---------- BIJLAGE 1 171397-Handelingskader Zicht op Jonge Aanwas_Handelingskader_Zicht op Jonge Aanwas
Tekst van het document
HANDE LINGS KADER
op jONge aAnwas taskforce - riec Brabant - Zeeland #samensterktegenondermijning
Eric Bervoets en Sandy den Haan i.s.m. Klankbordgroep Jonge Aanwas Brabant
ToelicHting vOoraf De aandacht voor Jonge Aanwas heeft een hoog ambitieniveau en
WAT IS JONGE AANWAS? (DEFINITIE)
staat inmiddels op vele agenda’s. In de strijd tegen ondermijning
Met Jonge Aanwas bedoelen we: jongeren die volgens
zien we dat onze kansen liggen bij het terugdringen van deze jonge
politieregistraties1 aantoonbaar betrokken zijn geraakt bij
aanwas, maar dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Iedere casus
georganiseerde criminaliteit en/of waarbij volgens
is anders, omdat ieder individu anders is. Maatwerk en creatieve,
professionals sterke vermoedens bestaan dat dit het geval
outreachende interventies zijn noodzakelijk om het verschil te kun-
is. Het gaat daarbij om een categorie die, samen met vaak
nen maken. Echter, er gaat ook nog iets aan vooraf. Want: wat is nu
volwassen zij-instromers, de instroom vormt voor crimi
precies Jonge Aanwas en hoe krijg je deze doelgroep in beeld?
nele samenwerkingsverbanden (nieuwe aanwas). Zij zijn
echt de nieuwelingen in de georganiseerde criminaliteit. Dit handelingskader is een product van Taskforce-RIEC, vanuit
We maken dus een onderscheid tussen jonge aanwas
het project Weerbare Jeugd. Het dient ertoe om vanuit weten-
(globaal tot 18 jaar) en nieuwe aanwas. Jonge aanwas is
schap/praktijkervaring uitvoerende professionals, (hun) leiding-
nieuwe aanwas, maar niet alle nieuwe aanwas is jonge
gevenden en beleidsadviseurs overzicht en inzicht te bieden
a anwas.
rondom Jonge Aanwas. Nadruk ligt op partijen die werkzaam zijn bij de gemeente, maar ook andere organisaties kan dit handelingskader aanknopingspunten bieden. Het gaat zowel om het bijdragen aan de kennispositie als de informatiepositie. Uitein-
Voorwaarde handelingskader
delijk gaat het om WETEN , , ZIEN en DOEN!
Maak de zaak concreet en ga waar je kunt met dit product
in de hand echt op casusniveau zitten. Maak het scherp! Ook verwijzen we naar (online) bronnen om verder te lezen.
1
Bedenk vooraf welk effect je wil bereiken bij interventies.
Zij komen dan gedurende een bepaalde periode meerdere malen voor in de Basis Voorziening Handhaving (BVH) van de politie in relatie tot (vermoedelijk) georganiseerde criminaliteit. BVH is de incidentenregistratie van de politie, KMar en bijzondere opsporingsdiensten. Sommige subjecten zijn zelfs al onderwerp geweest van een rechercheonderzoek en zijn geregistreerd in het recherchesysteem SUMM-IT.
2/11
a. wETen
Om aan de slag te kunnen op het thema Jonge Aanwas is het van belang om jezelf vragen te stellen die gaan over het hoe en waarom van (specifiek deze) Jonge Aanwas, dus op casuïstiek niveau: In welke mate is er al zicht op het proces van betrokken raken bij
Heb je op voorhand al kennis (op basis literatuur en eigen prak-
georganiseerde criminaliteit? (o.a. rekrutering/werving, zichzelf
tijkervaring) van wat werkt in deze specifieke situatie? Welke
aanbieden, geleidelijk/doelbewust). Welke variatie zie je in dit
kennis is dat dan?
proces? Zijn er overlegvormen vanuit gemeente of andere partijen waar Welke voedingsbodem is er bij specifiek de Jonge Aanwas in
deze jongeren, of in de breedte risicojongeren, worden besproken?
jullie gebied/casuïstiek en welke onderdelen daarvan spelen bij specifieke personen/subjecten een rol? Van algemeen naar
Jongeren die niets te verliezen hebben, maar identiteit ontle-
bijzonder dus. Denk bij voedingsbodem aan factoren/kenmer-
nen aan negatieve subjecten, zijn veelal onbereikbaar. Op welke
ken op het niveau individueel, gezin, school, wijk en bredere
manieren valt er lokaal in contact te komen met de jongeren?
samenleving.
Wie kunnen worden ingezet? Welke partijen hebben de beste kansen om op een outreachende manier in verbinding te zijn
Welke drijfveren (bv sensatie, geld, status/erkenning) hebben
met de jeugd & werken deze partijen reeds samen?
personen (op casusniveau, maak het specifieker dan deze drie ‘kreten’). Welke signalen maken dat professionals een concreet
iemand als Jonge Aanwas zien? (op casusniveau).
3/11
TipS en toPs 1. Leer de signalen en early warnings kennen bij (aankomende)
4. Spijbelgedrag is een tamelijk harde voorspeller voor een
jonge aanwas (zie de rubriek Verder lezen van dit handelings-
(latere) criminele carrière. Dat geldt ook voor voortijdig
kader en (overige) literatuur).
schoolverlaten. Beiden zijn klassiekers waar het signaal
gedrag betreft. LET WEL: veel jonge aanwas spijbelt of ver2. Zorg voor mogelijkheden om jeugd, zelfs als ze antecedent
laat de school voortijdig, niet alle spijbelaars en voortijdig
houder zijn en een gedwongen/ justitieel kader hebben, hulp
schoolverlaters zijn jonge aanwas. Neem daar kennis van.
te bieden. Werk aan perspectief! Bedenk welke consequenties dat heeft voor je aanpak en interventies. Immers: jonge
5. Richt een werkproces in waarbij partijen vanuit zorg, veilig-
antecedenthouders (met zwaardere instapdelicten) zijn min-
heid en onderwijs met elkaar in verbinding staan en in een
der vatbaar voor interventies dan jongeren/kinderen die nog
vroegtijdig stadium zorg over eerste signalen met elkaar
niet in aanraking met politie en justitie zijn geweest.
kunnen delen.
3. In het gezin (systeem) zijn de beste (meest effectief geachte) aangrijpingspunten om (aankomende) jonge aanwas te beïnvloeden. Een second best is school. Ook intensieve coaching vanuit echte verbinding kan, op het geschikte moment, nog
enige invloed hebben.
4/11
BeElD eN geLuid Praktijkvoorbeelden van betrokken raken bij georganiseerde criminaliteit door jongeren:
Jack (15) heeft een familie die al jaren ‘bekend’ is bij de politie. Zijn vader en broers zijn al enkele malen veroordeeld voor geweld, overvallen en drugs en voor Jack is dit de normaalste gang van zaken. Pa zit bij een motorclub. Als de politie aan de deur
Giovanni (18) leert voor automonteur. Hij vertelt dat hij en zijn
komt voor Jack, doen vader of moeder daar heel onverschillig
medeleerlingen af en toe worden benaderd door mensen voor
over. Jack dealt synthetische drugs via Snapchat en zijn broers
wie ze ‘klusjes’ kunnen doen, bijvoorbeeld het inbouwen van
moedigen hem daarbij aan.
verborgen ruimten in voertuigen.
Felice (16) heeft een bijbaantje bij een pizzeria, die bij de
Olivier van 18 en Mimoun van 20 zijn goede voetballers. Zij wil-
gemeente en politie in beeld is in verband met witwassen en
len helemaal niets met criminaliteit te maken hebben, maar het
drugshandel. Ze brengt met een aantal andere tieners bestel
liefst lekker sporten. Zij zien echter dat op de club jongeren (ook
lingen rond. De website doet vermoeden dat het niet echt de
zijzelf) geregeld worden benaderd door andere clubgenoten of
bedoeling is dat er pizza of pasta kan worden besteld (dekman-
hun zogenaamde vrienden om ‘klusjes’ te doen zoals geld op
tel) voor Felice is het geen geheim dat er op verzoek van klanten
hun bankrekening ‘stallen’, optreden als katvanger en pakketjes
af en toe ‘andere spullen’ tussen de etenswaar zit. Dat weten alle
afleveren tegen een ‘leuk bedrag’’.
jongeren die er werken. Die gaan daar mee akkoord, want het is
lekker verdienen.
5/11
B. ziEN (wAarnemeNd vERmogen) VRAAG JE EERST AF... Wie in jullie gebied/binnen jullie casuïstiek valt volgens jullie
Is er al eens een netwerkanalyse gedaan? Doel: nagaan welke plek
onder de categorie Jonge Aanwas (volgens de eerdere definitie)?
Jonge Aanwas inneemt in criminele samenwerkingsverbanden.
Wie staat er (al) op de radar? Weet je zeker dat er niet meer zijn? Of blijkt dat niet alle subjecten Jonge Aanwas zijn?
Wat zijn patronen: welke punten vallen vooral op in de netwerk analyse en het beeld van de jonge aanwas?
Hoe scherp heb je dat beeld? Hoe actueel is het beeld? Wat weet je van deze personen? Heb je meerdere bronnen gebruikt? (veredeling?) Wie weet er (mogelijk) wat van deze personen en zijn er
eventueel nog andere partijen die ook informatie hebben?
6/11
TipS en toPs Weet wie het zijn; wat het profiel is van de Jonge Aanwas en zorg dat je echt op naamsniveau komt.
1. Voor wat betreft het profiel; kijk naar het gezin. Maar kijk ook naar of en hoe er sprake is van (eigen) drugsgebruik, (steek) wapenbezit en -gebruik en ook heel bepalend is het onderdeel zijn van een gang. Dat gaat veel verder dan een jeugd-
groep. Ook het zelf deel uitmaken van een criminele familie is cruciaal. 2. Ga na welke positie een jongere heeft in criminele samenwer-
4. Zicht op risicojeugd is een eerste voorwaarde om de doel-
kingsverbanden. En wat maakt dat deze verbonden is met dit
groep Jonge Aanwas in beeld te krijgen. Maak (bv in Eind-
netwerk (motieven, belangen).
hoven gebeurt dat) onderscheid tussen jongeren die al
betrokken zijn bij georganiseerde criminaliteit (de zogeheten 3. Kijken binnen de groep risicojeugd welk deel ervan (idea liter ook al naamsniveau) hoog risico loopt om jonge aanwas
correctiegroep) en jongeren die groot risico lopen om jonge aanwas te worden (de preventiegroep).
te worden. Daarvoor is van belang zicht te hebben op (reeds gevalideerde) signalen van (aankomende) Jonge Aanwas (zie de rubriek: Verder lezen).
7/11
c. dOeN! VRAAG JE EERST AF... Welke interventies staan ter beschikking voor Jonge Aanwas en
Welke vormen van hulpverlening kunnen worden ingezet? Wie
vooral in deze concrete casus?
gaat er aan de ‘deuren’ om in contact te komen?
Wat mag er, gegeven een specifieke situatie? (wettelijk) Op
Welke exit strategieën worden geboden als een jongere uit de
basis van welke juridische basis mag je gegevens en informatie
georganiseerde criminaliteit wil stappen: bijvoorbeeld werk,
uitwisselen?
woning en coaching? In beleid zijn we vaak gericht op iets
afpakken/straffen, maar niet op het (tegelijkertijd) een alternawelke systeemgerichte interventies staan ter beschikking (dus
tief/perspectief bieden.
op gezin) om Jonge Aanwas te voorkomen? In hoeverre is zorg bezig met criminaliteitspreventie? Vraag Wat willen we? (je moet immers knopen doorhakken/keuzes maken)
daarop goed door.
Wie spreken we aan over voortgang en resultaat?
Wie heeft er procesregie op gemeentelijk niveau rondom deze doelgroep?
Welke rol kunnen ‘dedicated’ multidisciplinaire teams hebben?
8/11
TipS en toPs 1. Vroeg erbij met een Pak je Kans (omgeving Rotterdam) of Jeugd Preventie Team (zoals Gouda). Vaak zijn organisaties en netwerken niet ingericht op het vroegtijdig herkennen van
signalen. 2. Acteren op early warnings met een goed functionerend drie-
5. Het is van groot belang om het gezin/omgeving/systeem van
hoekje van Leerplichtambtenaar – wijkagent – zorgcoördinator
de Jonge Aanwas jeugd goed te kennen. Is een criminele
van school
familie wel een criminele familie of is eerder sprake van een
zorgfamilie waarin onvermogen bestaat om goed ouderlijk 3. Bewustwording als beïnvloedingsstrategie bij de (jonge) jeugd zelf en hun ouders. Thema’s als groepsdruk en social
toezicht te realiseren en er toevallig ook strafbare feiten
worden gepleegd vanuit overlevingsstrategie
media + beschermende factoren kunnen onderdeel zijn van schoolprogramma’s.
6. Bij interventies moet je echt met elkaar vooraf helder hebben welk beoogd effect wordt nagestreefd op gedrag en van wie
4. Betrek binnen het politiek-bestuurlijke proces in een gemeente niet alleen OOV/AOV. Direct andere partijen
precies. Vertaal dat effect door naar (globale) actielijnen en bewaak de voortgang.
(o.a. wethouder welzijn/zorg/jeugd/gezin) meenemen 7. Kijk naar personen in het eerstegraads netwerk die mogelijk nog wel positief te beïnvloeden zijn. Bijvoorbeeld in een aan-
pak van zusjes en broertjes.
9/11
VeRdEr lEzeN Voorbeeld document voor gemeenten (signalen jonge aanwas), Programma Straatwaarden, In PDF op internet raadpleegbaar www.veiligheidscoalitie.nl Een vergelijkbaar document uit het Verengd Koninkrijk, ook weer specifiek op Jonge Aanwas (meer specifiek: criminal exploitation):
https://www.suffolksp.org.uk/ Interveniëren in criminele families Boer e.a.
https://www.politieenwetenschap.nl/ Een artikel over de onzichtbare invloed van bovenlokale criminele netwerken op de wijk https://www.kennisplatformondermijning.nl
Risicofactoren op een rijtje? https://bureaubeke.nl/publicaties/duiding-van-problematisch-jeugdgroepgedrag/ Behoefte aan cijfers? www.zichtopondermijning.nl
Infographic Gemeente Amsterdam & Nationale Politie Infographic ‘Dealers in de Dop’
Rapport Gemeente Amsterdam & Nationale Politie Rapport ‘ Dealers in Dop’ 10/11
MEer InfoRmatie Heb je nav dit handelingskader vragen? Neem contact op met het project Weerbare Jeugd van Taskforce-RIEC via weerbarejeugd@ taskforce-riec.nl.