.077
-1.469
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 Er zijn geen grote verschillen ten opzichte van het MJP 2023 ontstaan.
17
3.4 Complex 51: Reek Zuid
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie gecombineerd bedrijven en woningbouw ca. 4,77 ha ca. 2,23 ha ca. 0,98 ha ca. 1,25 ha
Toelichting Deze gebiedsontwikkeling is in de voormalige gemeente gestart. Doelstelling was een bedrijventerrein met bedrijfswoningen te realiseren voor startende kleine bedrijven. Aan de zuidzijde van de kern Reek, ingeklemd tussen de Monseigneur Borretstraat en de rijksweg N324, wordt Reek-Zuid gerealiseerd. Dit kleinschalige bedrijventerrein bestaande uit ca. 20 kavels bestaat niet alleen uit reguliere bedrijfskavels, maar krijgt ook plaats voor woon-werkkavels, kantoor en een bedrijfsverzamelgebouw. Het bestemmingsplan ‘Reek Zuid – 2022’ is per 13 juli 2023 vastgesteld door de gemeente Maashorst. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 51 Reek Zuid
MJP 2023
MJP 2024
2026
2027
1
Verwerving, sanering en sloop
5.396.551
5.396.551
-
Bouw- en woonrijpmaken
1.201.514
1.193.648
-7.866
Plankosten
1.347.659
1.393.633
45.973
Verwacht eindjaar
Diversen
Verschil
16.398
16.398
-
Totaal kosten
7.962.122
8.000.230
38.107
Grondopbrengsten
5.345.191
5.143.453
-201.738
Overige opbrengsten
549.626
549.626
-0
Totaal opbrengsten
5.894.817
5.693.079
-201.738
Kostenstijging
64.493
51.955
-12.539
Opbrengstenstijging
-7.119
55.846
62.965
Rente
2.742.420
2.776.541
34.121
Eindwaarde (na winstneming)
-4.881.338
-5.079.800
-198.462
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
-4.509.602
-4.692.950
-183.349
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ Er heeft een bijstelling van de plankosten plaatsgevonden. ▪ Door een nieuwe verkaveling komt het aantal uitgeefbare vierkante meters iets lager uit dan in het MJP 2023 met een lagere grondopbrengst tot gevolg.
18
3.5 Complex 52: Voederheil II
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie bedrijventerrein in Zeeland ca. 16,2 ha ca. 10,0 ha ca. 5,1 ha ca. 4,9 ha
Toelichting Deze gebiedsontwikkeling is in de voormalige gemeente gestart. In december 2022 heeft de gemeenteraad besloten om een extra perceel grond aan te kopen. Via dat perceel zal het bedrijventerrein aan de westzijde ontsloten gaan worden. Naast het hier realiseren van een nieuwe ontsluitingsweg zijn we voornemens om aan de westkant (rondom de beoogde ontsluitingsweg) en aan de zuidkant van het bestaande bedrijventerrein enkele bedrijfskavels te realiseren als afronding van het bedrijventerrein. Deze ontwikkelingen zijn niet mogelijk binnen de geldende bestemmingsplannen. Daarom moeten we tot een nieuw bestemmingsplan komen. In 2023 is er vooral gewerkt aan een stedenbouwkundige visie, een ontwerpbestemmingsplan en een ontwerpbeeldkwaliteitsplan. Op het moment van opstellen van dit MJP was er nog geen besluitvorming over het nieuwe bestemmingsplan. Daarom hebben we de (beperkte) wijziging van het programma (het aantal uit te geven vierkante meters uit te geven bedrijfskavel wijzigt als gevolg van het nieuwe bestemmingsplan) nog niet financieel vertaald in deze grondexploitatie. Dit vindt plaats zodra de raad heeft besloten over de planologische procedure.
19
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 52 Voederheil II
MJP 2023
MJP 2024
2028
2028
Verwerving, sanering en sloop
4.167.367
4.082.079
-85.288
Bouw- en woonrijpmaken
3.477.453
3.622.751
145.298
Plankosten
1.889.823
2.029.772
139.948
Verwacht eindjaar
Verschil 0
Diversen (incl. gerealiseerde winstneming)
1.150.198
1.437.560
287.362
Totaal kosten
10.684.842
11.172.162
487.320
Grondopbrengsten
14.112.165
14.112.165
-
Overige opbrengsten
196.310
143.204
-53.106
Totaal opbrengsten
14.308.475
14.255.369
-53.106
Kostenstijging
343.912
175.388
-168.524
Opbrengstenstijging
129.933
-
-129.933
Rente
1.390.294
1.419.206
28.912
Eindwaarde (na winstneming)
2.019.360
1.488.613
-530.747
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
1.793.134
1.348.282
-444.851
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ Er heeft een indexering van de kosten voor bouw- en woonrijpmaken plaatsgevonden. Deze indexering wordt gecompenseerd door minder kostenstijging (de index 2023 was eerst onderdeel van de kostenstijging en nu opgenomen in het budget). ▪ Er is een nieuwe raming voor plankosten opgesteld die hoger is dan in het MJP 2023. Dit komt vooral door het intensieve planologische traject inclusief alle bijbehorende onderzoeken en de beoordelingen daarvan. ▪ Er is een planschaderisicoanalyse uitgevoerd op basis van de voorgestelde planvorming (uitbreiding bedrijventerrein aan de westzijde). Het in deze analyse opgenomen mogelijke bedrag aan planschade is opgenomen in de grondexploitatie.
20
3.6 Complex 53: Repelakker
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie woningbouw ca. 11 ha ca. 6,5 ha ca. 6,5 ha Alle gronden zijn uitgegeven.
Toelichting Deze gebiedsontwikkeling is volledig uitverkocht. In 2024 zullen de werkzaamheden worden uitgevoerd om het plangebied woonrijp op te leveren. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 53 Repelakker
MJP 2023
Verwacht eindjaar
MJP 2024
Verschil
2024
2024
0
Verwerving, sanering en sloop
4.932.588
4.932.588
-
Bouw- en woonrijpmaken
3.580.349
3.580.350
1
Plankosten
1.401.569
1.393.941
-7.628
Diversen (incl. gerealiseerde winstneming)
1.496.374
1.527.240
30.866
Totaal kosten
11.410.880
11.434.119
23.239
Grondopbrengsten
13.028.532
13.028.532
-
Overige opbrengsten
135.727
135.727
-
Totaal opbrengsten
13.164.259
13.164.259
-
13.944
3.733
-10.211
-
1.031
1.031
1.685.057
1.686.813
1.756
Eindwaarde (na winstneming)
54.378
40.625
-13.753
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
52.266
39.828
-12.438
Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 Er zijn geen grote verschillen ten opzichte van het MJP 2023 ontstaan.
21
3.7 Complex 55: Kerkstraat Oost
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
inbreidingslocatie woningbouw gezamenlijke gebiedsontwikkeling ca. 1,5 ha ca. 0,4 ha waarvan 4.000m2 voor gemeente ca. 0,2 ha ca. 0,2 ha
Toelichting Het project Kerkstraat-Oost is een woningbouwontwikkeling gelegen in de dorpskern van Zeeland. Het vigerende bestemmingsplan ‘Ontwikkeling Kerkstraat Oost, Zeeland’ is op 28 januari 2021 vastgesteld en onherroepelijk geworden. Binnen het plan zijn nog twee percelen uitgeefbaar, beide voor projectmatige bouw. Het betreft een perceel voor bouw van 7 rijwoningen en een perceel voor 5 geschakelde patiowoningen. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 55 Kerkstraat Oost
MJP 2023
MJP 2024
Verwacht eindjaar
2025
2025
Verwerving, sanering en sloop
Verschil 0
323.928
325.052
1.124
1.354.935
1.408.020
53.085
466.766
505.575
38.809
-
-
-
Totaal kosten
2.145.629
2.238.647
93.018
Grondopbrengsten
1.245.500
1.225.435
-20.065
Overige opbrengsten
164.200
164.600
400
Totaal opbrengsten
1.409.700
1.390.035
-19.665
Bouw- en woonrijpmaken Plankosten Diversen
Kostenstijging
93.163
35.064
-58.099
Opbrengstenstijging
-6.506
4.687
11.193
Rente
36.887
25.144
-11.743
Eindwaarde (na winstneming)
-872.486
-904.133
-31.647
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
-822.163
-869.025
-46.862
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ Per saldo onstaat het grootste verschil door het ophogen van het budget voor plankosten.
22
3.8 Complex 64: Hoenderbos/Velmolen
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie woningbouw ca. 85 ha ca. 39 ha ca. 39 ha Alle gronden zijn uitgegeven
Toelichting De laatste nog te ontwikkelen woningbouwlocatie bevindt zich aan de Sesterlaan, links en rechts van de supermarkt. Hier zijn 50 woningen voorzien, te bouwen door BPD. De laatste gronden zijn geleverd eind 2023. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 64 Hoenderbos Velmolen Verwacht eindjaar
MJP 2023
MJP 2024
2025
2026
Verschil 1
Verwerving, sanering en sloop
9.510.049
9.480.049
-30.000
Bouw- en woonrijpmaken
21.589.354
21.589.354
-
Plankosten
7.606.649
7.625.522
18.873
Diversen (incl. gerealiseerde winstneming)
19.472.168
20.366.752
894.584
Totaal kosten
58.178.219
59.061.676
883.457
Grondopbrengsten
58.207.698
58.207.671
-27
Overige opbrengsten
514.862
520.551
5.689
Totaal opbrengsten
58.722.560
58.728.222
5.663
Kostenstijging
45.536
30.372
-15.163
Opbrengstenstijging
-23.039
-
23.039
Rente
-734.287
-768.556
-34.269
Eindwaarde (na winstneming)
1.210.053
404.730
-805.324
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
1.140.260
381.386
-758.874
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2023 en MJP 2022 ▪ De laatste verkoop was gepland in 2024, maar heeft eind 2023 plaatsgevonden. Daardoor is er in 2023 een winstneming gedaan van afgerond € 895.000. De winstneming is een kostenpost binnen de grondexploitatie onder ‘diversen’.
23
3.9 Complex 65: de Ruiter
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te leveren
Uitbreidingslocatie woningbouw ca. 9,6 ha (excl. Ruitersweg 1) ca. 5 ha ca. 4,18 ha ca. 0,72 ha (excl Ruitersweg 1)
Toelichting Het project De Ruiter betreft een ontwikkeling voor woningen in het plangebied Uden Zuid. De projectlocatie is landelijk gelegen en heeft een ruime opzet wat betreft verkaveling. In het ontwikkelgebied wordt de mogelijkheid geboden om ca. 165 woningen te ontwikkelen, waarvan 25% is bestemd voor de sociale sector. Er wordt een divers aanbod aan woningen mogelijk gemaakt met onder andere tussenwoningen, hoekwoningen, twee-onder-één-kapwoningen en vrijstaande woningen. Fase 1 is inmiddels bouwrijp en met de bouw van de eerste woningen is gestart. Alle gronden in deze fase zijn inmiddels verkocht. Het grootste deel is geleverd in 2023 en een restant begin 2024. Op dit moment is het bestemmingsplan voor de volgende fase in procedure. De verwachting is dat alle gronden in 2026 zijn verkocht. Er is een relatief hoog risicobedrag gereserveerd in de risicoreserve vanwege de uitgifte van het bouwblok Ruitersweg 1. Mogelijk dat er door een natuurcompensatie minder gronden uitgeefbaar zijn dan waarmee nu in de grondexploitatie rekening is gehouden.
24
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 65 De Ruiter
MJP 2023
Verwacht eindjaar
MJP 2024
Verschil
2027
2027
0
Verwerving, sanering en sloop
6.659.775
6.659.775
-
Bouw- en woonrijpmaken
4.690.223
4.690.223
-
Plankosten
2.439.142
2.334.167
-104.975
Diversen (incl. gerealiseerde winstneming)
15.000
248.674
233.674
Totaal kosten
13.804.140
13.932.839
128.699
Grondopbrengsten
16.939.053
16.827.792
-111.261
Overige opbrengsten
65.673
85.298
19.625
Totaal opbrengsten
17.004.726
16.913.089
-91.636
Kostenstijging
584.111
214.994
-369.117
Opbrengstenstijging
-46.947
-
46.947
Rente
2.270.840
2.313.277
42.437
Eindwaarde (na winstneming)
298.688
451.979
153.291
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
270.531
417.558
147.028
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ De plankosten zijn per saldo gedaald doordat we een afdracht aan de landschapelijke investeringsregeling geschrapt hebben. Deze vindt nu, conform de regelgeving (BBV), direct plaats vanuit de Algemene Bedrijfsreserve. ▪ Er is in 2023 een winstneming gedaan van afgerond € 234.000. De winstneming is een kostenpost binnen de grondexploitatie onder ‘diversen’. ▪ De grondopbrengsten zijn afgerond met € 111.000 gedaald vanwege het doorvoeren van de grondprijzen 2024.
25
3.10 Complex 67: Uden-Noord 1
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie ziekenhuis Bernhoven en woningbouw ca. 31 ha ca. 19 ha ca. 17,5 ha ca. 2,7 ha (alleen kamer 4)
Toelichting Het plangebied ligt aan de noordkant van Uden bij de afslag Uden-Noord van de A50. Het plangebied vormt als het ware een overgangsgebied tussen de bebouwde kom van Uden, die fysiek scherp begrensd wordt door de Rondweg en het natuurgebied de Maashorst. In dit gebied worden 4 kamers ontwikkeld. Alle kavels in de kamers 1-3 zijn verkocht met uitzondering van 1 kavel waarvan de levering in 2024 is. Kamer 4 De prijsvraag voor nieuwe woonvormen in Kamer 4 heeft in 2021 plaatsgevonden. Living Lab Maashorst is als winnaar geselecteerd en met die partij is het plan verder uitgewerkt. Door onder andere stijgende bouwkosten zijn er extra gesprekken over aanpassingen aan het ontwerp nodig geweest. In 2023 is geconcludeerd dat er uiteindelijk geen overeenkomst met Living Lab tot stand komt. Op dit moment wordt volop gewerkt aan het uitzetten van een nieuwe prijsvraag. Voor geheel kamer 4 wordt één planologische maatregel doorlopen.
Situatie kamer 4
26
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 67 Uden Noord I Park Maashorst
MJP 2023
Verwacht eindjaar
MJP 2024
Verschil
2025
2028
Verwerving, sanering en sloop
26.318.331
26.320.921
2.590
Bouw- en woonrijpmaken
7.631.419
7.809.065
177.646
Plankosten
7.125.647
7.525.921
400.274
Diversen
3
189.095
189.095
-
Totaal kosten
41.264.493
41.845.002
580.509
Grondopbrengsten
37.984.287
38.154.792
170.505
Overige opbrengsten
1.661.953
1.664.049
2.096
Totaal opbrengsten
39.646.240
39.818.841
172.601
Kostenstijging
121.469
247.771
126.302
Opbrengstenstijging
-76.566
-
76.566
Rente
7.619.333
8.036.140
416.807
Eindwaarde (na winstneming)
-9.435.621
-10.310.072
-874.451
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
-8.891.396
-9.338.150
-446.754
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ De plankosten zijn op basis van een nieuw oggesteld raming fors naar boven bijgesteld. Dit vooral vanwege het opnieuw moeten doorlopen van de prijsvraag voor kamer 4. ▪ Het verlengen van de doorlooptijd van de grondexploitie tot en met 2028 leidt tot meer rentelasten. Gezien de hoge boekwaarde van het project gaat het om een nadeel ten opzichte van het MJP 2023 van afgerond € 417.000.
27
3.11 Complex 68: Uden-Noord II
Uitsnede kaart Omgevingsvisie met in rode cirkel: UN II
Plan op hoofdlijnen Plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Luchtfoto plangebied, de blauwe blokken zijn nog uit te geven
Uitbreidingslocatie commercieel ca. 4,7 ha ca. 3,95 ha ca. 3,22 ha ca. 0,73 ha
Toelichting plan Tussen de A50 en de Nistelrodeseweg, ten noorden van de Rondweg ligt deze uitbreidingslocatie. In 2021 is ten noorden van het plangebied het bestemmingsplan Omgeving Nistelrodeseweg vastgesteld, waarmee het gebied ten noorden bestemd is voor wonen en werken in het groen. Sindsdien lopen er gesprekken met omwonenden van het foodcourt over de overlast die zij ervaren. Om te komen tot oplossingen wordt er onderzocht hoe een betere scheiding, tussen de commerciële functies aan de Rondweg (plangebied Uden-Noord II) en de woningen ten noorden daarvan (in het gebied van het Bestemmingsplan omgeving Nistelrodeseweg), kan worden gerealiseerd. Er zijn nog 2 percelen beschikbaar: naast het Foodcourt ca 1.300 m2 en bij de rotonde ca 6.000 m2. Voor een gewenste invulling van het aan het Foodcourt grenzende perceel is nog geen keuze gemaakt. Eind 2023 werd duidelijk dat de overeenkomst die gesloten is voor het perceel op de hoek rotonde/Nistelrodeseweg geen doorgang meer vindt. Daardoor komt dit perceel opnieuw in de verkoop. Dit heeft een uitloop van het project tot gevolg en leidt tot hogere plankosten.
28
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 68 Uden Noord II
MJP 2023
Verwacht eindjaar
MJP 2024
Verschil
2025
2028
3
4.506.101
4.506.101
-
791.055
803.715
12.660
Plankosten
1.612.931
1.724.926
111.995
Diversen
67.136
66.836
-300
Totaal kosten
6.977.223
7.101.578
124.355
Grondopbrengsten
6.786.282
6.786.282
-
Overige opbrengsten
42.333
42.333
-
Totaal opbrengsten
Verwerving, sanering en sloop Bouw- en woonrijpmaken
6.828.615
6.828.615
-
Kostenstijging
16.817
28.760
11.943
Opbrengstenstijging
-17.347
61.125
78.472
Rente
1.778.892
1.921.350
142.458
Eindwaarde (na winstneming)
-1.961.665
-2.161.948
-200.284
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
-1.848.520
-1.958.143
-109.623
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ De post plankosten is verhoogd door de uitloop van het project. ▪ Door de uitloop van het project stijgen de rentelasten op de grondexploitatie.
29
3.12 Complex 72: Velmolen-Oost
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te leveren
Uitbreidingslocatie woningbouw ca. 45 hectare ca. 19 hectare ca. 18,5 hectare ca. 664 m2
Toelichting plan Ten zuiden van de Lippstadtsingel, ligt deze uitbreidingslocatie Velmolen Oost. Alles ten behoeve van woningbouw is uitgegeven. Naast woningbouw is het SpeelLeercentrum De Wijde Wereld in deze wijk gerealiseerd. Een plek waar een basisschool, buitenschoolse opvang, kinderdagverblijf en sporthal in één complex gebouwd zijn in een groene omgeving. Nabij De Wijde Wereld is nog een laatste perceel met een maatschappelijke functie beschikbaar, door het Didam-arrest is de verkoop vertraagd. Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 72 Velmolen Oost
MJP 2023
MJP 2024
Verwacht eindjaar
2023
2024
Verwerving, sanering en sloop
17.822.180
17.822.180
-
Bouw- en woonrijpmaken
10.067.806
10.157.943
90.137
Plankosten
5.662.068
5.718.486
56.418
Diversen (incl. gerealiseerde winstneming)
14.853.521
14.724.872
-128.649
Totaal kosten
48.405.575
48.423.481
17.906
Grondopbrengsten
47.694.040
47.694.040
-
Overige opbrengsten
4.491.081
4.489.974
-1.106
Totaal opbrengsten
52.185.121
52.184.014
-1.106
15.048
8.443
-6.605
-
863
863
Kostenstijging Opbrengstenstijging Rente
Verschil 1
3.531.887
3.522.539
-9.347
Eindwaarde (na winstneming)
232.611
230.414
-15.089
Netto contante waarde na winstneming per 1-1-23/24
228.050
225.896
-2.154
Verklaring (grootste) verschillen tussen MJP 2024 en MJP 2023 ▪ Door de uitloop van het project met 1 jaar is er een correctie op de winstneming geweest. Zodra het laatste perceel verkocht is volgt opnieuw de winstneming. De winstneming is een kostenpost binnen de grondexploitatie onder ‘diversen’.
30
3.13 Complex 74: Eikenheuvel
Plan op hoofdlijnen Type plan: Totale oppervlakte: Uitgeefbaar: Gerealiseerde verkoop Nog te verkopen
Uitbreidingslocatie woningbouw ca. 14 ha (gemeentelijk deel) ca. 5,4 ha (gemeentelijk deel) Nog geen gronden uitgegeven Alle gronden nog te verkopen
Toelichting plan Eikenheuvel is het gebied ten westen van Uden-Zuid, tussen de Ruitersweg, Karrevracht, Lippstadtsingel, Munterweg en Eikenheuvelweg. De gemeente wenst een integrale ontwikkeling van het totale gebied Eikenheuvel. De grond is deels eigendom van de gemeente en deels van marktpartijen. Bij het samenstellen van de grex MJP2023 was nog er nog geen besluitvorming van de raad over een nieuwe opzet van de grondexploitatie met een ander programma (meer woningen). De onderhandelingen hierover met marktpartijen om te komen tot een intentieovereenkomst zijn gaande. Als uitgangspunt is genomen dat de gemeente de opbrengsten deels krijgt uit opbrengst grondverkopen en deels uit aan de marktpartijen in rekening te brengen exploitatiebijdragen. Dit is in lijn met de opzet van de grondexploitatie zoals opgesteld door bureau Stadkwadraat en zoals afgelopen twee jaar het uitgangspunt is geweest voor deze grondexploitatie. Bij deze herziening voor het MJP 2024 zijn dezelfde uitgangspunten gehanteerd als die van het MJP2023. De gebiedsvisie heeft in 2023 verder vorm gekregen. In 2024 volgt de uitwerking gebiedsvisie tot stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan, dit in atelierverband samen met de marktpartijen. Regelmatig zal terugkoppeling van de resultaten, voortgang en besluitvorming naar College en Raad plaatsvinden.
Voorbereiding en doorlopen ruimtelijke procedures worden opgestart parallel aan de stedenbouwkundige uitwerking. Nadat de nieuwe planopzet door de raad is goedgekeurd passen we de uitgangspunten in bij de herziening van de grondexploitatie.
31
Vergelijk MJP 2024 met MJP 2023 74 EIkenheuvel Verwacht eindjaar
MJP 2023
MJP 2024
2029
2029
Verschil 0
Verwerving, sanering en sloop
3.143.731
3.143.731
-
Bouw- en woonrijpmaken
13.434.171
13.434.170
-1
Plankosten
4.091.025
3.909.025
-182.000
Diversen
155.470
155.470
-
Totaal kosten
20.824.396
20.642.395
-182.001
Grondopbrengsten
19.287.599
19.287.599
-
Overige opbrengsten
6.668.609
6.686.158
17.549
Totaal opbrengsten
25.956.208