CConstaterende datMaashorst
Koppel je AI →
Document · PDF

240118_Creabitat-Raad_lowres

Raadsinformatieavond 18 januari 2024, gemeente MaashorstBij agendapunt: Ontwikkeling De Peel4.649 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

samen

Presentatie Raad Creabitat Maashorst 18.01.2024

toekomst

maken

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Inhoud 01 Concept Creabitat 02 Het DNA 03 De Structuur 04 Waarde voor Maashorst 05 Locatie Maashorst 06 Business Case 07 De Organisatie / Partners Extra 08 Planologisch Pad 09 Risico’s, Kansen & Aandachtspunten

Page No.

2/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

01. Creabitat

Creabitat Page No.

3/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

01. Creabitat

Het moet anders als we onze planeet op een goede manier willen doorgeven aan volgende generaties... Op naar nieuw perspectief op gebied van: 01. Bodem

Page No.

4/43

02. Biodiversiteit

03. Water

04. Economie & Cultuur

05. Gezondheid & Leefbaarheid

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

01. Creabitat

Het Concept Creabitat Bij Creabitat gaan we uit van coöperatieve kracht. Wij geloven dat die kracht de oplossingen zullen bieden voor de problemen waar wij met elkaar mee kampen. Met de draagkracht van een gemeenschap kunnen we mét agrariërs en de lokale gemeenschap toe naar een nieuw perspectief op gebied van natuurbeheer, voedselproductie, duurzaam bouwen en wonen. Door een gemeenschap te verbinden met een plek en haar omgeving (fysiek, economisch, cultureel, sociaal) kan deze gemeenschap de zorg dragen om op deze plek de transformatie mogelijk te maken naar een nieuw perpectief voor agrariërs van vandaag en morgen en omgeving.

Page No.

5/43

Agrarisch perspectief & Voedsel

Natuurherstel & natuurbeheer Vanuit coöperatieve kracht naar een natuurinclusieve samenleving

Duurzaam en betaalbaar bouwen & wonen

01. Creabitat

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Creabitat is zoveel meer dan wonen. Het is een manier van samen leven... Geen huis, maar thuis 01.

02.

03.

04.

05.

Aarde Met Creabitat willen we zorgen voor moeder Aarde - ook voor generaties na ons.

Plek In Creabitat verbinden we een gemeenschap duurzaam met een plek op Aarde.

Gemeenschap Het ontwerp van Creabitat zorgt voor een vitale en veerkrachtige gemeenschap.

Gezin Voor alle leeftijden en elke gezinssituatie is plek in Creabitat. Met een modulair ontwerp sluiten we zo goed mogelijk aan op de ruimtebehoefte.

Zelf Iedereen kan een bijdrage leveren en hoort erbij.

Page No.

6/43

Nieuwe natuur Door water en bodem centraal te stellen en in ere te herstellen, creëren we de ideale plaats voor voedsel, leven en natuurherstel. Nieuwe natuur vind je dus waar we landbouw omvormen naar natuur. Maar ook op de plekken waar op regeneratieve manier voedsel wordt geproduceerd. En zelfs rondom en aan de woningen vindt natuurontwikkeling en herstel van biodiversiteit plaats.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Impressie Creabitat

De gemeenschap Samen dragen we de verantwoordelijkheid voor bodem, het water, het landschap en elkaar. Een gemeenschap deelt met elkaar de lasten en plukt bovenal met elkaar de vruchten van duurzaam leven.

Regeneratieve landbouw Binnen Creabitat produceren we voedsel en biobased materialen op een regeneratieve manier. We kijken niet alleen naar hoe de negatieve impact verminderd kan worden, maar er wordt ook gewerkt aan het herstel. Onder andere door juist gebruik te maken van natuurlijke processen. Door juist met de natuur samen te werken is er onmiddelijk een positieve bijdrage aan natuur, klimaat, voedselzekerheid en sociale omstandigheden.

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 02. Het DNAtitle

Het Chapter title DNA Page No.

8/43

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 02. Het DNAtitle

EGO

ECO

SEVA

de gemeenschap draagt zorg voor basisbehoeften op een regeneratieve manier

financiële middelen dienen alleen als ruilmiddel

duurzaamheid begint bij de gemeenschap creabitat verbindt een gemeenschap aan een plek

in besluitvorming hebben de natuur en toekomstige generaties een stem

Page No.

9/43

open gemeenschap met toegang voor iedereen en met sterke verbinding met haar omgeving

door te monitoren blijft een creabitat in ont-wikkeling en beweging

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 02. Het DNAtitle

Financiële Caption title principes multiple lines De ontwikkeling en realisatie van

2

1

non profit

een Creabitat vraagtsiteen grote Lorem ipsum dolor amet, investering. het vinden de consecteturBij adipiscing elit.van Praesent dekking voor deze investering staan porta et ipsum ac molestie. Nunc een aantal principes centraal: luctus commodo aliquam. Nam

Lorem ipsum

ultrices risus quis enim blandit, ac vulputate nibh posuere.

Voor iedereen toegankelijk

Kostendekkende ontwikkeling Lorem ipsum

• geen investering/hypotheek nodig • voor iedereen betaalbare leefkosten dekkend voor onder andere wonen,voedsel en energie

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent porta et ipsum ac molestie. Nunc luctus commodo aliquam. Nam ultrices risus quis enim blandit, ac vulputate nibh posuere.

• geen winstoogmerk

Lorem ipsum 3

4

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent porta et ipsum ac molestie. Nunc luctus commodo aliquam. Nam ultrices risus quis enim blandit, ac vulputate nibh posuere. Lorem ipsum Lorem ipsum

Pay-it-forward principe

• financiering locatie 1 betaalt ontwikkeling locatie 2 én 3 Lorem ipsum Page No. 10/43

Vrijkopen

• geen privé eigendom, bezit in cooperatie • niet speculatieve ontwikkeling

Lorem ipsum

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

03. De Structuur

De Structuur Page No.

11/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

03. De Structuur

50 hectare nieuwe natuur • Herstel biotopen en landschap • Toename biodiversiteit • Herstellen waterbalans

De Creabitat Formule

90% natuur

10% wonen

we transformeren circa 100 hectare gangbare landbouw dankzij de draagkracht van een groeiende gemeenschap van maximaal 200 huishoudens Page No. 12/43

10 hectare gemeenschap • clusters van 20-30 woningen • gedeelde voorzieningen • zo’n 20 woningen/hectare

40 hectare regeneratieve landbouw • Voedsel • Biobased materialen • Etc.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Inbedding omgeving Groeimodel 01. De ontwikkeling van Creabitat start rondom bestaande kernen waardoor ontsluiting en aansluitingen op nuts al voorzien zijn. Vanuit hier kan de gemeenschap groeien en kunnen nieuwe woonclusters toegevoegd worden. Samen hebben de nieuwe en oude woonclusters voldoende schaal om ook gedeelde voorzieningen aan te leggen. 02. Elke ontwikkeling wordt aangetakt bij bestaande infrastructuur. Deze wordt aangevuld met nieuwe connecties tussen de woonclusters zodat een goed verbonden geheel ontstaat. 03. De woonclusters en publieke ruimte zijn vrij van auto’s. Er zijn slim gepositioneerde ‘stations’ met elektrische deelautos zodat mobiliteit gewaarborgd is maar geen beperking is voor ontmoeting in de publieke ruimte.

Page No. 13/43

03. De Structuur

Natuur Regeneratieve landbouw Clusters van 20-30 woningen Gedeelde voorzieningen Bestaande clusters Bestaande infrastructuur Nieuwe infrastructuur 1

2 3

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Basisprincipes Wooncluster Collectiviteit De basis van elk wooncluster is een centrale collectieve tuin. Hier kunnen kinderen veilig spelen, maar is ook plek voor gedeelde voorzieningen als een ontmoetingsruimte of gezamenlijke kas en berging. Het belangrijkste aspect is dat deze ruimte wordt ingericht als ontmoetingsruimte. Per wooncluster kan de mate van collectiviteit variëren gebaseerd op de wensen van elke woongroep. 20 - 30 huishoudens Elk wooncluster bestaat uit 20 tot 30 huishoudens. Deze schaal zorgt voor een groepsgrootte die divers is. Tevens is de groep groot genoeg om voldoende huishoudens met een match te hebben en klein genoeg zodat iedereen elkaar echt kent. Diversiteit Een specifieke identiteit is cruciaal voor elk woonclusters. Deze identiteit zorgt voor herkenbaarheid, maar draagt ook bij aan eigenaarschap. Daarnaast zorgt de diversiteit ervoor dat iedereen zijn plek hier kan vinden op zijn eigen manier. Page No. 14/43

03. De Structuur

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Modulair Biobased Bouwen Modulair systeem De woningen zijn opgebouwd uit een compleet modulair systeem. Dat heeft twee redenen: 1. door modulair te bouwen ontstaat efficiëntie, schaalbaarheid en betaalbaarheid 2. door modulair te bouwen kunnen we aansluiten op de ‘wooncarrière’ van elk huishouden. Wooncarrière Het modulair systeem staat uitwisseling van modules toe waardoor een woning kan meegroeien of krimpen. De ruimtebehoefte variëert enorm tijdens ieders levensloop en hierdoor gebruikt ieder huishouden naar behoefte én kan iedereen op dezelfde plek blijven wonen. Daarmee borgen we eigenaarschap en kan de gemeenschap sterk ‘wortelen’ op de plek waar ze woont. Lego-blokken voor diversiteit Het modulair systeem is zo opgebouwd dat vanuit 5 legoblokjes een enorme variatie aan woningen en woonclusters gevormd kan worden.

Page No. 15/43

03. De Structuur

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Richting Beeldkwaliteit Wonen

Page No. 16/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Richting Beeldkwaliteit Openbaar gebied

Page No. 17/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Richting Beeldkwaliteit Regeneratieve landbouw

Page No. 18/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Richting Beeldkwaliteit Natuur

Page No. 19/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

04. Waarde voor Maashorst

Waarde voor Maashorst Page No. 20/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

04. Waarde voor Maashorst

Uitdagingen buitengebied en dorpen

Verarming natuur en biodiversiteit De intensieve landbouw heeft de natuur onder druk gezet. De biodiversiteit is sterk afgenomen. Betaalbaar woningaanbod De woningtekort is groot. Zeker in gebieden waar ontwikkelaars weinig kansen zien om geld te verdienen. Gebrek aan betaalbare woningen zorgt ervoor dat dorpen leeglopen en geen plek hebben voor doorstroming van ouderen of vestiging van starters. Page No. 21/43

Boerenbestaan onder druk Boeren staan onder druk en hebben geen perspectief. Uitkopen ondermijnt de binding van boer en plek, maar de transitie naar betere vormen van landbouw is duur en moeilijk.

Teruglopend voorzieningenniveau Zorg, onderwijs en OV staan allemaal onder druk in de dorpen. Door de leegloop wordt het steeds moeilijk het voorzieningenniveau op peil te houden.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

04. Waarde voor Maashorst

Meerwaardecreatie gebiedsniveau

Natuurherstel Creabitat zorgt voor natuurherstel door regeneratie van nieuwe natuur, regeneratieve landbouw die bijdraagt aan biodiversiteit en woonomgevingen omringd door natuur. De key zit in de draagkracht en zorg van een gemeenschap om dit mogelijk te maken. Page No. 22/43

Transitie landbouw/buitengebied Creabitat jaagt de transitie van de landbouw aan. Een groeiende gemeenschap biedt voldoende monden en financiële draagkracht om een verdienmodel op te zetten voor regeneratieve landbouw. Modellen als agroforestry en biobased materialen verbouwen ondersteunen het ecosysteem.

Fysiek- ruimtelijke kwaliteit Natuur, landbouw en woonkernen worden allen hersteld, verbeterd of aangelegd. Allen financieel, fysiek en in arbeid gedragen door de gemeenschap. De overheid hoeft alleen de weg vrij te maken.

Sociale innovatie Creabitat is het initiatief voor sociale innovatie met als doel gemeenschap op gebied van bewoners, omwonenden, ondernemers en boeren op te richten, te faciliteren en te begeleiden.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

04. Waarde voor Maashorst

Meerwaardecreatie stake-holder niveau

Perspectief voor de boer Creabitat biedt perspectief voor boeren als grondeigenaar, agrarisch ondernemer op gebied van regeneratieve landbouw, agroforestry en biobased materialen. En dat op een manier waarbij de boer gewoon kan blijven wonen op de plek waar hij of zij binding mee heeft. Page No. 23/43

Leefbaarheid voor omwonenden De geluids- en geuroverlast, verrommeling en kans op criminaliteit wordt aangepakt in de gebieden waar Creabitat aan de slag gaat. Het landschap en de natuur worden hersteld, dus uitzicht en omgeving worden nog mooier. Daarnaast zorgt Creabitat voor aanbod van betaalbare woningen voor lokale bevolking en creëren we nieuwe voorzieningen.

Impact voor belegger/investeerder Het grote verschil met elke andere duurzame investering is dat je hier investeert om de ‘root-cause’ aan te pakken van onze probemen: de verbinding tussen mens en natuur.

Ontzorging voor overheid Er is geen geld of arbeid vanuit de overheid nodig om alle duurzaamheidsdoelstellingen te halen. De gemeenschap die Creabitat opzet draagt alles. Vanuit de overheid hebben we alleen lef en daadkracht nodig om hiervoor de weg vrij te maken.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

04. Waarde voor Maashorst

Meerwaardecreatie Creabitat Klimaat adaptatie

Bodem, water, lucht

Natuur- en Biodiversiteit

Vergrijzing & Zorg

Energietransitie

Diversiteit & Inclusiviteit

Verblijfskwaliteit Omgevingskwaliteit

Mobiliteit & Bereikbaarheid

Page No. 24/43

Betaalbaar woning aanbod

Economische Vitaliteit

Waardering van de leefomgeving

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Locatie Maashorst Page No. 25/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Analyse van de ondergrond

Hoogtekaart Het gebied ligt op de rand van de hoger gelegen Maashorst waar deze overgaat in de lager gelegen Venloslenk. In het reliëf zijn duidelijk de beekdalen langs de oude akkercomplexen en de bebouwingskernen zichtbaar.

Page No. 26/43

Aardkundige waarden De horsten en slenken zijn hier het gevolg van een stelsel van breuklijnen diep onder het oppervlak. Op sommige plekken zijn deze breuken nog zichtbaar in het landschap, elders hebben ze alleen nog effect op grondwater (wijstverschijnsel).

Bodem Ook uit de bodem is de logische vorming van het landschap herleidbaar; oude akkers en kernen rondom de opgebrachte voedselrijke gronden (bruin), bossen nabij de oude landduinen (roze en geel) en het jongste agrarische gebruik in de natste zone met de beken (groen).

Grondwater Ondanks de hogere ligging is het centrale landbouwgebied van oorsprong behoorlijk nat. Dit heeft enerzijds te maken met de beken die hier stromen en anderzijds met de effecten op grondwater door de ondoordringbare breukzones.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Analyse van de netwerken

1

2

3

Natuur - IOV Het boscomplex en de oude akker hebben hoge natuurlijke waarde (Natuurnetwerk) en de beken en grote waterlopen vormen belangrijke ecologische verbindingszones. Te zien is dat er nu nog gaten zijn in de verbindingen tussen natuurgebieden.

Page No. 27/43

Waterlopen Met name de beken zijn zichtbaar, maar het verloop ervan is gekanaliseerd om snel water af te kunnen voeren. Ook de vele sloten in het middengebied duiden op een nat karakter waar water snel af kan worden gevoerd. Hier liggen kansen om water langer in het gebied vast te houden.

Cultuurhistorie In het gebied zijn vooral de oude wegenstructuren waardevol. Op de hogere gronden hebben zich hier bebouwingslinten gevormd. Ook de paraboolvormige stuifzandduinen omgeven door eikenhoutwallen ter bescherming van de landbouwgronden zijn cultuurhistorisch waardevolle relicten.

Landschapstypologie De ‘Ontginning’ (1) is een afwisselend coulissenlandschap met lanen en groene erven. De ‘Hoefkens’ (2) is een ouder, kleinschaliger landschap met kleine bosjes en lanen. De ‘Graspeel’ (3) is een grootschalig productielandschap met grote boerenbedrijven.

Business Case Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Analyse van de occupatie

1850 Het landgebruik is in hoge mate gebaseerd op kansen die de natuurlijke ondergrond bood. De rand van de Maashorst en de hoger gelegen gebieden zijn bewoond of in gebruik als akker. Het middengebied is nog niet ontgonnen en bestaat uit woeste gronden met heide en veen. Page No. 28/43

1900 De rand van de horst is herkenbaar door heide en de eerste boscomplexen. Het woeste middengebied is ontgonnen en het natte karakter is goed zichtbaar door de vele sloten. De oudere akkers zijn herkenbaar aan de grillige vormen en hogere ligging.

1950 Het boscomplex is groter om het stuifzand in te perken. De jongste ontginningen zijn volop in agrarisch gebruik; door het natte karakter is hier met name weidegrond, de akkerbouw vindt plaats op de oudere akkers nabij de kernen. De dorpen zijn nog kleinschalige boerenkernen.

2020 Door ruilverkaveling en technische ontwikkelingen zijn de agrarische gronden meer op elkaar gaan lijken en schaalvergroting resulteert in intensieve agrarische bedrijven; de subtiele landschappelijke nuances zijn verdwenen. De naoorlogse dorpsuitbreidingen zijn zichtbaar.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Concept visie 01. 50 hectare nieuwe natuur in de vorm van beken en beekdal, kruidenrijke graslanden, ecologische verbindingen. 02. 40 hectare regeneratieve en natuurinclusieve landbouw die zelfvoorzienend en vraaggericht gestuurd is.

3 3 2

03. 200 off-grid woningen in 4 à 5 bebouwingsconcentraties van 40 à 50 wooneenheden verdeeld over woonclusters van 20-30 huishoudens.

1

1

3

Page No. 29/43

2 3

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

05. Locatie Maashorst

Ontwikkelrichting per zone

Breukzone en beekdal De breukzone biedt unieke kansen voor natuur in combinatie met landbouw. Het hermeanderen van de beken en het (her)inrichten van de beekdalen als de oorspronkelijke open landschappen. Hier liggen kansen voor natte natuur en/of beekdalgerelateerde landbouw. Page No. 30/43

Landbouw en cultuurhistorie Het herstellen van het kleinschalige landschap en de historische ontginningsstructuren. Het historische akkercomplex versterken door landschap, het accentueren van reliëf en intensieve landbouw. Hier liggen ook kansen voor voedselbos / kleinschalig productiebos.

Landbouw en ecologie Het transformeren naar lokale/ regeneratieve, natuurinclusieve en biologische landbouw waarbij bodem en water het landgebruik bepalen. Het versterken van de natte en droge ecologische verbindingen ten behoeve van de biodiversiteit.

Bebouwingsconcentraties Het transformeren van de clusters naar enclaves voor wonen, werken, landbouw, recreatie en educatie. Hierbij zoeken we naar een sterke relatie met het landschap en ruimtelijke en functionele verbinding tussen bestaande erven en nieuwe (bouw)ontwikkelingen.

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

06. Business Case

Business Case Page No. 31/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

Business Case Overzicht Algemeen De Creabitat ontwikkeling in Maashorst start met meerdere deelgebieden die allen hun eigen rol vervulling in het Creabitat ecosysteem.

Page No. 32/43

06. Business Case

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 07. De Organisatie title

De Chapter title Organisatie Page No. 33/43

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 07. De Organisatie title

Organisatie Caption title multiple lines Het concept van Creabitat wordt

gemeenschap

ontwikkeld in een Lorem ipsum dolorstichting. sit amet,Het oprichtingsbestuur bestaat uit 3 consectetur adipiscing elit. Praesent personen die het porta et ipsum ac dagelijks molestie.bestuur Nunc vormen en aanvullend daarop luctus commodo aliquam. Namzijn er drie stemmen boord omac de ultrices risus quisaan enim blandit, waarden vulputatevan nibhCreabitat posuere.te borgen in het realisatieproces.

Lorem ipsum

Oprichtingsbestuur Stem van de Commons Regieteam Coalition of Doing Lorem ipsum

Lorem ipsum dolor sit amet, Het Oprichtingsbestuur: consectetur adipiscing Praesent Boudewijn Tooren Voorzitter Creabitat,elit. founder Creabitat, regisseur Versterken Beweging van programmabureau agenda porta et ipsum ac molestie. Nunc Natuurinclusief Ministerie LNV, interim-manager, Coöperatieluctusencommodo aliquam. Namuur, oprichter -bestuurder, Herenboer van het eerste voorzitter Herenboeren Boxtel ultrices risus quis enim blandit, ac vulputate posuere. Simoon Fransennibh secretaris Creabitat, gebiedsregisseur

wonen Lorem ipsum

regeneratieve landbouw

Creabitat Maashorst, strategisch adviseur procesregie Creabitat / program Officer Berkana Institute, practitioner Presencing Institute, co-founder Oogst van Morgen & SpinwavesLab

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent Ilse Maas-van Veghel Penningmeester Stichting Creabitat, porta et ipsum acfounder molestie. Nunc Financieel adviseur Creabitat, IN.credible, Financieel adviseur energietransitie: o.a. windparken in lokaal eigendom en luctus commodo aliquam. Nam Modelleur regeneratieve voedsel- en leefinitiatieven. ultrices risus quis enim blandit, ac Stem van de commons: vulputate nibh posuere. Ted van den Berg - stem van de nieuwe waarden voorheen directeur Triodos foundation Joost van der Cruijsen stem van de Aarde Innovatiemanager Waterschap de Dommel Annemarie Moons - stem van 7 generaties voorzitter college van bestuur Yuverta

Page No. 34/43

natuur & landschap

energie Lorem ipsum Lorem ipsum

Lorem ipsum

Lorem ipsum

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

07. Partners

Partners Casus Specifiek · · · · · · · · · · · · ·

Creabitat Rabobank Gemeente Maashorst Provincie Noord Brabant Pon/Telos AgriFood Capital programma NOVEX IMI (instituut voor maatschappelijke innovatie) ZLTO Innovatiehuis de Peel Vital zones Stichting Aylen (bereid tot co-financiering zorgwoning) Vesteda

Bouwconsortium: · Gebroeders van Herpen uit Hees – Aannemer (bereid tot co-financiering ontwikkeltraject 1e cluster) · Holland Houtland - Sandra Nap · Strotec / Ecococon - Biobased bouwsysteem

Page No. 35/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

laten we samen toekomst maken....

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

08. Planologisch Pad

Planologisch pad Page No. 37/43

Presenatie Raad - Creabitat Maashorst

08. Planologisch Pad

De Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Vanaf dan beschikt iedere gemeente over een (tijdelijk) Omgevingsplan van rechtswege. Dit plan bestaat, globaal, uit de vigerende bestemmingsplannen, specifieke (delen van) verordeningen en de bruidsschat. De term ‘bruidsschat’ wordt gebruikt voor de regels die het Rijk als onderdeel van het Invoeringsbesluit Omgevingswet automatisch toevoegt aan elk Omgevingsplan. In de bruidsschat staan onderwerpen waarvoor het Rijk geen direct werkende regels heeft gemaakt. Het is een bijzondere vorm van overgangsrecht. Het tijdelijk Omgevingsplan wordt door de gemeente in de komende jaren in één keer of gefaseerd omgezet naar een (nieuw) Omgevingsplan. Deze overgangsfase duurt tot eind 2031. De Omgevingswet kent andere instrumenten dan de huidige wetgeving. Ook de procedures kunnen verschillen. Onderstaand zijn de mogelijke instrumenten en bijbehorende procedures om het beoogde initiatief mogelijk te maken toegelicht, te weten: • Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) • Omgevingsplan 1. Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) Wanneer er strijd is met het Omgevingsplan bij het realiseren van een ontwikkeling, of wanneer het volgens de beoordelingsregels uit het Omgevingsplan niet mogelijk is de vergunning te verlenen, kent de Omgevingswet de mogelijkheid van de Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA).

Een BOPA is enigszins vergelijkbaar met een uitgebreide Wabo-procedure onder het huidig recht. Net als bij een uitgebreide Wabo-procedure is er ook een ruimtelijke onderbouwing benodigd waarbij dient te worden aangetoond dat de ontwikkeling ruimtelijk voorstelbaar is. In het huidig recht was het criterium een ‘goede ruimtelijke ordening’. Onder de Omgevingswet dient te worden aangetoond dat er een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ plaatsvindt; een bredere reikwijdte dus. Net als bij een uitgebreide Wabo-procedure, wordt bij een BOPA in beginsel de planologische wijziging tegelijkertijd aangevraagd met de bouwaanvraag. Dit betekent dat op het moment van aanvragen al sprake moet zijn van een concreet bouwplan en er weinig flexibiliteit meer is.

Page No. 38/43

Procedure Een van de speerpunten van de Omgevingswet is dat de procedures korter moeten. Waar onder het huidige recht bij uitgebreide Wabo-procedures, automatisch de uitgebreide procedure moest worden gevolgd (26 weken + verlenging van 6 weken), is dit onder de Omgevingswet standaard de reguliere voorbereidingsprocedure (8 weken + verlenging van 6 weken). Wel kan de gemeente er in specifieke gevallen voor kiezen om bij BOPA-procedures de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing te verklaren. Splitsen Binnen de BOPA-vergunning is het overigens ook mogelijk om de BOPA-vergunning te splitsen in enerzijds het ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’- onderdeel, en anderzijds het ‘bouwplan’ dat qua omvang en gebruik passend is binnen de eerder verleende BOPA-vergunning. Zo kan de afwijking eerst planologisch worden vastgesteld, alvorens het bouwplan wordt ingediend. Hierbij wordt er enige flexibiliteit gecreëerd. In geval van het splitsen van de activiteiten betekent dit wel dat meerdere procedures moeten worden doorlopen alvorens het initiatief kan worden gerealiseerd. Milieunormen In de literatuur bestaat nog onduidelijkheid of gebruik kan worden gemaakt van het instrument BOPA in het geval voor het betreffende initiatief moet worden afgeweken van de milieunormen zoals opgenomen in de bruidsschat.

Voor voorliggende initiatief zal dit mogelijk aan de orde zijn voor de aspecten geluid en geur. Ook in het geval er hier dus wel sprake zou kunnen zijn van een concreet bouwplan, is het op voorhand niet duidelijk of in geval van afwijking van milieunormen een BOPA-vergunning voor dit initiatief mogelijk is. Samenvattend • er is sprake van een concreet bouwplan • er is weinig flexibiliteit • reguliere voorbereidingsprocedure: 8 weken (+ mogelijk verlenging van 6 weken) • gemeente kan uitgebreide voorbereidingsprocedure toepassen: 26 weken (+ verlenging van 6 weken) • het splitsen van een vergunning is mogelijk; dit duurt wel langer • onduidelijkheid of afwijken van milieunormen (geluid en geur) mogelijk is bij BOPA

Presenatie Raad - Creabitat Maashorst

08. Planologisch Pad

De Omgevingswet 2. Omgevingsplan Het Omgevingsplan van de gemeente bevat regels voor de fysieke leefomgeving op gemeentelijk niveau, voor het gehele grondgebied van de desbetreffende gemeente. Er bestaan dus niet, in tegenstelling tot bestemmingsplannen nu, verschillende Omgevingsplannen binnen één gemeente . Voor initiatieven die niet passen binnen het Omgevingsplan is, indien niet wordt gewerkt met een BOPA, een wijziging van het Omgevingsplan benodigd. Die wijziging ziet vervolgens toe op het specifieke werkingsgebied van de desbetreffende ontwikkeling. Een wijziging van het Omgevingsplan kan nodig zijn als de gewenste functie op het moment van aanvragen niet planologisch is vastgelegd in het huidige Omgevingsplan. Middels de aangevraagde wijziging kan de functie binnen het werkingsgebied worden gewijzigd, waardoor het vervolgens mogelijk is het project te vergunnen middels een Omgevingsplanactiviteit-procedure (OPA). Een groot voordeel bij het wijzigen van het Omgevingsplan is dat er meer flexibiliteit kan worden toegepast zodat een eventueel bouwplan nog kan worden aangepast. Bij grote gebiedsontwikkelingen en/of complexe projecten kan het dan ook verstandig zijn om als initiatiefnemer te kiezen voor het aanvragen van een wijziging van het Omgevingsplan.

Wijziging Omgevingplan niet haalbaar op korte termijn Het wijzigen van een omgevingsplan vraagt de nodige inhoudelijke keuzes van de gemeente over hoe het beleid vanuit de omgevingsvisie moet worden omgezet in regels. Dit kost enige tijd en besluitvorming. Het wijzigen van een omgevingsplan is dus geen optie voor ontwikkelingen op korte termijn. TAM-IMRO plan Om te voorkomen dat planvorming (en in het bijzonder gebiedsontwikkeling) bij de invoering van de Omgevingswet op deze wijze onaanvaardbare vertraging oploopt, is de mogelijkheid voor een TAM-IMROplan geïntroduceerd. Deze afkorting staat voor Tijdelijke alternatieve maatregel (TAM) Omgevingsplan via IMRO. Een TAM-IMRO-plan maakt juridisch gezien deel uit van het nieuwe omgevingsplan maar heeft technisch gezien nog het ‘oude’ formaat van een bestemmingsplan (namelijk IMRO).

Page No. 39/43

De mogelijkheid van een TAM-IMRO plan is te gebruiken tot en met 31 december 2024. Op die datum dient het ontwerpplan uiterlijk ter inzage te liggen. Aan de inzet van TAM-IMRO kleven beperkingen en zitten (juridische) risico’s. Op rijksniveau worden deze beperkingen verder geïdentificeerd en, indien aan de orde, bezien of deze beperkingen gemitigeerd kunnen worden. Procedure Voor het wijzigen van het Omgevingsplan (inclusief TAM-IMRO-plan) dient de gemeente altijd de uniforme openbare voorbereidingsprocedure te volgen. Dit betekent dat het ontwerp-omgevingsplan eerst 6 weken ter inzage moet worden gelegd waarbij de mogelijkheid wordt geboden voor het indienen van zienswijzen. Vervolgens stelt de gemeenteraad het plan vast. Voor de opstelling van het ontwerpplan (inclusief de onderzoeken), het proces van de omgevingsdialoog en vooroverleg, de uniforme openbare voorbereidingsprocedure en de vaststelling van het plan moet rekening gehouden worden met een doorlooptijd van circa een jaar. Tegen het vastgestelde omgevingsplan kan, evenals tegen een bestemmingsplan onder de Wro, beroep worden ingesteld bij de Raad van State. Na de inwerkingtreding van de wijziging van het Omgevingsplan kan er niet direct worden begonnen met de werkzaamheden. Er dient nog een Omgevingsplanactiviteit (OPA) te worden aangevraagd.

Hiervoor geldt de reguliere procedure met een termijn van 8 weken (met een mogelijkheid tot verlenging met 6 weken). Een nadeel hiervan is dat bij de OPA wel weer rechtsbeschermingsmogelijkheden zijn. Een belanghebbende kan dus nogmaals beroep aantekenen. Samenvattend • er is nog geen sprake van een concreet bouwplan • er is meer flexibiliteit • er dienen twee procedures doorlopen te worden, beide met inspraak en beroep, • voorbereiding omgevingsplan is circa 1 jaar, ontwerp-omgevingsplan TAM-IMRO ligt 6 weken ter inzage • reguliere procedure omgevingsplanactiviteit (OPA): 8 weken (+ verlenging van 6 weken) • gemeente kan besluiten om af te wijken van milieunormen (geluid en geur)

Presenatie Raad - Creabitat Maashorst

08. Planologisch Pad

De Omgevingswet Conclusie Het initiatief past niet binnen het Omgevingsplan van rechtswege. Om het initiatief te kunnen realiseren is ofwel een BOPA, ofwel een wijziging van het Omgevingsplan noodzakelijk. Omdat er via een BOPA alleen een concreet bouwplan mogelijk kan worden gemaakt en hierbij geen regels kunnen worden gesteld voor ontwikkelingen en de voorwaarden waaronder deze kunnen plaatsvinden, is onzes inziens voor de beoogde ontwikkeling een wijziging van het Omgevingsplan in de vorm van een TAM-IMRO-plan de aangewezen procedure. Voor het initiatief zal waarschijnlijk ook afgeweken moeten worden van milieunormen zoals opgenomen in de bruidsschat waarvan vooralsnog onduidelijk is of dat via een BOPA mogelijk is.

Page No. 40/43

Presentatie Raad - Creabitat Maashorst

09. Risico’s, Kansen & Aandachtspunten

Risico’s, Kansen & Aandachtspunten Page No. 41/43

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 09. Risico’s,title Kansen & Aandachtspunten

Risico’s

Aandachtspunten

Planologisch

- startup kosten - verhoogde ontwikkelingskosten - inclusiviteit irt woongroep, leefkosten, grondeigenaren - verbinding woongemeenschap met lokaal - proces gemeenschapsvorming - proces besluitvorming (kringen: bv zorg)

- wonen in het buitengebied (20-25 woningen) terugval optie: 11 woningen - hoeveelheid programma - tijdelijkheid: 15 jaar of 20 jaar - bezwaar vanuit buren

Business Case - tijdelijkheid: restwaarde woningen - pacht/erfpacht constructie - op- of afwaardering grond na afloop pacht - afwaardering grond na creatie natuur - continuïteit gemeenschap (huur) - afhankelijkheid inzet gemeenschap bij ontwikkeling en exploitatie

Omgeving - draagvlak/weerstand buren en regio - draagvlak gemeente/provincie (handhaving)

Creabitat DNA - inclusiviteit: voorkomen uitsluiting obv financiële draagkracht - rolvermenging (grondeigenaarschap/bewoner/ondernemer)

Page No. 42/43

Project TitleRaad - Creabitat Maashorst Presentatie

01. Chapter 09. Risico’s,title Kansen & Aandachtspunten

Kansen Verhaal - voorbeeldfunctie - imago PEEL - nieuw perspectief landbouw - tijdelijkheid: 15 jaar of 20 jaar - bezwaar vanuit buren - kennis ontwikkeling - nieuwe waarde creatie

Natuurinclusief - toename biodiversiteit - milieupositief - biobased boeren - transitie natuurinclieve samenleving - nieuwe natuur/landschapsherstel - nieuwe, duurzamere, regeneratieve vormen van (kringloop)landbouw - lokaal gezond voedsel - lokaal gezond boeren - herstel waterlandschap - biobased bouwen - heropbouw relatie natuur-mens

Sociaal - samenredzaamheid - praktiserend eigenaarschap - bottom-up initiaven - gemeenschapsvorming - terugdringen zorgvraag - leefbaarheid buitengbied; dienstenniveau (oa scholen) - nieuwe partnerschappen - economie overstijgende samenwerkingen - boeren kunnen blijven

Page No. 43/43

Economisch - zelfvoorzienendheid - herstel of continuering cultureel erfgoed - werkgelegenheid agrarisch - betaalbaar wonen (voor directe omgeving) - betaalbare energie - betaalbaar voedsel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Maashorst&id=bf7eed9f-9de9-4b43-a793-0a1a36671afd