NLM Algemene beschouwingen

Brachterbeek, 10 november 2025

Algemene beschouwing programmabegroting 2026 – Nieuw Links Maasgouw Geachte leden van de raad, Geacht college van burgemeester en wethouders, Geachte inwoners van gemeente Maasgouw, Voor ons ligt de programmabegroting 2026 met de titel ‘Ruimte voor de toekomst’. We willen iedereen bedanken die mee heeft gewerkt aan deze programmabegroting. De Programmabegroting 2024 was 235 pagina’s, en die van 2025 243 pagina’s en deze programmabegroting van 2026 is aanzienlijk korter met 158 pagina’s. Beleidsarm is het credo de afgelopen jaren. Dat is dan ook goed te zien en dat maakt de begroting ook een stuk dunner. Er is voor het eerst in jaren meer gekozen voor realistisch begroten en zodoende is de lucht uit de begroting gehaald. Hiermee voorkomen we dat we een miljoen of enkele miljoenen overhouden bovenop de begroting dat vervolgens ons als gemeenteraad een vertroebeld financieel overzicht geeft bij onze sturing en afwegingen. Zoals we ook de voorgaande jaren aandacht hebben gevraagd voor het woningtekort in onze gemeente. Doen we dat nu ook. In het coalitieprogramma van Lokaal belang, CDA en toen nog de VVD is aangegeven dat er 400 nieuwe woningen in de raadsperiode gebouwd zouden worden. We kunnen nu wel constateren dat dat echt niet gelukt is. Vooral de kleine kernen zijn er bekaaid vanaf gekomen.

Er zijn de afgelopen 25 jaar bijvoorbeeld maar 30 panden in Ohé en Laak., 6 panden in Panheel en 28 panden in Brachterbeek gebouwd. Vorig jaar riepen we samen met een aantal andere partijen tijdens de begrotingsbehandeling op tot de bouw van tiny houses in de andere kernen buiten Heel en Maasbracht. Ook die lijken er niet te komen. Het is urgenter dan ooit om een inhaalslag te maken qua sociale woningbouw voor degene met een kleine beurs, maar uiteraard ook betaalbare woningen voor onze starters en senioren. Qua voorzieningenniveau zien wij in onze gemeente dat dat op een aantal gebieden omhoog is gegaan. Er zijn gemeenschapsaccomodaties gekomen in Wessem, Thorn en Linne. En in Stevensweert wordt deze accommodatie nog gebouwd. Maar tegelijkertijd zien we dat in elke kern de

leefbaarheid onder druk staat. In Maasbracht verdween café Donkesjot die een vertrouwde plek was waar inwoners van Maasbracht en omgeving zich troffen. In Linne is er gelukkig een supermarkt teruggekomen maar is er weinig levendigheid in en rond het centrum. Ook het winkelaanbod is erg beperkt. Ditzelfde zien we ook in Heel en Beegden bijvoorbeeld. In Thorn dreigt de supermarkt juist te verdwijnen. In de kleinere kernen worden ook heel weinig huizen gebouwd waardoor de levensader van die gemeenschappen en hun vereningsleven ook wordt beperkt. Tegelijkertijd vind Nieuw Links Maasgouw het belangrijk dat wij als gemeenteraad grip houden op de financiering voor de bouw en het onderhoud van gemeenschapsaccomodaties. Ik roep het college op de raad daar steeds aan de voorkant in mee te nemen. De kosten voor verduurzaming kunnen ook deels door een kern zelf worden gedragen door een stichtingsbestuur, het verenigingsleven of externe financiering. In het verleden is gebleken dat de kosten soms fors veel hoger uitvielen van een gemeenschapsaccomodatie. Denk bijvoorbeeld aan de D’n Driehook in Wessem. Daar moeten we echt voor waken. In de programmabegroting is te lezen dat het budget externe inhuur gehalveerd gaat worden van €460.000 naar €230.000.

Nieuw Links Maasgouw pleit al jaren voor het terugdringen van de externe inhuur door de gemeente en om meer taken weer zelf op te pakken en uit te voeren. Nu is het plan in deze programmabegroting ambitieus. Een ambitieus plan wat echter niet is uitgewerkt met kaders of met een focus op bepaalde domeinen. We vragen ons dan ook af hoe uitvoerbaar het plan blijkt te zijn. Op het gebied van het energieontwikkelingen in Maasgouw zien we dat de gemeente meer constructief samenwerkt met Bezorgde Burgers Brachterbeek. Gezien het door elkaar lopen van allerlei verschillende ingrijpende energietrajecten is het van het hoogste belang dat Maasgouw verenigd in de wedstrijd staat. Opdat Brachterbeek niet zal veranderen in een Energie-industrieterrein. Dat ook hoogspanningslijnen ondergronds komen te liggen. De afgelopen jaren hebben ook duidelijk gemaakt dat TenneT pas rekening houdt met de belangen van de leefbaarheid van de inwoners van Linne en Brachterbeek wanneer ze echt niet anders kunnen. Het is een starre organisatie gebleken die vooral vasthoudt aan hun eigen inzichten en hun kostenefficiëntie.

In de programmabegroting viel te lezen dat in 2023 4% van de kinderen tot 18 jaar van gezinnen in Maasgouw in armoede leefden. Ook 14,2% van de jongeren in Maasgouw kreeg jeugdhulp. Er ligt voor gemeente Maasgouw nog een belangrijke opdracht om de armoede terug te dringen omdat de jeugd ook de toekomst heeft en we het ons niet kunnen veroorloven dat zij kansen missen en al een achterstand oplopen nog voor ze volwassen zijn. Dan wil ik nu het amendement en de moties toelichten die we mede indienen. We hebben als eerste partij in de commissievergadering aangegeven dat een OZB-verhoging van 25% van de opbrengst voor ons disproportioneel was en daarvoor een amendement wilde opstellen. Samen met de VVD hebben we een amendement opgesteld om de OZB te verlagen van 25% naar 12.5 % en de toeristenbelasting te verhogen met 50 cent en ook het parkeertarief te verhogen met 50 cent. Het college geeft aan dat het voorzieningenniveau in onze gemeente omhoog is gegaan. Dit zien we ook op een aantal gebieden waaronder de bouw of realisaties van gemeenschapsaccomodaties in Wessem, Thorn, Linne en Stevensweert. Toch vinden we een verhoging van 25% van de OZB-opbrengst een disproportionele verhoging. De lasten gaan daarmee voor een huishouden met een gemiddelde WOZ-waarde omhoog met 70 euro. De gemiddelde totale woonlasten van een bewoner die eigenaar is van een huis gaan van €879 naar €964.

Dat is een verhoging van €85 per jaar. Boodschappen zijn dit jaar ook weer 3,7% duurder geworden vergeleken met vorig jaar. De waterschapsbelasting zou voor 2026 ergens liggen tussen de 10% tot 13%. Al met al is het leven van onze inwoners een stuk duurder geworden. Iemand met een krappere beurs in een koophuis of een gepensioneerd stel kan daar niet op voorsorteren. We vinden dat het voorzieningenniveau ook voor onze toeristen en recreanten omhoog is gegaan. Het wandel- en fietsnetwerk staat er goed op, het gemeentelijk groen en historische kernen zijn aantrekkelijker geworden voor toeristen. We stellen in het amendement voor de toeristenbelasting met 50 cent te verhogen tot 3 euro. Dat is voor een week camperen in een tent maar 3,50 extra. De toeristenbelasting is in een aantal limburgse gemeente is ook echt hoger. In Roermond bedraagt die dit jaar 3,50 euro en in Maastricht €5,56.

Daar blijven we toch een stuk vandaan. Ook als je kijkt naar een parkeertarief voor de hele dag van 3,50 dan ligt dat veel lager dan in bijvoorbeeld Roermond waar je in het centrum 2,80 per uur betaald en voor de binnenstad van Sittard reken je €1,90 af bij de parkeermeter. Nieuw Links Maasgouw dient ook twee moties van D66 mede in. Één motie roept het college op om de openbare vergadering te ondertitelen en de andere motie roept op om ervoor te zorgen dat de themabijeenkomsten in het vervolg voor inwoners live te volgen zijn via een livestream en op de publieke tribune. Beide moties verstrekken de lokale democratie en zorgen dat iedereen de gelegenheid krijgt om discussies te volgen en zich te laten informeren. Zodat we als politiek ook dichter bij de inwoners staan. We dienen ook twee moties mede in van Lokaal Belang over de EHBOverenigingen en erfgoed en historische graven in Heel. Daarnaast dienen we ook de motie mede in van de VVD om BOA capaciteit uit te breiden. We vinden het belangrijk dat gemeente Maasgouw initiatief neemt om samen met gemeente Roermond een handhavingsboot aan te kunnen schaffen, te onderhouden en het beheren. Daarbij ook te onderzoeken welke (provinciale of landelijke) subsidieregelingen of samenwerkingsconstructies beschikbaar zijn ter dekking van de aanschaf en exploitatie van een handhavingsboot.

Tot slot wens ik iedereen een fijne vergadering toe en dat de door ons voorgestelde moties en het amendement aangenomen worden in het belang van onze inwoners.