NLM - Algemene beschouwingen Programmabegroting 2024

Algemene beschouwing - Nieuw Links Maasgouw Programmabegroting 2024 Geachte leden van de gemeenteraad, Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Geachte inwoners van gemeente Maasgouw, Voor ons ligt de programmabegroting 2024 voor Maasgouw. Er is veel werk in gaan zitten en de programmabegroting telt 235 pagina’s. Een lijvig document met meerdere bijlages. Wij willen onze dank uitspreken aan iedereen die eraan heeft meegewerkt en in het bijzonder ook het ambtelijk apparaat van de gemeente maasgouw. Er is dit jaar meer dan eerder kritisch gekeken naar eigen beleid en welk geld beter ingezet kan worden, niet wordt uitgegeven of waar de planning van projecten aangepast kan worden. Ongehoord - In 2022 bracht Nieuw Links Maasgouw een campagneflyer uit met een tekst die begon met ‘Veel inwoners van Maasgouw voelen zich niet gehoord’. We zijn nu 1 jaar en 9 maanden verder en deze tekst is nog steeds heel relevant. Of je nu kijkt naar Thorn, Linne, Wessem of Stevensweert om er maar enkele te noemen. Hoevaak horen wij van inwoners ‘Op het gemeentehuis doen ze toch wat ze zelf willen’. Ontelbaar vaak. Ik hoop in deze algemene beschouwingen een duiding te geven hieraan en wat er volgens Nieuw Links Maasgouw anders kan in Maasgouw want onze inwoners hebben vaker het gevoel dat ze buitenspel worden gezet.

Nieuwe burgemeester - Afgelopen zomer is de burgemeester aangesteld en hard aan de slag gegaan in Maasgouw. De burgemeester wil het vertrouwen van inwoners in hun lokale overheid herstellen en versterken. Hier zijn we heel blij mee. We zien vanaf de zomer al een aantal positieve ontwikkelingen en we zien dat de nieuwe burgemeester andere keuzes maakt. Een nieuwe frisse energie. Onze nieuwe burgemeester wil ons helpen om de bestuurscultuur te verbeteren. Daar worden wij als Nieuw Links Maasgouw enthousiast van. In de portefeuille van de burgemeester zit ook het onderwerp burgerparticipatie. Voor ons is burgerparticipatie een belangrijk onderwerp en veel meer dan helder en duidelijk communiceren. We zien een diepgaande bevlogen visie ervan graag tegemoet in 2024. Wij hebben de burgemeester van zowel dichtbij als van een afstand al enigszins leren kennen, nu is het tijd dat hij ons en onze gemeente nog beter leert kennen en steeds meer in de aanvoedersrol komt. Wij wensen burgemeester Schneider veel werkplezier en succes in de toekomst. Volkshuisvesting - Er is al jaren een flink tekort aan woonruimte. Zodoende kan de jeugd die opgegroeid in Maasgouw vaak niet blijven wonen in hun eigen dorp. Betaalbare woningen bouwen voor zowel starters en senioren vindt Nieuw Links Maasgouw belangrijk.

We zien in de huidige bestuursperiode dat er maar concrete plannen zijn voor 6 starterswoningen en wel 323 woningen voor ‘senioren’ vanaf 55 jaar. Deze verhouding is scheef en doet geen recht aan het behoefteonderzoek van Maasgouw. In dit behoefte onderzoek wordt de starter ook genoemd en daarvoor wordt nog maar weinig gebouwd. Er is ook een behoefte aan woningen voor eenoudergezinnen onder de 55 jaar en eenpersoonshuishoudens. Het woonbeleid kan en moet anders.

Daarnaast heeft het college in het coalitieprogramma aangegeven dat er in allen kernen gebouwd gaat worden. Voor Ohé en Laak komt dit volgens de tabel neer op 7 woningen, voor Brachterbeek op 4 en voor Wessem op 7. In Linne komen er wel 126 woningen. Uit de cijfers blijkt niet dat er in elke kern aanzienlijk gebouwd gaat worden. Linne is een kern die meer dan verdubbeld is sinds de jaren zeventig. Onze partij heeft daar in het verleden vraagtekens bij geplaats. In die enorme woningbouw is men ook vergeten om de voorzieningen, een echte gemeenschapsaccomodatie, winkels, school mee te laten groeien. De school groeit uit zijn jasje en ook de winkelstraat wordt steeds leger en leger. Een modezaak sloot zijn deuren en de enige supermarkt vertrok uit Linne. De forse woningbouw in Linne staat in schril contrast met de woningbouw in Ohé en Laak. In twintig jaar tijd zijn daar welgeteld 7 huizen gebouwd. De jongeren van Ohé en Laak zullen vaak hun heil elders moeten zoeken, hoe graag ze ook in hun dorp willen blijven wonen. Nieuw Links maasgouw wil dat er in alle kernen flink gebouwd wordt en dat de kernen waar amper gebouwd wordt, nu voorrang krijgen. Het is gewoon pijnlijk om te zien dat sommige kernen langzaam maar zeker spookkernen worden terwijl andere kernen zoveel zijn gegroeid dat het beperkt aantal voorzieningen niet meer past bij het aantal inwoners.

Gemeenschappelijke accommodaties - Van oudsher is er geen eenduidig beleid geweest wat betreft gemeenschappelijke accommodaties in gemeente maasgouw. Doordat er geen keuzes zijn gemaakt in het verleden en geen eenduidig beleid was lopen we nu al jaren achter de feiten aan. We worden ook ingehaald door de realiteit van het stoppen van exploitanten in maasgouw van gebouwen die dienstdeden als gemeenschapsaccomodatie. We staan voor moeilijke keuzes en Nieuw Links Maasgouw wil hierin rationele besluiten nemen waarin alle kanten worden meegewogen. Besparingen fysiek domein- Nieuw Links maasgouw is er voorstander van dat als we in de toekomst komen te staan voor financiële uitdagingen er strikter gekeken gaat worden naar de lijst ‘Nice to have’ en ‘Need to have’. Als voorbeeld willen we het kwaliteitsniveau van het asfalt aanhalen. Zo ligt het asfalt in maasgouw er beter bij dan in menig andere gemeente in Midden-limburg. Vrijwel alle buitenwegen zijn geasfalteerd en die leveren kosten op in onderhoud op de lange termijn. Wat ons betreft mag het kwaliteitsniveau echt wel een tikkeltje minder als we een financieel ravijn naderen. Het is mooi te zien dat het college stappen heeft gezet in de planning en uitvoering van onderhoud en vervanging van infra in het fysiek domein. Wat ons betreft mogen er nog meer stappen gezet worden als de financiële noodzaak daarvoor echt komt.

Bestaanszekerheid - De bestaanszekerheid is in Nederland de afgelopen jaren sterk onder druk komen te staan. De brede welvaart in Maasgouw is lager dan het gemiddelde in Nederland gebaseerd op cijfers van het CBS (Bron algemeen dagblad, 03-08-2023). Armoede is in onze samenleving een sluipmoordenaar die kan toeslaan bij mensen die werkeloos zijn, in de bijstand zitten, bij de minima maar ook bij de middeninkomens en bijvoorbeeld ZZP’ers en MKB’ers. Eigenlijk ligt de sluipmoordenaar vaker op de loer dan we beseffen. Eenverdieners met een modaal inkomen en een partner en kinderen komen voor keuzes te staan die ze nooit hebben hoeven maken. Bij gebrek aan geld neemt de stress toe en dit geeft een scala aan gevolgen voor de gezondheid, relaties en ook kinderen. Wij als gemeente kunnen tegenwicht bieden aan de Haagse politiek van de afgelopen 13 jaar. Nieuw links maasgouw wil de bestaanszekerheid versterken en wil dat er niet een besparing wordt ingeboekt op de WMO vanaf 2026 en 2027 gezien het echt gissen blijft welke impact preventieve maatregels hebben. Als er een besparing komt dan beschouwen

we dat graag als een forse financiële meevaller. We willen dit nu dus niet al inboeken om er vervolgens achter te komen dat de realiteit tegenvalt bij de verwachtingen. Verwachtingen die gestoeld zijn op aannames. In 2022 bleek dat er in maasgouw 130 mensen hun zorgverzekering langer dan halfjaar niet konden betalen (1limburg). Een kleine 100 inwoners zijn aangewezen op de voedselbank Midden – Limburg. Dit is volgens ons enkel het topje van de ijsberg. Het probleem is dat mensen veel schaamte hebben, het besef er niet is dat ze in armoede leven en dat er veel hulp mogelijk is. Naast deze cijfers is in onze gemeente 10,4 procent van de jongeren aangewezen op jeugdzorg. In anderhalf jaar steeg dit aantal van 435 jongeren naar 480 jongeren. Een stijging van 45 kinderen en jongeren. Naar de oorzaken van de problemen dient veel beter onderzoek gedaan te worden en dit verdient veel meer aandacht van het college. Klimaat en duurzaamheid - Er worden op het gebied van natuur, klimaat en duurzaamheid veel stappen gezet in Maasgouw. De biodiversiteit wordt actief versterkt in onze gemeente. Hierbij wil ik ook in het bijzonder benoemen hoe de bijenpopulatie wordt ondersteund. Hier mogen we als Maasgouw trots op zijn. Het beleid op klimaat en duurzaamheid stemt Nieuw Links Maasgouw in grote lijnen tevreden.

Vandaag willen we wel aandacht vragen voor een ander onderwerp dat onderbelicht is geraakt. Namelijk de luchtkwaliteit in maasgouw. Op 6 oktober jongstleden kwam TNO naar buiten met cijfers over de luchtkwaliteit van geheel Nederland. De lucht in Maasgouw is volgens deze cijfers 94 dagen per jaar te smerig om in te ademen. Dat komt door de hoeveelheid fijnstof boven de norm die de WHO beschouwt wordt als gezond. Sterker nog de WHO geeft aan dat alles boven de 4 dagen per jaar al als ongezond kan worden beschouwd. Wij zouden graag in alle plannen die er komen zien wat voor effect dit gaat hebben op de luchtkwaliteit die toch al niet goed is. Hierbij bedoelen we: in ontwikkelingen op het gebied van landbouw, wegenbouw, industrie en energie zou dit altijd meegenomen moeten worden door gemeente maasgouw. Moties en amendementen - Voor deze programmabegroting 2024 heeft Nieuw Links Maasgouw 2 moties en 1 amendement opgesteld. Daarnaast hebben we een aantal moties en amendementen mede ingediend. Wij hebben een amendement opgesteld om de waarderingssubsidie aan de voedselbank Midden-Limburg te verdubbelen van 2000 per jaar naar 4000 per jaar. Deze wordt ook mede ingediend door LVM, VVD en D66. Zodoende kunnen onze inwoners die daarop zijn aangewezen een divers en completer voedselpakket en levensmiddelenpakket krijgen.

Liefst zagen we dat de voedselbanken helemaal niet nodig waren maar dat gaan we niet snel veranderen in de lokale politiek. Daarnaast hebben we samen met de VVD een amendement mede ingediend om de besparingen op de WMO in 2026 en 2027 terug te draaien. Ook een motie opgesteld door de VVD dienen we mede in om de zorg aan jongeren te verbeteren, meer kennis en kunde op te halen, naar innovaties te kijken en scholen meer te betrekken. Een speciaal woord van dank aan Mandy Hendriks en Debby Joris-Kessels van de VVD-fractie die deze motie hebben opgesteld. Om het unieke karakter en de eigenheid van al onze kernen te behouden vind Nieuw Links Maasgouw het belangrijk om verdwenen monumenten en gebouwen weer in beeld te brengen. We hebben een motie opgesteld en deze wordt mede ingediend door LVM en VVD. Waarbij wij willen dat de gemeente maasgouw doorkijkvensters (waarin je het monument terugziet in de ruimte) gaat realiseren op plekken waar er vroeger monumenten stonden maar die nu volledig of deels verdwenen zijn. We willen hierbij ook aangeven dat er voor ons

concreet en eenvoudig voorstel niet gewacht hoeft te worden op een breed beleidsstuk over de gehele cultuurhistorie in maasgouw ergens in 2024. Het kan nu al. Op het gebied van burgerparticipatie wijkbeheer en vergroening voortuinen hebben we het amendement van de LVM mede ingediend. Nieuw Links Maasgouw heeft in 2022 ook in de begrotingsbehandeling eenzelfde amendement ingediend. Dit haalde toen geen meerderheid in de raad en het college heeft dit afgeraden maar later is dit dus toch uitgevoerd. Goede ideeën voor burgerparticipatie en wijkbeheer waarbij burgers echt betrokken raken en bijdragen aan het bestrijden van hittestress en het verbeteren van de opname hemelwater in de bodem geven veel energie en positiviteit aan onze inwoners. Om de betaalbare woningbouw te stimuleren dienen we de motie van D66 over de erfpacht mede in. Zodoende te onderzoeken of en hoe gebruik kan worden gemaakt van erfpacht waarbij eigen gronden van de gemeente Maasgouw actief worden aangeboden voor de bouw van kleine en betaalbare woningen voor jongeren, eenpersoonshuishoudens en senioren. In de aanloop naar de laatste raadsvergadering kwam naar voren dat de havenfrontvisie Maasbracht na 1998 nooit meer is herzien door de gemeenteraad van gemeente Maasbracht danwel de gemeente maasgouw. Men kon er op het gemeentehuis nog steeds mee te voeten.

Echter de wereld is sterk veranderd in 25 jaar en zo ook onze haven en de toekomst van de binnenvaart en in het bijzonder die van de bunkerhaven en de oude maas. Er is een revitalisering van de scheepswerf aan de gang en een ontwikkeling van een Clean Energy Hub. Nieuw Links Maasgouw heeft een motie opgesteld om in 2024 een nieuwe integrale havenfrontvisie op te stellen waar de bunkerhaven en de oude maas worden meegenomen. Deze is ook mede ingediend door D66. In deze tekst heb ik al eerder gerefereerd aan Linne en dat de voorzieningen niet zijn meegegroeid met het inwonersaantal. Wij dienen een voorstel van de VVD mede in om het college een locatie te laten onderzoeken voor de aanleg van een skatepark in Linne. Deze wordt ook door LVM en D66 mede ingediend. Dit is een langgekoesterde wens vanuit de gemeenschap van Linne. Gedragen door Leef Linne en een grote groep jongeren en adolescenten. Afsluitend wil ik aangeven dat het tijd wordt dat alle burgers van maasgouw zich weer meer gehoord voelen en dat we het vertrouwen van alle burgers in onze gemeente gaan herstellen. Ik wens iedereen een goede vergadering toe vandaag. Met vriendelijke groet, Carsten Bours (Fractievoorzitter Nieuw Links Maasgouw)