20230710_Gemeente Maashorst accountantsverslag 2022
Tekst van het document
Papendorpseweg 75-79 3528 BJ UTRECHT telefoon (088) 236 95 00 e-mail Audit@flynth.nl
VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Maashorst Postbus 83 5400 AB UDEN
Kenmerk 661078999/RB2721
Behandeld door: drs. R. Buiteman RA
Datum
10 juli 2023
Onderwerp Accountantsverslag 2022
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2022. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons tot op heden uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2022, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2022 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Maashorst. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 29 juni jl. besproken met uw audit commissie en eventuele vragen die er waren beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Hoogachtend, Flynth Audit B.V.
Digitaal ondertekend door Roelant Buiteman
drs. R. Buiteman RA
Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl. Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem
Accountantsverslag 661078999/RB/2721
Gemeente Maashorst – Boekjaar 2022
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Maashorst brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaarscontrolewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd.
Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding.
Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle.
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat.
Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties.
Hoofdstuk 5
Voorzieningen en overige schattingen.
Hoofdstuk 6
Sociaal domein.
Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2022 van de gemeente Maashorst en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering.
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid.
Hoofdstuk 9
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2022).
Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 29 juni jl. besproken met de audit commissie van uw gemeenteraad. Bijlagen:
661078999/RB/2721
A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
B.
SiSa - Fouten en onzekerheden 2022.
C.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening.
2
2. Kernpunten van de controle. 661078999/RB/2721
3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controleverklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtgunning en opdrachtbevestiging. In december 2022 hebben wij de interim-controle verricht, die gericht is op de processen binnen de organisatie. De interim-controle hebben wij afgesloten met een managementletter. De controle in het voorjaar 2023 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 van de gemeente Maashorst. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 te verstrekken voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. Deze controleverklaring zenden wij u separaat toe. Als gevolg van de herziening van Standaard 700 is onze controleverklaring met ingang van dit boekjaar uitgebreid met de onderdelen frauderisico’s en aangelegenheden met betrekking tot continuïteit. In onze controleverklaring rapporteren wij over de werkzaamheden en uitkomsten die wij met betrekking tot frauderisico’s en continuïteit hebben uitgevoerd. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 9.6 van dit verslag.
2.2 Reikwijdte van de controle
2.3 Grondslagen en verantwoording conform BBV
2.4 Onafhankelijkheid
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2022 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2022 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen in het BBV en relevante notities uitgebracht door de Commissie BBV. • •
Flynth Audit B.V. (hierna: Flynth) is onafhankelijk van de gemeente Maashorst en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Flynth en de gemeente Maashorst, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
Bijlage C bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid. 2.5 Schattingen
661078999/RB/2721
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel. Aandachtspunt voor komend jaar vormt het op onderdelen verder harmoniseren van schattingen vanuit de voormalige gemeenten Uden en Landerd, met name op het gebied van de onderhoudsvoorziening.
4
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2022 is € 2.153.000. Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in de Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
€
2.153.000
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€
6.459.000
Fouten
Controleprotocol
€
100.000
Onzekerheden
Controleprotocol
€
100.000
Rapporteringstoleranties
Realisatie fouten en onzekerheden
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Zie bijlage A van deze rapportage Fouten Onzekerheden
€
1.020.000
€
1.575.209
0
0
Getrouwheid Wij hebben geconstateerd dat in de jaarrekening 2022 baten ad € 510.000 zijn verantwoord uit hoofde van SiSa regeling C32 – Regeling specifieke ventilatie in scholen. Omdat deze middelen in 2022 wel door de gemeente zijn doorgezet naar een drietal scholen om te investeren, maar de gelden niet daadwerkelijk in 2022 zijn ingezet, had deze bate conform financiële verslaggevingsprincipes niet als bate verantwoord mogen worden in de jaarrekening 2022. Tegenover de baten van € 510.000 heeft de gemeente een last in de jaarrekening verantwoord van eveneens € 510.000, zijnde de feitelijke doorstorting naar de basisscholen. Echter, omdat de gelden onder voorwaarden zijn doorgezet naar de scholen, maar de scholen in 2022 de middelen niet hebben ingezet en derhalve niet hebben voldaan aan de voorwaarden van de gemeente en de SiSa, is ook geen sprake van een last voor de gemeente in 2022. Hoewel de impact van voornoemde bewegingen op het resultaat en vermogen van de gemeente per saldo nihil is, is sprake van een onjuistheid in de baten en een onjuistheid in de lasten van beiden € 510.000, zodat sprake is van per saldo een fout van € 1.020.000. Ten aanzien van getrouwheid hebben wij geen onzekerheden geconstateerd boven de grens van € 100.000. Rechtmatigheid Ten aanzien van rechtmatigheid spelen twee constateringen.
Er is sprake van een onjuistheid in de SiSa baten en daaraan gerelateerde kosten (C32 – Regeling specifieke ventilatie in scholen) zoals hiervoor reeds genoemd ad € 1.020.000. Deze fout geldt conform de Bado als getrouwheids- en rechtmatigheidsfout.
661078999/RB/2721
5
Ten aanzien van EU aanbestedingsrechtmatigheid hebben wij meerdere contracten gesignaleerd die onrechtmatig zijn aanbesteed met en totale waarde voor de gemeente Maashorst van € 555.209. Dit bedrag aan rechtmatigheidsfouten ad € 1.575.209 is beneden de grens van 1% van de totale lasten en heeft derhalve geen impact op onze controleverklaring. Wij hebben op het gebied van rechtmatigheid geen onzekerheden geconstateerd boven de grens van € 100.000. Strekking controleverklaring goedkeurend De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 2.153.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 6.459.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Wij geven derhalve bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Maashorst een goedkeurende controleverklaring af. Voor een nadere toelichting op fouten en onzekerheden verwijzen wij naar bijlage A. 2.7 Analyse vermogen en resultaat
2.8 Grondexploitaties
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 15.537.000 positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € nihil. Dit overschot ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt door gerealiseerde voordelen cq onderbesteding op nagenoeg alle beleidsterreinen, waaronder met name het sociaal domein (€ 5,6 miljoen), incidentele voordelen en inkomsten inzake bedrijfsvoering (€ 4,5 miljoen), en bestuur en dienstverlening (€ 2,1 miljoen). Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de financiële hoofdlijnen in de jaarstukken 2022. In hoofdstuk 3 van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands-)vermogen. Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2022 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de voorraden bouwgronden in exploitatie, rekening houdend met voorziening risico’s ad € 16,1 miljoen, per eind 2022 in de balans bedraagt € 30,7 miljoen. Het verloop van deze balanspost is als volgt weer te geven: Verloopoverzicht van de voorraad (grondexploitaties)
Bedrag * € 1.000
Stand per 1 januari 2022
33.499
Vermeerderingen
(+)
Verminderingen
(-/-) 4.845
Winstneming
(+)
Mutatie voorziening verliezen grondexploitaties (+ = vrijval / -/- = toevoeging)
(+) 1.862
Stand per 31 december 2022
3.639 287 30.718
Een nadere specificatie van de boekwaarde is opgenomen in paragraaf 4.3.
661078999/RB/2721
6
Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen
2.10 Sociaal Domein
2.11 EUaanbestedingen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar hoofdstuk 5 van dit verslag. Inzake de kosten Jeugdhulp en de Wmo steunt u niet alleen meer op de controleverklaring en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders, maar baseert u zich ook op de beheersmaatregelen die in uw eigen procesgang de waarborg bieden dat de juiste zorgprestaties conform de gemaakte afspraken zijn verleend. Op basis daarvan resteren er in onze controle geen onzekerheden. De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels zoals eveneens middels uw eigen normenkader is vastgesteld. Voor de jaarrekeningcontrole hebben wij kennis genomen van de spend analyse zoals voorbereid door de gemeente Maashorst. Omdat veel contracten na de fusie ongewijzigd zijn overgedragen vanuit de voormalige gemeentes Landerd en Uden hebben wij ook contracten en aanbestedingstrajecten van vóór de fusie in onze controle moeten betrekken. Wij hebben geconstateerd dat een viertal contracten niet rechtmatig is aanbesteed. Dit zijn contracten die zijn afgesloten in de voormalige gemeenten Landerd of Uden.
Zie paragraaf 2.6 voor conclusies en paragraaf 8.2 voor nadere informatie. Om naar de toekomst toe grotere risico’s op het gebied van aanbestedingsrechtmatigheid te voorkomen adviseren wij u om voortvarend het beoordelen en opnieuw aanbesteden van contracten in gang te zetten te zetten, alsmede risico’s ten aanzien van onrechtmatige aanbestedingen ook tussentijds te bewaken via het (tussentijds) actualiseren van de spend analyse.
661078999/RB/2721
7
3. Analyse vermogen en resultaat. 661078999/RB/2721
8
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000).
Resultaat 2022
661078999/RB/2721
(x € 1.000)
De totale baten van uw gemeente over 2022 bedragen:
€ 204.668
De totale lasten van uw gemeente over 2022 bedragen:
€ 192.339
Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):
€
12.329
Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
€
22.998
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn uittrokken uit de reserve:
€
26.206
Per saldo gedurende het jaar gelden onttrokken (meer onttrokken aan de reserves dan toegevoegd):
€
3.208
Gerealiseerd resultaat 2022 na reservemutaties
€
15.537
9
3.2 Financiële positie
Het totale eigen vermogen van uw gemeente is in 2022 toegenomen met € 12.329.000 naar een omvang van € 118.204.000, conform het saldo van baten en lasten (exclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. Daarbij heeft de gemeente in 2022 per saldo voor een bedrag van € 3.208.000 onttrokken aan de bestemmingsreserves. Het resultaat na mutaties in de reserves bedraagt € 15.537.000. In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd (“Jaarresultaat”). De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2022 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 46% (2021 voor Uden en Landerd gecombineerd: 44% waarmee de norm van > 50% (minst risicovol) van de Provincie Noord-Brabant nog niet wordt behaald. Uw gemeente valt in de categorie B (20%-50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een gemiddeld risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 36% (2021 voor Uden en Landerd gecombineerd: 40%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% van de Provincie Noord-Brabant.
Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2022 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Bedrag Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicosimulatie
€ 14.498.000
Weerstandscapaciteit
€ 91.461.000
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2022 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van een weerstandratio van 6,3 (2021 voor beide gemeenten gecombineerd: 4,5) kan de weerstandcapaciteit van de gemeente kan als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserve te kunnen opvangen. 3.4 Conclusie financiële positie
661078999/RB/2721
De gemeente Maashorst beschikt over een voldoende gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.
10
4. Grondexploitaties. 661078999/RB/2721
11
4.
Grondexploitaties
4.1 Algemeen
4.2 Gehanteerde parameters
4.3 Tussentijdse winstneming
Wij hebben de grondexploitaties 2022 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan opgesteld. 2) Er is door de Raad in 2022 één nieuwe grondexploitaties geopend: Leeuweriksweg. 3) De raad heeft bij besluit van 24 november 2022 de Nota Grondexploitatie 2022 vastgesteld, waarmee is besloten om in de jaarrekening 2022 enkele grondexploitaties af te sluiten. Dit betreft de complexen Spechtenlaan fase 2, Goorkens, Hoogveld en Kerkpad III. De afsluiting van deze complexen resulteert in een positief resultaat van € 23.629. 4) In 2022 is voor € 287.000 tussentijdse winst genomen op basis van de ‘percentage of completion’ methode. 5) In 2022 is de verliesvoorziening toegenomen met € 1.862.000. De gemeente Maashorst heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 2%, de stijging van de opbrengsten zijn geschat op 2% tenzij reeds anders met afnemers is overeengekomen. De rente is vastgesteld op 2,11%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten ent de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat.
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
• • •
Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2022 op 9 complexen een tussentijdse winst verantwoord is genomen van in totaal € 286.603. Wij verwijzen naar de specificatie die is opgenomen in de paragraaf grondbeleid in het jaarverslag.
661078999/RB/2721
12
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente hebben zich in 2022 als volgt ontwikkeld: 4.4 Ontwikkeling grondexploitaties
Grondexploitatie (bedragen x € 1.000)
Bruto boekwaarde per 1.1.2022
Netto boekwaarde per 1.1.2022
Saldo van gerealiseerde uitgaven (+) en verkopen (-/-) 2022
Winst/ Verlies 2022
Mutatie voorziening 2022
Netto boekwaarde per 31.12.2022
Bedrijventerreinen
13.690
11.842
(+) 1.378
-414
176
9.874
Woningbouw
35.926
21.658
(-/-) 172
700
1.686
20.844
Totaal
49.616
33.499
(-/-) 1.206
287
1.862
30.718
De huidige situatie op de vastgoedmarkt heeft in 2022 een positieve impact gehad op de grondexploitaties van de gemeente Maashorst. In 2022 heeft de gemeente voor ruim € 4,8 miljoen aan kavels verkocht. De getroffen verliesvoorzieningen is met circa € 1,8 miljoen verhoogd. Doordat de opbrengsten uit kavelverkopen de uitgaven overstijgen, is de netto boekwaarde van de grondexploitatie in 2022 met bijna € 3 miljoen afgenomen. Verwachte verliezen Voor 5 grondexploitaties worden (overeenkomstig voorgaande jaren) verliezen verwacht. De verliesvoorziening heeft met name betrekking op de complexen Uden-Noord 1 en Reek-Zuid. Het uiteindelijke te verwachten verlies op deze grondexploitaties bedraagt € 13,4 miljoen. Ten opzichte van de jaarrekening 2021 is de voorziening voor te verwachten verliezen met € 1.861.796 gestegen, als gevolg van slechtere vooruitzichten. De omvang van de gevormde verliesvoorziening is op basis van de huidige verwachtingen toereikend. De voorziening is overeenkomstig het BBV in mindering gebracht op de boekwaarde van de grondexploitaties in de balans.
661078999/RB/2721
13
5. Voorzieningen en overige schattingen.
661078999/RB/2721
14
5.
Voorzieningen en overige schattingen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Maashorst toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1) Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2) Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3) Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4) Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. 5) Daarbij geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen.
5.2 Onderhoudsvoorzieningen
Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt gevormd om, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Binnen de gemeente Maashorst zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan diverse gemeentelijke eigendommen. Beheerplannen mogen volgens de notitie materiële vaste activa van de BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn. Wij hebben geconstateerd dat voor zeker zeven voorzieningen de ‘formele’ beheersplannen ouder dan vijf jaar zijn. Voor deze voorzieningen zijn door de voorgaande gemeentes in het verleden beheersplannen opgesteld. Echter, als gevolg van de fusie zijn deze plannen niet tijdig geactualiseerd. De gemeente Maashorst voldoet derhalve niet aan de ‘formele’ eis voor het vormen van de voorziening voor groot onderhoud voor 2022. Echter, gezien het bijzondere fusie-jaar kan dit voor de jaarrekening 2022 worden geaccepteerd. Daarbij is het belangrijk om komende periode alsnog te komen tot actuele onderhoudsplannen. De grondslagen en uitgangspunten zijn in hoofdlijnen gelijk voor de voormalige gemeentes Landerd en Uden.
Het relatief grote verschil tussen de hoogte van de voorziening in beide voormalige gemeenten is het gevolg is de afwijkende spaarcomponent zoals die bij het vormen van de voorzieningen is gehanteerd. Op basis van de verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen.
5.3 Voorziening pensioen wethouders
661078999/RB/2721
Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door VISMA | Idella. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt VISMA | Idella de volgende parameters: Berekeningsdatum:
31 december 2022
Rekenrente:
2,472%
Sterftetabel:
GBM/GBV 2015/2020
Leeftijdsterugstelling:
Man: 5 jaar, Vrouw: 1 jaar 15
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de van toepassing zijnde verslaggevingsrichtlijnen. Ten aanzien van de gebruikte sterftetabel is de meest recente tabel gehanteerd. In 2022 heeft per saldo een vrijval van de voorziening plaatsgevonden van circa € 2.243.000, met name als gevolg van actualisatie van de pensioenverplichting waarbij rekening is gehouden met een relatief sterk gestegen rekenrente. 5.4 Voorziening riolering en afvalstoffenheffing
De gemeente Maashorst classificeert de voorzieningen riolering en reiniging als voorziening op grond van artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en het product reiniging. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen en de lasten voor de uitgevoerde (onderhouds)werkzaamheden. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. In 2021 is voor de gemeente Maashorst een nieuw beheersplan opgesteld voor de rioleringen voor de periode 2022-2024. Hiermee zijn de grondslagen en uitgangspunten van de twee voorlopende gemeentes geharmoniseerd.
5.5 Schattingen
Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen
Mate van subjectiviteit
Onze beoordeling
Toelichting
2022
661078999/RB/2721
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
Laag
De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
Waardering van de in exploitatie genomen gronden
Hoog
Jaarlijks worden de parameters die ten grondslag liggen aan de bepaling van de in exploitatie genomen gronden beoordeeld op basis van een herziene grondexploitatieberekeningen. De berekeningen zijn toereikend en de gehanteerde parameters en uitgangspunten sluiten aan op in de markt gehanteerde ratio’s en verwachtingen.
16
Voorzieningen
Gemiddeld
De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen in beginsel toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag. Uitzondering vormen de gedateerde onderbouwingen van de onderhoudsvoorzieningen (kleurcode oranje).
Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)
Laag
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Laag
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
661078999/RB/2721
17
6. Sociaal domein. 661078999/RB/2721
18
6.
Sociaal domein
6.1 Sociaal domein Algemeen
6.2 Sociaal domein Kosten WMO en Jeugd
Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, maar voor het sociaal domein is sprake van afhankelijk van andere partijen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) voert het proces betaling aan client uit en zorgaanbieders die productieverantwoordingen aan moeten leveren. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van andere partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen. De financiële verantwoording van de jeugdzorg en WMO is aangesloten op de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers met controleverklaring. De gemeente steunt op de productieverantwoordingen met controleverklaring voor onderbouwing voor de levering van de beschikte zorg. Ten tijde van de afronding van onze accountantscontrole waren nog niet alle productieverantwoordingen voorzien van een controleverklaring. Onderstaand is een overzicht opgenomen van de ontvangen verantwoordingen en controleverklaringen. Jeugdhulp
WMO
Totaal
Totaal lasten
€ 12.663.000
€ 10.859.00
€ 23.522.000
Productieverantwoording met goedkeurende controleverklaring
€ 12.177.000
€ 10.153.000
€ 22.330.000
Besteding zonder goedkeurende controleverklaring
€ 486.000
€ 706.000
€ 1.192.000
De interne controle functie heeft werkzaamheden uitgevoerd om de nauwkeurigheid van de lasten vast te stellen. We constateren dat cliënten van WMO en Jeugd zijn gebeld om prestatielevering vast te stellen. In incidentele gevallen konden de cliënten niet bereikt worden. Hiernaast heeft de gemeente Maashorst op lasten zonder controleverklaring zelf steekproeven op aanbieders uitgevoerd. Op basis hiervan is over de lasten zonder goedkeurende controleverklaring voldoende zekerheid verkregen. 6.3 Eigen bijdrage
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Maashorst heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2022 toereikend toegelicht.
661078999/RB/2721
19
7. Interne beheersing en automatisering. 661078999/RB/2721
20
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2022
Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2022 hebben wij in december 2022 de tussentijdse (interim-) controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in onze managementletter aan het college van 18 januari 2023. Uit onze interim-controle blijkt dat de organisatie haar administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen), voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole beheersmatig onder controle heeft. Ons beeld is dat de administratie organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Maashorst voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Bij de uitvoering van de interim-controle zijn nog wel enkele verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing. Wij constateren dat het college aandacht heeft voor onze aanbevelingen en al werkt aan de opvolging daarvan.
7.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
661078999/RB/2721
21
8. Rechtmatigheid.
661078999/RB/2721
22
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1) 2) 3)
Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen.
Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Wij stellen vast dat er op drie programma’s een overschrijding van lasten heeft plaatsgevonden, te weten: 1) Economie en toerisme. 2) Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing. 3) Bedrijfsvoering en inkomsten. Zoals toegelicht in de jaarrekening heeft de gemeente geconcludeerd dat als gevolg van eveneens hogere baten voor deze programma’s deze overschrijdingen rechtmatig zijn.
661078999/RB/2721
23
8.2 Europese aanbestedingen
Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2022 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen: 1) De organisatie heeft een crediteurenanalyse (spend analyse) opgesteld op basis van gerealiseerde kosten 2022. Kosten uit eerdere periodes zijn niet in de analyse meegenomen. Wel is in geval van grote uitgaven in 2022 (> € 53.000) teruggegrepen op eerder afgesloten contracten door de voormalige gemeenten Uden en/of Landerd om vast te stellen dat destijds rechtmatig was aanbesteed. Hiermee is de gemeentelijke fusie op het gebied van aanbestedingsrechtmatigheid geduid als een niet-wezenlijke wijziging, waarbij in beginsel contracten uit het verleden zonder significante wijzigingen per 1 januari 2022 zijn overgegaan naar de fusie-organisatie.
Wij adviseren contracten die nog niet (juridisch) zijn beoordeeld ten aanzien van de impact van de fusie alsnog komende periode te beoordelen en vast te stellen of per contract een nieuwe (Europese) aanbesteding noodzakelijk is. 2) De organisatie heeft zelf een inkoopanalyse uitgevoerd en heeft daarbij een één afwijking kleiner dan € 100.000 geconstateerd. Wij constateren dat de gemeente aandacht heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Ondanks deze beperkte bevinding adviseren wij hieraan in de organisatie continue aandacht te blijven geven, vooral indien straks op grotere schaal contracten vanuit de oude gemeenten Uden en Landerd worden herzien en opnieuw worden gegund. 3) Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij de conclusie van de gemeente Maashorst onderschreven, maar hebben wij op basis van eigen werkzaamheden eveneens drie contracten gesignaleerd die eveneens onrechtmatig zijn aanbesteed. Oorzaak is deels gelegen in niet rechtmatige aanbestedingsafspraken uit voorgaande jaren, deels in als gevolg van de fusie gewijzigde afspraken dan wel hogere kosten ten opzichte van eerdere jaren. Gezien de omvang van het bedrag ten opzichte van onze toleranties hebben wij de som van de onrechtmatigheden niet meegewogen in ons accountantsoordeel voor de rechtmatigheid ten behoeve van het boekjaar 2022 (zie bijlage A).
8.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2023
661078999/RB/2721
De formele wetswijziging waarmee de inwerkingtreding van rechtmatigheidsverantwoording is geregeld is in 2022 vastgesteld en het BBV zal hierop in de komende periode worden aangepast. Dit betekent dat het college van de gemeente Maashorst verplicht is om met ingang van de jaarrekening over het boekjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. De accountant zal met ingang van het boekjaar 2023 zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording van het college onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Binnen de gemeente wordt hard gewerkt aan de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording door de interne controles steeds meer in te bedden in de bedrijfsvoering en conform adviezen het boekjaar 2022, evenals het boekjaar 2021 als oefenjaar te gebruiken. Hierdoor heeft de gemeente voldoende ervaring kunnen opdoen met de rechtmatigheidscontrole, waarmee een goede basis is gevormd voor de daadwerkelijke implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording in boekjaar 2023. Wij hebben er derhalve vertrouwen in dat het college in staat is om een rechtmatigheidsverklaring over 2023 te kunnen afgeven.
Wel zullen in de kader in 2023 nog de benodigde verordeningen (controleverordening en financiële verordening) en het controleprotocol geactualiseerd moeten worden, waarin door de gemeenteraad keuzes en besluiten inzake de rechtmatigheidsverantwoording worden geformaliseerd. De organisatie heeft deze documenten in voorbereiding.
24
9. Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022. 661078999/RB/2721
25
9.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022
9.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving 9.2 Bevestiging van het college 9.3 Beperking in reikwijdte van de controle 9.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
In de jaarrekening 2022 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. Hier was ook, ondanks de fusie van Landerd en Uden, geen aanleiding toe. De gemeente heeft de jaarrekening opgesteld conform de vereisten in het BBV.
Wij ontvangen voor afgifte van onze controleverklaring van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening waarin onder andere wordt bevestigd dat alle voor de jaarstukken relevante informatie is verwerkt in de jaarrekening en met de accountant is gedeeld. Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad. De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 216.000 niet te boven gaan.
Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2022 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met de Regeling Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen.
9.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
661078999/RB/2721
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Maashorst. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022.
26
Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2022 van de gemeente vastgesteld. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal SiSa- regelingen in de jaarrekening significant toegenomen. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSabijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn.
Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport. 9.6 Wet open overheid (Woo)
9.7 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
Op grond van de Wet open overheid (Woo) zijn bestuursorganen met ingang van het boekjaar 2022 verplicht om in de jaarstukken een openbaarheidsparagraaf op te nemen waarin verslag wordt gedaan over de uitvoering van de beleidsvoornemens op dit gebied. De gemeente Maashorst heeft aan deze verplichting voldaan door in het jaarverslag te rapporteren over het beleid en de uitgevoerde activiteiten ten aanzien van de Woo. In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht en met ingang van het boekjaar 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring specifiek over de verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente en hebben als uitwerking daarvan risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude.
Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg zijn van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Daarnaast hebben wij de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem van Maashorst geëvalueerd. Het college heeft in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag gerapporteerd over de getroffen maatregelen ter preventie van fraude, waaronder de aanwezigheid van gedragscodes, beheersingsmaatregelen en borging. Wij constateren dat Maashorst voldoende aandacht heeft voor fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik, onder andere doordat er in processen, procedures en systemen aandacht is voor maatregelen om fraudes en misbruik te voorkomen. Daarnaast heeft de gemeente in 2022 een overkoepelende frauderisicoanalyse uitgevoerd. Tevens de gemeente Maashorst voldoende aandacht voor risicomanagement in brede zin, ook in relatie tot de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
661078999/RB/2721
27
Tijdens overleggen met medewerkers en het college en management van de gemeente Maashorst is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd gericht op de geïdentificeerde frauderisico’s. In onderstaande tabel geven wij een nadere toelichting op de geïdentificeerde risico’s, de uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten daarvan. Geïdentificeerde frauderisico’s
Onze controlewerkzaamheden en observaties
Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management (inclusief superusers)
Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekening slechts beperken, en niet volledig mitigeren, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen. Tevens hebben wij specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem en de mogelijkheid dat hierdoor functiescheidingen worden doorbroken. Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht. Deze werkzaamheden omvatten onder meer inspectie van informatie uit brondocumenten. Wij hebben geen significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening geïdentificeerd. Tevens hebben wij specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen van het college zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college.
661078999/RB/2721
Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken
De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex en het risico op mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans, gelet op de veelvoud aan leveranciers en grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten, een verhoogd risico voor overheden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij gecontroleerd of er voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden enkele onrechtmatigheden geconstateerd (zie hoofdstuk 8.2), echter deze bevindingen hebben geen relatie met fraude.
Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan voorwaarden)
Het frauderisico in deze opbrengstenstroom is gerelateerd aan de algemene tendens om begrotingsoverschrijdingen zoveel mogelijk te vermijden. Wij hebben werkzaamheden verricht op de afgrenzing van inkomende subsidies waarbij wij de aan het boekjaar 2022 toegerekende subsidies hebben gecontroleerd. Uit onze werkzaamheden zijn geen bevindingen gebleken.
28
Het risico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en / of valse inkoopfacturen in de administratie verwerkt en / of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin.
Het wijzigen van crediteurenstamgegevens wordt in het proces geborgd door het 4-ogen principe waarbij altijd een tweede medewerker de mutatie autoriseert. Wij hebben o.a. aan de hand van de logging van het administratief pakket geïdentificeerd voor welke crediteuren één of meerdere stamgegevens zijn gewijzigd. Van de crediteuren waarvan de stamgegevens in het boekjaar zijn gewijzigd, hebben wij de wijzigingen gecontroleerd aan de hand van onderliggende documentatie, zoals inkoopfacturen (waarop veel ‘vaste’ gegevens zoals adres en bankrekeningnummer zijn vermeld). Wij hebben daarnaast een cijferanalyse uitgevoerd op de overige bedrijfskosten, waarbij relevante afwijkingen ten opzichte van onze verwachting nader (in detail) zijn uitgezocht. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze betalingen naar voren gekomen.
Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. Jaarstukken
De jaarstukken 2022 bestaan conform onder andere vereisten in het BBV uit het jaarverslag, de jaarrekening, toelichtingen daarop en een aantal verplichte bijlagen. De gemeente streeft naar een moderne en toegankelijke versie van de jaarverantwoording waarin, met gebruik van digitale mogelijkheden, gebruikers van de jaarrekening worden geïnformeerd over het afgelopen jaar. Naast een publieke versie dient eveneens voor verantwoordingsdoeleinden een deponeringsdocument gemaakt te worden voor met name de provincie Noord-Brabant. Dit deponeringsdocument is ons controleobject en onze controleverklaring ziet uitsluitend toe op dit deponeringsdocument. Wij hebben geconstateerd dat in opzet en inhoud het digitale publieksverslag en het deponeringsdocument qua indeling en informatie uit elkaar lopen. Dat is een keuze. Wij hebben daarbij geconstateerd dat de eerste versie van het deponeringsdocument de structuur miste van het BBV en de checklists voor het jaarverslag, de jaarrekening en de verplichte bijlagen. Wij adviseren naar de toekomst toe beide publicaties op elkaar af te stemmen om zo te borgen dat ook de publicatieversie voldoet aan de minimaal daaraan te stellen eisen qua vorm en inhoud.
661078999/RB/2721
29
Bijlagen 661078999/RB/2721
30
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen en / of onzekerheden Toleranties t.b.v. foutenevaluatie (getrouwheid en rechtmatigheid)
Fouten
Goedkeuringstolerantie (respectievelijk 1% en 3% van de totale lasten)
€ 2.153.000
Rapporteringtolerantie fouten en onzekerheden (grens waarboven gerapporteerd wordt aan de Raad)
€
Foutenevaluatie
Onzekerheden
Aard van de fouten
Totaal
Fouten Getrouwheid
Rechtmatigheid
€ 1.020.000
€ 1.575.209
€ 1.020.000
€ 1.575.209
€
-
6.459.000 €
100.000
Getrouwheid €
Onzekerheden
100.000
Rechtmatigheid €
-
Bevestiging college Wij ontvangen voor afgifte van onze verklaring van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening, waarin het college bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Conclusie: Wij geven bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken inzake getrouwheid en rechtmatigheid.
661078999/RB/2721
31
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2022 Aangezien wij ten aanzien van de SiSa-regelingen geen fouten en/of onzekerheden boven de rapportagetolerantie zoals die is voorgeschreven in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 hebben geconstateerd is, zijn er geen bevindingen in onderstaande tabel opgenomen. Nr.
Specifieke uitkering of overig
A13
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
C31
Regeling vaststelling regels verstrekking eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten kwetsbare groepen
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
C55
Aanpak energiearmoede
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
C75B
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
661078999/RB/2721
Fout of onzekerheid
Fout
Financiële omvang in Euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
€ 510.000
Opgenomen als bate in jaarrekening en SiSa bijlage, waar besteding in komende jaren plaats zal vinden.
32
D19
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022
G3
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2022
G4
Tozo 2_gemeentedeel 2022
G4
Tozo 3_gemeentedeel 2022
661078999/RB/2721
33
G4
Tozo 4_gemeentedeel 2022
G4
Tozo 5_gemeentedeel 2022
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2022
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2022
G10
Wet inburgering_ gemeentedeel 2022
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T_gemeentedeel 2022
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T_gemeentedeel 2022