-- BIJLAGE 1 MER VTH-Beleidsplan v1.0 (juni 2026)
Tekst van het document
Door de hoge bouwopgave, de complexiteit van de bouwregelgeving en de verschuiving van taken en verantwoordelijkheden onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), neemt de kans toe dat fouten ontstaan of signalen onvoldoende worden opgepakt. Dit vraagt om een scherpe risicobeoordeling en een doelgerichte inzet van toezichtcapaciteit. Op basis van de omgevingsanalyse en bestuurlijke prioriteiten richt de organisatie zich in deze beleidsperiode primair op de onderdelen met de grootste potentiële impact. Het gaat daarbij om: 1. Risicovolle bouwactiviteiten met mogelijke gevolgen voor constructieve veiligheid en brandveiligheid. Deze werkzaamheden vragen om intensief toezicht vanwege de grote veiligheidsrisico’s voor gebruikers en omgeving. VTH-beleidsplan 31 2. Bouw- en sloopveiligheid tijdens de uitvoeringsfase, waarin tijdelijke constructies, logistieke bewegingen en werkzaamheden op of nabij de openbare ruimte extra kwetsbaarheden veroorzaken. 3. Adequate opvolging van signalen van kwaliteitsborgers bij gevolgklasse 1-bouwwerken. Deze signalen zijn een belangrijk instrument binnen de Wkb en moeten tijdig en zorgvuldig worden beoordeeld om risico’s te beperken.
Door binnen het toezicht- en handhavingsstelsel te prioriteren op deze risicovolle onderdelen wordt de beschikbare capaciteit gericht ingezet op die situaties waar het toezicht de grootste bijdrage levert aan veiligheid, kwaliteit en een zorgvuldige uitvoering van bouwactiviteiten. Toezicht en handhaving brandveiligheid Brandveiligheid is een kerntaak binnen het VTH-domein en essentieel voor het beschermen van inwoners, gebruikers en bezoekers van gebouwen. Het risicogestuurd toezicht en de handhaving binnen dit taakveld richt zich op die situaties waar de gevolgen van tekortschietende brandveiligheidsmaatregelen het grootst zijn. De belangrijkste risico’s ontstaan bij het niet naleven van brandveiligheidsvoorschriften, het ontbreken of onjuist toepassen van brandbeveiligingsinstallaties, onveilige gebruikssituaties, en het onvoldoende opvolgen van signalen uit toezicht, incidentregistratie en het stelsel van kwaliteitsborging. De gevolgen van brandonveilige situaties kunnen aanzienlijk zijn. Denk aan het ontstaan van brand en rookverspreiding, beperkte vluchtmogelijkheden, letselrisico’s voor bewoners en gebruikers, economische schade en het verlies van maatschappelijk essentiële functies. Vooral gebouwen waarin verminderd zelfredzame personen verblijven, publiek toegankelijke gebouwen en locaties met verhoogde vuurbelasting kennen een verhoogd risicoprofiel.
Brandveiligheid raakt daarmee direct aan de publieke veiligheid, leefbaarheid en rechtszekerheid. De kans op overtredingen is aanwezig door factoren zoals complexe regelgeving, verschillen in brandveiligheidsbewustzijn bij eigenaren en gebruikers, een toename van flexibele gebruiksvormen en (tijdelijke) huisvesting, en de groeiende technische diversiteit van installaties zoals rookbeheersing, sprinklerinstallaties en brandmeldinstallaties. Ook de introductie van de Wkb en de verschuiving van verantwoordelijkheden bij gevolgklasse-1 bouwwerken vraagt om scherpere signalering en opvolging van meldingen rondom brandveiligheid. Op basis van de risico’s, het gebruik van gebouwen en de inzichten uit de omgevingsanalyse wordt het toezicht in deze beleidsperiode gericht op de situaties met de hoogste potentiële impact. De prioriteit ligt daarbij op: 1. Gebouwen en functies met kwetsbare of verminderd zelfredzame personen, zoals zorginstellingen, kindcentra en logiesvoorzieningen. In deze categorie kan een brand snel leiden tot ernstige gevolgen, waardoor structureel en intensief toezicht noodzakelijk is. 2. Publiek toegankelijke gebouwen met grote bezoekersstromen, zoals sportaccommodaties, horeca, multifunctionele accommodaties en evenementlocaties.
De combinatie van veel personen, variërende gebruiksvormen en wisselende organisatorische verantwoordelijkheid vergroot de kans op onveilige situaties. 3. Gebruikssituaties en installaties met verhoogd technisch risico, zoals opslag met hoge vuurbelasting, panden met complexe brandveiligheidsinstallaties of locaties waar wijzigingen VTH-beleidsplan 32 in gebruik vaak plaatsvinden. Hier is specialistisch toezicht nodig om brandveiligheid continu te borgen. Door prioriteit te geven aan deze risicovolle situaties wordt de beschikbare toezicht- en handhavingscapaciteit gericht ingezet op die locaties waar de risico’s het grootst zijn en waar toezicht aantoonbaar bijdraagt aan het voorkomen van brandonveilige situaties. Daarmee sluit het risicogestuurd toezicht op brandveiligheid naadloos aan op de beleidsdoelen voor veiligheid, leefbaarheid en een betrouwbare uitvoering van de VTH-taken. Toezicht en handhaving openbare orde en veiligheid/leefbaarheid Het risicogestuurd toezicht en de handhaving binnen het taakveld openbare orde, veiligheid en leefbaarheid richt zich op situaties waarin het gebruik van de openbare ruimte en het gedrag van bewoners, bezoekers en ondernemers direct invloed hebben op het leefklimaat en het vertrouwen in de overheid.
De belangrijkste risico’s binnen dit thema ontstaan door overtredingen/illegale activiteiten in de openbare ruimte (al dan niet via melding), horeca- en evenementenactiviteiten, en signalen uit woon-, centrum- en industriegebieden. Daarnaast vormen overlast van jongeren, dierenoverlast, afvalproblematiek en problematisch parkeergedrag belangrijke factoren die de leefbaarheid onder druk zetten. Verkeerd aangeboden afval, zwerfafval en bijplaatsingen bij containers leiden tot vervuiling, aantasting van de leefomgeving en gevoelens van onveiligheid. Parkeerproblemen — zoals hinderlijk, fout of gevaarlijk parkeren — beïnvloeden de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid. Overlast van jongeren, bijvoorbeeld door samenscholing, lawaai of hinderlijk gedrag op specifieke hotspots, kan leiden tot gevoelens van onveiligheid bij inwoners en escalatie van sociale spanningen. Dierenoverlast, zoals geluidsoverlast, vervuiling of loslopende dieren, draagt eveneens bij aan verstoring van de leefomgeving en tot meldingen met directe impact op het dagelijks functioneren van bewoners. Ondermijning vormt binnen dit taakveld een specifiek en groeiend risico. Het misbruiken van panden, bedrijfslocaties of openbare ruimte voor criminele activiteiten heeft een ontwrichtend effect op de sociale veiligheid, de leefbaarheid en de integriteit van wijken en bedrijventerreinen.
Signalen variëren van ongebruikelijke bedrijfsactiviteiten en anonieme financieringsstromen tot fysieke aanwijzingen zoals afgeplakte panden, ongewenste bezoekersstromen of afwijkend gebruik van bedrijfsruimten. Risicogestuurd toezicht op ondermijning richt zich daarom op vroegsignalering, informatiegestuurd handelen en een nauwe samenwerking met ketenpartners zoals politie, RIEC en gemeente, om kwetsbare locaties te beschermen en de weerbaarheid van de leefomgeving te versterken. Deze risico’s manifesteren zich het sterkst in gebieden met hoge ruimtelijke dynamiek en diverse gebruiksfuncties, zoals centra met levendige horeca, woonwijken met hoge dichtheid en bedrijventerreinen waar hinderklachten zich regelmatig concentreren. In dergelijke gebieden komen veel signalen, meldingen en bestuurlijke prioriteiten samen. Door deze informatie te combineren met risicoprofielen worden toezichtinspanningen gericht ingezet op locaties en situaties waar de maatschappelijke impact het grootst is. VTH-beleidsplan 33 Ook natuurgebieden en recreatiegebieden staan onder toenemende druk en vormen een belangrijk onderdeel binnen het risicogestuurd toezicht.
In deze gebieden ontstaan risico’s door onder meer natuurverstoring, ongeoorloofd gebruik van recreatieve voorzieningen, foutparkeren, afvaldumpingen, geluidoverlast, brandrisico’s in droge perioden en ongewenste groepsvorming op kwetsbare locaties. Toename van recreatie, toerisme en buitenactiviteiten zorgt voor extra belasting van recreatiegebieden, paden, watergebieden, waterkanten en natuurwaarden. Risico’s richten zich niet alleen op leefbaarheid en veiligheid, maar ook op biodiversiteit en de kwaliteit van landschappelijke waarden. Toezicht richt zich daarom op het voorkomen van schade en overlast aan/in natuurgebieden en recreatieve omgevingen. Voor de komende beleidsperiode richt het toezicht zich daarom op de volgende prioritaire onderdelen: Gebiedsgerichte controles in woon-, centrum- en industriegebieden Gericht toezicht op locaties waar meldingen en signalen zich concentreren, met nadruk op afvalproblematiek, parkeerdruk, overlast van jongeren, dierenoverlast en veiligheidsrisico’s in de openbare ruimte. Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken met directe gevolgen voor leefomgeving en veiligheid Meldingen over bijvoorbeeld foutparkeren, afvaldumpingen, dierenoverlast of overlastgevende jongerengroepen worden met prioriteit opgepakt vanwege hun directe impact op de leefkwaliteit.
Periodiek en thematisch toezicht op horeca, evenementen en zichtbare overtredingen in de openbare ruimte Deze activiteiten hebben rechtstreeks effect op openbare orde, geluid, afvalvorming, bezoekersstromen en sociale veiligheid. Voorspelbaar en thematisch toezicht draagt bij aan naleving en duidelijkheid voor ondernemers en inwoners. Projectmatig toezicht op ondermijning Signalen van ongebruikelijke patronen, mogelijk misbruik van panden of economische activiteiten worden integraal benaderd in samenwerking met ketenpartners. Dit versterkt de veiligheid, integriteit en leefbaarheid van het gebied. Toezicht op natuur- en recreatiegebieden Gericht toezicht op natuur- en recreatiegebieden met prioriteit voor het voorkomen van natuurverstoring, het tegengaan van afvaldumpingen, foutparkeren, brandrisico’s en ongewenste groepsvorming, met speciale aandacht voor kwetsbare locaties en perioden met hoge recreatiedruk. Door deze prioriteiten te volgen wordt het risicogestuurd toezicht en de handhaving gericht ingezet op situaties en locaties waar de risico’s voor leefbaarheid, openbare orde en veiligheid het meest urgent zijn. Dit draagt bij aan een veilige, schone en goed functionerende woon- en leefomgeving én versterkt het vertrouwen in het optreden van de overheid. VTH-beleidsplan 34 Bijlage C.
Strategie Voorliggende strategie beschrijft de werkwijzen op hoofdlijnen voor de preventie (C1), de vergunningverlening (C2), het toezicht (C3) en het sanctioneren (C4). De strategie wordt op onderdelen uitgewerkt in werkinstructies. C1. Preventiestrategie Beter voorkomen dan genezen. Door vooraf te investeren in inzicht, duidelijkheid van regels en de gevolgen van regelovertreding, kunnen we een deel van de overtredingen door onze burgers en bedrijven voorkomen. Het betreft vooral overtredingen die door goedwillende en onbewuste overtreders worden gemaakt. Uitgangspunt is een klantgerichte en klantvriendelijke benadering waarbij binnen de vigerende kaders steeds gezocht wordt naar een passende oplossing. We beoordelen initiatieven vanuit een: ‘ja, mits’- benadering. Dat betekent dat we adviseren en denken in mogelijkheden en oplossingen. Als een initiatiefnemer/aanvrager er met de geboden informatie niet uitkomt is er een gesprek met een betrokken medewerker mogelijk. Hiermee wordt voorzien in een professionele en een klantvriendelijke dienstverlening. Bij preventie gaat het om het van nature nakomen van regels over leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid.
Wij willen het naleefgedrag bevorderen door toezicht uit te voeren, maar ook door eerst in te zetten op voorlichting en het uitleggen van het doel van regels, door de toezichthouders maar ook door de daartoe gekwalificeerde dienstverleners van de MER-OD. De meeste inwoners en bedrijven zijn dan bereid de voor hen geldende regels na te leven. Het herkennen van ondermijnende activiteiten en het weerbaar maken van medewerkers vormt door het volgen van opleiding en training een belangrijk deel van de basiskennis van vergunningverleners, toezichthouders en handhavers. Hierin sluiten we aan bij de ontwikkelingen (instrumentarium) met betrekking tot de zogenoemde Limburgse Norm, waarin het creëren van weerbaarheid van en awareness bij medewerkers centraal staat. C1-1. Voorlichting Via voorlichting wordt voorkomen dat overtredingen ontstaan uit een gebrek aan informatie en kennis. Burgers en bedrijven worden door de gemeenten en MER-OD onder andere geïnformeerd over verandering van wet- en regelgeving en over het waarom van de verandering, indieningsvereisten en mogelijkheden voor aanvragen. Voorlichting vindt plaats door: ▪ informatieverstrekking via social media en website met verwijzing naar websites van (landelijke) overheden met actuele informatie over beleid, wetgeving en indieningsmogelijkheden (omgevingsloket).
VTH-beleidsplan 35 ▪ beantwoording van vragen via telefoon, email of fysiek contact. Bij de beantwoording wordt zonodig verwezen naar landelijke websites en externe adviseurs ▪ De mogelijkheid benoemen tot het indienen van een initiatief, zie C1-2. ▪ duidelijke vragenbomen (toepasbare regels) in het omgevingsloket waar de initiatiefnemer een vergunningcheck kan doen en/of zijn aanvraag/melding moet indienen. ▪ bij weigering of het buiten behandeling laten, wordt de aanvrager vóór besluitvorming geïnformeerd1 over het nog te nemen besluit en de overwegingen om tot dit besluit te komen. ▪ technisch maatwerkadvies over wijze waarop activiteiten plaats kunnen vinden in lijn met bestuurlijke ambities, bijv. ten aanzien van restauratie van monumenten, verduurzaming van gebouwen en voorkomen van vochtproblemen. ▪ informatieverstrekking tijdens controles. Voorlichting is een dienstverlening van onze gemeente en MER-OD zonder bijkomende kosten voor de burgers en bedrijven. Voor de toetsing van een initiatief heffen we leges, die grotendeels bij het indienen van een definitieve aanvraag in mindering worden gebracht. C1-2. Beoordeling van initiatieven We streven ernaar initiatieven integraal te beoordelen.
De beoordeling van initiatieven gebeurt in een vastgesteld proces waarvan een eerste filter fase (vergunningplichtig of vergunningsvrij, wel of niet binnen omgevingsplan passend) en aansluitend een intake- en omgevingstafel deel van uitmaken, waarbij – naar gelang de zwaarte van het initiatief – de verschillende vakspecialisten, adviseurs, ketenpartners en de initiatiefnemer worden uitgenodigd. Het eindresultaat van dit initiatiefproces betreft een indicatie van de wenselijkheid en haalbaarheid van een plan op bepaalde maatgevende facetten zoals ruimtelijke inpassing (incl. welstand), wonen, milieu, brandveiligheid, cultureel erfgoed, gebieds-en en soortenbescherming en mobiliteit. De aanvrager kan zijn initiatief zo nodig aanpassen en verder uitwerken en loopt zodoende in het formele vergunningentraject niet meer tegen onverwachte obstakels aan. C1-3. Participatie Voor vergunningprocedures kan het bevoegde gezag eisen stellen aan of richtlijnen geven voor de wijze van participatie van belanghebbenden bij de totstandkoming van een vergunningaanvraag. De initiatiefnemer kan met participatie zorgdragen voor voldoende draagvlak voor z’n initiatief. En het bevoegd gezag krijgt een completer beeld van de belangen die afgewogen moeten worden bij de behandeling. Participatie levert vooral een bijdrage aan de verbetering van een initiatief in samenspraak met de omgeving.
Het bevoegde gezag kiest in beginsel een neutrale positie in de dialoog. In sommige gevallen kan kennis en informatie aan de partijen beschikbaar gesteld worden om tot een gezamenlijke oplossing te komen. VTH-beleidsplan 36 C1-4. Actieve openbaarmaking Een positieve prikkel kunnen we afgeven door ‘naming and faming’. Door goed gedrag actief naar buiten te brengen en het belang van goede naleving te benoemen, stimuleren we anderen regels na te leven. Goed voorbeeld doet goed volgen. Een voorbeeld hiervan is de publiciteit rond bedrijven/instellingen waarmee we bijvoorbeeld een convenant/samenwerkingsafspraak afsluiten. Waar nodig passen we ook ‘naming and shaming’ toe; door slecht gedrag en de consequenties hiervan te benoemen, kunnen we een grotere doelgroep bewust maken van de noodzaak voor goede naleving. C1-5. Samenwerking bij de preventie Bij het voorkomen van overtredingen werken we structureel samen met meerdere partijen, zoals Waterschap Limburg, Veiligheidsregio, GGD, Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg, andere gemeenten en provincie. C2.
Vergunningstrategie We verstaan in deze vergunningstrategie onder vergunningverlening: ▪ het verlenen, weigeren, wijzigen of (gedeeltelijk) intrekken van een vergunning of ontheffing, inclusief het verlenen van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit; ▪ het behandelen van een melding2; ▪ het besluiten over maatwerk en/of gelijkwaardigheid; Vergunningverlening levert een bijdrage aan het verbeteren van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en het naleven van de regels die van toepassing zijn. Voor het bepalen van de acceptabele kwaliteit worden de verschillende belangen tussen de voorgenomen activiteiten en de gevolgen voor de fysieke leefomgeving zorgvuldig afgewogen. Bij complexe initiatieven zetten we in op het initiatievenproces voordat de vergunningaanvraag wordt ingediend. Zie hiervoor paragraaf C1-2. Als gevolg van de Omgevingswet is de besluitvormingstermijn bij een vergunningaanvraag van veel complexe initiatieven verkort, waardoor er minder mogelijkheden zijn voor aanscherping en aanpassing van de aanvraag én afstemming met de omgeving. Middels vooroverleg met de initiatiefnemer én het omgevingsoverleg met de initiatiefnemer én partners, adviseurs en belanghebbende derden sturen we op een volledige en deugdelijke aanvraag, zodat besluitvorming binnen de wettelijke termijnen kan plaatsvinden. C2-1.
Basiswerkwijze We hanteren de volgende bestuurlijk vastgestelde uitgangspunten bij de uitvoering van VTH taken: • Integraal werken Integraal werken en de 1-loket gedachte staat centraal. Dit vraagt om goed “Case management”. We passen dit toe bij vergunningverlening. Met integraal werken voorkomen we dat we op één rechtsgebied goed handelen, maar vanwege strijdigheid of samenloop met andere wet- en regelgeving geen samenhangend besluit nemen. 2 Zoals voor brandveilig gebruik, bouwen en sloop VTH-beleidsplan 37 • Betrouwbaar en transparant en werkend conform de landelijk geldende kwaliteitseisen We zijn betrouwbaar voor burgers, het bedrijfsleven en onze partners. Dat doen we bijvoorbeeld door het standaardiseren van werk, toepassen van standaard vergunningsvoorschriften en dezelfde strategie. Dit zorgt voor rechtsgelijkheid. We voeren de VTH taken transparant uit. De uitvoering van taken voldoet aan de geldende (landelijk vastgestelde) proces- en kwaliteitscriteria, tenzij er voor de uitvoering van specifieke taken goed gemotiveerd van afgeweken wordt. C2-2. Ontvankelijkheid De afhandelingstermijn voor de aanvragen maakt het noodzakelijk om de nodige aandacht te geven aan de toets op ontvankelijkheid. Een goede en inhoudelijk juiste beoordeling van aanvragen is alleen dan mogelijk, wanneer de vereiste stukken aanwezig zijn.
De marges voor het toestaan van uitzonderingen zijn gering; de aanvraag kan behoudens marginale aanpassingen niet omgevormd worden tot een ander plan. We verrichten een volledige ontvankelijkheidstoets bij alle aanvragen voor een omgevingsvergunning. Als richtlijn geldt dat binnen vier weken na ontvangst van de aanvraag schriftelijk om aanvullende gegevens wordt verzocht. De termijn moet dusdanig zijn dat de aanvrager redelijkerwijs in staat moet zijn om de aanvraag aan te vullen. Als de gevraagde stukken niet, niet op tijd of niet volledig worden aangeleverd, wordt de aanvraag buiten behandeling gelaten. Dit wil zeggen dat de aanvrager een besluit krijgt dat zijn aanvraag om een omgevingsvergunning buiten behandeling blijft, waartegen bezwaar kan worden ingediend. Bij iedere aanvraag bekijken we of voor het realiseren van de aangevraagde activiteit ook overige vergunningen of meldingen nodig zijn (zoals voor de Alcoholwet en de Algemene Plaatselijke Verordening) en informeren we hier de aanvrager over. C2-3. Bibob -toets Een Bibob-toets wordt in ieder geval door ons, conform de gemeentelijke beleidslijn Bibob, uitgevoerd.
Dit gebeurt indien in het voortraject of als na ontvangst van de aanvraag het vermoeden is dat met de verlening van een vergunning het gevaar bestaat dat daarmee strafbare feiten gepleegd zullen worden of dat uit strafbare feiten verkregen geld benut zal worden. Ook in overige gevallen kan, conform de gemeentelijke beleidsregels, een toets worden uitgevoerd, bijvoorbeeld na een tip van het OM. C2-4. Inwerkingtreding vergunning De inwerkingtreding van een omgevingsvergunning is in principe de dag na bekendmaking. Doordat dan nog bezwaar (bij een reguliere procedure) of beroep (bij een uitgebreide procedure) kan worden ingediend, is een start op eigen risico. Zodra bij de behandeling van bezwaar en beroep anders wordt besloten, dient de situatie te worden hersteld conform de situatie vóór de start. Bij activiteiten met onomkeerbare gevolgen geldt een uitgestelde inwerkingtreding.3 Het betreft de activiteiten: ▪ Kappen 3 Er wordt in beginsel aangesloten bij de activiteiten die vielen onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. VTH-beleidsplan 38 ▪ Slopen in beschermd stadsgezicht en op grond van ruimtelijke regels ▪ Wijzigingen aan (gemeentelijke-, provinciale- en Rijks-) monumenten ▪ Aanleggen Het gaat bij bovenstaande activiteiten om de onomkeerbare gevolgen te voorkomen en de betrokken (o.a. monumentale) waarden te beschermen.
Wanneer er in een specifiek geval, buiten bovenstaande vier activiteiten om, volgens vergunningverlener sprake is van een activiteit die kan leiden tot een wijziging van de bestaande toestand die niet kan worden hersteld, wordt dit in de vergunning opgenomen en gemotiveerd. C2-5. Intrekken van vergunningen Verleende vergunningen kunnen worden ingetrokken, op basis van gemeentelijk beleid dat hierin voorziet. Dit geldt bijvoorbeeld voor vergunningen voor werken die niet zijn gestart. Daarmee wordt voorkomen dat activiteiten gerealiseerd worden volgens verouderde normen in wetgeving. De termijn waarbinnen de initiatiefnemer een voornemen tot intrekking kan ontvangen, is vastgelegd in de Omgevingswet. In de volgende gevallen zal aan de vergunninghouder een nadere termijn worden gegund waarbinnen alsnog met de werkzaamheden een aanvang moet zijn gemaakt: a. de vergunninghouder kan middels concrete documenten (bijvoorbeeld geaccepteerde offerte van een bouwondernemer, facturen van bestelde bouwmaterialen en/of hiermee gelijk te stellen documenten) zijn intentie tot bouwen aantonen. b. de vergunninghouder voert persoonlijke omstandigheden op, zoals een sterfgeval in de familie ziekte of onverwachte financiële omstandigheden die tot uitstel van de bouwwerkzaamheden leiden. C2-6. Toetsingsniveau bouwen Aanvragen worden allereerst getoetst aan de regels voor vergunningsvrij bouwen.
Aanvragen voor vergunningplichtige bouwwerken toetsen we, na uitvoering van de ontvankelijkheidstoets (zie ook ‘basiswerkwijze’) achtereenvolgens aan de volgende onderdelen: 1. toetsing aan omgevingsplan (zie ook beoordelingskader ruimtelijke ordening, C2-12); 2. toetsing aan relevante gemeentelijke verordeningen; 3. bouwtechnische toetsing conform Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl); 4. specialistische toetsing milieu, bodem, geluid, externe veiligheid, brandveiligheid, constructie, flora- en fauna, archeologie, cultuurhistorie; een deel van deze toetsingen vindt plaats door ketenpartners en wordt uitgevraagd via digitaal ingerichte werkprocessen; 5. toetsing aan Bibob (zie ook ‘basiswerkwijze’, toepassing conform gemeentelijke beleidsregels). Voor de activiteit bouw geldt dat de gemeentelijke toets (de zogenaamde preventieve toets) gekarakteriseerd wordt als een ‘aannemelijkheidstoets’: een vergunning voor de activiteit bouwen wordt alleen verleend als voldoende aannemelijk is dat het bouwplan voldoet aan de technische voorschriften. Hiermee stelt de wetgever duidelijk dat we bij het toetsen van de bouwaanvraag niet de verantwoordelijkheid overnemen van de vergunninghouder of de bouwpartij. VTH-beleidsplan 39 De vergunningstrategie voor (bouw)aanvragen heeft tot doel te komen tot een uniforme manier van toetsen door hiervoor een kwaliteitsniveau vast te leggen.
Hierdoor vindt een eenduidige toetsing plaats. Tevens wordt aan de hand van deze vergunningstrategie gekomen tot een zo efficiënt en effectief mogelijke inzet van de beschikbare middelen. Dit is geborgd in het vergunningenproces van het VTH-registratiesysteem. Bouwwerken onder gevolgklasse (GK) 1 Bouwwerken die vallen onder GK1 van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (verder: Wkb) worden door ons niet meer bouwtechnisch getoetst; wel blijft bij deze bouwwerken de toetsing aan omgevingsplan (ruimtelijke bouwactiviteit) en gemeentelijke verordeningen gelden. Van de GK1 bouwwerken ontvangen we voorafgaand aan de bouw een melding (technische) bouwactiviteit met een risicobeoordeling, borgingsplan en gegevens over de kwaliteitsborger. Bij de risicobeoordeling moeten ook de plaatselijke omstandigheden worden meegenomen. Het betreft de samenhang met lokale voorschriften zoals: ▪ het omgevingsplan en afwijkingsverzoeken daarvan (verleende buitenplanse omgevingsplanactiviteiten die van invloed zijn op de melding), ▪ geluidvoorschriften (zoals van wegverkeer en spoorwegen) die bovenop de eisen van Bbl een hogere isolatie-eis voorschrijven, ▪ externe veiligheid, welstand, monumenten, adviezen van de brandweer en ▪ de lokale toepassing van gelijkwaardigheid en maatwerkvoorschriften bij verbouw/transformatie.
Na afloop van de bouw ontvangen we een melding met een verklaring van de kwaliteitsborger. De melding voorafgaand aan de bouw en de melding met de verklaring van de kwaliteitsborger worden allen beoordeeld op volledigheid. In specifieke gevallen wordt een inhoudelijke beoordeling van de meldingen en bijbehorende risicobeoordeling, borgingsplan, gegevens over de kwaliteitsborger en verklaring van de kwaliteitsborger beoordeeld. Onze inhoudelijke beoordeling van het borgingsplan kan ertoe leiden dat we contact opnemen met de kwaliteitsborger om gezamenlijk toezicht uit te oefenen tijdens de realisatie. Hiervoor kunnen we de initiatiefnemer informatie- en stopmomenten opleggen, zodat we goed ons toezicht kunnen uitvoeren. Er kan een bouwmelding worden ingediend zonder gelijkwaardige oplossing, terwijl tijdens de bouw afwijkend wordt gebouwd met een gelijkwaardige oplossing. Dit kan tot gevolg hebben dat niet langer sprake is van een GK1 bouwwerk en er onterecht een melding is ingediend, terwijl een vergunning is vereist. Wanneer dit gebeurt, dient de kwaliteitsborger contact op te nemen met de gemeente. Wij beoordelen welke vervolgstappen binnen het wettelijk kader nodig zijn en koppelen de uitkomst terug aan de kwaliteitsborger.
Voor meer informatie over de werkprocessen, werkafspraken en gemaakte beleidskeuzes op basis van de Wkb wordt kortheidshalve verwezen naar het Wkb-beleid, zie bijlage E bij dit Beleidsplan. Bouwwerken (nog) niet onder GK1 De wetgever heeft de bouwtechnische voorschriften niet naar zwaarte gedifferentieerd. Het is praktisch onmogelijk om alle geldende voorschriften even uitputtend te toetsen. Hiervoor ontbreken de VTH-beleidsplan 40 (financiële) middelen en capaciteit. Bovendien vraagt niet elk bouwwerk om deze controle, waardoor selectief getoetst dient te worden. Voor de technische toetsing van aanvragen voor de omgevingsvergunning bouwen is een lokaal beleidskader om die reden van waarde, zodat – in het geval van capaciteitstekorten – er kan worden beschikt over een instrument om de toets-intensiteit te prioriteren. Bij de toetsing aan de bouwtechnische voorschriften voor bouwwerken die (nog) niet onder GK1 vallen (waaronder monumenten), wordt om die reden aangeknoopt bij het landelijke toetsmodel BRIS. Per type bouwwerk is bepaald op welk niveau ieder van de aspecten getoetst wordt. De toetsniveaus beschrijven de diepgang die de beoordeling van bouwplannen aan de verschillende thema’s van het Bbl moet hebben. Doelstelling daarbij is om de toetsingskwaliteit van aanvragen te waarborgen.
Onder toetsingskwaliteit wordt verstaan: het afspreken van een minimaal toetsniveau waaraan wordt getoetst en waardoor inzicht wordt verschaft in hetgeen is getoetst. We onderscheiden vijf toetsniveaus waarbij de diepgang van de beoordeling oploopt van niveau 0 naar niveau 4, te weten: steekproef, uitgangspunten (sneltoets), globaal (visueel), gemiddeld (representatief) en grondig (integraal). Er is voor gekozen om de toetsniveaus redelijk algemeen te beschrijven en niet voor elk individueel voorschrift te definiëren wat onder het toetsniveau moet worden verstaan. Door middel van werkafspraken en gestandaardiseerde werkprocessen wordt bevorderd dat de hantering van de toetsniveaus door de verschillende bouwplantoetsers op uniforme wijze wordt toegepast. De toetsniveaus voor bouwactiviteiten zijn vastgelegd in onderstaande matrix van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht, te vinden op https://www.bwtinfo.nl/dossiers/bristoets. Cat. Werkniveau Omschrijving Voorbeeld 0 Steekproef Geen toetsing, behalve incidentele steekproef op specifieke (technische) informatie. Bij een bouwplan wordt gekeken of de verschillende type berekeningen aanwezig zijn.
1 Uitgangspunt (sneltoets) Toetsen op de compleetheid van de (technische) informatie: • controle op aanwezigheid tekeningen/berekeningen; • zijn vereiste voorzieningen op tekening aangegeven en is het op basis van een eerste globale inschatting plausibel dat op hoofdlijnen aan de eisen worden voldaan? Bij een bouwplan wordt gekeken of er een daglichtberekening aanwezig is, of het gebouw is opgedeeld in verblijfsgebieden in verblijfsruimtes, of er een trap is etc. 2 Globaal (visueel) Toetsen of uitgangspunten conform norm zijn uitgevoerd: • controle door na te gaan of uitgangspunten uit tekeningen/berekeningen zijn te halen door bijvoorbeeld: o maten of meten o controle andere specificaties (bijv. certificaat) o controle rekenmethode • wordt er voldaan aan de gestelde eisen; tekeningen en berekeningen worden concreet naast de eis gelegd en met elkaar vergeleken. Bij een daglichtberekening zal wel worden gecontroleerd of er is gekeken naar het netto glasoppervlak en evt. aanwezige belemmeringen en/of overstekken, maar wordt de berekening niet inhoudelijk gecontroleerd. Bij een ventilatieberekening zal er wel worden gecontroleerd of de capaciteit per m2 vloeroppervlak juist is en of de aan- en afvoervoorzieningen aanwezig zijn, maar wordt de berekening wederom niet inhoudelijk gecontroleerd.
3 Gemiddeld (representatief) Toetsen of berekeningen correct zijn weergegeven: • controle door aantal representatieve onderdelen (vooral de constructieve- en brandveiligheid) op tekening en/of in berekening rekenkundig te controleren. Bij een daglichtberekening worden niet alle verblijfsgebieden/ruimtes gecontroleerd, maar enkele ruimtes waarvan de verwachting is dat deze ruimten kritiek zijn. Bij de controle van meerdere trappen worden slechts enkele trappen gecontroleerd. VTH-beleidsplan 41 4 Grondig (integraal) Toetsen op alle onderdelen • voorschrift integraal controleren; • berekeningen narekenen; • zo nodig complexe berekeningen uitbesteden. Bij het toetsen van het bouwplan vindt er een controle plaats van op de tekening vermelde afmetingen, controle of deze afmetingen overeen komen met de in de berekening vermelde gegevens, het narekenen van berekeningen, het natrekken van hoeveelheden etc. In het omgevingsplan worden ruimtelijke beleidskeuzes vertaald naar praktisch toepasbare voorschriften (zie ook beoordelingskader ruimtelijke ordening, C2-12). Regels over welstand en monumenten zijn opgenomen in de gemeentelijke welstandsnota’s, die een onderdeel gaan vormen van het omgevingsplan. De toetsing aan welstandseisen vindt voor kleinere plannen zoveel mogelijk ambtelijk plaats.
Grotere plannen en monumentenplannen worden altijd voor advies voorgelegd aan de Omgevingscommissie. C2-7. Toetsingsniveau sloopwerkzaamheden Sloopactiviteiten vinden plaats bij verbouwing, uitbreiding of volledige sloop van objecten. Voor slopen geldt bij karakteristieke objecten (bij monumenten, in beschermde stads - en dorpsgezichten en het cultuurhistorisch attentiegebied volgens het omgevingsplan) een vergunningplicht. Aanvragen voor sloopactiviteiten worden getoetst aan het omgevingsplan, Bbl en de Restauratierichtlijnen bij verbouw en onderhoud van monumenten. De toetsresultaten worden waar nodig vertaald naar nadere voorwaarden in de vergu nning. Sloopmeldingen voor risicovolle sloopwerken worden beoordeeld op constructieve en omgevingsveiligheid. C2-8. Toetsingsniveau brandveilig gebruik Het toetsen van meldingen en aanvragen omgevingsvergunning voor alle typen gebouwen in relatie tot brandveiligheid gebeurt op basis van een 100% toets aan wettelijke regelgeving, zowel ten aanzien van volledigheid als inhoud. Met de Veiligheidsregio zijn afspraken vastgelegd in welke gevallen aanvullende adviezen worden gevraagd bij de behandeling van vergunningaanvragen.
Het betreft onder meer situaties waar sprake is van een gelijkwaardigheid, brandmeldinstallaties met een doormelding naar de meldkamer van de brandweer, SEVESO- en BEVI-bedrijven en grote (complexe) bouwwerken met gevolgen voor de inzet van de repressieve dienst (uitruk). Bij deze gevallen wordt in ieder geval advies gevraagd en waar nodig collegiaal overleg gevoerd tussen de vergunningverleners en Veiligheidsregio (brandweer). Voor niet-bouwwerken, zoals tenten, podia, kermissen en overige plaatsen wordt gewerkt volgens het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen en het gemeentelijk beleid voor evenementen. C2-9. Toetsingsniveau monumenten en archeologie De omgevingsvergunning voor monumenten en archeologie vergt bijzondere aandacht om te voorkomen dat onomkeerbare schade wordt toegebracht aan gemeentelijk-, provinciaal- en rijkscultuurhistorisch erfgoed. Voor vrijwel alle veranderingen aan een monument is ook een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen vereist. Naast de gebruikelijke beoordeling van de aanvraag aan het beoordelingskader VTH-beleidsplan 42 bouwen (paragraaf C2-6) wordt de aanvraag voor een monument ook getoetst aan de Restauratierichtlijnen bij verbouw en onderhoud van monumenten.
Voor alle aanvragen met betrekking tot rijks- of gemeentelijke monumenten, dan wel gelegen binnen het beschermd stadsgezicht en cultuurhistorische attentiegebieden, wordt advies aangevraagd bij de Omgevingscommissie. In gevallen waarin ingrijpende wijzigingen, reconstructies, herbestemming en sloop plaatsvindt aan rijksmonumenten wordt advies aangevraagd bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE). Aanvragen bij graafwerkzaamheden dieper dan 40 cm in archeologisch waardevol gebied worden beoordeeld aan het regulier beoordelingskader bouwen (paragraaf C2-6). Archeologische waarden worden zoveel mogelijk in de grond (in situ) behouden. In dit kader is vaak archeologisch onderzoek noodzakelijk. Door de intensiteit van toetsing en proactief toezicht kan een afdoende waarborg voor instandhouding van monumentale waarden worden verkregen. C2-10. Toetsingsniveau milieu Voor de activiteit milieu is het bedrijf primair verantwoordelijk voor een milieuverantwoorde bedrijfsvoering, binnen de kaders die hiervoor door de overheid zijn gesteld. De werkzaamheden rondom vergunningverlening milieu hebben betrekking op het beoordelen van aanvragen en meldingen voor activiteiten die van invloed zijn op het milieu. Voor de diepgang van toetsing van meldingen en aanvragen voor milieuactiviteiten wordt verwezen naar het beleid van de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg. C2-11.
Toetsingsniveau water en rioleringen De Hemel- en grondwaterverordening en de Aansluitverordening vragen speciale aandacht voor het aspect hemel- en afvalwater. Dit om te voorkomen dat er in de toekomst wateroverlast kan optreden. Dit heeft niet alleen te maken met het treffen van voorziening op eigen terrein ter voorkoming van wateroverlast in de omgeving, maar ook ter bescherming van het bouwwerk. Ook wordt er speciale aandacht gevraagd voor de bouwpeilen. Daarmee wordt beoordeeld of het bouwpeil voldoende hoog ligt ten opzichte van de kruin van de weg om binnenstromend water te beperken. Voor wat betreft de aansluiting op de riolering is het van belang om in een zeer vroeg stadium te onderzoeken welke aansluitingen mogelijk zijn. Dit heeft te maken met aspecten als hoogteligging en dimensionering. C2-12. Toetsingsniveau ruimtelijke ordening Uitgangspunt is dat alle aanvragen integraal worden getoetst aan het omgevingsplan om te bekijken of er sprake is van strijdigheden met de planregels. Dit gebeurt op een grondige manier, waarbij specifieke kenmerken nauwkeurig worden nagemeten en bestemmingen per ruimte worden benoemd en gecontroleerd. Als blijkt dat een aanvraag niet voldoet aan het omgevingsplan, wordt beoordeeld of een (buitenplanse) omgevingsplanactiviteit mogelijk is.
VTH-beleidsplan 43 In het omgevingsplan zijn activiteiten benoemd, die met een vergunning zijn toegestaan. Het betreft dan een binnenplanse activiteit. Een voorbeeld hiervan zijn de aanlegactiviteiten. Voor de beoordeling van aanvragen voor de activiteiten in het omgevingsplan wordt 100% getoetst aan de beoordelingsregels in het plan. Deze beoordelingsregels zijn door de gemeenteraad geformuleerd. Beleid voor afwijking van omgevingsplannen In onze gemeente zijn er geen specifieke beleidsregels voor omgevingsplanactiviteiten. Per geval wordt een beoordeling/afweging gemaakt. Bij die beoordeling/afweging wordt wel getoetst aan gemeentelijk beleid. Als een aangevraagde activiteit in strijd is met het omgevingsplan, spreken we van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. De procedure voor een binnenplanse of buitenplanse omgevingsplanactiviteit is standaard de reguliere procedure. Beoordeling van de aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit vindt plaats aan de beoordelingsregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Na besluitvorming over een buitenplanse omgevingsplanactiviteit passen we het omgevingsplan aan. Hiervoor geldt een wettelijke maximale termijn. C2-13.
Toetsingsniveau aanleg weg, kap, reclame en inritten Voor het realiseren van activiteiten met betrekking tot de fysieke leefomgeving die in het omgevingsplan of gemeentelijke verordeningen zoals bijvoorbeeld de APV zijn geregeld, vindt toetsing plaats op basis van de bepalingen in het omgevingsplan of die gemeentelijke verordeningen. Naast deze publiekrechtelijke toetsing, worden soms ook privaatrechtelijke afspraken gemaakt als de activiteiten plaatsvinden op publieke gronden (bijvoorbeeld bij de aanleg van inritten). Bij aanvragen voor de aanleg van een weg of inritten vindt afstemming plaats met de wegbeheerders. Binnen onze gemeente zijn we dit zelf, het Waterschap Limburg of de provincie. Van kappen kan sprake zijn als een boom of een houtopstand geveld wordt of als er zeer drastisch wordt gesnoeid, bijvoorbeeld het verwijderen van de kroon uit een boom. In de Bomenverordening is opgenomen in welke gevallen voor het kappen/vellen van bomen een vergunning nodig is. C2-14. Toetsingsniveau natuurbescherming en flora en fauna Bij meldingen of aanvragen voor activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor beschermde flora en fauna geven we een signaal aan de provincie, zodat zij kunnen bepalen of de specifieke natuuractiviteit aangevraagd had moeten worden. Indien een aanvraag voor een omgevingsvergunning deze activiteit bevat, dan krijgen Gedeputeerde Staten een adviesrecht.
Indien deze toetsing plaatsvindt in het kader van een aanvraag die bij ons is ingediend, nemen we het advies over in onze beschikking. C2-15. Samenwerking bij de vergunningverlening De vergunningverlener beoordeelt of collegiaal overleg nodig is, onder andere om andere benodigde disciplines te laten beoordelen of een toetsing noodzakelijk is of collega’s met meer specialistische kennis te betrekken. In het gedigitaliseerde werkproces zijn ook de contactmomenten met externe en VTH-beleidsplan 44 interne adviseurs benoemd. Afhankelijk van de aangevraagde activiteit vindt samenwerking plaats met diverse interne en externe adviseurs. Een deel van de VTH-taken wordt door de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML) en de Veiligheidsregio uitgevoerd. De ODNML heeft daarvoor een eigen beleid opgesteld. Daarnaast werken we samen bij vergunningverlening met onder meer het Waterschap Limburg en provincie. Aanvragen voor monumenten, aanvragen binnen beschermd stadsgezicht en (afhankelijk van de ingreep) aanvragen binnen cultuurhistorisch attentiegebied worden, naast de gebruikelijke beoordeling voor slopen/bouwen volgens het toetsprotocol, getoetst door de afdeling Cultureel Erfgoed, de Omgevingscommissie en (in sommige gevallen) bij Rijksmonumenten door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. C3.
Toezichtstrategie We dienen inzicht te geven in de wijze waarop we de naleving van wet- en regelgeving controleren. In de toezichtstrategie bepalen we op welke wijze en met welke frequentie toezicht wordt gehouden. Hierbij spelen ook de ervaringen die met onze inwoners, bedrijven en instellingen zijn opgedaan en de keuzes in het verleden een rol. We zetten onze toezichtcapaciteit zo efficiënt en effectief mogelijk in. Zo vinden er controles plaats op basis van vooraf gemaakte keuzes (omgevings- en risicoanalyse). De planning wordt vastgelegd in een uitvoeringsprogramma. Niet alles is echter vooraf in te plannen. Klachten of ongewone voorvallen kunnen toezicht noodzakelijk maken. De toezichtstrategie is gericht op het op eenzelfde wijze uitvoeren van controles in overeenkomstige gevallen. De doelen hiervan zijn tweeledig. Enerzijds het bereiken van transparantie, professionaliteit, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor diegenen waarop de controle zich richt. Anderzijds het voorzien in een hoge mate van effectiviteit en efficiency, zodat zo hoog mogelijke maatschappelijke effecten tegen zo laag mogelijke inspanningen en kosten worden bereikt. Zodra een overtreding is geconstateerd, wordt overgegaan op de sanctiestrategie (zie bijlage C4): waarschuwen (incl. voornemen tot opleggen), sanctioneren of alleen in uitzonderlijke gevallen afzien van sanctioneren. C3-1.
Vormen van toezicht Het toezicht in ons MER-gebied kent de volgende vormen: ▪ Na aangevraagde vergunningen en ontvangen meldingen, bijvoorbeeld bij nieuwbouw, verbouw, sloop en realisatie van tijdelijke bouwwerken of bij oplevering van een gebouw met melding voor brandveilig gebruik. Het toezicht kan zowel op locatie zijn, als administratief (bijv. de controle van het as built dossier bij bouwactiviteiten). ▪ Structureel (routinematige) toezicht: periodiek toezicht op specifieke locaties, zoals bij monumenten of brandveilig gebruik van zorg- en onderwijsinstellingen door kwetsbare doelgroepen. In de regel worden alle aspecten (i.c. de gehele vergunning/melding) gecontroleerd; ▪ Administratief toezicht (bijvoorbeeld bij controle van keuringsrapporten); VTH-beleidsplan 45 ▪ Ad hoc toezicht vanwege bijzondere omstandigheden, onder andere door klachten of handhavingsverzoeken; ▪ Thematische/projectgericht toezicht, veelal geformuleerd in het uitvoeringsprogramma, zoals controles brandveiligheid horeca tijdens feestdagen of toezicht in het kader van de aanpak van onrechtmatige bewoning van recreatiewoningen of de aanpak van ondermijning; ▪ Toezicht op basis van provinciale en/of landelijke thema’s/prioriteiten.
Deze kunnen zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma maar ook ad hoc/direct toezicht op basis van landelijk gesignaleerde problemen/risico’s; ▪ Gebiedsgericht toezicht; Een hercontrole of handhavingscontrole is een controle op één of enkele aspecten naar aanleiding van een eerdere controle en vindt plaats aan de hand van bij (de eerdere controle) geconstateerde overtredingen. Voor deze vormen is in het VTH-registratiesysteem een hoofdproces ingericht waarin de stappen worden doorlopen. Van de controle waarbij één of meerdere overtredingen zijn geconstateerd wordt een rapportage opgemaakt. Daarin staan de feitelijke bevindingen en administratieve gegevens. De wijze waarop onze controles plaatsvinden, hangt mede af van de nalevingsverwachting die aan bepaalde controles zijn toegekend. Burgers en ondernemers zullen eerder geneigd zijn de regels na te leven wanneer de regels duidelijk en begrijpelijk zijn, zij weten dat er controles plaatsvinden en de pakkans hoog is. Daarbij zijn de controlemomenten een mooie gelegenheid om door middel van nalevingscommunicatie gedrag te beïnvloeden (zie ook preventiestrategie in bijlage C1). Het is daarom van belang dat we ons bewust zijn van deze rol bij het toezicht. Bij het uitvoeren van controles gaan we zorgvuldig om met de belangen van de rechthebbende(n).
In beginsel worden bevoegdheden uitgeoefend met medewerking ofwel toestemming van de burger of bedrijf. Als toestemming wordt geweigerd wordt gebruik gemaakt van de bevoegdheden van toezichthouders volgens de Algemene wet bestuursrecht (verder: Awb) als dit redelijkerwijs voor de invulling van de taak nodig is. Op basis van een analyse van de situatie vooraf, wordt bepaald of de controle aangekondigd of onaangekondigd plaatsvindt. De toezichthouders melden zich altijd bij de op het erf/terrein aanwezige uitvoerder/personen. C3-2. Toezichtniveau bouwen Bouwwerken onder GK1 Op de realisatie van bouwwerken die vallen onder Gevolgklasse 1 (GK1) vindt door ons in principe geen bouwtechnisch toezicht meer plaats. Afhankelijk van risico’s kan besloten worden om specifieke aspecten tezamen met de kwaliteitsborger te controleren. Zo kunnen we het werk van de kwaliteitsborger beoordelen en aanvullend toezicht uitvoeren op onderdelen waar we bevoegd voor zijn (o.a. omgevingsveiligheid, gemeentelijke verordeningen en welstand). De kwaliteitsborger sanctioneert niet; deze taak blijft bij de gemeente. Dit betekent dat de gemeente een handhavingssignaal krijgt van de kwaliteitsborger als deze overtredingen constateert die de VTH-beleidsplan 46 initiatiefnemer niet oplost. De gemeente vult haar sanctionerende rol in op signalen van de kwaliteitsborger.
Wel blijven bij de GK1 bouwwerken het toezicht op het omgevingsplan (waaronder welstand en monumenten) en gemeentelijke verordeningen gelden. Wanneer er bij GK1 bouwwerken sprake is van werkzaamheden met een onomkeerbaarheid of wanneer door de werkzaamheden verder onderzoek onmogelijk wordt, zeggen we een onderzoek aan. Er mogen dan geen werkzaamheden plaatsvinden die het onderzoek belemmeren. Overige bouwwerken Bij werken die (nog) niet onder GK1 vallen, moeten tijdens de bouw- of realisatiefase keuzes gemaakt worden over de intensiteit van het toezicht. Prioritair zijn constructieve veiligheid, brandveiligheid, bouwveiligheid, omgevingsfactoren én monumentale waarde. Bouwwerken delen we – onder verwijzing naar de in bijlage D opgenomen risicoanalyse en de aangeduide risicocategorieën (gekleurde laatste kolom in de risicomatrix) – in de volgende categorieën in: 1. Laag of zeer laag risico: zonder actief toezicht. Op deze bouwwerken voeren we geen toezicht uit. 2. Laag of zeer laag risico: met eindcontrole indien formatieve bezetting in relatie tot werkvoorraad dit toelaat. Op deze bouwwerken vindt voor de bouwtechnische aspecten enkel een eindcontrole plaats. 3. Gemiddeld en verhoogd risico: met actief toezicht.
Op deze bouwwerken vindt toezicht plaats op basis van de volledige set aan van toepassing zijnde bouwtechnische voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (met primaire focus op de regels mbt constructie, brandveiligheid, duurzaamheid, bruikbaarheid en gezondheid) en de relevante ruimtelijke voorschriften uit het omgevingsplan. Vanwege het feit dat toezicht enkel plaatsvindt op de bouwwerken met gemiddeld en verhoogd risico, is het gebruik van een toezichtprotocol niet aan de orde. Op basis van gemeentelijke, provinciale en/of landelijke thema’s/prioriteiten kan bouwtechnisch toezicht plaatsvinden op de bestaande gebouwenvoorraad. De intensiteit wordt in deze gevallen per project bepaald. C3-3. Toezichtniveau sloopwerkzaamheden Van sloop aan alle bouwwerken vóór 1992 van meer dan 10 m3 sloopafval wordt een asbestinventarisatierapport en een sloopmelding verlangd. Het beoordelen van een asbestinventarisatierapport en het toezicht bij sloopwerkzaamheden waarbij asbest vrijkomt, is belegd bij de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML). Indien sloopwerkzaamheden plaatsvinden, wordt op basis van de landelijke Richtlijn bouw- en sloopveiligheid4 bepaald of en op welke wijze toezicht plaatsvindt. Zo vindt bij sloopwerkzaamheden in risicovolle gebieden (bijv. dichte bewoning) een controle plaats op de veiligheid van het sloopterrein en de directe omgeving.
4 De actuele versie is hier opgenomen: https://www.bwtinfo.nl/dossiers/richtlijn-bouw-en-sloopveiligheid VTH-beleidsplan 47 Op sloopactiviteiten zonder vergunning of melding voeren we toezicht uit na ontvangen klachten, ongewone voorvallen of handhavingsverzoeken. Indien bij deze niet-gemelde of -vergunde werken sprake is van asbestverwijdering, vindt toezicht plaats door de ODNML. C3-4. Toezichtniveau brandveiligheid In het Bbl worden eisen gesteld aan de brandveiligheid van gebouwen. Het brandveiligheidstoezicht is in 2026 nog belegd bij de MER-OD. Vanaf 1 januari 2027 zal deze taak worden uitgevoerd door de Veiligheidsregio Limburg Noord. Daarmee zal de planning en prioritering van deze werkzaamheden per 1-1-2027 plaats dienen te vinden in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma van de Veiligheidsregio. In 2026 vindt het brandveiligheidstoezicht nog plaats door de toezichthouders brandveiligheid van de MER-OD. Dit toezicht wordt uitgevoerd in de categorieën bouwwerken met de hoogste brandveiligheidsrisico’s: prioriteitsklassen 1 en 2, indien ruimte in planning ook nog deels bij 3.
Prioriteitsklasse Aard risico Controlefrequentie Voorbeelden 1 Beperkt risico Woningbouw, winkels, overige bouwwerken 2 Gemiddeld risico Indien capaciteit het toelaat Kantoorgebouwen, industriegebouwen 3 Hoog risico Minimaal 3-jaarlijks Zorginstellingen, ziekenhuizen en overige bouwwerken met veel niet-zelfredzame bezoekers 4 Zeer hoog risico Minimaal 2-jaarlijks Bejaardenoorden, peuterverblijven, scholen, logiesgebouwen, grote kamerverhuurpanden Tabel: overzicht controlefrequentie brandveiligheid op basis van risico Tijdens het toezicht wordt er in dit kader met name gecontroleerd op: ▪ de aanwezigheid van een melding brandveilig gebruik ▪ de aanwezigheid van vereiste documenten, logboeken en certificaten ▪ transparant- en noodverlichting ▪ het blokkeren, afsluiten en niet functioneren van vluchtroutes, nooduitgangen, blusmiddelen, rook- of brandscheidingen en ontruimings-, brandmeld-, of rookafvoerinstallaties. Afhankelijk van de omvang en risico’s van de activiteiten worden tijdelijke inrichtingen met een vergunning of melding brandveilig gebruik in het kader van het Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen vooraf en tijdens het gebruik bezocht om te beoordelen of aan de gestelde brandpreventieve eisen wordt voldaan. C3-5.
Toezichtniveau monumenten en archeologie Nadat een omgevingsvergunning voor de activiteiten bouw en monumenten is afgegeven, worden de voorwaarden en specifieke monumentale aspecten meegenomen in het reguliere bouwtoezicht. Als bij een specifieke zaak extra toezicht nodig is om de monumentale waarden te borgen, worden deze apart ingezet. Indien sloopwerkzaamheden aan een monument plaatsvinden, wordt op basis van de landelijke richtlijn Bouw- en sloopveiligheid5 bepaald of en op welke wijze toezicht plaatsvindt. Bij graafwerkzaamheden dieper dan 40 cm in archeologisch waardevol gebied vindt regulier bouwtoezicht plaats. Aannemers wordt gewezen op de voorwaarden voor archeologisch onderzoek. 5 De actuele versie is hier opgenomen: https://www.bwtinfo.nl/dossiers/richtlijn-bouw-en-sloopveiligheid VTH-beleidsplan 48 Indien archeologisch onderzoek plaatsvindt, bezoekt de specialist archeologie van de MER-OD – al dan niet met ondersteuning van externe specialisten – het veldwerk om te toetsen of het onderzoek conform programma van eisen wordt uitgevoerd. Ook in de gebruiksfase houden we in onze gemeente toezicht naar aanleiding van klachten of handhavingsverzoeken op monumentale waarden (instandhoudingsplicht). Door het specifieke karakter van de monumenten is de uitvoering van het toezicht maatwerk. Bij misstanden wordt de eigenaar/gebruiker van het pand direct aangesproken. C3-6.
Toezichtniveau milieu Voor de activiteit milieu is het bedrijf primair verantwoordelijk voor een milieuverantwoorde bedrijfsvoering, binnen de kaders die hiervoor door de overheid zijn gesteld. De werkzaamheden rondom toezicht milieu hebben betrekking op het periodiek controleren van activiteiten die van invloed zijn op het milieu. Voor de werkwijzen bij het toezicht op milieuactiviteiten wordt verwezen naar het beleid van de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg. C3-7. Toezichtniveau water en rioleringen Toezicht op de bepalingen van de Hemel- en grondwaterverordening en de Aansluitverordening na het verlenen van een vergunning of ontvangen van een melding vinden plaats tijdens de controles bouwen en op basis van klachten en handhavingsverzoeken (zie paragraaf C3-10). Bijzondere aandacht is er voor infiltratievoorzieningen, aansluithoogte van de rioleringen en het bouwpeil. Een en ander vindt plaats in nauwe samenwerking tussen de gemeentelijke specialist en de MER-OD. C3-8. Toezichtniveau ruimtelijke ordening Tijdens toezicht in het kader van bouwactiviteiten wordt bekeken of activiteiten plaatsvinden conform omgevingsplan. Na het verlenen van vergunningen of meldingen in het kader van een aanlegactiviteit vindt geen specifiek toezicht plaats, tenzij hierover signalen (meldingen, eigen waarnemingen) worden ontvangen.
Het toezicht op de ruimtelijke ordening (strijdig gebruik en zonder vergunning/melding bouwen) vindt met name plaats op basis van gebiedscontroles (zie paragraaf C3-11), klachten en handhavingsverzoeken (zie paragraaf C3-10) en op basis van specifieke projecten. C3-9. Toezichtniveau aanleg weg, kap, reclame en inritten Toezicht op de bouwtechnische aspecten van reclameobjecten vindt plaats volgens de bepaling in paragraaf C3-2 (controles bouwen). Voor de overige activiteiten vindt over het algemeen enkel toezicht plaats op basis van klachten en handhavingsverzoeken (zie C3-10). In dit kader gaan wij uit van de eigen verantwoordelijkheid van de uitvoerder van de werkzaamheden. C3-10. Toezichtniveau natuurbescherming en flora en fauna Het toezicht op soorten- en gebiedsbescherming in het kader van de Wet natuurbescherming vindt plaats vanuit de bevoegdheid van de provincie Limburg. Signalen worden vanuit de ‘oog- en oorfunctie’ VTH-beleidsplan 49 tijdens toezicht aan de provincie doorgegeven. Bij gelegenheid vinden gezamenlijke controleacties plaats (MER-OD, Groene brigade, politie) in de buiten- en natuurgebied van de drie MER-gemeenten. C3-11. Toezichtniveau na klachten en handhavingsverzoeken We ontvangen diverse type klachten, signalen of handhavingsverzoeken van burgers/bedrijven (extern) of van andere SC MER of gemeentelijke afdelingen/collega’s/bestuur (intern). 1.
Klachten kunnen per telefoon, schriftelijk, per e-mail, via Fixi of via de website van onze gemeente binnenkomen. Na ontvangst van een klacht wordt beoordeeld welke (interne of externe) medewerker de klacht oppakt. 2. Bij een klacht wordt altijd contact opgenomen met de klager. Afhankelijk van de soort klacht wordt tussen 2 en 16 werkdagen contact opgenomen. Voor klachten buiten kantoortijden heeft de gemeente en MER-OD een telefonische bereikbaarheid ingericht. 3. Alle klachten worden geregistreerd in Rx.Mission of City Control (meldingen openbare ruimte). 4. Voor de afhandeling wordt onderscheid gemaakt in: a. Urgente, al dan niet met onomkeerbare situaties. Het betreft onder andere klachten die betrekking hebben op constructieve veiligheid of brandveiligheid met directe risico’s op letsel of overlijden en onomkeerbaarheid bij monumenten. Bij urgente klachten vindt uiterlijk na twee werkdagen een bezoek ter plekke plaats en wordt besloten (op basis van de sanctiestrategie in bijlage C4) welk sanctie-instrument wordt ingezet. b. Overige klachten. Met de klager wordt besproken wat het belang en doel van het verzoek is en wat verwacht mag worden van ons. Eventueel wordt de klager verzocht nadere gegevens te overleggen ter onderbouwing. We besluiten (op basis van de sanctiestrategie in bijlage C4) welk sanctie-instrument wordt ingezet.
Hiervoor is een controle ter plekke mogelijk. 5. De klager wordt op de hoogte gebracht van de eventuele controle en de acties die volgen of zijn ondernomen naar aanleiding van de klacht. 6. Klachten die achteraf niet meer te verifiëren zijn (zoals geur en geluid), worden geregistreerd, maar niet bezocht. Door in een vroeg stadium in overleg te gaan met klager en veroorzaker, worden ieders verwachtingen duidelijk en mogelijke toekomstige problemen voorkomen. Bij anonieme verzoeken wordt de impact ingeschat. Afhankelijk van deze inschatting wordt eventueel verdere actie ondernomen. Wanneer we een formeel verzoek tot handhaving (handhavingsverzoek) ontvangen nemen we een bestuursrechtelijke maatregel in de vorm van een sanctiebeschikking (bij honorering), ofwel een afwijzing van het verzoek. De vermeende overtreder/verzoeker/belanghebbenden worden hiervan schriftelijk op de hoogte gesteld. Indien mondelinge handhavingsverzoeken binnenkomen, wordt aan de verzoeker gevraagd om dit schriftelijk in te dienen bij B&W. Mondelinge handhavingsverzoeken worden niet in behandeling genomen. Calamiteiten en ongewone voorvallen Voor calamiteiten buiten kantoortijden neemt de gemeentelijk officier van dienst bevolkingszorg (OVD BZ) contact op met de betrokken (interne of externe) medewerkers voor assistentie.
Voor overige rampen/grote incidenten maken we gebruik van een regionaal crisisbeheersingsplan. We verlenen indien gewenst assistentie door het beschikbaar stellen van bijvoorbeeld plaatselijke kennis. VTH-beleidsplan 50 C3-12. Gebiedscontroles Gebiedsgericht toezicht is tweeledig. Enerzijds bestaat het gebiedsgerichte toezicht uit het toezicht in de openbare ruimte door de boa’s van de MER-OD; dit gebiedsgerichte boa-toezicht is verdeeld over specifieke gebiedstypes en ziet toe op de in enig jaar in het uitvoeringsprogramma bestuurlijk bepaalde speerpunten (bijv. afval, parkeren, waterrecreatie, schoolomgeving, etc.). Anderzijds maakt gebiedsgericht toezicht ook deel uit van het bouwtoezicht. In het algemeen vindt dit gebiedsgerichte bouwtoezicht plaats vanaf de openbare weg en is het gericht op het voorkomen en tegengaan van excessen. Tevens heeft dit toezicht een preventieve werking door aanwezig te zijn in het gebied. In de prioritering staat dit gebiedsgerichte bouwtoezicht lager dan het actieve bouwtoezicht op bouwwerken met een gemiddeld of verhoogd risico, zie C3-2. C3-13.
Samenwerking bij het toezicht Extern is er op ad hoc basis overleg met instanties als de politie, de Veiligheidsregio, de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML), de Omgevingsdienst Limburg Zuid, het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst, de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Douane, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de Algemene Inspectiedienst en het Waterschap Limburg. Structureel overleg vindt plaats met de ODNML (voor met name de milieu-, geluid-, asbest- en bodemtaken) en de Veiligheidsregio (voor de brandveiligheidstaken). Toezichtprogramma’s worden zoveel mogelijk afgestemd om te voorkomen dat bedrijven in een beperkte periode voor zowel bouwen, milieu als brandveiligheid bezocht worden. Periodieke controles (milieu, bouw, brandveiligheid) tijdens de gebruiksfase worden zo veel mogelijk integraal uitgevoerd. Voorbeeld hiervan is de ‘oog- en oorfunctie’ voor handhavingsthema’s als illegale (ver)bouw, sloop, gebruik en asbest. De bevindingen worden, met aandacht voor bescherming persoonsgegevens, intern afgestemd en extern met (waar nodig) ODNML, Rijkswaterstaat, Politie en Veiligheidsregio, Waterschap Limburg of Algemene Inspectiedienst. C4. Sanctiestrategie Indien een overtreding geconstateerd wordt, volgen we onderstaande sanctiestrategie.