Bijlage 1 Kansen Bieden, Beleidskader VVE en Peuteropvang Maashorst.pdf
Tekst van het document
Kansen Bieden Beleidskader ‘Uitgangspunten Voor- en Vroegschoolse Educatie en Peuteropvang gemeente Maashorst’
Samenvatting Het is van belang dat kinderen gezond opgroeien en zich in alle opzichten kunnen ontwikkelen en ontplooien. De eerste levensjaren zijn daarbij van groot belang, omdat in deze periode het fundament wordt gelegd voor het functioneren op latere leeftijd. De peuteropvang en de voorschoolse educatie spelen daarin een belangrijke rol. In dit beleidskader kunt u lezen hoe gemeente Maashorst om wil gaan met de peuteropvang en voorschoolse educatie. Wat zijn de uitgangspunten en welke keuzes volgen hieruit? Het is daarmee bepalend en richtinggevend voor de hierna op te stellen subsidieregeling voor peuteropvang en voorschoolse educatie. Harmonisatie De aanleiding voor dit beleidskader is gelegen in het samengaan van de gemeenten Uden en Landerd. Beide kennen subsidieregelingen die op dit vlak niet geheel gelijk zijn; het harmoniseren van beide betekent hoe dan ook een verandering. We willen dit moment ook aangrijpen om beide regelingen te herijken en te komen tot een beleidskader waar kwaliteit, toegankelijkheid en haalbaarheid voorop staan en wat past bij de laatste landelijke inzichten en wijzigingen in wet- en regelgeving. De keuzes in dit beleidskader zijn daarop gericht. Ambitie ‘Gelijke kansen voor iedereen’; is een belangrijk uitgangspunt in het gemeentelijk Bestuursakkoord ‘Samen Bouwen we Maashorst’. Dit begint al op jonge leeftijd.
We willen goed bereikbare peuteropvang bieden en behouden in de verschillende kernen en wijken van Maashorst en investeren in een vloeiende doorgaande (leer)lijn van de voorschoolse voorzieningen naar het basisonderwijs. We zien dit ook in het licht van preventie. Peuteropvang zorgt ervoor dat jonge kinderen belangrijke bagage meekrijgen, wat hun maatschappelijk perspectief vergroot. Het is onze ambitie dat alle kinderen van 2-4 jaar deel kunnen nemen aan een voorschools aanbod. Een toekomstbestendig aanbod, waar jonge kinderen op een professionele wijze en in een kwalitatief goede omgeving met aandacht voor zowel pedagogische als educatieve doelstellingen, al spelenderwijs een goede voorbereiding krijgen op het basisonderwijs. Een aanbod voor zowel werkende als niet werkende ouders, waarbinnen de kinderen met taal- en ontwikkelingsachterstanden (indicatie voor- en vroegschoolse educatie) onze bijzondere aandacht houden. Doelgroep: Het beleid richt zich op twee belangrijke groepen: peuters met een indicatie voor- en vroegschoolse educatie (VVE); peuters zonder indicatie voor- en vroegschoolse educatie, die niet op een dagopvang zitten.
Beleidskader Het beleidskader omvat verschillende uitgangspunten. Deze uitgangspunten leiden tot keuzes die richting geven aan de wijze waarop we de harmonisatie van het beleid voorschoolse educatie en peuteropvang in de subsidieregeling vormgeven. Deze zijn:
A De opvang is voor ouders laagdrempelig in de buurt; er is een kwalitatief, dekkend en gespreid aanbod van peuteropvang en voorschoolse educatie Hieruit volgt: (1) We investeren in de toeleiding van peuters naar een VE programma en/of peuteropvang (2) Aanbieders in kleine kernen ontvangen zo nodig extra compensatie
B. We streven ernaar dat ouders met een vergelijkbaar inkomen een vergelijkbare ouderbijdrage betalen Hieruit volgt: (3) We compenseren de verschillende groepen ouders om dit mogelijk te maken (4) De compensatie vindt plaats per uur per peuter per doelgroep (VVE, - niet VVE, met KOT, zonder KOT)
C. Peuteropvang kent een hogere kostenstructuur dan hele dagopvang Hieruit volgt: (5) We gaan uit van een peuteropvang uurtarief dat hoger is dan het kinderdagopvangtarief, conform landelijke benchmark. Voor 2022 stellen we het tarief vast op €9,51 per uur.
D. Specifieke aandacht hebben we voor kinderen met een VE indicatie (taal- en/of ontwikkelingsachterstand) Hieruit volgt: (6) Voor VE peuters hanteren we een peuteropvanguurtarief van €11,44 per uur (niveau 2022), om aan de kwaliteitsvereisten voor de uitvoering van voorschoolse educatie te voldoen. (7) Kinderen met een VE indicatie kunnen vanaf 2 jaar instromen op de VE peuteropvang. (8) Voor een VE indicatie komen kinderen met een taal- en ontwikkelingsachterstand en/of ouders met een laag opleidingsniveau en/of een sociaal emotionele achterstand in aanmerking
Algemene keuzes (9) Voor zowel ouders, aanbieders als gemeente houden we de regeling zo eenvoudig mogelijk (zo min mogelijk administratieve handelingen). (10) We hebben uitdrukkelijke aandacht voor monitoring van het bereik (aantallen) en financiën (hoogte subsidie per locatie).
Inhoudsopgave
Samenvatting Inleiding ................................................................................................................................................... 1 1
Wettelijk en gemeentelijk kader ..................................................................................................... 1 1.1 Landelijke wet- en regelgeving .................................................................................................. 1 1.2 Gemeentelijk beleidskader ........................................................................................................ 3
2.
Kinderopvang, peuteropvang en doelgroepen ............................................................................... 3 2.1 Peuteropvang en kinderopvang ................................................................................................ 3 2.2 Verschillende groepen peuters ................................................................................................. 4
3.
Huidige beleid en subsidieregelingen Peuteropvang en VVE ......................................................... 6
4
Ambitie, beleidsuitgangspunten en keuzes..................................................................................... 7 4.1 Ambitie gemeente Maashorst .................................................................................................. 7 4.2 Uitgangspunten en keuzes beleidskader ................................................................................... 8
5.
Huidige en verwachte aantallen peuters ...................................................................................... 16 5.1 Huidig aantal VVE- en reguliere peuters in peuteropvang ...................................................... 16 5.2 Verwacht aantal VVE- en reguliere peuters in peuteropvang................................................. 16
6
Financiën ....................................................................................................................................... 18 6.1 Beschikbare middelen ............................................................................................................. 18 6.2 Financieel effect ...................................................................................................................... 18
Bijlagen bijlage 1 Aantallen Peuters en spreiding over de kernen bijlage 2 Tarief peuteropvang en VVE bijlage 3 Inkomenstabel Kinderopvangtoeslag (KOT) en VNG 2022 bijlage 4 Achtergrond berekeningen financiën bijlage 5 Afkortingen en begrippen
Figuren en tabellen figuur 1 Overzicht groepen peuters figuur 2 Opbouw tarief tabel 1: Huidig aantal peuters tabel 2: Verwacht aantal peuters tabel 3: Huidige middelen POV en VVE z tabel 4: financieel effect nieuw beleidskader tov budget
Inleiding Kansengelijkheid en het terugdringen van onderwijsachterstanden staan hoog op de agenda. Het is belangrijk dat alle kinderen de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen. De Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) is daarbij voor jonge kinderen die dat nodig hebben van groot belang. Met extra voorschoolse ondersteuning kunnen peuters hun taal- of ontwikkelingsachterstand inlopen, waardoor zij met een betere startpositie kunnen beginnen aan het basisonderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor de voorschoolse educatie en heeft de wettelijke opdracht om voldoende en gespreide plekken van voorschoolse educatie te realiseren, deze te financieren, en afspraken te maken met de peuter- en kinderopvangorganisaties en het basisonderwijs. Het basisonderwijs is verantwoordelijk voor de vroegschoolse educatie (groep 1 en 2). Zij ontvangen daar rijksmiddelen voor. Daarnaast heeft de gemeente een opdracht om alle peuters de mogelijkheid te geven om minimaal 2 dagdelen naar een voorschoolse voorziening te gaan. En dus ook voor de peuters die geen VVEindicatie hebben en niet naar een vorm van kinderopvang gaan, een aanbod van 2 dagdelen per week (peuteropvang) te realiseren. Dit volgt uit bestuurlijke afspraken tussen het Ministerie van SZW en VNG (‘Een aanbod voor alle peuters’; 2016).
In het kader van de herindeling is het noodzakelijk om de beleidsterreinen Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE) te harmoniseren. De voormalige gemeenten Uden en Landerd kennen verschillende subsidieregelingen en financieringswijzen voor peuteropvang en VVE en hebben ook (deels) verschillende afspraken met de betrokken partijen. Dat zal voor de nieuwe gemeente op één lijn moeten komen. Met deze beleidsnotitie stelt de gemeenteraad de kaders vast voor de VVE en Peuteropvang in de gemeente Maashorst, zodat het college een eenduidige invulling kan geven aan haar taken op dit terrein. Deze notitie beperkt zich tot de onderdelen VVE en peuteropvang. VVE is een onderdeel van het onderwijsachterstandenbeleid (OAB).
1
Wettelijk en gemeentelijk kader
Het wettelijke kader en de landelijke ontwikkelingen op het terrein van VVE en peuteropvang worden onderstaand weergegeven. Vervolgens wordt een toelichting gegeven op het huidige gemeentelijke beleidskader.
1.1 Landelijke wet- en regelgeving Wet op het primair Onderwijs (WPO) en wet OKE Sinds 2010 is de 'Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie' (Wet OKE) van toepassing. Het doel van de wet is om de ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren. In de Wet OKE is opgenomen dat gemeenten verplicht zijn om een hoogwaardig voorschools aanbod te organiseren voor alle peuters (tussen 2,5 en 4 jaar) die een risico hebben op een onderwijsachterstand. Op grond van de
1
Wet op het Primair Onderwijs is de gemeente verantwoordelijk voor het realiseren van dekkend en gespreid aanbod van VVE-plekken voor kinderen met een dreigende taalachterstand en een zo groot mogelijke deelname van het aantal kinderen aan die voorschoolse educatie (artikel 166 WPO). Daarbij gericht op het voorkomen van segregatie en bevorderen van integratie. Hiervoor ontvangt de gemeente rijksmiddelen uit de Specifieke Uitkering Onderwijsachterstandenbeleid. Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie De landelijke kwaliteitseisen aan voorschoolse educatie zijn opgenomen in het ‘Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie’. Die vereisten gaan bijvoorbeeld over het aantal beroepskrachten per groep, en de opleidingseisen van de beroepskrachten. De GGD controleert namens de gemeente of de kinderopvang aan de eisen van de Wet Kinderopvang en het Besluit ‘basis voorwaarden kwaliteit voorschoolse voorzieningen’ voldoet. De onderwijsinspectie beoordeelt hoe het gesteld is met de kwaliteit van het aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (Wet op het onderwijstoezicht). Voorschoolse educatie is gericht op kinderen die een ontwikkelingsachterstand hebben, of deze dreigen op te lopen. Het is het belangrijk deze vroegtijdig te signaleren en snel passende maatregelen te nemen.
Met kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie (VE) stimuleren pedagogisch medewerkers jonge kinderen spelenderwijs in hun ontwikkeling. Het Rijk heeft vanaf 1 augustus 2020 voor een uitbreiding van voorschoolse educatie van 10 naar 16 uur gekozen, verspreid over minimaal drie dagdelen, gedurende 40 weken per jaar, voor peuters tussen 2,5 en 4 jaar. Met die 16 uur kan voorschoolse educatie (VE) nog meer effect sorteren. Totaal komt dit neer op 960 uur VE in deze anderhalf jaar. De uitbreiding naar 16 uur VE is een extra stap in de richting van een zo veel mogelijk gelijke start op de basisschool voor alle kinderen. Daarnaast wordt het aanbod van voorschoolse educatie verbeterd met de inzet van een pedagogisch beleidsmedewerker (HBO niveau). Deze kan de pedagogisch medewerkers ondersteunen bij een kwalitatief goede invulling van 16 uur. Het inzetten van een pedagogisch beleidsmedewerker is voor de peuteropvang aanbieders een verplichting sinds 1 januari 2022. Er is voorgeschreven dat de medewerker minimaal 10 uur per jaar per VE -peuter beschikbaar moet zijn. Bekostiging voor- en vroegschoolse educatie De gemeente is verantwoordelijk voor het aanbieden van voorschoolse educatie (VE) en ontvangt hiervoor zoals aangegeven geoormerkte rijksmiddelen.
Het primair onderwijs is verantwoordelijk voor de vroegschoolse educatie aan kinderen in groep 1 en 2 met een achterstand en ontvangt hiervoor middelen in de lumpsum. Bestuursafspraken ‘opvang voor alle peuters’ Kinderen leren van en met elkaar. Voor alle peuters - dus ook als er niet direct een dreiging van achterstand is - is het van belang dat zij samen met leeftijdsgenoten spelen en zich spelenderwijs en in interactie met anderen kunnen ontwikkelen. Los van het OAB beleid hebben gemeenten de opdracht om het bereik van peuteropvang onder alle peuters te vergroten. Dit volgt uit de bestuurlijke afspraken tussen het Ministerie van SZW en VNG (‘Een aanbod voor alle peuters’; 2016); gemeenten dienen alle peuters de mogelijkheid te geven om minimaal 2 dagdelen per week naar een voorschoolse voorziening te gaan. En dus ook voor de peuters die geen VVE-indicatie hebben en niet naar een vorm van kinderopvang gaan, een aanbod van 2 dagdelen per week te realiseren.
2
Wet Kinderopvang Artikel 1.13 van de wet Kinderopvang geeft een begrenzing van de mogelijkheden om ouders een tegemoetkoming te verstrekken in aanvulling op de kinderopvangtoeslag. Een tegemoetkoming in aanvulling op de kinderopvangtoeslag kan worden verstrekt, zodanig dat het totaal van de kinderopvangtoeslag en de tegemoetkoming niet meer bedraagt dan de kosten van kinderopvang (art 1.13 wet Kinderopvang). Hiermee wordt marktverstoring voorkomen.
1.2 Gemeentelijk beleidskader Huidige gemeentelijke beleidskaders In april 2019 heeft de voormalige gemeente Uden de Kadernota Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 2019-2022 vastgesteld. Aansluitend daarop is door het college een uitvoeringsnotitie VVE en een subsidieregeling opgesteld. De voormalige gemeente Landerd heeft haar OAB-beleid niet vastgelegd in een Kadernota. Voor VVE is er wel een uitvoeringsnotitie, in de vorm van het verbeterplan VVE 2020. Uitwerking in Subsidieregeling VVE en peuteropvang Na vaststelling van dit voorliggend beleidskader zal het beleid verder worden uitgewerkt in een geharmoniseerde ‘Subsidieregeling VVE en peuteropvang’ voor de gemeente Maashorst. Tevens stellen we een VVE-Convenant op met de betrokken partners (kinderopvang, GGD, basisscholen). In dat Convenant zullen de afspraken rond doelgroep definitie, informatieoverdracht en resultaatafspraken worden vastgelegd. Overig OAB- beleid Dit beleidskader is gericht op de VVE en peuteropvang. Het gehele beleidsterrein van OAB is breder en omvat bijvoorbeeld ook de schakelklassen en andere initiatieven om (taal)achterstanden bij kinderen te voorkomen om verminderen. Harmonisatie van dat deel zal, indien nodig, later volgen. Het onderwijsachterstandenbeleid kent een 4 jaarlijkse cyclus vanuit het rijk. De nieuwe OAB periode loopt van 2023 – 2027.
2.
Kinderopvang, peuteropvang en doelgroepen
Er zijn veel verschillende termen binnen dit vakgebied van peuteropvang en kinderopvang die geregeld door elkaar worden gebruikt. Om die reden is het goed om even stil te staan bij veelgebruikte termen binnen dit beleidsterrein. Deze worden onderstaand toegelicht. Tevens is het voor de verdere uitwerking van belang om onderscheid te maken in verschillende groepen peuters. Die categorisering komt eveneens in dit hoofdstuk aan de orde.
2.1 Peuteropvang en kinderopvang Kinderopvang Kinderopvang is een verzamelterm voor verschillende mogelijkheden om kinderen in een georganiseerd verband een ontwikkelingsgericht aanbod te bieden op het moment dat ouders werken of studeren. De kinderopvang is er van oudsher op gericht om het voor ouders mogelijk te maken dat
3
zij kunnen werken en participeren; een verschil met de oorsprong van de ‘oude peuterspeelzalen’ die juist de ontwikkeling van kinderen als primair doel hadden. Kinderopvangtoeslag (KOT) Kinderopvangtoeslag - kortweg ook wel KOT genoemd - is een tegemoetkoming voor werkende ouders in de kosten van de kinderopvang. De uitvoering en uitbetaling vindt plaats onder regie van de Belastingdienst. De hoogte van de toeslag is afhankelijk van de omvang (aantal uren opvang) en het inkomen van de ouders; hoe hoger het inkomen van de ouders hoe lager de toeslag die zij ontvangen. De belastingdienst maakt daarvoor gebruik van de kinderopvangtoeslag tabel (KOT-tabel) die jaarlijks wordt bijgesteld. Als ouders niet werken of één van beide werkt niet, dan kunnen ouders niet in aanmerking komen voor de kinderopvangtoeslag. Het ‘instrument kinderopvangtoeslag’ is namelijk vanuit het Rijk opgezet om werken en participatie te stimuleren. Peuteropvang/ peuterspeelzaal/ kinderopvang Sinds 2017 vallen de ‘oude’ peuterspeelzalen formeel ook onder de term kinderopvang. In de praktijk wordt deze vorm van kinderopvang veelal peuteropvang genoemd. Zo zullen we de term in dit beleidskader ook hanteren. Sinds 2017 is het voor ouders van deze peuteropvang ook mogelijk om kinderopvangtoeslag (KOT) aan te vragen.
Het kenmerk van de ‘oude’ peuterspeelzaal - of nu dan peuteropvang - is dat het gaat om opvang in dagdelen in plaats van hele dagen en alleen gedurende de schoolweken (= 40 weken per jaar). Daarnaast richt het zich op peuters, kinderen in de leeftijd tussen 2-4 jaar. De peuter gaat dan bijvoorbeeld 2 ochtenden in de week naar de peuteropvang. Peuteropvang binnen een kinderopvangorganisatie Ook de ‘traditionele’ kinderopvangorganisaties bieden steeds vaker opvang in dagdelen aan. Er is in dat geval sprake van peuteropvang binnen de kinderopvangorganisatie als het een aanbod betreft voor peuters van korte dagdelen in horizontale groepen (gelijke leeftijden bij elkaar) en 40 weken per jaar. Programma voor VVE Voor kinderen met een (dreigende) taal- of ontwikkelingsachterstand zijn er programma’s voor vooren vroegschoolse educatie (VVE programma’s). Spelenderwijs krijgen de kinderen extra aandacht om een achterstand in (taal)ontwikkeling te verminderen. En ook ouders krijgen handvatten op welke wijze zij hun kind goed kunnen ondersteunen. De GGD geeft voor kinderen waarbij een taal- of ontwikkelingsachterstand aanwezig is of dreigt een VVE-indicatie af. Dit na beoordeling tijdens veelal meerdere consulten op het consultatiebureau.
Ouders van kinderen met een VVE-indicatie (doelgroeppeuter) worden gestimuleerd om hun kind meerdere dagdelen van de week een kinderopvangorganisatie met VVE-programma te laten bezoeken (4 dagdelen- 16 uur per week is het streven).
2.2 Verschillende groepen peuters Voor het beleidskader VVE en peuteropvang is het van belang om de verschillende categorieën peuters goed uiteen te halen, vanwege de verschillende financieringswijze én vanwege het aan te bieden en maximaliseren van de gemeentelijke subsidie voor de omvang van de opvang (aantal uur per week). 4
We onderscheiden daarbij peuters mèt en zonder VVE-indicatie en we maken onderscheid in ouders die wèl of niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag (KOT). Vanwege de leesbaarheid is ervoor gekozen om de peuters zonder VVE-indicatie in het vervolg van deze notitie als ‘reguliere’ peuters aan te duiden. Onderstaand ter verduidelijking de verschillende categorieën in overzicht Kinderopvangtoeslag (KOT)
Geen VVE indicatie
‘Reguliere’ peuter met KOT Een peuter die gebruik maakt van peuteropvang en geen VVE- indicatie heeft. De GGD heeft geen risico op een (taalen/of sociaal-emotionele ontwikkelings-) achterstand vastgesteld. Ouders kunnen gebruik maken van de inkomensafhankelijke KOT vanuit de belastingdienst. Gemeentelijke compensatie is aanvullend op mogelijkheden KOT
VVE indicatie
VVE-peuter met KOT Een peuter die een risico loopt op het ontwikkelen van een (taal- en reken- en/of sociaal-emotionele ontwikkelings-) achterstand. Op basis van een VVEindicatie van de GGD komt de (doelgroep) peuter in aanmerking voor een VVEprogramma. Ouders kunnen gebruik maken van de inkomensafhankelijke KOT vanuit de belastingdienst. Gemeentelijke compensatie is aanvullend op mogelijkheden KOT
Zonder Kinderopvangtoeslag (KOT) ‘Reguliere’ peuter zonder KOT Een peuter die gebruik maakt van peuteropvang en geen VVE- indicatie heeft. De GGD heeft geen risico op een (taal- en/of sociaal-emotionele ontwikkelings-) achterstand vastgesteld Ouders kunnen geen gebruik maken van inkomensafhankelijke KOT vanuit de belastingdienst. Dit geldt voor de categorie ouders die niet werken of waarvan één van beide niet werkt. Gemeentelijke subsidie mogelijk VVE-peuter zonder KOT Een peuter die een risico loopt op het ontwikkelen van een (taal- en reken- en/of sociaal-emotionele ontwikkelings-) achterstand. Op basis van een VVE- indicatie van de GGD komt de (doelgroep) peuter in aanmerking voor een VVE-programma. Ouders kunnen geen gebruik maken van de inkomensafhankelijke KOT vanuit de belastingdienst. Dit geldt voor de categorie ouders die niet werken of waarvan één van beide niet werkt Gemeentelijke subsidie mogelijk
Figuur 1 overzicht groepen peuters
Te zien is dat een eventuele gemeentelijke subsidiering of compensatie aanvullend is op de mogelijkheden die de kinderopvangtoeslag voor ouders biedt. Met andere woorden: voor de gemeentelijke subsidie wordt rekening gehouden met de toeslag die ouders die (beide) werken kunnen ontvangen.
5
3.
Huidige beleid en subsidieregelingen Peuteropvang en VVE
Om de maatschappelijke opdracht voor VE-peuters en peuteropvangbeleid uit te voeren zijn in de voormalige gemeente Uden en Landerd de afgelopen jaren uitvoeringsregelingen opgesteld, voortkomend uit een beleidskader. Daarin is onder andere vastgelegd welke subsidiemogelijkheden er zijn voor de verschillende groepen peuters en welke voorwaarden daarbij gelden. Het hoofduitgangspunt is daarbij gelijk; jonge kinderen verder helpen in hun ontwikkeling en zo goed als kan, gelijke kansen bieden. De belangrijkste gedeelde uitgangspunten in het huidige beleid van voormalig gemeenten Uden en Landerd: - Het belang van de peuteropvang en voorschoolse educatie voor een goede startpositie van ieder kind; - Het streven naar een zo hoog mogelijk bereik van peuters op peuteropvang en voorschoolse educatie voor die groep die dat extra nodig heeft - Het belang van een gelijke (financiële) toegankelijkheid van peuteropvang en VE voor werkende en niet-werkende ouders Verschillen in het beleid zijn er ook. Die zitten vooral in de subsidieregeling. De belangrijkste verschillen zijn: - Wijze van financieren Uden kent een financiering per peuter (geld volgt kind systematiek). In Landerd wordt een budgetsubsidie aan één aanbieder verstrekt met de opdracht peuteropvang aan te bieden. Een vergoeding voor het bieden van voorschoolse educatie gaat via facturatie achteraf.
- Hoogte subsidie reguliere peuters In Uden geeft de subsidieregeling weer dat reguliere peuters tot maximaal het fiscaal uurtarief worden gesubsidieerd (€8,50 niveau 2022). Dit staat bekend als de minimale variant van bekostiging reguliere peuteropvang. Voor reguliere peuters met KOT ontvangen aanbieders geen subsidie, voor reguliere peuters zonder KOT tot maximaal € 8,50 per uur, het fiscaal tarief. In Landerd wordt de bekostiging voor reguliere peuters via de budgetsubsidie aan één aanbieder gedaan. Er wordt geen onderscheid wordt gemaakt in peuters met en zonder KOT. De bekostiging is voor het geheel; het aanbieden van peuteropvang voor alle peuters. - Hoogte subsidie VVE peuters In Uden is voor VVE peuters een uurtarief van € 11,42 vastgesteld (niveau 2022). Landerd rekent met een uurtarief van €12,-- voor VVE-peuters. - Startleeftijd VVE In Uden kan een voor VVE geïndiceerde peuter op 2-jarige leeftijd starten met de VVE peuteropvang. In Landerd ligt de startleeftijd op 2,5 jaar. - Minima Uden rekent geen ouderbijdrage voor minima. Bij Landerd is deze uitzondering er niet.
6
4
Ambitie, beleidsuitgangspunten en keuzes
4.1 Ambitie gemeente Maashorst Kansen bieden, dat is waar we voor staan en wat we in het bestuursakkoord ‘Samen bouwen we Maashorst’ benadrukken. Kinderen zoveel mogelijk een gelijke kans geven om zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. We willen goed bereikbare peuteropvang bieden en behouden in de verschillende kernen en wijken van Maashorst en investeren in een vloeiende doorgaande lijn van de voorschoolse voorzieningen naar het basisonderwijs (Bestuursakkoord ‘Samen bouwen we Maashorst’). Het is onze ambitie dat alle kinderen van 2-4 jaar deel kunnen nemen aan een voorschools aanbod. Een toekomstbestendig aanbod, waar jonge kinderen op een professionele wijze en in een kwalitatief goede omgeving met aandacht voor zowel pedagogische als educatieve doelstellingen, al spelenderwijs een goede voorbereiding krijgen op het basisonderwijs. Een aanbod voor zowel werkende als niet werkende ouders, waarbinnen de kinderen met taal- en ontwikkelingsachterstanden (indicatie voor- en vroegschoolse educatie) onze bijzondere aandacht houden. Meer concreet houdt de ambitie in: We streven naar een zo hoog mogelijk bereik van peuters - 100% VVE: we streven ernaar dat alle VE geïndiceerde peuters (2-4 jarigen) 16 uur VE per week volgen. - 100% regulier: we maken het mogelijk dat reguliere peuters (2-4 jarigen) tenminste 2 dagdelen (2x4 uur) per week naar een vorm van opvang kunnen gaan.
Daarbij hebben we uitdrukkelijk aandacht voor kinderen van ouders met een laag inkomen (<120% van de bijstandsnorm). We willen deze kwetsbare doelgroep extra aandacht geven om hun kansen te vergroten.
Doelgroep Dit beleidskader richt zich op twee belangrijke groepen - peuters met een VVE indicatie - peuters zonder VVE indicatie (reguliere peuters) die niet op een dagopvang zitten Het kan daarbij gaan om werkende ouders en ouders die niet werken, of waarvan één van beide niet werkt. De eerste groep heeft de mogelijkheid om KOT aan te vragen, de tweede groep niet. a. Peuters met VVE indicatie We zetten ons in voor alle kinderen die een VVE indicatie hebben van de GGD, ongeacht op welke opvang ze wellicht al zitten. We stimuleren dat zij 16 uur per week een VE programma volgen. De 16 uur per week voor VE peuters komt zoals eerder aangegeven voort uit het wettelijk kader: voor VE peuters tussen 2,5 en 4 jaar dient verspreid over minimaal drie dagdelen, gedurende 40 weken per jaar, 16 uur per week een opvang met voorschoolse educatie te worden geboden. Totaal komt dit neer op 960 uur VE in deze anderhalf jaar.
7
Het is van belang om de opvang voor deze ouder(s)/verzorger(s) laagdrempelig te maken, en om die reden financiële en administratieve drempels weg te nemen. Dit geldt in het bijzonder voor de kinderen van ouders met een laag inkomen (<120% inkomensgrens). We willen hen optimale kansen bieden en geen financiële drempels opleggen door voor deze groep geen ouderbijdrage te vragen. Op deze wijze stimuleren wij de deelname juist voor deze kwetsbare doelgroep. We realiseren ons dat 100% bereik in de praktijk niet volledig haalbaar is, aangezien er altijd omstandigheden zijn waaronder een peuter geen gebruik kan maken van het aanbod. Desalniettemin streven wij hiernaar om een stip op de horizon te hebben die ons uitdaagt. b. Reguliere Peuters > die nog niet op dagopvang zitten Het merendeel van de kinderen in de peuterleeftijd gaat in Nederland naar een vorm van hele dagopvang, bijvoorbeeld omdat hun ouders daarmee werk en een gezin kunnen combineren. Dit geldt ook voor Maashorst; de gemeente kent veel kinderdagopvanglocaties met in totaal ongeveer 981 kindplaatsen1. Deze peuters, die al naar dagopvang gaan en geen VVE indicatie hebben, vallen niet onder onze gemeentelijke doelgroep: zij hebben immers al een stimulerende omgeving met leeftijdsgenoten voorafgaand aan de basisschool, is de gedachte.
De gemeentelijke doelgroep betreft juist de kinderen die (nog) niet naar een vorm van opvang gaan. Voor die groep streven wij ernaar dat zij minimaal 2 dagdelen per week naar een peuteropvang kunnen gaan en (indien nodig) gebruik kunnen maken van VE. Voor die groep is het een waardevolle aanvulling wanneer zij zich enkele uren per week in de groep in interactie met de andere kinderen en ondersteund door een professionele kracht al spelenderwijs kunnen ontwikkelen. Voor die groep bieden we peuteropvang. Dit stimuleert de brede ontwikkeling op deze jonge leeftijd en helpt voor een goede instroom in het basisonderwijs. De maximaal 8 uur per week voor reguliere peuters komt voort uit de eerder genoemde Bestuursafspraken tussen VNG en SZW, waarin is aangegeven dat iedere peuter minimaal 2 dagdelen per week de mogelijkheid moet hebben om naar een vorm van opvang te gaan. Eén dagdeel betreft 4 uur.
4.2 Uitgangspunten en keuzes beleidskader Onderstaand introduceren wij het geharmoniseerde beleidskader Peuteropvang en VVE dat volgt uit de ambitie en past bij de wetgeving. Onder het overzicht worden de diverse uitgangspunten van het beleidskader en de beleidskeuzes die erbij horen, nader toegelicht
Uitgangspunten A. De opvang is voor ouders laagdrempelig in de buurt; er is een kwalitatief, dekkend en gespreid aanbod van peuteropvang en voorschoolse educatie Hieruit volgt: (1) We investeren in de toeleiding van peuters naar een VE programma en/of peuteropvang (2) Aanbieders in kleine kernen ontvangen zo nodig extra compensatie
1 Bron: Landelijk Register Kinderopvang
8
B. We streven ernaar dat ouders met een vergelijkbaar inkomen een vergelijkbare ouderbijdrage betalen Hieruit volgt: (3) We compenseren de verschillende groepen ouders om dit mogelijk te maken (4) De compensatie vindt plaats per uur per peuter per doelgroep (VVE, - niet VVE, met KOT, zonder KOT)
C. Peuteropvang kent een hogere kostenstructuur dan hele dagopvang Hieruit volgt: (5) We gaan uit van een peuteropvang uurtarief dat hoger is dan het kinderdagopvangtarief, conform landelijke benchmark. Voor 2022 stellen we deze vast op €9,51 per uur.
D. Specifieke aandacht hebben we voor kinderen met een VE indicatie ( taal- en/of ontwikkelingsachterstand) Hieruit volgt: (6) Voor VE peuters hanteren we een peuteropvang-uurtarief van €11,44 per uur (niveau 2022), om aan de kwaliteitsvereisten voor de uitvoering van voorschoolse educatie te voldoen. (7) Kinderen met een VE indicatie kunnen vanaf 2 jaar instromen op de VE peuteropvang (8) Voor een VE indicatie komen kinderen met een taal- en ontwikkelingsachterstand en/of een sociaal emotionele achterstand in aanmerking.
Algemene keuzes (9) Voor zowel ouders, aanbieders als gemeente houden we de regeling zo eenvoudig mogelijk (zo min mogelijk administratieve handelingen) (10) We hebben uitdrukkelijke aandacht voor monitoring van het bereik (aantallen) en financiën (hoogte subsidie per locatie).
Toelichting op de uitgangspunten en keuzes Uitgangspunt A ❖ De opvang is voor ouders laagdrempelig in de buurt; er is een kwalitatief, dekkend en gespreid aanbod van peuteropvang en VVE Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk peuters aan de peuteropvang en de voorschoolse educatie deelnemen is het allereerst van belang dat de kinderen die door het consultatiebureau van de GGD een VE indicatie krijgen ook echt gaan deelnemen aan die opvang. Een goede toeleiding realiseren dus naar die opvang op het moment dat de GGD een indicatie stelt. Om het bereik te verhogen wordt er momenteel door de GGD al volop ingezet op het motiveren van ouders, het na een tijdje nabellen en het volgen van de kinderen na het afgeven van de indicatie VE. Starten ze ook daadwerkelijk op een opvang, en zo niet waarom niet? Er gebeurt dus al veel, maar extra aandacht voor deze keten blijft van belang en willen we ook bieden, bijvoorbeeld in de vorm van extra inzet op VE coördinatie vanuit de GGD. Hiervoor zou de GGD dan een aanvullende opdracht krijgen. Vanaf 2022 gaan we daarnaast ook samen met alle 9
opvangorganisaties en de GGD werken met de peutermonitor, een tool waarmee we beter zicht krijgen op aantallen en bereik van de verschillende groepen peuters. En waarmee we zien waar en hoe we nog een tandje bij moeten zetten om meer peuters te bereiken. (1) We investeren in de toeleiding van peuters naar een VE programma en/of peuteropvang
Voor een hoog bereik is het daarnaast van belang dat de toegang ertoe laagdrempelig is voor ouders. Voor ouders is het prettig en vertrouwd als hun kind in de eigen wijk of op loop- of korte fietsafstand op de opvang zit. Dit heeft ook een heel praktische component, het is voor ouders met meerdere kinderen veel gemakkelijker als de schooltypen (basisschool; peuteropvang) geografisch bij elkaar in de buurt liggen. Het maakt het laagdrempeliger en zal daarmee de deelname aan de opvang en de voorschoolse educatie verhogen. Daarom streven we naar een gespreid aanbod van peuteropvanglocaties over de verschillende kernen van Maashorst. Dit past ook bij wettelijke opdracht die we hebben: gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor een voldoende gespreid en kwalitatief goed aanbod voorschoolse educatie voor de peuters in hun gemeente2. Ook volgt het uit onze ambitie in het Bestuursakkoord, we willen in de verschillende kernen en wijken van Maashorst goed bereikbaar basisonderwijs en opvang behouden. Zo nodig (binnen de grenzen van redelijkheid) kunnen we als gemeente financieel bijdragen, om zo een opvang in een kleine kern rendabel te houden.
De landelijke regelgeving biedt ruimte om voor kleinere kernen of specifieke achterstandswijken een extra aanvullende subsidie te verstrekken voor het ve-aanbod zolang dit niet marktverstorend werkt en als het nodig is om aan de aanbodverplichting uit Wet op Primair Onderwijs te voldoen3. Bekostiging gaat dan uit de OAB-middelen. In de subsidieregeling VVE en peuteropvang, zullen we dit verder uitwerken (voorwaarden, hoogte). (2)
Aanbieders in kleine kernen ontvangen zo nodig extra compensatie
Uitgangspunt B
❖ We streven ernaar dat ouders met een vergelijkbaar inkomen een vergelijkbare ouderbijdrage betalen Onze ambitie is om de opvang voor alle peuters van de gemeente Maashorst financieel toegankelijk te maken. Een financiële ouderbijdrage mag geen drempel zijn waardoor ouders afhaken. Bekend is dat de kosten voor ouders een belangrijke reden kunnen zijn reden zijn om niet deel te nemen aan peuteropvang4. Het streven is daarbij om voor alle verschillende vormen van opvang de ouderbijdrage voor ouders met een gelijk inkomen zo goed als mogelijk gelijk te houden. Het maakt dan niet uit of je kind naar peuteropvang of kinderdagopvang gaat, of het VVE krijgt of niet, of de ouderbijdrage via de KOT gaat of via de gemeente, bij een gelijk inkomen betaal je als ouder een gelijke ouderbijdrage op uurbasis.
2
Wet op Primair Onderwijs, artikel 166.
3 Oberon Inzet GOAB-middelen 2019-2022 4 Buitenhek management & Consult in opdracht van SZW / VNG 2019; Monitor bereik van voorschoolse voorzieningen in NL. Onderzoek naar
effecten bestuurlijke afspraken ‘Aanbod voor alle peuters’. In het onderzoek komt naar voren dat van de ouders die een specifieke reden opgeven voor het niet-gaan-naar-peuteropvang 16% aangeeft dat dit kosten zijn. 10
Het fundament daarvoor is de landelijke KOT-tabel voor kinderdagopvang die gestaffeld de hoogte van die ouderbijdrage weergeeft. Hoe hoger het (gezamenlijk) inkomen, hoe hoger ook de ouderbijdrage op uurbasis voor de verschillende vormen van opvang. Die tabel wordt jaarlijks landelijk geïndexeerd. In bijlage 3 is de KOT tabel van 2022 opgenomen. De VNG heeft voor de niet-KOT ouders een vergelijkbare tabel gemaakt, met als verschil dat deze minder inkomensklassen kent. Om die reden is die beter hanteerbaar in de praktijk, en minder administratieve handelingen voor zowel ouders als opvangorganisatie. Ook de VNG tabel is terug te vinden in bijlage 3. Zoals in paragraaf 2.2 is aangegeven zijn er vier categorieën ouders (wel/niet KOT en wel/niet VVE indicatie. De hoogte van de compensatie voor deze categorieën varieert. Dit komt ten eerste omdat het maximum aantal uren dat we compenseren voor VVE en niet-VVE verschillend is, en ten tweede wordt rekening gehouden met de kinderopvangtoeslag die ouders kunnen ontvangen, bijvoorbeeld omdat zij beide werken. De gemeentelijke compensatie is dan uitsluitend aanvullend op wat de KOT al afdekt (tot fiscaal tarief) In de onderstaande tabel geven we daar een verduidelijking in. Categorie
Max. aantal uur per week
Max. aantal weken per jaar
Max. aantal uur per jaar
Regulier zonder KOT
8
40
320
Regulier met KOT
8
40
320
VVE zonder KOT
16
40
640
VVE met KOT
16
40
640
Gemeentelijke compensatie
Aanvullend op KOT fiscaal uurtarief (€8,50 niveau 2022) Aanvullend op KOT fiscaal uurtarief (€8,50 niveau 2022)
Als ouders beide werken, dan wordt er van hen verwacht dat zij KOT aanvragen en ontvangen ze voor het KOT deel (tot fiscaal tarief € 8,50, niveau 2022) geen gemeentelijke compensatie. Als ouders niet in aanmerking komen voor KOT, dienen zij dat aan te tonen met een bewijs van de belastingdienst. Dit kunnen zij daar opvragen en vervolgens aan de opvangorganisatie overleggen. De gemeentelijke compensatie is daarmee echt aanvullend op de mogelijkheden die de kinderopvangtoeslag de ouders biedt. (3)
We compenseren de verschillende groepen ouders om dit mogelijk te maken
(4)
De compensatie vindt plaats per uur per peuter per doelgroep (VVE, - niet VVE, met KOT, zonder KOT
In den lande is subsidiering per uur per peuter een gebruikelijke manier van subsidiering en goed uitvoerbaar voor de kinderopvang. Deze directe manier van subsidiefinanciering per peuter biedt transparantie en stimuleert peuter- en kinderopvangorganisaties om zoveel mogelijk kinderen te bereiken. Ook sluit het aan bij de werkwijze van de kinderopvangtoeslagregeling van de belastingdienst en de administratie van de kinderopvangorganisaties. Die toeslagregeling kent eveneens een berekening per afgenomen uur. Het risico van schommelingen in de aantallen en niet geheel gevulde groepen in de opvang wordt met deze ‘geld volgt kind-subsidiering’ wel bij de kinderopvangorganisaties gelegd, iets wat invloed zal hebben op de kostprijs van de opvang.
11
Ouderbijdrage-tabel van VNG Voor de hoogte van de ouderbijdrage gaan we uit van een inkomensafhankelijke bijdrage volgens de ouderbijdrage-adviestabel van de VNG voor peuteropvang. Die is vergelijkbaar met die van de kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst, maar is voor de aanbieders beter uitvoerbaar doordat er minder inkomenscategorieën zijn. Op deze manier zal de ouderbijdrage voor ouders met een gelijk inkomen ook zo veel mogelijk hetzelfde zijn. 2e 8 uur VVE kinderen Voor VVE-kinderen is het gebruikelijk dat er over de 2e 8 uur per week van de opvang geen bijdrage wordt gevraagd, omdat blijkt dat dit juist voor deze doelgroep positief uitpakt en ouders stimuleert om deze extra uren af te nemen. En juist die extra uren per week bieden het kind dat extra benodigde stimulans. Dit willen we in gemeente Maashorst ook zo toepassen en voor de VVE-kinderen alleen over de 1e 8 uur per week een ouderbijdrage vragen. Aan minima ouders vragen we geen ouderbijdrage. Uitgangspunt C ❖ Peuteropvang kent een hogere kostenstructuur dan hele dagopvang Om een kwalitatief aanbod te kunnen bieden hebben opvangorganisaties een reële financiële bijdrage nodig. Doordat peuteropvang in dagdelen wordt aangeboden kent het een hogere kostprijs dan de hele-dag-opvang. Huisvestingskosten en hogere personele kosten zijn hier onderdelen van.
Ook de bezetting in de peutergroep zal niet altijd 100% zijn, een groep mag met 2 pedagogisch medewerkers bestaan uit maximaal 16 peuters. Maar dat aantal peuters zal in de praktijk lang niet altijd worden gehaald. Uit landelijke onderzoeken blijkt dat de kostprijs van peuteropvang hoger ligt dan die van kinderdagopvang tarief. Sociaal Werk heeft in 2017 een benchmark onderzoek gedaan waaruit dit naar voren kwam en onlangs is er een kengetallendocument verschenen, uitgevoerd in samenwerking met het ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid5, waarin dit duidelijk werd bevestigd. Door haar vorm (korte dagdelen, relatief hoge organisatiekosten, fluctuaties in peuterbezetting) is het uurtarief voor peuteropvang hoger dan voor kinderdagopvang. Zonder compensatie van het verschil gaan aanbieders de hogere kostprijs voor peuteropvang doorrekenen aan de ouders, met een hogere ouderbijdrage tot gevolg. Ouders van peuteropvang krijgen dan op uurbasis een hogere ouderbijdrage dan ouders van kinderdagopvang, terwijl we juist willen stimuleren dat zij er gebruik van maken in het belang van het kind. Om die reden willen we rekening houden met een reële kostprijs voor peuteropvang en ouders/aanbieders navenant compenseren zodat de ouderbijdrage op uurbasis op gelijk niveau komt/blijft als bij de kinderdagopvang. Dit zowel voor de werkende als niet werkende ouders. (5)
We gaan uit van een peuteropvang uurtarief dat hoger is dan het kinderdagopvangtarief, conform landelijke benchmark. Voor 2022 stellen we het tarief vast op €9,51 per uur
Hoogte peuteropvang uurtarief We stellen het maximaal te subsidiëren basistarief peuteropvang voor 2022 vast op € 9,51 per uur, en dit voor alle groepen (VVE en niet VVE, KOT niet KOT). Dit is een tarief wat past binnen de landelijke benchmark en de hoogte die regiogemeenten hanteren. Het tarief kan jaarlijks geïndexeerd worden, 5 Waarborgfonds & Kenniscentrum Kinderopvang, Mijn Kostprijs, Kengetallen voor de bedrijfsvoering van kinderopvangorganisaties en
gastouderbureaus, juni 2021 12
met de index die door belastingdienst dat jaar ook voor het kinderdagopvangtarief wordt gehanteerd. Een nadere toelichting en onderbouwing om het tarief op een hoogte van €9,51 vast te stellen wordt in bijlage 2 gegeven. Het normtarief voor dagopvang waar de belastingdienst mee rekent is in 2022 vastgesteld op €8,50 per uur (fiscaal tarief). Het tarief peuteropvang is derhalve €1,01 per uur hoger. Onderstaand figuur maakt een en ander meer inzichtelijk. Het verschil tussen het peuteropvangtarief (€ 9,51) en het normtarief voor kinderdagopvang (€8,50) is €1,01 per uur (9,51 minus 8,50).
Figuur 2 Opbouw tarief
Uitgangspunt D ❖ Specifieke aandacht hebben we voor kinderen met een VE indicatie (taal- en/of ontwikkelingsachterstand) Voor kinderen met een taal- en of ontwikkelingsachterstand is de extra VE-ondersteuning van het grootste belang voor hun verdere ontplooiing. De landelijke wet en regelgeving stelt ook extra kwaliteitseisen aan het bieden van ondersteuning aan kinderen met een VE indicatie. Die kwaliteitseisen zijn opgenomen in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie (Bkve) en gaan bijvoorbeeld over het aantal beroepskrachten per groep, de opleidingseisen van de beroepskrachten en het minimum aantal uren VVE dat geboden wordt. Om VE nog een extra kwaliteitsimpuls te geven is vanaf 1 januari 2022 tevens ingevoerd dat een VE aanbieder op iedere locatie een pedagogisch beleidsmedewerker dient in te zetten (hbo-er) die zich richt op implementatie van beleid en coaching van beroepskrachten VE. Voor ieder VE kind dient deze medewerker 10 uur per jaar beschikbaar te hebben. Gemeenten ontvangen voor deze kwaliteitsimpuls extra middelen die verdisconteert zijn in de decentralisatie uitkering OAB van het Rijk.
Naast de genoemde wettelijke eisen stellen we als gemeente ook nog aanvullende kwaliteitseisen aan de aanbieders van VE, oa op het gebied van: - Warme overdracht naar basisschool voor VE kinderen - Extra contactmomenten met ouders- en coaching gesprekken - Deskundigheidsbevordering pedagogische medewerkers 13
-
Stimuleren ouderbetrokkenheid Het werken met een gecertificeerd VVE programma Monitoring van aantallen en trends
Dit zijn aanvullende kwaliteitseisen, die niet in de reguliere kostprijs peuteropvang zitten. Om opvangorganisaties in staat te stellen deze wettelijk en lokale kwaliteitsverhogende activiteiten uit te voeren, hanteren we voor VE peuters een tarief van € 11,44 per uur (niveau 2022). We verwijzen naar bijlage 2 voor een onderbouwing hiervan. Indexatie van dit tarief kan gelijk opgaan met de indexatie van het peuteropvangtarief. (6)
Voor VE peuters hanteren we een peuteropvang-uurtarief van €11,44 per uur (niveau 2022), om aan de kwaliteitsvereisten voor de uitvoering van voorschoolse educatie te voldoen.
Vanuit de wetgeving zijn we als gemeente verplicht om peuters vanaf een leeftijd van 2,5 jaar die een achterstand hebben in taal- en/of ontwikkeling (VE indicatie) een aanbod voor VE te doen. Door het VE programma vanaf 2 jaar open te stellen geef je peuters die daar al aan toe zijn, de mogelijkheid om een langere tijd van het VE-programma te profiteren. Ze kunnen bovendien geleidelijk instromen, bijvoorbeeld het eerste half jaar 2 dagdelen in de week komen en daarna de gewenste 4 dagdelen. Voor veel kinderen past dit bij hun ontwikkelingslijn. Het is aan de peuteropvangaanbieder in samenspraak met de ouders om te bepalen wat voor ieder kind is gewenst. Het openstellen vanaf de leeftijd van 2 jaar geeft in ieder geval de mogelijkheid om dan al te starten. (7)
Kinderen met een VE indicatie kunnen vanaf 2 jaar instromen in de VE peuteropvang
Een indicatie voor voorschoolse educatie wordt door het consultatiebureau van de GGD afgegeven. Daarvoor kijkt de jeugdverpleegkundige naar de ontwikkeling van het kind op basis van meerdere consulten op verschillende leeftijden. Met gedegen onderzoek op diverse ontwikkelingsgebieden kunnen ontwikkelingsproblemen en -stoornissen tijdig worden opgespoord. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van het Van Wiechenonderzoek. Als er een (dreigende) achterstand wordt geconstateerd wordt in gesprek met de ouders een VE-indicatie afgegeven en krijgen ouders informatie over de VE opvanglocaties in de buurt. Gemeenten hebben de wettelijke opdracht om de exacte doelgroepcriteria van de voorschoolse educatie vast te stellen. In Maashorst kiezen we ervoor om die wat ruimer te definiëren dan het wettelijk criterium van ‘risico op taal en ontwikkelingsachterstand’. Dit, omdat we zien dat voorschoolse educatie voor kinderen ook om andere redenen dan enkel taal- en ontwikkelingsachterstand heel gewenst kan zijn. Te denken valt aan een thuisomgeving waar ernstige gezinsproblematiek speelt, of zaken als verslaving of verwaarlozing. In dat geval is het vanuit preventief oogpunt voor de ontwikkeling van een peuter van belang om enkele dagdelen per week op de VE peuteropvang in een stimulerende omgeving te verblijven.
Ook het opleidingsniveau van ouders blijkt een ‘voorspellende’ factor te zijn voor een ‘moelijker’ start en is een algemeen geldend doelgroepcriterium voor voorschoolse educatie. Het volgen van een stimulerend gestructureerd voorschools VE programma helpt deze kinderen aan een betere uitgangspositie. Zo komen we tot de volgende doelgroepcriteria Voorschoolse Educatie voor de gemeente Maashorst: - Peuters met een (dreigende) taal- of ontwikkelingsachterstand; - Peuters met een taalarme omgeving en/of voertaal thuis anders dan Nederlands; 14
-
(8)
Opleidingsniveau ouders (richtlijn opleidingsniveau van minimaal één ouder /opvoeder lager dan mbo-2 niveau); Peuters met een sociaal emotionele achterstand en/of sociaal arme thuisomgeving; Individuele gronden op basis waarvan het voor de peuter nodig is, vast te stellen door het consultatiebureau (maatwerk en uitzondering) Voor een VE indicatie komen kinderen in aanmerking met een taal- en ontwikkelingsachterstand en/of ouders met een laag opleidingsniveau en/of een sociaal emotionele achterstand
Aansluitende keuzes (9)
Voor zowel ouders, aanbieders als gemeente houden we de regeling zo eenvoudig mogelijk (zo min mogelijk administratieve handelingen)
We streven ernaar om de regeling voor alle partijen zo eenvoudig mogelijk te maken, met voor allen zo min mogelijk administratieve handelingen. Dit maakt ook dat we in overleg zijn en blijven met de betrokken stakeholders om te zien hoe we processen en administratieve handelingen zo goed mogelijk op elkaar af kunnen stemmen zonder in te boeten op kwaliteit of zorgvuldigheid. En om die reden kiezen we er ook voor om te werken met de meer eenvoudige VNG-inkomenstabel voor het berekenen van de ouderbijdrage, zodat ouders niet bij iedere kleine wijziging in hun inkomen om aanpassing hoeven te vragen. Ook het werken met de Peutermonitor, waarmee informatieoverdracht van aantallen en gevolgde uren opvang geautomatiseerd gaat en veel eenvoudiger is, draagt eraan bij. (10) We hebben uitdrukkelijke aandacht voor monitoring van het bereik (aantallen) en financiën (hoogte subsidie per locatie). Het beschikken van een adequaat monitoringsysteem en dus grip op de ‘’cijfers” is een vereiste voor de implementatie van het VVE-en peuteropvangbeleid. Om de wettelijke opdracht goed te kunnen uitvoeren, is het van belang om een goed monitoringsysteem te hebben dat zicht geeft op het bereik van het aantal peuters en de resultaten van het VVE-beleid.
Het is om die reden dat we ervoor kiezen om te gaan werken met de peutermonitor van InnovatieNul 13, een applicatie die al door veel andere gemeenten in gebruik is en met veel tevredenheid. De implementatie van deze tool is inmiddels in gang gezet. Doel Peutermonitor: - beter grip op de uitvoering van het VVE-en peuteropvangbeleid en de financiën - beter zicht op cijfers en resultaten (bereik, non –bereik etc.), ook per locatie of per wijk/kern - mindere discussies rechtmatigheid- en doelmatigheidscontrole subsidie - minder administratieve handelingen voor zowel gemeenten als de opvangorganisaties - zekerheid betreft validiteit van de cijfers, jaarcijfers gemakkelijk aan te leveren - meer transparantie voor alle partijen.
15
5.
Huidige en verwachte aantallen peuters
Hoeveel peuters maken momenteel gebruik van de peuteropvang en wat verwachten we voor de komende jaren? Dat presenteren we in dit hoofdstuk, waarbij we rekening houden met demografische ontwikkelingen en de invloed van dit voorliggende beleidskader.
5.1 Huidig aantal VVE- en reguliere peuters in peuteropvang Allereerst hebben we de huidige situatie in kaart gebracht; hoeveel peuters van iedere categorie zitten momenteel bij de opvangorganisaties op de opvang? Deze inventarisatie levert het volgende overzicht op (situatie december 2021). Kanteel (Uden)
Kiem (Uden)
Stichting Istia (Uden)
9
16
6
1
regulier KOT
71
76
96
VVE zonder KOT
4
25
8
VVE KOT
1
1
26
Totaal
85
1
143
16 126
Huidige aantallen peuters
Avem (Landerd)
regulier zonder KOT
Kanteel (Landerd)
XXS kinderopvang Totaal (Uden) 0
32
10
253
3
1
41
0 4
3 14
47 373
Tabel 1:Huidig aantal peuters in Uden en Landerd per categorie en per aanbieder op reguliere peuteropvang of op opvang met een VVE indicatie, situatie december 2021
5.2 Verwacht aantal VVE- en reguliere peuters in peuteropvang Kijkend naar het verwacht aantal peuters voor de komende jaren, komen we tot de volgende tabel. Daarbij wordt er groei verwacht enerzijds op basis van de demografische ontwikkelingen en anderzijds als effect van het beleid. Een nadere toelichting volgt onder de tabel.
regulier zonder KOT regulier KOT VVE zonder KOT VVE KOT Totaal
Huidig aantal dec 2021
Verwachte groei obv demografie
Verwachte groei obv beleidskader
32 253 41 47 373
1 8 1 2 12
1 13 4 5 23
Totaal verwachte aantallen peuters 2022 ev 34 274 46 54 408
Tabel 2 Verwacht aantal peuters in Maashorst per categorie op reguliere peuteropvang of op opvang met een VVE indicatie
Toelichting verwacht aantal peuters in peuteropvang agv groei door demografie De demografische cijfers laten zien dat er voor de komende jaren nog groeipotentieel zit in de omvang van het aantal peuters in gemeente Maashorst. Dit komt door het huidige aantal 0- en 1- jarigen in de gemeente Maashorst. Die leeftijdsgroep is in omvang momenteel ongeveer 60 kinderen groter dan de jaren ervoor en deze groep zal de komende jaren de peuterleeftijd bereiken. We doen de aanname dat van het geheel van deze groei er ongeveer 20% van de toekomstige peuters de peuteropvang (al dan niet met een VVE indicatie) zal gaan gebruiken. Immers een deel van de kinderen zal ofwel toch naar hele dagopvang gaan of om allerlei redenen (gezondheid, keuze ouders) naar geen enkele opvangvorm gaan. Voor peuteropvang betreft de groeiverwachting op basis van demografie derhalve 12 peuters (20% van 60). Toelichting verwacht aantal peuters agv groei door implementatie beleidskader Daarnaast verwachten we dat door uitvoering te geven aan het voorliggende beleidskader er meer 16
peuters naar peuteropvang zullen gaan; en dat is ook juist onze ambitie! Het verbeteren van de toeleiding vanuit het consultatiebureau van de GGD en het verlagen van (financiële drempels) zal leiden tot een hoger bereik, zowel bij reguliere peuters als VVE peuters. We gaan daarbij uit van een verwachte groei van 5% reguliere peuters en 10% peuters met een VVEindicatie). We baseren ons daarvoor op landelijke onderzoeken6 en het landelijke CBS dashboard ‘verwachte onderwijsachterstand per gemeente’7. Uit dit dashboard is af te lezen dat er in de gemeente Maashorst 100 peuters met een taal- of ontwikkelingsachterstand (VVE) wordt verwacht. Dit aantal wordt door CBS berekend aan de hand van het aantal basisschoolleerlingen waarvan is vastgesteld dat deze (een risico op) een taal- en of ontwikkelingsachterstand hebben. Het aantal verwachte peuters met een achterstand en daarmee een VVE-indicatie is daarvan afgeleid. Rekening houdend met dit dashboard komen we tot onze groeiverwachting van ongeveer 10% voor VVE. Voor de verwachte groei van reguliere peuters kijken we naar gegevens die er bekend zijn van het huidige non-bereik; dat zijn de peuters die naar geen enkele vorm van een voorschoolse voorziening gaan. Voor gemeente Maashorst zijn daar geen exacte cijfers van bekend. Landelijk onderzoek laat evenwel zien dat het non-bereik in Nederland ongeveer 11% van alle peuters is.
Dit betreft voor Maashorst 116 peuters (11% van 10588). Het is niet reëel te verwachten dat we die peuters met het nieuwe beleidskader allemaal bereiken, maar het geeft wel weer dat er nog groeiruime is. We gaan voor de prognose uit van een verwachte groei van 14 reguliere peuters (5% van huidig aantal). Bijlage 1 geeft ter achtergrond nog een nadere toelichting op de aantallen peuters, de demografische ontwikkelingen en de daarvan afgeleide prognose. Ook de spreiding van basisschoolleerlingen en peuters met een risico op onderwijsachterstanden op wijkniveau is daar in kaart gebracht. Andere ontwikkelingen van invloed Het is goed om hier te melden dat de ervaring laat zien dat het gebruik van peuteropvang ieder jaar enigszins fluctueert. Er zijn veel factoren op van invloed, waardoor het onmogelijk is om het gebruik exact te voorspellen, ook al omdat het om relatief kleine aantallen gaat. Tevens wordt het gebruik van peuteropvang sterk beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals arbeidsmarktconjunctuur, en landelijke aanpassingen aan de kinderopvangtoeslagregeling. Dit zijn zaken waar we lokaal geen invloed op hebben. Verschuivingen op de arbeidsmarkt en veranderingen in de kinderopvangtoeslagregeling kunnen er toe leiden dat (werkende) ouders meer of minder gebruik maken van de gewone hele-dag kinderopvang.
En dit kan op haar beurt weer invloed hebben op het gebruik van peuteropvang. Het blijft om die reden altijd van belang om trends op dit terrein te volgen, zowel lokaal als landelijk.
6
Buitenhek management & Consult in opdracht van SZW / VNG 2019; Monitor bereik van voorschoolse voorzieningen in NL. In het onderzoek komt naar voren dat 11% van alle peuters in Nederland geen gebruik maakt van een voorschoolse voorziening. 7 https://dashboards.cbs.nl/v1/onderwijskansen_180543/ 8 CBS Statline, Totaal aantal 2- en 3 jarigen in Maashorst, geraadpleegd op 22-02-22
17
6
Financiën
Een nieuwe regeling moet uiteraard passen binnen de financiële kaders van de gemeente Maashorst. In deze paragraaf staat een doorrekening van de uitgangspunten, het benodigd budget in relatie tot beschikbaar budget en de financiële doorrekeningen centraal. Daarbij houden we rekening met het scenario dat het gebruik van VE en peuteropvang de komende jaren groeit. We laten daarmee zien welke consequenties het in te stemmen beleidskader heeft.
6.1 Beschikbare middelen De decentralisatie uitkering OAB De voorschoolse educatie (VE) en de VVE-peuteropvang die daaraan gekoppeld is, kan worden bekostigd uit de decentralisatie uitkering OAB. Dit betreft geoormerkte middelen. De besteding van deze middelen is gehouden aan door het rijk vastgestelde kaders, namelijk ‘bijdragen aan het bestrijden of voorkomen van onderwijsachterstanden’. De VE-peuteropvang voldoet daar geheel aan. Als gemeente hebben we de opdracht om met de middelen voldoende VE-peuteropvangplekken beschikbaar te hebben voor de doelgroep; het is daarmee de belangrijkste pijler binnen het gehele onderwijsachterstandenbeleid. Lokale middelen voor peuteropvang (POV middelen) Voor de kosten die voor de reguliere peuteropvang worden gemaakt ligt dat anders. De kosten voor reguliere peuteropvang vallen niet onder de reikwijdte van de geoormerkte OAB middelen en dienen derhalve opgevangen te worden uit lokale middelen. Budgetten in begroting Onderstaand de huidig beschikbare budgetten zoals die in de begroting zijn opgenomen. De peuteropvang-middelen (POV) zijn, zoals aangegeven, lokale middelen. De VE middelen komen uit de decentralisatie-uitkering OAB. POV middelen gemeente Maashorst Budget conform begroting
Maashorst
POV regulier lokale middelen
€ 210.744
VVE
€ 580.000
Tabel 3: Huidig budget POV en VVE zoals in begroting opgenomen
Het hier genoemde VVE budget betreft het deel van de rijksuitkering OAB dat in de begroting is toegewezen aan VVE. De totale rijksuitkering OAB voor Maashorst is hoger.
6.2 Financieel effect Welke financiële consequenties heeft het nieuwe beleidskader? Onderstaand een doorrekening naar het financieel effect van het nieuwe beleidskader. Daarbij is uitgegaan van de prognose van het verwacht aantal deelnemende peuters op basis van de demografische groei, maar ook op basis van de aanwas die we verwachten als gevolg van het nieuwe beleid. Verder is uitgegaan van een peuteropvang uurtarief van €9,51 en VVE-opvanguurtarief van €11,44,- per peuter. Als stelpost voor extra subsidie kleine kernen is een bedrag van €20.000- opgenomen. 18
Financieel effect van het nieuwe beleidskader Gemeente Maashorst 2022
Verwachte uitgaven beleidskader
Verwachte uitgaven beleidskader
Beschikbaar budget begroting 2022
Verschil verwachte uitgaven versus budget
VVE (Voor- en vroegschoolse educatie 64302001 – Vergoeding van kinderopvang 34161) VVE peuters zonder KOT € 329.433 VVE peuters met KOT € 248.486 Stelpost subsidie kleine € 20.000 kernen Totaal VVE € 597.920 € 580.000 Peuteropvang reguliere peuters (Peuteropvang subsidieregeling 64303000- Vergoeding van kinderopvang 34161) Reguliere peuters zonder € 94.438 KOT Reguliere peuters met KOT € 88.556 Totaal Peuteropvang regulier
€ 182.995
Totaal Maashorst
€ 780.915
€ 210.744
€ -17.920
€ 27.749
Tabel 4: financieel effect nieuw beleidskader
De uitgaven voor het nieuwe beleidskader kunnen zoals aangegeven worden gedekt uit: - De Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid (Spuk OAB) voor het deel Voor- en Vroegschoolse Educatie De voorlopige beschikking van de Spuk OAB voor 2022 bedraagt € 1.113.784. Hiervan wordt voor de uitvoering van het nieuwe beleidskader € 20.000 extra gereserveerd, zodat het totaal beschikbare budget VVE op € 600.000 uitkomt. Hiervoor is voldoende “vrije” ruimte (deel van de uitkering waar geen verplichtingen tegenover staan) beschikbaar. - Lokale middelen voor peuteropvang (POV) voor het deel reguliere peuteropvang. Bijlage 4 geeft een uitgebreide toelichting op de achterliggende berekeningen. Conclusies voor financieel kader We zien: - De Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid biedt voldoende ruimte om het nieuwe beleidskader inzake Voor- en Vroegschoolse Educatie uit te voeren. - De beschikbare lokale Peuteropvang middelen bieden voldoende ruimte om het nieuwe beleidskader voor het deel peuteropvang uit voeren.