Bijlage 1 - Advies taxatiecommissie grondprijzen woningbouw 2025
Tekst van het document
GRONDPRIJSADVIES Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw KENMERK 4061.41-D1d1/jh/s
DATUM 12 december 2024
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 2.
Nederland mooier, beter en duurzamer maken, met oog voor economie, mens en natuur. Dat drijft ons. Met onze waardebepalingen en adviezen op maat geven we mede vorm aan een toekomstbestendig Nederland en helpen wij uw ambities waar te maken. Net even dat stapje verder denken en doen, om tot die Gloudemans-oplossing te komen die werkt. Simpel, eenvoudig en met beide benen op de grond. Hoe complex de opgave ook is. Gloudemans voor Het Land van Morgen
DOSSIER
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
KENMERK
4061.41-D1d1/jh/s
DESKUNDIGEN
G. Schol BBA RT ing. J.C. van den Heuvel G.J. Versteeg RM RT M.M.H.W. van den Bergh RM RT
STATUS
Definitief
DATUM
12 december 2024
GECERTIFICEERD
GLOUDEMANS
DE LORIJN RAADGEVERS O.G.
VAN DE VEN GARANTIEMAKELAARS
Dorpstraat 28 5391 AW Nuland 073 641 33 12 www.gloudemans.nl
Komkleiland 27 6666 ME Heteren 026 303 73 03 www.delorijnraadgevers.nl
President Kennedylaan 153 5402 KC Uden 0413 261 905 vandevengarantiemakelaars.nl
Versie 2022.1
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 3.
INHOUDSOPGAVE 1.
SAMENVATTINGSBLAD .................................................................................................................................................. 4
2.
ALGEMEEN .................................................................................................................................................................... 5
2.1.
Introductie ................................................................................................................................................ 5
3.
MARKTANALYSE WONEN............................................................................................................................................... 7
3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5.
Algemeen .................................................................................................................................................. 7 Landelijke marktanalyse ......................................................................................................................... 8 Regionale marktanalyse Noordoost-Noord-Brabant ........................................................................13 Lokale marktanalyse gemeente Maashorst .......................................................................................16 Kansen en bedreigingen woningmarkt 2024/2025 ...........................................................................18
4.
ANALYSE UITGIFTEPRIJZEN WONEN............................................................................................................................ 20
4.1. 4.2. 4.3. 4.4.
Algemeen ................................................................................................................................................20 Woningbouwkavels ten behoeve van vrijstaande woningen ...........................................................20 Seriematige woningbouw .....................................................................................................................22 uitgangspunten residuele berekening ................................................................................................26
5.
GRONDPRIJSADVIES WONEN ...................................................................................................................................... 28
5.1. 5.2. 5.3. 5.4.
Algemeen ................................................................................................................................................28 Grondprijsadvies wonen .......................................................................................................................28 Uitsplitsing grondprijs per kern ...........................................................................................................29 Uitsplitsing op projectniveau................................................................................................................30
6.
GEVOELIGHEID RESIDUELE BEREKENING .................................................................................................................... 34
6.1. 6.2.
Rekenvoorbeeld .....................................................................................................................................36 Aandachtsgebied: kleine woningtypes................................................................................................37
7.
SAMENVATTING........................................................................................................................................................... 39
8.
BIJLAGEN .................................................................................................................................................................... 40
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
1.
Blad 4.
SAMENVATTINGSBLAD
Adviseurs hebben in opdracht van de gemeente Maashorst onderzoek gedaan naar markt en transacties ten behoeve van het bepalen van gronduitgifteprijzen binnen de gemeente Maashorst. Het betreft specifiek de gronduitgifteprijzen voor woningbouwgrond, onderverdeeld in verschillende woningtypes met tevens advisering voor bepaalde specifieke woningbouwprojecten. De grondprijzen in dit advies hebben betrekking op het jaar 2025. Voor het bepalen van de uitgifteprijzen zijn verschillende methodes toegepast. De kavelprijs voor percelen ten behoeve van vrijstaande woningen is comparatief bepaald. Seriematige woningbouwgronden zijn residueel bepaald waarbij v.o.n.-prijzen zijn getoetst op transacties in de omgeving.
UITGIFTEPRIJZEN WONINGBOUWGROND Type woningbouwgrond
Prijs per m² excl. btw
Kavels t.b.v. vrijstaande woning (basisprijs) Grondwaarde kavels*
€ 415,00
Seriematige woningbouw (basisprijs) Grondwaarde rijwoning
€ 450,00
Grondwaarde twee-onder-een-kapwoning
€ 375,00
*Met inachtneming degressief stelsel in stappen van 500 m2. Eerste staffel van 750 m2 voor woningen met ruime bebouwingsmogelijkheden (zie §4.2)
UITSPLITSING KERNEN Kern
Uden (100%)
Schaijk, Zeeland (90%)
Volkel (85%)
Odiliapeel, Reek (80%)
Kavel t.b.v. vrijstaande woning
€ 415,00
€ 375,00
€ 355,00
€ 330,00
Grondwaarde rijwoning
€ 450,00
€ 405,00
€ 380,00
€ 360,00
€ 375,00
€ 335,00
€ 315,00
€ 300,00
Type
Grondwaarde kapwoning
www.gloudemans.nl
twee-onder-een-
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
2.
ALGEMEEN
2.1.
INTRODUCTIE
Blad 5.
Er is verzocht om een grondprijsadvies uit te brengen voor de in 2025 te hanteren uitgifteprijzen in de gemeente Maashorst. Voor u ligt dit grondprijsadvies 2025. Grondprijsadvies is een deskundige schatting van de waarde van een stuk grond bestemd voor een bepaalde functie. Het doel van een dergelijke schatting is om inzicht te geven in waarde van te verkopen stukken grond voor bouw en ontwikkeling. Grondprijsadviezen kunnen gebruikt worden in concrete verkoopsituaties of om houvast te bieden aan grondbeleid en ruimtelijke ordening. De in dit rapport bepaalde grondprijzen zijn een benadering en betreffen – tenzij specifiek anders aangegeven – minimumprijzen. In de praktijk zullen locatiespecifieke factoren ervoor zorgen dat een casus significant kan afwijken van de in dit rapport gehanteerde situatie. Bij het toepassen van dit grondprijsadvies is het dus mogelijk om gemotiveerd van hier genoemde prijzen af te wijken. Grondprijsadviezen kunnen verschillende categorieën behelzen. Woningbouw, bedrijventerreinen en reststroken zijn enkele van de meest gangbare types. Afhankelijk van het type bestemming worden er verschillende methodes gebruikt om de waarde te bepalen. Gangbare benaderingsmethodes zijn bijvoorbeeld de residuele grondwaarde en de comparatieve methode.
Afhankelijk van de specifieke opdracht kan het advies worden toegespitst op specifieke projecten of kan er een uitsplitsing gemaakt worden voor bijvoorbeeld verschillende kernen binnen een gemeente. Dit grondprijsadvies bevat de volgende categorieën: I.
II.
III.
Woningbouw, vrije sector 1. Woningbouwkavels t.b.v. vrijstaande woningen 2. Seriematige woningbouw a. Rijwoningen b. Twee-onder-één-kapwoningen Uitsplitsing grondprijs per kern 1. Schaijk 2. Reek 3. Zeeland 4. Uden 5. Volkel 6. Odiliapeel Specifieke woningbouwprojecten 1. De Ruiter Uden 2. Park Maashorst kamer 4 3. Kerkstraat Oost, Zeeland 4. Project Eikenheuvel Voor de categorie woningbouw zijn de marktontwikkelingen uitgebreid onderzocht. Er is gekeken naar de markt op nationaal, regionaal en lokaal niveau om een beeld te vormen van het huidige economisch landschap en de ontwikkelingen die in het komende jaar van belang zullen zijn. Alle grondprijzen zijn voorzien van een toelichting en onderbouwing. Deze onderbouwing verschilt per categorie en kan bijvoorbeeld zijn in de vorm van referenties of onderzoek naar uitgifteprijzen in de regio.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 6.
De in dit rapport genoemde uitgifteprijzen betreffen minimumprijzen voor het jaar 2025. Afhankelijk van locatie, op basis van beleid of door specifieke kaveleigenschappen kan gemotiveerd worden afgeweken van bovengenoemde prijzen. Een nadere omschrijving van de opdrachtvoorwaarden en -uitgangspunten is opgenomen in bijlage 1.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
3.
MARKTANALYSE WONEN
3.1.
ALGEMEEN
Blad 7.
Om inzicht te krijgen in de marktontwikkeling is gekeken naar de marktontwikkeling op landelijk, regionaal en lokaal niveau. De marktanalyses worden opgesteld met behulp van verschillende openbare publicaties. Er wordt gebruik gemaakt van onder andere de volgende bronnen: Expertisecentrum woningwaarde, Centraal Bureau voor de Statistiek, NVM (Brainbay), Dynamis, Centraal Planbureau, alsmede onderwerp-specifieke en lokale bronnen. Om een representatief beeld te krijgen van de woningmarkt op regioniveau is gekeken naar het COROPgebied Noordoost-Noord-Brabant. Een COROP-gebied is een regionaal gebied binnen Nederland dat deel uitmaakt van de COROP-indeling. Deze indeling wordt gebruikt voor analytische doeleinden. In totaal zijn er in Nederland 40 COROP-gebieden. COROP-gebied Noordoost-Noord-Brabant bestaat uit de gemeenten: Bernheze, Boekel, Boxtel, Land van Cuijk, 's-Hertogenbosch, Heusden, Maashorst, Meierijstad, Oss, SintMichielsgestel, Vught. Achtereenvolgens worden het aantal transacties, de gerealiseerde transactieprijzen, het aanbod en de verkooptijd beschouwd. Voor de lokale marktanalyse wordt meer gericht op doelgroepen binnen de lokale woningmarkt, alsmede verhuisbewegingen en bouwprojecten. De focus ligt binnen dit deel van het onderzoek minder op transactiedata en meer op woningbehoefte, verhuizingen en doelgroepen.
Hier is voor gekozen omdat het aantal transacties op gemeenteniveau relatief klein is. Dit maakt analyse erg gevoelig voor uitschieters 1 en leidt zodoende tot weinig waardevolle nieuwe inzichten na de regionale analyse. Er is voornamelijk gebruik gemaakt van de nieuwbouwadvies pro module van de NVM en van lokale bronnen. 0F
Wat betreft de regionale marktanalyse wordt opgemerkt dat er gebruik is gemaakt van het marktinformatiesysteem van de NVM en dat er geen gebruik is gemaakt van zuivere kwartaalcijfers, maar van cijfers die een voortschrijdend gemiddelde weergeven. Dit wil zeggen dat het gemiddelde van een vast aantal perioden wordt genomen, zodat het voortschrijdend gemiddelde het verloop op de langere termijn toont. Deskundigen hebben het gewogen gemiddelde berekend door per kwartaal het gemiddelde van het betreffende en het voorgaande kwartaal te nemen.
De verkoop of oplevering van één of enkele projecten leidt al snel tot grote statistische veranderingen die niet representatief zijn voor de markt als geheel.
1
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
3.2.
Blad 8.
LANDELIJKE MARKTANALYSE
Het Expertisecentrum woningwaarde geeft in de Monitor koopwoningmarkt 2e kwartaal 2024 2 samengevat de navolgende analyse van de woningmarkt in Nederland. 1F
Gedurende 2023 begonnen woningprijzen op te lopen na een periode van stagnatie en daling. Deze stijgende trend zet begin 2024 door voor zowel bestaande als nieuwbouwwoningen. Deze ontwikkeling leidt tot nieuwe toename van de krapte en een toename van het aantal biedingen boven de vraagprijs. De nieuwbouw beleefde als deelsegment van de woningsector in 2023 een moeilijk jaar: vraag droogde snel op en prijzen kwamen onder druk te staan. Dit zorgde ervoor dat sommige woningbouwprojecten stil vielen terwijl de productie juist al jaren onder druk staat. Ondanks moeilijke vooruitzichten lijkt de sector wel over zijn dal heen, zo zijn er het laatste kwartaal weer meer bouwvergunningen en afbouwgaranties afgegeven.
PRIJSSTIJGINGEN VERSNELLEN De toename van de verkoopprijzen van (bestaande) woningen zet niet alleen door, maar neemt zelfs toe. In het begin van 2023 daalden de woningprijzen nog, maar deze daling is inmiddels ruimschoots omgeslagen tot een forse stijging van de verkoopprijzen. De prijsstijging bedroeg in Q2-2024 maar liefst +7,2% (figuur 1). De jaar op jaar mutatie van de mediane verkoopprijs van Q2 2023 tot 2024 kwam hierdoor op +13,6%. Per Q2 bedroeg de mediane verkoopprijs voor een woning € 468.000; daarmee komt de mediane prijs voor het eerst hoger uit dan de piek die werd bereikt in Q2 van 2022 (€ 451.000). Hierbij moet wel de kanttekening worden geplaatst dat dit wel gedeeltelijk wordt veroorzaakt door inflatie, na correctie ligt de mediane prijs ca. 4,5% lager dan de piek uit 2022.
Figuur 1 - Procentuele kwartaalmutatie van de mediane verkoopprijs bestaande woningen (NVM) en de Prijsindex Bestaande Koopwoningen (Kadaster/CBS), op kwartaalbasis, in de periode 3e kwartaal 2008 – 2e kwartaal 2024
2
Experticecentrum Woningwaarde (2024), Monitor koopwoningmarkt: 2e kwartaal 2024
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 9.
TOEGENOMEN KOOPKRACHT EN LEENCAPACITEIT STUWEN PRIJSSTIJGING De prijsontwikkeling hangt nauw samen met de leencapaciteit (zie ook figuur 2). Stabilisatie van de rentetarieven en een toename in de koopkracht zorgen ervoor dat veel woningkopers hun leencapaciteit zagen toenemen. Eerdere dalingen werden hiermee ruim gecompenseerd. Doordat de lonen inmiddels minder hard stijgen is deze toename in leencapaciteit inmiddels afgevlakt tot een stijging van ca. 1,5 tot 2% over de eerste helft van 2024. Consumenten hebben deze extra leencapaciteit massaal ingezet om mee te kunnen dingen naar het schaarse aantal woningen, hiermee de voornoemde prijsstijgingen faciliterend. In de figuur is goed te zien dat de mediane koopprijs voor een woning totaal uit verhouding is komen te lopen met de leencapaciteit, en inmiddels zelfs de leencapaciteit voor huishoudens met een 2x modale leencapaciteit overstijgt. Hierdoor komt de nadruk steeds meer te liggen op het inbrengen van eigen geld door bijvoorbeeld overwaarde, spaargeld of aanvullende financiering middels een familiehypotheek. Dit maakt het aanschaffen van een woning vooral moeilijker voor mensen die moeilijker over dergelijke middelen kunnen beschikken, bijvoorbeeld: eenpersoonshuishoudens, starters en mensen uit meer economisch kwetsbare situaties.
Ook bijvoorbeeld een studieschuld drukt zwaar op de leencapaciteit, zeker door de toegenomen rente op studieleningen. De noodzaak voor aanvullende middelen werkt ongelijkheid op de woningmarkt in de hand. Kopers die niet over dergelijke middelen kunnen beschikken vissen sneller achter het net en zijn de dupe van de steeds extremere race naar het maximaliseren van de biedcapaciteit. In recente jaren zijn tevens verschillende maatregelen Ingevoerd, zoals de iets ruimere financieringslastnormen en het volledig meetellen van het tweede inkomen bij het vaststellen van het rekeninkomen. Ook zijn er diverse soorten startersleningen en verduurzamingsleningen die bovenop de ‘normale’ leencapaciteit kunnen komen. Deze gaven vooral starters de kans om vaker mee te bieden op een woning, al is dit een dubbelzijdig zwaard gebleken. Er kan gesteld worden dat dergelijke maatregelen bijdragen aan de oplopende prijzen doordat deze het leenvermogen van sommige kopers verhoogd in een reeds oververhitte markt. Dit leidt op zijn beurt weer tot meer/extremer overbieden.
Figuur 2 - De gemiddelde maximale leencapaciteit bij 1x modaal huishoudeninkomen en 2x modaal huishoudeninkomen, voor een- en tweeverdieners, op halfjaarbasis, in de periode 2e helft 2008 – 1e helft 2024
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 10.
OVERBIEDEN TERUG VAN (NOOIT) WEG GEWEEST Tegelijk met de afkoeling van de markt in 2022-2023 liep ook het overbieden terug. In het dal in Q1-2023 lag de verkoopprijs van een woning gemiddeld zelfs 1,2% lager dan diens vraagprijs (NVM Wonen Kwartaalcijfers). Nu de prijzen weer scherp stijgen laat het overbieden eenzelfde trend zien: van Q2-2023 tot Q2-2024 liep het percentage woningen dat boven de vraagprijs werd verkocht op van 39,4 tot 67%; het gemiddelde verschil tussen de verkoopprijs-vraagprijs liep op van -0,5% tot +4,3%. Er zijn wel significante verschillen te zien tussen verschillende woningtypes: voor woningen in hogere segmenten wordt over het algemeen minder overboden. Zo bedroeg het prijsverschil voor vrijstaande en 2^1-kapwoningen respectievelijk -0,4% en +2,9%, terwijl meer toegankelijke woningtypes zoals tussenwoningen +6,8% noteerden en appartementen +5,2% boven de vraagprijs. De grote onbalans tussen vraag en aanbod van koopwoningen, de stabilisering van de hypotheekrente en de grote concurrentie tussen potentiële kopers, zorgen ervoor dat overbieden weer noodzaak is geworden voor het kunnen aankopen van een woning. Door verschillen tussen regio’s en specifieke objecten loopt de mate van overbieden sterk uiteen. Voor gewilde locaties zal nog aanzienlijk meer boven de vraagprijs zijn betaald dan de hiervoor benoemde percentages.
Zonder meer structurele oplossingen zal overbieden zijn huidige koers doorzetten in de richting van de piek die eind 2021 werd bereikt.
3.2.1.
MARKTONTWIKKELING NIEUWBOUW
NIEUWBOUWPRODUCTIE MOET IN VERSNELLING In 2023 was er sprake van een moeilijke periode voor nieuwbouw. Door een combinatie van opgelopen kosten, afnemende/stagnerende prijzen en een afgenomen koopkracht verliep de verkoop van nieuwbouwwoningen moeizaam. Per Q2-2024 is verkoop weer aanzienlijk aangetrokken en worden weer meer projecten in verkoop genomen. Dit is goed te zien in het aantal nieuwbouwverkopen (figuur 3 en 4). Er is te zien dat vooral middelgrote steden sterk herstel laten zien in het aantal nieuwbouw verkopen. De grote vier steden laten wel enig herstel zien, maar dit blijft sterk achter en komt niet in de buurt van de aantallen die rond 2021 werden verkocht. De verkoopprijzen van nieuwbouw zijn in de afgelopen periode stabiel gebleven. Dit is een flink contrast met bestaande bouw, waar de afgelopen kwartalen record prijsstijgingen werden genoteerd, ook in de vorige opleving van de nieuwbouwmarkt (2019-2021) lieten de prijzen wel een stijging zien. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn de (overheids)focus op het realiseren van betaalbare woningen en meer terughoudendheid in de prijsstelling als gevolg van de recente verkoopdip, vooral in hogere prijsklassen. Een van de redenen waarom het opnieuw op gang krijgen van de nieuwbouw essentieel is om de woningmarkt te verbeteren, is omdat deze markt zorgt voor een betere doorstroming in andere delen van de woonsector.
Kopers van nieuwbouwwoningen zijn vaak al eigenaar van een woning en zorgen met hun verhuizing dat er ergens anders in de verhuisketen een woning vrijkomt; een woning die op zijn beurt weer kan worden betrokken door kopers die woonachtig zijn in lagere segmenten van de markt of die (sociaal) huren. Dit zorgt ervoor dat er woningen beschikbaar komen in belangrijke woonsegmenten zoals sociale/betaalbare koop, sociale huur en middenhuur. Dit is nodig om scheefhuursituaties te verminderen en doorstroming in met name de lagere woonsegmenten te realiseren.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Figuur 3: Nieuwbouwverkopen gemeentegrootte, NVM/ Brainbay
naar
Blad 11.
Figuur 4: Transactieprijsontwikkeling nieuwbouw, NVM/Brainbay
Over het algemeen wordt gesteld dat een moeilijke periode langzaam wordt afgesloten. Sterk oplopende prijzen van bestaande bouw en schaarste zullen nieuwbouwwoningen relatief aantrekkelijker maken. Toenemende koopkracht en consumentenvertrouwen zorgen daarbij voor een extra duw in de rug. Omdat het achterliggende woningtekort ook tijdens de bouwdip niet is verdwenen is het aannemelijk dat de vraag opnieuw snel toeneemt. Door de tragere reactiemogelijkheid van de bouw als sector is het reëel dat binnen een relatief korte tijd het aanbod opnieuw verzadigd raakt. Het gestaag doorzetten van lopende en aankomende nieuwbouwprojecten zal cruciaal zijn in het definitief verminderen van de hoge druk op de markt. Hierin zal het verzorgen van een goede kwalitatieve match tussen vraag en aanbod een sleutelrol spelen in de effectiviteit van het verminderen van de problematiek, zowel wat betreft prijsniveau als te realiseren woningtypes.
PRIJSONTWIKKELING EN PLANCAPACITEIT De verbetering van de marktomstandigheden heeft ervoor gezorgd dat het prijsniveau van woningen flink is opgelopen. Na een rustigere periode is de druk in korte tijd opnieuw sterk opgelopen, met hogere prijzen en lager aanbod als gevolg. De krapte-indicator is na een korte adempauze weer gedaald en overbieden laat opnieuw een sterke toename zien. Als gevolg hiervan voorzien de grootbanken prijsstijgingen van ca. 7% over 2024. Voor 2025 wordt verwacht dat stijgingen iets terugzakken maar nog steeds rond de 4% à 5% liggen. Verwachte prijsontwikkeling woningmarkt: 2024
2025
Bron:
ABN-AMRO
+7,5%
+5,0%
Woningmarktmonitor juli 2024
ING
+7 tot +9%
+4,0%
ING Research juli 2024
Rabobank
+6,7%
+5,2%
Raboresearch juni 2024
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 12.
Vanuit de rijksoverheid geldt een woningbouwopgave van maar liefst 981.000 woningen die moeten worden gebouwd tot en met 2030. De huidige plancapaciteit van 1.075.000 3 woningen 4 is hiervoor voldoende. Er moet wel rekening worden gehouden dat niet alle plannen gerealiseerd worden, van de ‘zachte plannen’ zonder juridische zekerheid zal een gedeelte niet tot uitvoering komen. Voor de komende vijf jaar is 48% van de opgenomen plannen ‘hard’, waardoor er meer (juridische) zekerheid is dat deze plannen ook tot uitvoering kunnen komen. Een vaak gehanteerde vuistregel is dat er 130% plancapaciteit benodigd is om de doelstelling te behalen. Op basis hiervan is een totale plancapaciteit wenselijk van ca. 1.275.000 woningen. 2F
3F
De grootste effecten van de ‘bouwdip’ lijken inmiddels achter ons te liggen; gedurende 2022 en 2023 liet het aanbod en verkoop van nieuwbouwwoningen een scherpe daling zien. Stijgende woningprijzen, een stabiele rente en toegenomen leencapaciteit bij kopers zorgt ervoor dat het vertrouwen om bouwprojecten uit te voeren is toegenomen. Dit moet in de komende maanden dan ook terug gaan komen in de aantallen aangeboden en verkochte nieuwbouwwoningen, alsook het aantal vergunningen dat wordt verleend.
WAAR IS DE MIDDENHUUR GEBLEVEN? Per 1 juli 2024 is de Wet Betaalbare Huur van kracht gegaan. Hiermee wordt het bereik van het (vernieuwde) woningwaarderingsstelsel (afgekort: WWS) uitgebreid naar het middenhuursegment. Woningen die middels dit puntensysteem 186 punten of minder behalen zijn gebonden aan diens puntenhuur en mogen geen huur boven deze ‘maximaal redelijke huur’ vragen. In de praktijk betekent dit een prijsgrens van ca. € 1.160 kale huur per maand. Dit waar de eerdere grens van het vrije huursegment voor 2024 lag op ca. € 880 per maand. Het doel van de wet is het betaalbaar maken van woningen in het middensegment. De Wet betaalbare Huur heeft echter ook een aantal ongewenste neveneffecten veroorzaakt. Door de regulering zagen beleggers hun rendementen dalen, waardoor veel beleggers in de aanloop van de wet al overgingen tot uitponden van hun huurwoningen. Zo werden in het 2e kwartaal van 2024 zo’n 12.000 huurwoningen aan de huurmarkt onttrokken (Financieel Dagblad). Hiermee wordt de totale poel aan huurwoningen kleiner terwijl dit segment juist zeer belangrijk is voor de doorstroming. Onderzoek van CBRE toont daarnaast aan dat een groot gedeelte van deze uitgeponde woningen buiten bereik blijven van de gemiddelde koopstarter met een middeninkomen (zie figuur 5).
Voornamelijk reeds goed gepositioneerde kopers kunnen aanspraak maken op dergelijke huurwoningen die in de verkoop komen. Vooral het onttrekken van de woningen in dit schaarse middensegment heeft negatieve effecten op de doorstroming van de woningmarkt. Door het afnemen van het aantal middenhuurwoningen komt deze middengroep tussen wal en schip te vallen op de woningmarkt: ze verdienen te veel om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning 5, maar een koopwoning blijft onbereikbaar. Vergroting van het middenhuur aanbod is belangrijk om deze groep te kunnen huisvesten en te zorgen voor een gezondere doorstroming in de markt. 4F
Tegelijkertijd zien veel ontwikkelaars de businesscase voor het bouwen van middenhuurwoningen moeilijker worden. Woningen die eerder in de vrije huursector vielen zijn nu gereguleerd, waardoor de opbrengstenkant van dergelijke businesscases aanzienlijk gewijzigd is. Afhankelijk van de parameters van de ontwikkeling kan dit ertoe leiden dat de businesscase van middenhuurwoningen dermate zwaar op een ontwikkeling gaat drukken dat deze de haalbaarheid negatief beïnvloed. Door de regulering van de middenhuur krijgt ontwikkeling van middenhuurwoningen op sommige locaties gelijkenissen met het sociale huursegment: oftewel, het zal niet altijd mogelijk zijn om een marktconforme businesscase op te stellen voor middenhuurwoningen en er ontstaat een onrendabele top.
Bevat tevens ca. 180.000 in 2022 en 2023 gerealiseerde woningen Voldoende plancapaciteit om totale woningbouwopgave te realiseren, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (januari 2024) 5 Of veroorzaken onwenselijke scheefhuursituaties door bewoning van een sociale huurwoning met een te hoog inkomen 3 4
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 13.
Dit zal ervoor zorgen dat het initiatief voor de ontwikkeling van dergelijke woonruimtes steeds meer zal komen te liggen bij partijen als gemeentes en woningcorporaties, aangezien marktpartijen hier steeds minder vaak een op zichzelf staande businesscase voor kunnen opzetten.
Figuur 5: Verschil tussen woningwaarde startershuishouden, CBRE (april 2024)
3.3.
uitpondwoning
en
leencapaciteit
mediane
REGIONALE MARKTANALYSE NOORDOOST-NOORD-BRABANT
Zoals eerder benoemd is een COROP-gebied een regionaal gebied binnen Nederland op basis van de COROPindeling. Deze indeling wordt gebruikt voor analytische doeleinden. De naam COROP komt van Coördinatie Commissie Regionaal Onderzoeks Programma. Dit was de naam van de commissie die in 1971 de indeling van Nederland in COROP-gebieden ontwierp. In totaal zijn er in Nederland 40 COROP-gebieden. De gemeente Maashorst is gelegen in COROP regio Noordoost-Noord-Brabant. Deze regio bestaat uit de volgende gemeenten: Bernheze, Boekel, Boxtel, Land van Cuijk, 's-Hertogenbosch, Heusden, Maashorst, Meierijstad, Oss, Sint-Michielsgestel, Vught.
GEREALISEERDE TRANSACTIES Uit figuur 6 blijkt dat het aantal gerealiseerde transacties van alle woningtypen vanaf het vierde kwartaal 2020 is gaan dalen tot het eerste kwartaal 2022. Na het tweede kwartaal 2022 is het aantal transacties, met tussentijdse fluctuaties, redelijk stabiel gebleven. Voor Q1 is een dip te zien, welke goed te verklaren is met de jaarlijkse seizoenstrend waarin in het eerste kwartaal minder woningen worden verkocht. In Q2 en Q3 van 2024 schiet het aantal transacties dan ook weer terug tot een niveau vergelijkbaar met de laatste kwartalen van 2023. Gemiddeld is het aantal transacties binnen het COROP-gebied het afgelopen jaar licht toegenomen met 11,6%. Het aantal geregistreerde transacties lag per Q3 2024 op 1.414 verkochte woningen.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 14.
Figuur 6: Aantal transacties Nederland en regio Midden-Noord-Brabant, NVM
Ter vergelijk is ook de data van heel Nederland opgenomen in figuur 6. In de grafiek is te zien dat het COROPGebied Noordoost-Noord-Brabant een vergelijkbaar verloop vertoont als het nationale aantal transacties.
GEREALISEERDE TRANSACTIEPRIJZEN In figuur 7 en 8 zijn de jaarmutaties van transactieprijzen uiteengezet voor Nederland en Noordoost-NoordBrabant. Figuur 7 geeft de absolute transactieprijzen weer ten opzichte van een jaar eerder, in figuur 8 is dit weergegeven voor de prijsniveaus per m2. In beide figuren blijkt dat de gemiddelde verkoopprijs per m² van woningen vanaf het vierde kwartaal 2021 trendmatig daalt voor ieder woningtype tot het eerste kwartaal 2023. Vanaf het tweede kwartaal 2023 ontstaat er een stijging welke blijft toenemen tot de meeste recente cijfers van het derde kwartaal 2024. Per het derde kwartaal 2024 is de transactieprijs binnen het COROP-gebied 12,0% hoger t.o.v. het voorgaande jaar en de toename van de prijs per m2 bedraagt 12,7%. De cijfers voor Nederland zijn van vergelijkbare hoogte rond de 12%. Uit de achterliggende database blijkt dat er verschillen bestaan tussen de verschillende type woningen. Zo laten twee-onder-een-kapwoningen en tussen- en hoekwoningen de scherpste stijgingen zien (per m2) van respectievelijk 11,8%, 15,9% en 12,6%. Appartementen zitten op 15,0% en vrijstaande woningen wat lager op 9,0%. De gemiddelde transactieprijs per m² bedroeg in het derde kwartaal 2024 € 4.048 en varieerde binnen de grondgebonden woningen van € 3.673 voor een tussenwoning tot € 3.986 voor een vrijstaande woning.
Er is in dat geval een logische uitschieter buiten beschouwing gelaten, dat is de prijs per m2 van appartementen, deze bedraagt € 4.743.
Figuur 7: Transactieprijs t.o.v. jaar eerder (NVM)
www.gloudemans.nl
Figuur 8: Transactieprijs per m2 t.o.v. jaar eerder (NVM)
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 15.
HET BESCHIKBARE AANBOD Het beschikbare aanbod is in de periode tot eind 2021 sterk afgenomen in Noordoost-Noord-Brabant. Op het dieptepunt in het eerste kwartaal 2022 werden er slechts 671 woningen aangeboden, wat leidde tot een extreme kraptefactor van slechts 1,8. Vanaf het dieptepunt steeg de indicator tot 3,8 in het eerste kwartaal 2023, echter daalde de trend vervolgens tot 2,5 in het vierde kwartaal 2023 om weer heel licht op te veren naar 2,5 in de eerste helft van 2024. In de laatste twee kwartalen daalt dit weer tot slechts 2,2. Daarmee laat het COROP-gebied een vergelijkbare krapte zien als op landelijk niveau. Over diezelfde periode vertoonde de nationale woningmarkt een vergelijkbare krapte-ontwikkeling die zelfs vaak één of twee tiende lager lag dan het COROP-gebied. In figuur 9 is goed te zien dat verkooptijd en looptijd oplopen wanneer het aanbod begint te verruimen (soms met enige vertraging). Met het huidige lage aanbod is als gevolg de verkooptijd en looptijd ook zeer kort. Er werden per Q3 2024 ca. 1.024 woningen te koop aangeboden.
Figuur 9: Aanbod, looptijd en verkooptijd NoordoostNoord-Brabant (NVM)
Figuur 10: Krapte-indicator Noordoost-Noord-Brabant (NVM)
De verkooptijd bedroeg in het derde kwartaal van 2024 gemiddeld 29 dagen, waarbij de verkooptijd varieert van 21 dagen voor een tussenwoning tot 47 dagen voor een vrijstaande woning. De gemiddelde verkooptijd van 29 dagen wijst erop dat veel woningen vrijwel direct nadat ze worden aangeboden worden verkocht. Deze dagen zijn benodigd voor de makelaar/verkoper om de verkoop in orde te maken. De verkooptijd ligt al voor langere tijd op een zeer laag niveau, hetgeen correspondeert met de toegenomen druk op de woningmarkt.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
3.4.
Blad 16.
LOKALE MARKTANALYSE GEMEENTE MAASHORST
Maashorst heeft net als de rest van Nederland een flinke woningbouwopgave. In 2023 zijn er in Maashorst 310 nieuwe woningen gebouwd. Dit geeft bevestiging dat er gewerkt wordt om de huisvesting in de gemeente Maashorst uit te bouwen. Ook voor de komende jaren wordt er beoogd om ruim duizend woningen aan de woningvoorraad toe te voegen. Om die groei op een gezonde manier te realiseren is een flinke opgave, zeker het realiseren van woningen in diverse types en van verschillende prijsniveaus. Vooral de ontwikkeling van een gepast aanbod van sociale- en middelhuur is een speerpunt dat meerdere uitdagingen met zich meebrengt. Het verzorgen van een kwalitatieve evenwichtige leeftijdsopbouw is essentieel om de woningvoorraad voor langere termijn gezond te krijgen. Woonproducten zoals starterswoningen en levensloopbestendige woningen zijn belangrijk in de realisatie van deze balans. Hierbij moet ook goed gekeken worden naar de verhuisketen die ontstaat en de wensen van de doelgroep. Zo zijn er bijvoorbeeld veel ouderen die in grote eengezinswoningen blijven wonen, en die een passend woonproduct vereisen voordat zij bereid zijn om te verhuizen. In de uitvoering kunnen verschillende aanvullende doelen tot uiting worden gebracht, denk hierbij aan doelen zoals klimaatadaptiviteit, duurzaamheid en het creëren en in stand houden van dorpse en landelijke karakters binnen de gemeente.
Kijkend naar de verkoopcijfers van de gemeente Maashorst (NVM, 3e kwartaal 2024) is te zien dat voor Maashorst de prijsstijgingen over het algemeen nog een stukje hoger liggen dan in de marktanalyse van het COROP-gebied te zien was. Zo lag de vierkantemeterprijs ten opzichte van een jaar eerder 17,0% hoger (tegenover 12,7% voor het COROP-gebied). Ten opzichte van het voorgaande kwartaal bedroeg deze stijging tussen de 4% en 7,5% afhankelijk van woningtype, voor vrijstaande woningen was dit zelfs 17,7%. Deze gegevens zijn gebaseerd op een wat kleinere dataset (116 transacties in het meest recente kwartaal), maar geeft wel aan dat Maashorst de eerder genoemde marktontwikkelingen sterk voelt.
PRIJSNIVEAU OMGEVING In onderstaande tabel is weergegeven hoe het mediane prijsniveau van de gemeente Maashorst zich verhoudt tot enkele omliggende gemeentes alsmede het regionale gemiddelde prijsniveau. Dit geeft een inzicht in het prijsniveau in de omgeving en hoe gemeentes zich tot elkaar verhouden. Mediane verkoopprijzen per woningtype per m2 voor het 3e kwartaal van 2024 (NVM/Brainbay). Bedragen zijn afgerond ten behoeve van leesbaarheid. Categorieën waarvan minder dan 10 transacties afgemeld zijn in het afgelopen kwartaal zijn grijs weergegeven. Type 6
Tussenwoning
Hoekwoning
Twee-onder-eenkapwoning
Maashorst
€ 3.525
€ 3.570
€ 3.605
Bernheze
€ 5.470
Geen transacties bekend
€ 3.625
Meierijstad
€ 3.575
€ 3.630
€ 4.030
Oss
€ 3.215
€ 3.760
€ 3.670
Gemert-Bakel
€ 3.600
€ 3.655
€ 3.655
Land van Cuijk
€ 3.385
€ 3.240
€ 3.340
€ 3.675
€ 3.860
€ 3.860
5F
COROP-regio Brabant
Noordoost-Noord-
De types vrijstaand en appartement zijn niet weergegeven vanwege de kleine transactievolumes en meer uiteenlopende woningeigenschappen
6
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 17.
Het aantal transacties per categorie in het afgelopen kwartaal is beperkt. Voor de meeste gemeentes lag het aantal transacties tussen de 20 en 50. Een directe een-op-een vergelijking tussen gemeentes is zodoende relatief moeilijk te maken, hier worden immers ook de referenties voor gebruikt. Het overzicht geeft wel een grof algemeen prijspeil voor de woningtransacties die binnen de verschillende gemeentes plaatsvinden. Bij een aantal gemeentes is het aantal transacties zeer laag en bij Bernheze zijn er in het afgelopen kwartaal voor twee-onder-een-kapwoningen zelfs helemaal geen transacties bij de NVM afgemeld. Toch geeft het wel een globaal inzicht in het prijsniveau voor woningen in de regio, al wordt hierbij dus de kanttekening geplaatst dat voornoemde cijfers erg gevoelig zijn voor uitschieters.
VERGRIJZING In de gemeente Maashorst is in 2024 zo’n 22,9% van de bewoners ouder dan 65 jaar. Dit ligt iets boven het landelijk gemiddelde van 20,5%. Naar verwachting zal het percentage van bewoners ouder dan 65 jaar door vergrijzing verder stijgen. Maashorst heeft daarmee een opgave om woonruimte te creëren voor de oudere inwoners. Deze ouderen wonen vaak alleen of met tweeën in grondgebonden woningen. Bij een uitgaande verhuisbeweging kunnen deze worden betrokken door een starter of een ander type doorstromer. Ouderen zijn als bewonersgroep relatief honkvast en zullen minder snel uit eigen beweging verhuizen. Om doorstroom te realiseren moet er een kwalitatief hoogwaardig alternatief zijn, bijvoorbeeld in de vorm van kleinere levensloopbestendige grondgebonden woningen, hoogwaardige levensloopbestendige appartementen of zorgappartementen met sociale voorzieningen. Uit de praktijk blijkt dat ouderen niet altijd bereid zijn om naar appartementen te verhuizen. Een andere reden die de verhuisbereidheid vermindert is het sociale aspect. In de buurt blijven wonen van de opgebouwde sociale kring en het behouden van dagelijkse sociale interactie met buurtgenoten hebben een hoge prioriteit bij een overweging tot verhuizen. Een woonvorm die daardoor steeds meer opkomt zijn zogenaamde ‘’knarrenhofjes’’.
Hierin wordt een mix van kleinere grondgebonden woningtypes gerealiseerd waardoor deze woningen geschikt zijn voor een mix van ouderen en jongeren. Bij dit type ontwikkeling wordt een compact hof gerealiseerd met veel gedeelde buitenruimte. Hierdoor ontstaat er een sociaal aspect en hebben oudere bewoners weinig tot geen extra lasten aan woning en tuin. In sommige gevallen wordt ook lage stapelbouw in dergelijke plannen verwerkt, bijvoorbeeld in de vorm van beneden-bovenwoningen. Doordat de plannen bestaan uit grondgebonden woningen is de verhuisdrempel lager en kan een woonproduct worden gerealiseerd worden dat beter tegemoet komt aan de daadwerkelijke wooneisen van ouderen.
Figuur 11: beoogd knarrenhof voormalige Petrus en Paulus basisschool Eerde, Meierijstad.nieuwe.nl
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
3.5.
Blad 18.
KANSEN EN BEDREIGINGEN WONINGMARKT 2024/2025
De drukte op de woningmarkt is in recente maanden opnieuw sterk toegenomen hetgeen leidt tot forse prijsstijgingen, normalisatie van overbieden en een oplopende krapte. Eind 2022 en begin 2023 was er even sprake van een adempauze op de woningmarkt, maar deze is binnen enkele maanden alweer volledig verdwenen. Woningprijzen lopen snel op en aanbod is schaars, waardoor de markt opnieuw in rap tempo overspannen aan het raken is. Wanneer de prijzen (opnieuw) de betaalbereidheid en betaalmogelijkheden van kopers overstijgen zal de markt een nieuwe piek bereiken en weer iets terugzakken. Zonder structurele verlichting zal de markt echter in deze scherpe zaagtandbeweging vast blijven zitten. De huidige stijgingen zijn deels toe te schrijven aan de gestabiliseerde rente en een toename in de leencapaciteit van veel burgers. Ondanks deze extra leencapaciteit raken woningen door de scherpe stijgingen ook alweer snel buiten bereik van de meeste kopers. De noodzaak om steeds meer eigen spaargeld of overwaarde mee te nemen zorgt daarbij voor meer ongelijkheid op de woningmarkt: eenverdieners, starters en mensen uit economisch kwetsbare situaties kunnen vaak niet mee met de extreme overbiedingen. De nieuwbouwproductie viel in 2023 terug door een combinatie van hoge rentestanden, opgelopen kosten en verminderde marktvraag.
In 2024 is de verkoop van nieuwbouw inmiddels weer grotendeels aangetrokken. De verwachting is dan ook dat de bouwsector in 2024 verder aantrekt, een nodige ontwikkeling met de huidige woningbouwopgave. De verkopen van nieuwbouwwoningen zijn reeds aanzienlijk aangetrokken, maar het aantal opgeleverde en aangeboden projecten is nog steeds zeer laag. Personeelstekorten en de aanwezige dreiging van crises zoals PFAS, stikstof en een overvol stroomnet blijven daarnaast een significante risicofactor voor bouwprojecten. De keuzes en effectiviteit van het nieuwe kabinet zal van significant belang gaan worden in het op grote schaal succesvol realiseren van woningbouwplannen. Met de invoering van de Wet Betaalbare Huur is een extra drukpunt ontstaan op het toch al zwakke middenhuursegment. Dit segment is belangrijk voor een goede doorstroming binnen de woningmarkt, maar ziet veel aanbod van beleggers verdwijnen buiten het bereik van woningzoekers met een middeninkomen. Deze extra regulering zet ook veel businesscases van huurontwikkelingen onder druk. De impact op ontwikkelingen zal sterk afhangen van de specifieke ontwikkeling, gemaakte afspraken en programma, maar een toenemende onrendabele top voor middenhuurwoningen ligt in de lijn der verwachting.
Hierdoor zal steeds vaker de ontwikkeling moeten worden bijgesteld, of zal een andere oplossing worden gezocht om de businesscase toch sluitend te krijgen.
KANSEN WONINGMARKT 1. 2.
3.
4.
Het vertrouwen in de woningmarkt is toegenomen als gevolg van stabielere rentestanden en een toegenomen leencapaciteit voor de meeste burgers. De vraag naar woningen blijft onverminderd hoog waardoor woningen over het algemeen zeer snel verkocht worden. Daarnaast zijn er specifieke woningtypes waar extra vraag naar is doordat deze inspelen op specifieke behoeftes en woonwensen van burgers. Bijvoorbeeld levensloopbestendige woningen voor ouderen in knarrenhofjes en beneden-bovenwoningen als een betaalbaar type meergezinswoning in kleinere kernen. Er is inmiddels weer sprake van significante prijsstijgingen op de woningmarkt. Dit verhoogt de levensvatbaarheid van woningbouwprojecten voor projectontwikkelaars doordat businesscases sneller rond komen. In 2024 is de grens van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) naar € 435.000 gestegen. Voor de grote steden en veel andere delen van de Randstad heeft dit weinig effect; woningen zijn er vaak al duurder dan de NHG-grens. Maar in regio’s waar dit niet het geval is zijn er meer huizen te koop tegen de lagere hypotheekrente die kopers dankzij de garantie bij banken kunnen krijgen. Met energiebesparende voorzieningen is de grens in 2024 zelfs € 461.100.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
5.
Blad 19.
De nieuwbouwdoelstelling om in 2023 90.000 nieuwe woningen te realiseren (nieuwbouw en transformatie) is nagenoeg gehaald. In totaal zijn in 2023 zo’n 88.045 7 woningen gerealiseerd. Dit is beter dan tussentijdse prognoses waarin verwacht werd dat dit aantal zou blijven steken op ca. 70.000. De bouwopgave voor de periode 2022 t/m 2030 is inmiddels bijgesteld van 900.000 tot 981.000 woningen. De netto plancapaciteit van 1.075.000 is hiervoor voldoende waardoor de focus steeds meer komt te liggen op het uitvoeren van gemaakte plannen en beleid. Wel is extra plancapaciteit wenselijk om te anticiperen op het aandeel plannen dat uiteindelijk niet tot uitvoering zal komen. Verschillende bouwers hanteren verkoopconstructies om de betaalbaarheid van woningen te verbeteren. Bijvoorbeeld constructies waarbij kopers een woning kopen zonder grond 8, met terugkoopgarantie 9 of met een erfpachtconstructie. Keerzijde is dat dergelijke constructies ervoor zorgen dat het gebruik van uitgifteprijzen zoals in dit rapport niet langer aansluiten bij de daadwerkelijke situatie. 6F
6.
7F
8F
BEDREIGINGEN WONINGMARKT 1.
2.
3.
4.
5.
6.
De woningmarkt is meerdere kwartalen op rij hard gestegen waardoor woningen opnieuw snel buiten bereik komen voor kopers. Deze druk veroorzaakt extreme overbiedingssituaties en er is op de meeste plekken geen sprake van een gezonde balans tussen vraag en aanbod. In 2023 was er sprake van een bouwdip waardoor er een achterstand is ontstaan voor het realiseren van de nationale woningbouwopgave. Dit kwam vooral door teruglopende verkopen, hoge kosten en hoge rentestanden. Hoge kosten voor onder andere arbeid en grondstoffen zorgen ervoor dat het prijspeil van de bouwkosten nog steeds redelijk hoog is. De effecten van deze dip zullen nog enige tijd voelbaar zijn in de vorm van een lager aantal opgeleverde en aangeboden woningen. Door de hoge woningprijzen hebben kopers steeds vaker aanvullende middelen nodig zoals spaargeld of familieleningen. Dit zorgt voor een toenemende mate van ongelijkheid op de woningmarkt. Niet iedereen kan over dergelijke middelen beschikken, en voor veel kopers drukken daarnaast lasten zoals een studieschuld nog verder op de leencapaciteit. Nederland kampt met een overvol stroomnet. Hierdoor is vaak slechts beperkte capaciteit beschikbaar voor het aanleggen van nieuwe aansluitingen. De woningbouwsector concurreert hierin tevens met de bedrijfssector.
Het tekort aan huurwoningen in het middensegment is verder toegenomen en verergert door de invoering van de Wet Betaalbare Huur. Dit zorgt voor een laag aanbod middenhuurwoningen, wat de doorstroming op de woningmarkt vermoeilijkt. Doordat huurders van een sociale huurwoning geen geschikte woonruimte in het middensegment kunnen vinden ontstaan er scheefhuursituaties waardoor de druk op de sociale woningmarkt ook toeneemt. De prijs voor een bestaande koopwoning ligt hoog, namelijk op: € 468.000 (Q2 2024). Dit is zelfs voor huishoudens met 2x modaal inkomen niet bereikbaar. Voor woningzoekers met een modaal inkomen en/of alleenstaanden is het nog lastiger om een betaalbare woning te vinden.
Bovenstaande ontwikkelingen zijn gebaseerd op landelijke cijfers en markttrends. Afhankelijk van de gemeente zullen specifieke vraagstukken meer of minder urgent zijn.
Waarvan 73.333 nieuwbouwwoningen en 14.712 ‘overige woningen’ zoals transformaties en splitsing Onder andere Duokoop 9 Koopgarant 7 8
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
4.
ANALYSE UITGIFTEPRIJZEN WONEN
4.1.
ALGEMEEN
Blad 20.
Nu de algemene marktontwikkelingen in kaart zijn gebracht, kunnen de uitgifteprijzen van woningbouwkavels bepaald worden. Om de grondprijs voor woningbouwkavels te bepalen worden verschillende methodes gebruikt. Voor seriematige woningbouw wordt gebruik gemaakt van de normatieve residuele grondwaarde. Voor bouwkavels ten behoeve van vrijstaande woningen is gebruik gemaakt van de comparatieve methode. Als laatste wordt sociale woningbouw bekeken aan de hand van uitgiftebeleid op landelijk niveau. In §4.2 is gekeken naar bouwkavels voor vrijstaande woningen, in §4.3 en in §4.4 wordt seriematige woningbouw behandeld. De uitkomsten worden in hoofdstuk 4 op een rij gezet en, indien van toepassing, verder uitgesplitst tot de gevraagde categorieën. Bij alle hoofdstukken wordt de betreffende waarderingsmethode verder toegelicht.
4.2.
WONINGBOUWKAVELS TEN BEHOEVE VAN VRIJSTAANDE WONINGEN
De grondwaarde voor vrijstaande woningen wordt bepaald aan de hand van de comparatieve methode. De residuele waardemethode is voor dit type kavels niet geschikt. Dit komt omdat het afwerkingsniveau, de constructie en vorm van de kavel en de woning bij vrijstaande woningen dusdanig van elkaar kunnen verschillen, dat een residuele berekening een vertekend beeld kan geven. Er is een referentieonderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in het prijsniveau van woningbouwkavels in de omgeving. Op basis hiervan wordt een prijs vastgesteld voor de uit te geven kavels. Op deze prijs is een degressief stelsel van toepassing, deze wordt hieronder toegelicht.
DEGRESSIEF STELSEL Op de grondprijs van bouwkavels voor vrijstaande woningen wordt het zogenaamde degressief stelsel toegepast. Deze methodiek gaat bij de waardering van gronden uit van een trapsgewijze afname in prijs naar gelang de oppervlakte van de (bouw)kavel toeneemt. In de praktijk ziet men namelijk dat de betaalbereidheid afneemt naarmate de grootte van een kavel groter wordt. Toename van de kavelgrootte zorgt aanvankelijk voor meer bebouwingsmogelijkheden en meer woongenot doordat bijvoorbeeld een garage, bijgebouw of ruimere tuin mogelijk wordt. Wanneer de kavelgrootte echter blijft toenemen, dan levert dit slechts beperkt extra woongenot op. De betaalbereidheid voor deze verdere meters neemt dus logischerwijs af. In het kader van onderhavig grondprijsadvies is gekozen voor een trapsgewijze relatieve afname per 500 m², waarbij elke daaropvolgende 500 m² de prijs wordt gehalveerd. Dit degressieve stelsel betekent het volgende prijsverloop bij toenemende kavelgrootte: 0 tot 500 m2
100%
500 tot 1.000 m2
50%
1.000 – 1.500 m2
25%
1.500 – 2.000 m2
12,5%
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 21.
Kavels met ruime bebouwingsmogelijkheden Uitzondering op voornoemde staffel vormen kavels met zeer ruime bebouwingsmogelijkheden. Dit betreffen woningen van meer dan 750 m³ en/of met een bouwvlak groter dan 150 m². Voor dit soort kavels geldt dat de afname van de gebruiksmogelijkheden minder snel afloopt dan bij woningen met ‘normale’ bebouwingsmogelijkheden. Immers wordt een groter gedeelte van de kavel volledig benut voor de woning en directe voorzieningen (bijvoorbeeld parkeergarage, gastenverblijf, terras, etc.). De afname van de gebruiksmogelijkheden c.q. het woongenot zet dus minder snel in. Om deze reden wordt geadviseerd om voor deze kavels de eerste staffel door te trekken tot 750 m2 in plaats van 500 m2. Voor dit soort kavels geldt dus dat de eerste 750 m² een grondprijs van 100% kennen, waarna vervolgens per 500 m² wordt gestaffeld.
TRANSACTIES BOUWKAVELS T.B.V. VRIJSTAANDE WONINGEN Onderstaand is een referentieonderzoek weergegeven naar de transacties van bouwkavels ten behoeve van vrijstaande woningen in de periode september 2023 tot en met september 2024. Er is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van referenties binnen de gemeente Maashorst en de omliggende gemeenten. In onderstaande tabel zijn de resultaten uit het referentieonderzoek weergegeven. Enkel referenties van bouwkavels met een maximum oppervlakte van 1.500 m² zijn weergegeven. De referentietransacties betreffen in Realworks of bij de NVM geregistreerde transacties met bijbehorende transactieprijzen. Bedragen zijn afgerond ten behoeve van de leesbaarheid. De transactieprijs per m2 van de referenties is ook via het voornoemde degressieve stelsel teruggerekend om de ‘100%-prijs’ te herleiden, dit wordt in de analyse verder toegelicht. Project
Plaats
Aantal
Gem. transactieprijs v.o.n.
Gem. transactieprijs v.o.n. (ex. btw) per m² kavel
100%-prijs degressief per m² kavel
Gem. Percee l in m²
Veghelsedijk
Erp
2
€ 407.500
€ 305
€ 369
1120
Wintertuin
Nistelrode
4
€ 275.250
€ 363
€ 439
705
De Scheifelaar
Veghel
1
€ 350.000
€ 294
€ 356
984
Losse kavels
Vinkel/Gemert
2
€ 294.500
€ 380
€ 460
646
Breestraat
Volkel
2
€ 226.100
€ 412
€ 434
502
Millsebaan 55
Uden
1
€ 545.000
€ 489
€ 659
1017
Kamille 5
Uden
1
€ 545.000
€ 336
€ 472
1.085
13 (tot.)
€ 337.000
€ 367 per m2
€ 447 per m2
803 m2
Gemiddeld
Ten aanzien van de referenties wordt opgemerkt dat een bandbreedte te zien is die loopt van € 390 tot € 460 (teruggerekende 100%-prijs). De kavel Millsebaan 55 wordt gezien als een uitschieter, dit betreft een kavel op een goede locatie iets buiten het centrum van Uden, hierdoor zal de betaalbereidheid hoog zijn en er in de praktijk geen staffel zijn toegepast ondanks het grotere oppervlak. Wanneer deze referentie buiten beschouwing wordt gelaten komt de gemiddelde 100%-prijs op € 425 per m2. Het aantal (nieuwe) aangetroffen transacties is redelijk klein. Ten opzichte van vorig jaar is te zien dat prijzen zich iets omhoog bewegen. Het lage aanbod van dit soort kavels zorgt dat er voor courante kavels nog steeds een aanzienlijke betaalbereidheid is. Kavels komen slechts mondjesmaat beschikbaar in de regio waardoor de verkooptijden ook zeer kort zijn.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 22.
AANBOD
Deskundigen hebben tevens gekeken naar te koop staande bouwkavels voor vrijstaande nieuwbouwwoningen binnen de gemeente Maashorst. Op 13 september 2024 werden op www.funda.nl onderstaande bouwkavels aangeboden. Project
Plaats
Aantal
Gem. transactieprijs v.o.n.
Gem. transactieprijs v.o.n. (ex. btw) per m² kavel
100%-prijs degressief per m² kavel
Percee l in m²
Grootveld
Erp
3
€ 394.667
€ 309
€ 427
1055
De Scheiffelaar
Veghel
2
€ 375.814
€ 283
€ 401
1101
Kruigenstraat
Veghel
2
€ 418.775
€ 257
€ 414
1346
Venpad
Schaijk
2
€ 220.000
€ 510
€ 511
357
9 (tot.)
€ 357.000
€ 337 per m2
€ 437 per m2
975 m2
Gemiddeld
Bij het aanbod is te zien dat de (niet teruggerekende) prijzen aanzienlijk lager uitkomen (m.u.v. Venpad). Dit is goed te verklaren doordat de kavels gemiddeld genomen aanzienlijk groter zijn. De teruggerekende 100%prijs ligt dan ook veel meer in lijn met het prijsbeeld dat we zagen bij de transacties, namelijk rond de € 400 tot € 425 per m2 kavel. De twee kleinere kavels in Schaijk verhogen deze gemiddelde prijs wel iets. Deze kavels aan het Venpad liggen binnen de bestaande bebouwing van Schaijk; voor dit soort inbreidingslocaties worden doorgaans hogere prijzen betaald omdat er zelden bouwkavels verkocht worden binnen het bestaande deel van de kern.
RESULTATEN
Op basis van voornoemd referentieonderzoek wordt een grondprijs geadviseerd van € 415 per m2 kavel. Er wordt gezien dat de prijzen in het afgelopen jaar iets zijn gestegen en dat er een aanhoudende vraag is naar dit soort kavels vanwege het beperkte aanbod. Dit met inachtneming van het voornoemde degressieve stelsel met halvering van de prijs per m2 in stappen van 500 m2.
4.3.
SERIEMATIGE WONINGBOUW
4.3.1.
TOELICHTING RESIDUELE WAARDEBEREKENING
Zoals in paragraaf 4.1 is aangegeven, wordt er voor het bepalen van de grondprijs van de seriematige woningbouw gebruikgemaakt van de genormeerde residuele methode. Middels deze methode wordt de grondwaarde bepaald. Bij de normatieve residuele grondwaarde methode wordt de grondwaarde bepaald aan de hand van de stichtingskosten en de potentiële verkoopopbrengsten. De residuele grondwaarde methode is een methode die kan worden toegepast om de waarde van een perceel grond te bepalen op basis van de waarde van het bouwwerk dat erop kan worden gerealiseerd. Het is belangrijk om rekening te houden met verschillende factoren, zoals de locatie en bebouwingsmogelijkheden om de juiste opbrengsten en stichtingskosten te bepalen. Wijziging van deze parameters kan significante gevolgen hebben voor de uitkomst van de waardering.
www.gloudemans.nl
4061.41-D1d1/jh/s
Disclaimer: Dit rapport is bestemd voor de in dit rapport genoemde opdrachtgever en het doel waarvoor het is opgesteld. Er wordt geen verantwoordelijkheid aanvaard bij gebruik door derden tenzij met schriftelijke toestemming van Gloudemans.
Gemeente Maashorst / Grondprijsadvies 2025 - Woningbouw
Blad 23.
De residuele methode werkt als volgt: 1. Bepalen van de opbrengstpotentie De eerste stap is het bepalen van de potentiële verkoopopbrengst van het object dat op het perceel grond kan worden gebouwd. Dit gebeurt bijvoorbeeld aan hand van transacties van vergelijkbare objecten. 2. Bepalen van de stichtingskosten Vervolgens worden de stichtingskosten bepaald die nodig zijn om dit object bebouwing te realiseren. De stichtingskosten bestaan voor het grootste gedeelte uit bouwkosten. Andere significante kostenposten zijn: bijkomende kosten, algemene kosten, winst en risico, en financieringskosten. Afhankelijk van het specifieke project kunnen er soms specifieke andere kostenposten gelden, denk hierbij bijvoorbeeld aan inrichtingskosten voor publiek gebied of sloopkosten van opstallen die nog op de bouwkavel aanwezig zijn. 3. Berekenen van de residuele grondwaarde De residuele waarde van de grond is de opbrengstpotentie minus de kosten om deze opbrengst te kunnen realiseren. Na het in mindering brengen van de stichtingskosten blijft dus de grondwaarde over. De grondwaarde van een eenheid kan gedeeld worden door het bijbehorende perceeloppervlak om inzicht te krijgen in de grondprijs per m2. Toelichting normatieve methode In de normatieve variant van de residuele grondwaarde wordt de grondwaarde bepaald op basis van gestandaardiseerde woningcategorieën.