81550-BIJLAGE 2 Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2023-2026

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2023-2026 een actualisatie van het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2018-2022

Want alles is gezondheid …

Auteur: Maurice Daeme (2018) Actualisatie: Miep Dam (2022)

Inhoud Vooraf …………..................................................................................................................................3 Samenvatting ..................................................................................................................................4 1. Preventie en handhaving - Inleiding ..........................................................................................6 1.1.

Aanleiding ............................................................................................................................6

1.2.

Doel Preventie- en handhavingsplan ....................................................................................6

1.3.

Doelgroep en -setting ...........................................................................................................7

1.4.

Doelstelling van het beleid ...................................................................................................7

2.

Preventie en handhaving – stand van zaken ten aanzien van de regelgeving ........................8

2.1.

De Alcoholwet – bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden gemeente......................8

2.2.

Drugsbeleid ........................................................................................................................10

2.3. Conclusies ...............................................................................................................................10 3.

Preventie en Handhaving - Cijfers in beeld..........................................................................11

3.1. Feiten, gemonitord door de GGD.............................................................................................11 3.1.1. Over alcoholgebruik .............................................................................................................13 3.1.2. Over drugsgebruik ................................................................................................................18 3.2. Conclusies ...............................................................................................................................21 4.

Preventie en Handhaving – de aanpak ................................................................................22

4.1.

Doelstellingen ....................................................................................................................22

4.2.

Doelgroep...........................................................................................................................22

4.3.

De werkwijze......................................................................................................................22

5. Preventie en handhaving – de maatregelen per setting..............................................................24 5.1. Horeca ....................................................................................................................................24 5.1.1. Vergunningenbestand ..........................................................................................................24 5.1.2. Verordeningen......................................................................................................................24 5.2. Evenementen..........................................................................................................................24 5.2.1. Verordeningen......................................................................................................................24 5.2.2. Toezicht en handhaving........................................................................................................25 5.3. Para-commercie......................................................................................................................25 5.3.1. Vergunningenbestand ..........................................................................................................25 5.3.2. Verordeningen......................................................................................................................25 5.3.3.

Toezicht en handhaving........................................................................................................25 5.4. Slijterijen en Detailhandel .......................................................................................................25 5.4.1. Mogelijkheid tot verordeningen op basis van de Alcoholwet ..............................................25 5.4.2. Toezicht en handhaving........................................................................................................26 Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 1

5.5. Ouders en de thuissituatie ......................................................................................................26 5.5.1. Alcoholopvoeding.................................................................................................................26 5.5.2. Uitgaansopvoeding...............................................................................................................26 5.6. Scholen ...................................................................................................................................26 5.7. Openbare ruimte ....................................................................................................................27 5.7.1. Gemeente .............................................................................................................................27 5.7.2. Regio .....................................................................................................................................28 5.7.3. Politie....................................................................................................................................28 5.8. Vaststelling, evaluatie en bijstelling ........................................................................................29 6.

Literatuurlijst......................................................................................................................30

BEGRIPPENLIJST.............................................................................................................................31 Bijlage – Aanbod preventieactiviteiten vanuit verschillende organisaties.......................................32

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 2

Vooraf Voor u ligt het preventie- en handhavingsplan Alcohol 2023-2026. Dit plan is een voortzetting van het beleid zoals dat beschreven is in het preventie- en handhavingsplan van 2019-2022. Dit omdat er geen aanleiding is dit beleid te veranderen: de GGD-cijfers voor het alcoholgebruik onder jongeren zien er gunstiger uit dan twee jaar gelden en er is geen sprake van meer overlast door alcoholgebruik dan vier jaar geleden. In hoeverre de gegevens vertekend zijn door twee jaar corona is op dit moment niet duidelijk. Wel zien we – meer dan vier jaar geleden – het preventie- en handhavingsplan als onderdeel van ons gezondheidsbeleid. De wetgever heeft niet voor niets de gemeente de verplichting opgelegd om elke vier jaar tegelijk met haar nota lokaal gezondheidsbeleid een nieuw preventie- en handhavingsplan Alcohol vast te stellen. Het lokale gezondheidsbeleid richt zich op preventie en een gezonde leefomgeving. Instrumenten zijn: voorlichting, training, verleiding tot gezond gedrag, leefstijlprogramma’s en een sterk voorzieningenniveau. Het preventie- en handhavingsplan Alcohol heeft daarnaast voor het realiseren van de gezonde leefomgeving nog een belangrijk instrument in handen: handhaving. In voorliggend plan geven we aan hoe we die verschillende instrumenten t.a.v. de reductie van het alcoholgebruik van de jeugd inzetten.

Naast specifieke interventies gericht op vermindering van het gebruik van alcohol zullen we ons de komende jaren blijven richten op meer generieke aanpakken die gericht zijn op het vergroten van de veerkracht en de weerbaarheid van onze jeugd.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 3

Samenvatting Het afgelopen decennium zijn er verschillende wijzigingen in de Drank- en Horecawet (hierna: DHW) doorgevoerd. Met de wijzigingen per 1 januari 2013 beoogde de wetgever het volgende te bereiken: • Terugdringen van het alcoholgebruik onder jongeren • Aanpakken van alcohol gerelateerde verstoringen van de openbare orde • Bijdragen aan het verminderen van de administratieve lasten Met deze wijzigingen in de DHW kregen gemeenten nieuwe bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden. Omdat het onderwerp alcoholmatiging meerdere beleidsterreinen raakt, zoals gezondheidsbeleid, jeugdbeleid, alcohol(matigings)beleid, handhavingsbeleid, openbare orde en veiligheid, vraagt de uitvoering van de wet om een integrale aanpak. Met ingang van 1 januari 2014 is de DHW opnieuw gewijzigd. De belangrijkste wijziging was de verhoging van de leeftijdsgrens van zestien naar achttien jaar. Een andere wijziging in de wet was de verplichting om elke vier jaar een lokaal Preventie- en Handhavingsplan vast te stellen. In het plan moet worden beschreven hoe invulling wordt gegeven aan de preventie- en handhavingstaken op basis van de DHW. Deze integrale aanpak betekent dat er op meerdere gebieden interventies gepleegd moeten worden. Deze gebieden worden onder meer genoemd in het preventiemodel van Reynolds [zie pag. 4]: Preventie, Regelgeving en Handhaving.

[zie § 1.2] Per 1 juli 2021 trad als opvolger van de Drank- en Horecawet de Alcoholwet in werking. Naast de verandering van naam zijn de voornaamste veranderingen in deze wet: • De verkoop van alcohol op afstand (via internet) wordt geregeld. Het streven is door betere regulering de naleving van de leeftijdsgrens te verhogen. Dit geldt zowel voor het moment van aankoop via internet als voor het moment van aflevering. Het toezicht op de verkoop op afstand is naar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gegaan. • Het stunten met prijzen wordt verder aan banden gelegd. Prijsacties met meer dan 25% korting zijn niet langer toegestaan. Het toezicht op de prijsacties is ook gecentraliseerd bij de NVWA. • Het Besluit eisen inrichtingen DHW komt te vervallen. De eisen in het Bouwbesluit volstaan. Alleen de eis voor het scheiden van de slijtlokaliteit van de andere bedrijfsactiviteiten door een verbindingsruimte blijft bestaan. Het Bouwbesluit bevat hiervoor geen regeling. Hierbij moet gedacht worden aan de zogenaamde borrelshops bij supermarkten en proeflokalen bij slijterijen. • Wederverstrekking van alcohol (een meerderjarige die alcohol koopt voor een minderjarige) wordt strafbaar.

(Al jaren een wens van gemeenten.) Met voorliggend preventie- en handhavingsplan alcohol wordt invulling gegeven aan de verplichting om elke vier jaar een preventie- en handhavingsplan vast te stellen, zoals is opgenomen in de nieuwe Alcoholwet. Richtlijn hiervoor is het nieuwe artikel 43a van de Alcoholwet: • Wat zijn de doelstellingen van het preventie- en handhavingsbeleid alcohol. • Welke acties worden ondernomen om alcoholgebruik, met name onder jongeren, te voorkomen. • De wijze waarop het handhavingsbeleid wordt uitgevoerd en welke handhavingsacties in de door het plan bestreken periode worden ondernomen. • Welke resultaten in de door het plan bestreken minimaal behaald dienen te worden. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 4

Missie gemeente Maasgouw De gemeente Maasgouw heeft als missie dat jongeren onder de achttien jaar geen alcohol drinken. Omdat de koppeling met drugsgebruik niet ontkend mag worden, zal ook op dit gebied worden gestreefd naar een matiging of beëindiging van het gebruik. In het onderhavige plan wordt getracht, op basis van nauwe samenwerking met de stakeholders, zoals de GGD, het Vincent van Gogh Instituut en het Centrum voor Jeugd en Gezin, met name in te zetten op preventie. De gedachte is dat er op deze wijze meer draagvlak kan worden gecreëerd voor het te voeren beleid. Op het gebied van handhaving is gebleken dat er binnen de gemeente Maasgouw gezien de aanwezigheid van kleinschalige horeca, geen extra handhavingsactiviteiten hoeven te worden opgetuigd. Wel moet er worden opgemerkt dat de gemeente Maasgouw geografisch pal aan Duitsland en België grenst. Daardoor blijven eventuele problemen mogelijk uit zicht.

Er wordt, voor wat betreft de gemeentelijke situatie, op oproep gehandhaafd en wat betreft evenementen per casus beoordeeld welke handhavings- en preventiemiddelen moeten worden ingezet Doelstellingen gemeente Maasgouw De doelstellingen van de gemeente Maasgouw, zoals vastgesteld in het Integraal Veiligheidsplan en het plan alcohol- en drugspreventie jeugd, zijn: Per setting te bepalen welke maatregelen kunnen worden ingezet om het alcoholgebruik onder jongeren te verminderen. Met name op scholen en in de thuissituatie wordt in samenwerking met Wel.kom Jongerenwerk, Politie, Vincent van Gogh Instituut en het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg een aantal preventieve middelen ingezet om dit doel te bereiken. Het is, vanwege de vaak grensoverschrijdende problematiek, gewenst om dit in samenwerking met de omringende gemeenten te doen. Inzet is het verminderen van het alcoholgebruik onder jongeren. In dit plan voeren we geen streefpercentages op, maar zetten we bewust in op het creëren van maatschappelijk draagvlak om de doelstellingen te bereiken.

Leeswijzer In Hoofdstuk 1 leest u de aanleiding om te komen tot een Preventie- en Handhavingsplan en worden de doelstelling en doelgroep omschreven. In Hoofdstuk 2 wordt de situatie beschreven op het gebied van regelgeving, handhaving en preventie. Hoofdstuk 3 treft u een monitoring van het alcoholgebruik onder jongeren aan, met daaraan verbonden de conclusies. Hoofdstuk 4 beschrijft de doelstellingen van preventie en handhaving, de doelgroep en de manier waarop we aan de doelstellingen willen werken. In Hoofdstuk 5 treft u een overzicht aan van de gesignaleerde problemen per setting waar deze zich afspelen, de betrokken partijen en de activiteiten die we zullen ondernemen om de preventie en toezicht/handhaving vorm te geven. Ten slotte treft u aan het eind van dit plan de legenda en een aantal bijlagen aan.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 5

1. Preventie en handhaving - Inleiding 1.1.

Aanleiding

Zoals gezegd is het doel van de DHW/Alcoholwet: • het alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen; • alcohol gerelateerde verstoring van de openbare orde aan te pakken; • bij te dragen aan het verminderen van de administratieve lasten. De DHW en de daarop volgende Alcoholwet verstrekken aan de gemeenten bepaalde bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden. Omdat het onderwerp meerdere beleidsterreinen raakt, zoals gezondheidsbeleid, jeugdbeleid, alcoholbeleid, handhavingsbeleid en openbare orde en veiligheid, is een integrale aanpak noodzakelijk. De betrokken domeinen binnen de gemeentelijke organisatie zijn: • Sociaal Domein, waaronder jeugdbeleid • Veiligheid • Handhaving en Vergunningen • Openbare ruimte en Beheer De gemeente Maasgouw heeft in het Integraal veiligheidsplan 2019-2022 aangegeven dat de aanpak van alcohol- en drugsproblemen integraal en sluitend moet zijn om negatieve ontwikkelingen te voorkomen/om te buigen en positieve ontwikkelingen te bevorderen. Bovendien is de gemeente de mening toegedaan dat samenwerking op lokale en regionale schaal een voorwaarde voor effectief en efficiënt alcohol- en drugsbeleid. In voorliggend plan wordt de aandacht vooral op het thema alcoholmatiging gericht. Dit thema vereist een integrale aanpak en is een doorlopend proces.

In dit plan wordt ingezet op de volgende drie gebieden: • Preventie • Regelgeving • Handhaving In het kader van de handhaving van de Alcoholwet door de gemeente is het van belang de drie genoemde gebieden bij elkaar te brengen en integraal te presenteren. Dit plan moet naast de hoofdzaken in verband met de preventie van alcoholgebruik onder met name jongeren tot 18 jaar, ook beschrijven op welke manier er invulling wordt gegeven aan de handhavingstaken die de gemeente op grond van de Alcoholwet heeft en of er aanvullende maatregelen nodig zijn.

1.2.

Doel Preventie- en handhavingsplan

In dit plan beschrijven we de bevoegdheden en taken van de gemeente in het kader van de Alcoholwet. Daarnaast geven we aan wat de reeds bestaande afspraken ten aanzien van preventie zijn en welke acties de gemeente gaat ondernemen om alcohol- en drugsgebruik door jongeren te voorkomen. Het plan gaat uit van een integrale aanpak. Er is immers sprake van een preventie- én handhavingsplan. Dat impliceert dat meerdere afdelingen binnen de gemeenten - en dus ook meerdere type maatregelen – worden ingezet bij de aanpak van alcohol- en drugsproblematiek. Als uitgangspunt voor integraal alcoholbeleid hanteren we het universele preventiemodel van Reynolds (2003) dat ook de basis vormt voor de Handreiking Gezonde Gemeenten van het RIVM. Het preventiemodel kent 3 beleidspijlers: 1. Regelgeving 2. Handhaving 3. Educatie Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 6

De pijlers staan deels op zichzelf maar overlappen elkaar ook (figuur 1). Juist in de overlap zien we het integrale preventiebeleid terug. Figuur 1: Preventiemodel Reynolds Het preventiemodel van Reynolds is gebaseerd op de systeemtheorie van Holder (1998) die duidelijk maakt dat alcoholgebruik altijd een resultaat is van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving, het aanbod van drank en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk de keuze van de gebruiker bepaalt. Holder laat daarmee zien dat alcoholpreventie nooit alleen op het individu gericht kan zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de omgeving van de drinker beïnvloeden. En in die omgeving van de jonge drinker spelen alcoholverstrekkers, scholen en ouders een belangrijke rol. In dit Preventie- en handhavingsplan staat daarom de omgeving van de jonge drinker centraal.

1.3.

Doelgroep en -setting

1.4.

Doelstelling van het beleid

Einddoelgroep van dit preventie- en handhavingsplan zijn jongeren tot 18 jaar. Het accent ligt nadrukkelijk op deze groep en het ‘binge drinken’. Dit is het drinken van meer dan vijf alcoholische drankjes bij één gelegenheid. Het is bekend dat de gezondheidsschade van alcoholgebruik het grootst is onder de 18 jaar. Jongeren onder de 18 jaar zijn fysiek nog niet geheel volwassen en met name de hersenen zijn nog volop in ontwikkeling. Alcohol kan deze ontwikkeling schaden. Met dit gegeven in het achterhoofd heeft de centrale overheid de leeftijdsgrens voor verkoop én bezit van alcohol verhoogd naar 18 jaar. Het toezicht op de naleving van deze leeftijdsgrens wordt als een belangrijke prioriteit beschouwd binnen het gemeentelijk preventie- en handhavingsbeleid. Artikel 43a , lid 3 sub a van de Alcoholwet schrijft voor dat de doelstellingen van het beleidsplan Preventie- en Handhaving alcohol duidelijk moeten zijn. Op basis van de Drank- en Horecawet kunnen twee algemene hoofddoelstellingen worden onderscheiden: • alcoholgebruik en de daarmee samenhangende risico’s onder jongeren tot 18 jaar terugdringen; • alcohol-gerelateerde verstoring van de openbare orde aanpakken. Het beleid is gericht op het bewust maken van jongeren en hun omgeving op de risico’s van het gebruik van alcohol, zodat zij op een zo gezonde en veilig mogelijke wijze kunnen opgroeien.

In de preventieaanpak zullen ook maatregelen ten aanzien van het drugsgebruik onder jongeren worden meegenomen.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 7

2. Preventie en handhaving – stand van zaken ten aanzien van de regelgeving In dit hoofdstuk wordt de stand van zaken op dit moment beschreven. De gemeente Maasgouw heeft naar aanleiding van de wijziging van Alcoholwet in het Integraal Veiligheidsplan 2019-2022 al een aantal zaken opgepakt. Er is een inventarisatie gemaakt van de betrokken partijen, zowel intern als extern zijn de betrokken beleidsterreinen in kaart gebracht en is er al op een aantal zaken een plan van aanpak vastgesteld.

2.1.

De Alcoholwet – bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden gemeente

Hieronder wordt aangegeven wat de bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden zijn van de gemeente in het kader van de Alcoholwet.

Bevoegd gezag burgemeester Het toezicht op de Alcoholwet is per 1-1-2013 overgedragen aan de gemeenten. Het bevoegd gezag inzake de vergunningverlening is verschoven van het college naar de burgemeester [art. 19a Alcoholwet jº art. 30 e.v.]. Deze nieuwe bevoegdheden sluiten goed aan bij de reeds bestaande verantwoordelijkheid van de burgemeester voor de openbare orde en veiligheid. [art. 174 GW]. Decentralisatie van het toezicht op de naleving Met ingang van 1 januari 2013 is door de wijziging van de Alcoholwet het toezicht en de handhaving op de naleving van deze wet verschoven van de Nederlandse Voedsel- en warenautoriteit [NVWA] naar de gemeente. Hierdoor is de burgemeester belast met de uitvoering van de Alcoholwet en bevoegd om toezichthouders aan te stellen voor het toezicht op de Alcoholwet binnen de gemeente. Deregulering vergunningstelsel Een doelstelling van de gewijzigde Alcoholwet is het reduceren van de administratieve lasten. Enkele voorbeelden zijn: • De leidinggevende van de betreffende horecagelegenheid wordt niet meer in de vergunning vermeld, maar alleen nog op een aanhangsel. Hierdoor hoeft er geen nieuwe vergunning worden aangevraagd als de leidinggevende verandert, maar is slechts het opmaken van een nieuw aanhangsel voldoende. Hiervoor is een landelijk formulier voldoende. • De Verklaring Sociale Hygiëne wordt opgenomen in een register.

Bijvoegen aan de aanvraag is hierdoor niet meer nodig. • Voor jaarlijks terugkerende feesten kan volstaan worden met ontheffing [art 35 lid 4 Alcoholwet]. Schorsing vergunning De wetswijziging introduceert een nieuwe sanctie voor supermarkten en andere detailhandelaren. Als een winkelier drie maal in één jaar het verbod op verkoop van alcohol aan jongeren onder de 18 overtreedt, kan de burgemeester de winkelier het recht om alcohol te verkopen voor een bepaalde periode ontnemen. Het betreft een periode van minimaal 1 week tot maximaal 12 weken [art. 19a Alcoholwet].

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 8

Terugdringen alcoholgebruik bij jongvolwassenen Een doelstelling van de Alcoholwet is ook het terugdringen van overmatig alcoholgebruik onder jongeren van achttien tot en met drieëntwintig jaar. De gemeenteraad kan dit doen door verordeningen af te kondigen. Mogelijke verordeningen en maatregelen zijn: • Het verbieden of beperken van alcoholverkoopinrichtingen [art. 25a Alcoholwet]. • Toegangsleeftijden koppelen aan sluitingstijden in de horeca [art. 25b Alcoholwet]. • Verbieden of beperken van alcoholverkoop op plaatsen anders dan horeca-inrichtingen [art. 25c Alcoholwet]. • Regulering prijsacties, in de vorm van happy hours of stuntprijzen [art.25d Alcoholwet]. • Regulering para-commerciële instellingen. • Het aanwijzen van overlastgebieden als instrument tegen overlast in gebieden waar veel alcoholverkooppunten zijn. Dit kan bijvoorbeeld gebruikt worden om hier happy hours te verbieden. De gemeente Maasgouw heeft ten aanzien van bovengenoemde verordeningen geen aanleiding gezien deze toe te passen, behalve ten aanzien van de para-commerciële inrichtingen waarvoor per 19 december 2013 de volgende wijzigingen in de APV zijn vastgesteld: Art. 2:34b schenktijden para-commerciële rechtspersonen 1.

Een para-commercieel rechtspersoon die zich voornamelijk richt op het organiseren van activiteiten waarbij het faciliteren van de sociale interactie een voorname rol speelt, kan alcoholhoudende drank uitsluitend verstrekken vanaf één uur voor de aanvang tot uiterlijk twéé uur na afloop van de activiteit die wordt gehouden in de verband met de statutaire doelen van de rechtspersoon die gebruik maakt van de voorziening, maar niet later dan 02.00 uur. 2. Overige para-commerciële rechtspersonen kunnen alcoholhoudende drank uitsluitend verstrekken vanaf één uur voor de aanvang tot uiterlijk twéé uur na afloop van de activiteit die wordt gehouden in verband met de statutaire doelen van de rechtspersoon met inachtneming van de volgende schenktijden: - Maandag tot en met vrijdag vanaf 16.00 uur tot 00.00 uur. - Zaterdag en zondag vanaf 10.00 uur tot 00.00 uur. Artikel 2:34c Bijeenkomsten bij para-commerciële rechtspersonen 1. Para-commerciële rechtspersonen verstrekken geen alcoholhoudende drank tijdens bijeenkomsten van persoonlijke aard en tijdens bijeenkomsten die gericht zijn op personen die niet of niet rechtstreeks bij de activiteiten van de desbetreffende rechtspersoon betrokken zijn. Artikel 2:34d Het stellen van voorschriften en beperken vergunning 1.

De burgemeester kan in het belang van de handhaving van de openbare orde, de veiligheid, de zedelijkheid, de volksgezondheid en ter bevordering van de naleving van art. 20 van de Alcoholwet voorschriften aan de vergunning te verbinden en de vergunning beperken tot zwak alcoholhoudende drank.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 9

2.2.

Drugsbeleid

De gemeente Maasgouw voert wat betreft preventie drugsgebruik een nulbeleid op het gebied van coffeeshopvestigingen1. Hiermee wil de gemeente de openbare orde en veiligheid, de leefbaarheid en gezondheid beschermen. Deze bescherming is vooral belangrijk voor jongeren. Zij vormen de kwetsbaarste groep. Aangenomen wordt dat door de aanwezigheid van een coffeeshop de verleiding tot gebruik groter zal worden. Het hanteren van dit nulbeleid wordt gezien als drempelverhogend. Uit onderzoek is gebleken dat blowen voor jongeren aanzienlijk ongezonder is dan lang werd aangenomen. Bij jongeren ‘in de groei’ kunnen depressies, angstbeelden en blijvende schade het gevolg zijn van regelmatig drugsgebruik. Daarom wordt in het belang van de gezonde ontwikkeling van jongeren de verkoop en het gebruik van cannabis beperkt. Het weren van coffeeshops uit de gemeente is een van de middelen om dat te bereiken.

2.3. Conclusies Op het gebied van preventie voert de gemeente Maasgouw: • een nulbeleid op het gebied van coffeeshop vestigingen • een regulerend beleid ten aanzien van para-commerciële inrichtingen Op het gebied van handhaving ziet de gemeente Maasgouw: • geen noodzaak om extra maatregelen te treffen. De gemeente handhaaft uitsluitend: • naar aanleiding van een melding of klacht door het inzetten van de Omgevingsdienst van het samenwerkingsverband MER

1 Coffeeshopbeleid Maasgouw 2011

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 10

3.

Preventie en Handhaving - Cijfers in beeld

Sinds 1988 is onder Nederlandse jongeren het alcoholgebruik flink toegenomen. Jongeren gingen in de loop van de afgelopen decennia meer, vaker én op jongere leeftijd drinken. In 2003 waren Nederlandse jongeren zelfs koplopers in Europa als het ging om binge drinken, oftewel het op een avond meer dan vijf drankjes snel achter elkaar drinken (Hibell e.a., 2012). Het afgelopen decennium werd sterk ingezet op het voorkomen van drinken door jongeren onder de 16 jaar. Gevolg was dat drankgebruik onder jonge pubers sterk afnam, vooral onder de jongste groep: in 2003 had 36% van de 12-jarige jongens de afgelopen maand gedronken, in 2011 was dat geslonken tot 9,4%. Bij 12-jarige meisjes daalde het aandeel actuele drinkers van 25,4 naar 5,8% (Verdurmen e.a., 2012). In geen ander Europees land nam drankgebruik onder jonge drinkers zo spectaculair af. Onder jongeren van 16 jaar en ouder veranderde er echter weinig. Sindsdien is niet alleen de drank- en horecawet veranderd, onder andere met het verhogen van de leeftijdsgrens voor alcoholgebruik naar 18 jaar, maar bestaat ook het landelijk actieprogramma NIX 18. In dit hoofdstuk worden de jongste gegevens gepresenteerd over het drankgebruik van onze jeugd. Bron is hierbij de gezondheidsmonitor voortgezet onderwijs van de GGD uit 2021. Daaruit blijkt dat preventie en handhaving nog steeds onze aandacht nodig heeft.

3.1. Feiten, gemonitord door de GGD

In de jaren 2015, 2019 en 2021 is een onderzoek afgenomen in de klassen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Hierbij is onder andere gevraagd naar hun alcohol- en drugsgebruik. De cijfers zijn in de rapportage op verschillende manieren uitgesplitst: - naar het verschil tussen klas 2 en klas 4 - naar het verschil tussen jongens en meisjes - naar het verschil tussen VMBO en HAVO-VWO Het aantal leerlingen op VSO/Praktijkonderwijs is op gemeenteniveau te laag om hier uitspraken over te kunnen doen. In de nu volgende presentatie van de cijfers van 2021 wordt op een aantal plekken de vergelijking getrokken met de rest van de Veiligheidsregio Limburg-Noord. We volgen daarbij de manier waarop de GGD zelf haar cijfers presenteert. Meer cijfers zijn te vinden op www.vrln.databank.nl. In een aantal gevallen zijn geen cijfers beschikbaar of zijn de aantallen zo laag dat ze zich niet in hele percentages laten uitdrukken. N.B. Op de cijfers van 2021 zijn zeker ook de coronamaatregelen van invloed geweest.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 11

JONG DRINKEN VERHOOGT RISICO’S OP LATERE LEEFTIJD Als jongeren in hun puberjaren veel drinken, neemt de kans toe dat ze later problemen met hun drankgebruik krijgen. Eén op de drie mannen in de leeftijdsgroep van 16 tot 24 jaar valt onder de noemer ‘probleemdrinker’. Iemand wordt zo genoemd als ‘hij of zij problemen heeft door regelmatig of stevig drinken’. Het gaat daarbij bij mannen om meer dan 21 glazen per week en bij vrouwen om meer dan 14 glazen per week. De problemen lopen uiteen van black-outs door drankgebruik tot alcoholongevallen, regelmatige dronkenschap/katers en problemen met vrienden en familie (Van Dijck e.a. 2005). Specifieke risico’s van alcoholgebruik voor jongeren zijn: Alcohol extra ongezond tijdens de groei De hersenen ontwikkelen zich tot gemiddeld het 24e jaar. Alcohol verstoort die ontwikkeling en dat kan van invloed zijn op het karakter en het gedrag van kinderen. Minder goede school-, studie- en werkprestaties Na een avond drinken werkt het geheugen slechter. Concentreren wordt daardoor moeilijker. Na een avond veel drinken kun je de volgende ochtend nog steeds onder invloed zijn. Meer kans op onveilig vrijen Onder invloed van alcohol durven jongeren meer en doen ze eerder dingen die ze zonder alcohol niet zouden doen. Zo vrijen jongeren vaker onveilig als ze gedronken hebben.

Toename van ongelukken en agressie Naast controlevermindering neemt ook het reactievermogen af. De kans op ongelukken is hierdoor groter. Uit onderzoek blijkt dat jongeren die drinken tijdens het uitgaan vaker slachtoffer of dader zijn van agressief gedrag. Toename van kans op alcoholvergiftiging Jongeren drinken tijdens het uitgaan vaak veel in korte tijd. De kans op een alcoholvergiftiging neemt hierdoor toe. Het zenuwstelsel raakt verdoofd, na bewusteloosheid kan een coma optreden met zelfs de dood tot gevolg. Doordat het puberbrein van jongeren nog niet volledig ontwikkeld is, voelen jongeren niet goed aankomen dat ze dronken worden. Hierdoor ontstaat het risico dat jongeren doordrinken totdat ze omvallen. Black-out Een black-out kan ontstaan wanneer veel alcohol in korte tijd wordt gedronken. Op het moment van drinken lijkt er niets aan de hand maar de volgende ochtend blijkt de herinnering uit het geheugen verdwenen te zijn. Een regelmatige black-out kan blijvende schade veroorzaken aan de hersenen.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 12

3.1.1. Over alcoholgebruik

Alcoholgebruik laatste 4 weken

De cijfers uitgesplitst naar verschillende groepen jongeren in Maasgouw. VMBO HAVO-VWO Jongens Meisjes Klas 2 35% 27% 38% 24%

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Klas 4 15%

50%

Pagina 13

Binge drinken (5 of meer drankjes bij één gelegenheid)

De cijfers uitgesplitst naar verschillende groepen jongeren in Maasgouw. VMBO HAVO-VWO Jongens Meisjes Klas 2 26% 17% 26% 17%

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Klas 4 8%

36%

Pagina 14

Dronken / aangeschoten

De cijfers uitgesplitst naar verschillende groepen jongeren in Maasgouw. VMBO HAVO-VWO Jongens Meisjes Klas 2 Klas 4 geen gegevens2 14% 13% 18% 9%

26%

2 De GGD stelt daar waar geen gegevens beschikbaar zijn gesteld het volgende: ‘Vanwege de betrouwbaarheid van de

resultaten en de privacy van de respondenten, hanteren wij bij de rapportage een minimum van 30 respondenten die de vraag ingevuld hebben en minimaal 5 respondenten per cel. Indien de aantallen lager liggen, worden de cijfers niet weergegeven.’

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 15

Leeftijd alcoholgebruik (van de jongeren die alcohol drinken) Gemiddelde startleeftijd drinkers Gemiddelde leeftijd wekelijks drinken

Maasgouw 13,2 jaar Niet beschikbaar

Limburg-Noord 12,9 jaar 14,2 jaar

Startleeftijd

Wekelijks drinken

Beschikbaarheid alcohol (van de jongeren die alcohol drinken) Maasgouw Sociale beschikbaarheid alcohol (via-via verkregen) Commerciële beschikbaarheid alcohol (zelf gekocht)

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

84% 39%

Limburg-Noord 83% 30%

Pagina 16

Sociale beschikbaarheid

Commerciële beschikbaarheid

Tolerantie van ouders t.a.v. alcoholgebruik (alle jongeren) Huisregels van ouders t.a.v. alcoholgebruik (alle jongeren) Mag thuis 1 glas alcohol drinken Mag thuis meerdere glazen alcohol drinken Mag in het weekend alcohol drinken Mag alcohol drinken op feestje

42% 21% 36% 44%

Maasgouw Heeft afspraak met ouders over startleeftijd alcohol Heeft afspraak met ouders over startleeftijd alcohol vanaf 18+

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

37% 17%

Limburg-Noord 36% 17%

Pagina 17

3.1.2. Over drugsgebruik In onderstaande wordt onder softdrugs verstaan: hasj, wiet (cannabis) en onder harddrugs: cocaine, XTC, pep/speed. Paddo’s, GHB Softdrugs gebruikt (ooit)

De cijfers uitgesplitst naar verschillende groepen jongeren in Maasgouw. VMBO HAVO-VWO Jongens Meisjes Klas 2 Klas 4 geen gegevens geen gegevens 5% 5% 7%

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

10%

Pagina 18

Softdrugsgebruik (laatste 4 weken)

De cijfers uitgesplitst naar verschillende groepen jongeren in Maasgouw. VMBO HAVO-VWO Jongens Meisjes Klas 2 Klas 4 geen gegevens geen gegevens geen gegevens geen gegevens 6%

6%

Startleeftijd softdrugs gebruik (van de jongeren die softdrugs gebruiken) Maasgouw geen gegevens

Gemiddelde startleeftijd softdrugs gebruikers Deze cijfers zijn van 2019.

Limburg-Noord 14,5

Beschikbaarheid softdrugs (van de jongeren die softdrugs gebruiken) Maasgouw Sociale beschikbaarheid softdrugs (via-via verkregen) Commerciële beschikbaarheid softdrugs (zelf gekocht) Deze cijfers zijn van 2019.

Limburg-Noord geen gegevens 69% geen gegevens 21%

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 19

Mening ouders over softdrugsgebruik Mening ouders softdrugs gebruik - Maasgouw Mag van ouders trekje van een joint nemen Mag van ouders af en toe een joint roken Mag van ouders regelmatig een joint roken

6% 3% 2%

Deze cijfers zijn van 2019.

Harddrugs gebruik (ooit)

Lachgas gebruik - 2021 Maasgouw Heeft de laatste 4 weken lachgas gebruikt Heeft ooit lachgas gebruikt

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Limburg-Noord 1% 4% 3%

geen gegevens

Pagina 20

Toelichting gebruikte indicatoren:

3.2. Conclusies Uit de monitoring blijkt dat: •

alcoholgebruik binnen gemeente Maasgouw de afgelopen twee jaar is afgenomen en wat dat betreft licht gunstig afsteekt ten opzichte van de rest van de regio LimburgNoord. De vraag is in hoeverre dit te maken heeft met de coronamaatregelen;

•

de beschikbaarheid van alcohol is toegenomen;

•

het drugsgebruik, afgezet tegen alcoholgebruik, laag ligt;

•

toegang tot met name hasj en wiet erg gemakkelijk is.

Het blijft noodzakelijk in te zetten op preventie- en handhaving op het gebied van alcohol en drugs. Zeker nu door de minder strikte corona-maatregelen de maatschappij weer meer open is.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 21

4. Preventie en Handhaving – de aanpak Zoals eerder in dit plan al aangegeven zijn de gemeenten volgens de nieuwe Alcoholwet verplicht een preventie- en handhavingsplan op te stellen. De aanleiding is dat alcohol schadelijk en risicovol is voor jongeren. Zie hiervoor het kader op pagina 13. In dit hoofdstuk komen aan de orde de doelstellingen van dit preventie- en handhavingsplan, de doelgroep en de werkwijze. De concrete aanpak beschrijven we in hoofdstuk 5.

4.1.

Doelstellingen

Op basis van de Alcoholwet zijn er twee algemene hoofddoelstellingen: • alcoholgebruik en de daarmee samenhangende risico’s onder jongeren tot 18 jaar terugdringen; • alcohol gerelateerde verstoring van de openbare orde aanpakken. Wat betreft de tweede doelstelling kan worden gesteld dat het aantal verstoringen van de openbare orde gerelateerd aan het gebruik van alcohol en drugs door jongeren binnen de gemeente Maasgouw laag is. Handhaving op basis van klachten of meldingen is daarom voldoende.

4.2.

Doelgroep

4.3.

De werkwijze

We richten ons in dit plan op de groep jongeren in de leeftijd van 15 tot 18 jaar. Uit de GGDgezondheidsmonitor blijkt dat drinken bij deze leeftijdscategorie nog steeds veel voorkomt en geaccepteerd is.

Om het alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen grijpen we weer terug op het model van Reynolds en de drie pijlers: 1. Regelgeving 2. Handhaving 3. Educatie We richten ons daarbij op de settings waarin jongeren drinken en op de jongeren zelf. In dit hoofdstuk wordt geanalyseerd op welke wijze en met welke partners de gewenste resultaten kunnen worden bereikt. Hieronder volgt een overzicht van de settings waarin jongeren drinken en de daarbij horende risico’s. In bijlage 3 bij dit preventie- en handhavingsplan is een overzicht opgenomen van de concrete locaties waar deze risico’s te vinden zijn. Dit laatste overzicht wordt jaarlijks geactualiseerd. Setting Horeca/evenementen Para-commercie Slijterijen en Detailhandel Ouders en de thuissituatie

Risicokenmerken Schenken aan jongeren onder de achttien jaar. Doorschenken bij dronkenschap. Schenken buiten de bij verordening aangewezen schenktijden. Slechte naleving leeftijdsgrens bij dronkenschap. Aankoop door minderjarigen t.b.v. indrinken.

Tijdstip(pen) Avonden en weekenden

Avonden en weekenden

Ontbreken van duidelijke afspraken m.b.t. alcohol en uitgaan.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 22

Scholen

Openbare ruimte

Niet naleven leeftijdsgrenzen en ontbreken van duidelijke regels rondom alcohol en drugs tijdens schoolfeesten, excursies, studiereizen e.d. Gebrek aan handhaving regels. Alcohol- en drugsgebruik op straat door minderjarigen, openbare dronkenschap en daaraan gerelateerde overlast.

Schoolfeesten en buitenschoolse activiteiten Avonden en weekeinden

Per setting worden concrete maatregelen ingezet. In hoofdstuk 5 zijn deze uitgewerkt

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 23

5. Preventie en handhaving – de maatregelen per setting 5.1. Horeca

Binnen de gemeente Maasgouw zijn ongeveer honderd horecaondernemingen. Hieronder bevinden zich ook ondernemingen zonder Alcoholwet- vergunning, zoals cafetaria’s, shoarmazaken, pizzeria’s etc. 5.1.1. Vergunningenbestand De systematiek van het vergunnen gebeurt nu via de Alcoholwet en eventuele aanvullende ontheffingen via de APV. https://www.gemeentemaasgouw.nl/alcoholwetvergunning Bij overtreding wordt het handhavingstraject opgestart door middel van een aanschrijving door het Team Toezicht en Handhaving en de controle-/signaalfunctie door BOA’s. 5.1.2. Verordeningen Om het alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen kunnen op basis van artikel 25a Alcoholwet gemeentelijke verordeningen worden vastgesteld. - t.a.v. toelatingsleeftijd De gemeente kan ervoor kiezen een minimale leeftijdsgrens vast te stellen in bepaalde gelegenheden, plaatsen en binnen bepaalde tijdsruimte [artikel 25b Alcoholwet] Binnen de gemeente Maasgouw wordt nu niet met een gereguleerde toegangsleeftijd gewerkt. De ervaring leert dat dit ook niet noodzakelijk is. - t.a.v. Happy Hours De gemeente kan ervoor kiezen een verbod op happy hours vast te stellen. [artikel 25d Alcoholwet]. Binnen de gemeente Maasgouw zijn er geen structurele problemen met betrekking tot dit onderwerp.

5.2. Evenementen 5.2.1. Verordeningen Ook tijdens evenementen kunnen de eerder genoemde verordeningen gelden. Bovendien biedt de Alcoholwet gemeenten de mogelijkheid om voorwaarden te stellen aan het verlenen van een ontheffing van de Alcoholwet, zoals dat bij evenementen het geval is [art. 35 lid 2 Alcoholwet]. In de aanvraag van de ontheffing kan dan een alcoholmodule worden opgenomen waarin aanvragers verplicht worden om te omschrijven hoe ze op leeftijd en zaken als dronkenschap gaan controleren. Te denken valt aan het instellen van polsbandjes, een ID-check, een blaastest tot e-learning van de barvrijwilligers. Bij (risico)evenementen vindt advisering vanuit de GHOR3 plaats, die erop gericht is om evenementen veilig te laten verlopen en calamiteiten te voorkomen. Bij evenementen en festivals waarbij alcohol- en drugsgebruik een risicofactor is, geeft het Vincent van Gogh instituut advies in het zogenaamde witte ketenoverleg van de GHOR. Daarnaast kan in de verordening worden opgenomen dat er bijvoorbeeld tijdens een carnavalsoptocht geen alcohol in de openbare ruimte mag worden genuttigd en/of dat alcoholschenken bij carnavalsactiviteiten speciaal gericht op jeugd verboden is. De GHOR (= Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) is verantwoordelijk voor de coördinatie van geneeskundige hulpverlening bij zware ongevallen en rampen.

GHOR maakt deel uit van de veiligheidsregio, waarvan ook de GGD een onderdeel is. 3

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 24

De afspraak binnen de gemeente Maasgouw is dat het nemen van extra maatregelen per evenement steeds opnieuw wordt bekeken. 5.2.2. Toezicht en handhaving Het toezicht vindt plaats op naleving van de bepalingen in de Alcoholwet en aanvullende verordeningen in de APV. De verantwoordelijkheid ligt volledig bij de burgemeester. Daaruit volgt dat hij kan beschikken over een tweetal nieuwe sanctiemogelijkheden: 1. Tijdelijk schorsen van de vergunning voor maximaal 12 weken. Handhaving vindt plaats op basis van een melding of klacht. 2. De bestuurlijke boete Dit is geen nieuw handhavingsmiddel. Echter door de decentralisatie van de Alcoholwet kan dit middel worden toegepast bij overtreding van in art. 44a van de Alcoholwet. Het toezicht op grond van de Alcoholwet wordt in de gemeente Maasgouw uitgevoerd door de MER omgevingsdienst. Handhaving houdt in dat er bij een eerste overtreding eerst wordt gewaarschuwd. Bij een tweede overtreding wordt een dwangsom opgelegd. Bij een derde overtreding wordt de vergunning geschorst of ingetrokken.

5.3. Para-commercie

Binnen de gemeente Maasgouw zijn 18 para-commerciële inrichtingen. De hoofdactiviteit is meestal cultuur of sport gerelateerd. De Alcoholwet heeft mede ten doel om oneerlijke concurrentie tegen te gaan bij de uitoefening van horeca-activiteiten. 5.3.1. Vergunningenbestand De systematiek verloopt gelijk aan de horeca. Bij overtreding wordt, net zoals bij de horeca, het handhavingstraject opgestart door aanschrijving van Team Handhaving en de controle-/signaalfunctie door BOA’s. 5.3.2. Verordeningen De gemeente Maasgouw heeft ten aanzien van de para-commerciële inrichtingen per 19 december 2013 de volgende wijzigingen in de APV vastgesteld: 1. Artikel 2:34b - Schenktijden para-commerciële rechtspersonen 2. Artikel 2:34c - Bijeenkomsten bij para-commerciële rechtspersonen 3. Artikel 2:34d - Het stellen van voorschriften en beperken vergunningen Zie voor de uitwerking hiervan het kader in paragraaf 2.1. 5.3.3. Toezicht en handhaving In principe vindt het toezicht op dezelfde wijze plaats als bij de horeca. De toezichthouders Alcoholwet zien ook toe op de verordeningen die ten aanzien van de para-commerciële inrichtingen zijn vastgesteld.

5.4. Slijterijen en Detailhandel

Slijterijen zijn vergunningplichtig. De overige detailhandel zoals cafetaria’s, shoarmazaken, pizzeria’s e.d. niet.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 25

5.4.1. Mogelijkheid tot verordeningen op basis van de Alcoholwet De gemeente kan per verordening vaststellen dat

-

als slijterijen en supermarkten drank verkopen aan jongeren onder de 18 jaar, de burgemeester op grond van de Alcoholwet de alcoholverkoop tijdelijk kan stilleggen door het schorsen van de vergunning; dat bepaalde kortingsacties (vergelijkbaar met happy hours) bij de detailhandel niet worden toegestaan.

Binnen de gemeente Maasgouw is er geen sprake van buitensporige overlast. Hierdoor is de noodzaak voor gemeentelijk beleid t.a.v. de toepassing van de Alcoholwet op deze terreinen niet aanwezig en wordt er gehandhaafd op basis van een klacht of melding. 5.4.2. Toezicht en handhaving De verkoop aan jeugdigen onder de 18 jaar is een aspect waarop toezicht gehouden moet worden en dat moet worden gehandhaafd. Tot 1 januari 2013 had de NVWA een leeftijdsgrenzenteam beschikbaar gesteld ter ondersteuning van de leeftijdscontroles. Verkoop aan jongeren vindt vooral plaats onder sociale druk en rond sluitingstijd. De Detailhandel heeft richtlijnen opgesteld om verkoop aan jongeren onder de 18 jaar tegen te gaan [www.cbl.nl]. Het beleid binnen gemeente Maasgouw ten aanzien van het uitvoeren van controles is dat er op verzoek van de burgemeester zogenaamde weekendpoulers of mystery-shoppers kunnen worden ingezet. Dit gebeurt op basis van meerdere meldingen of klachten. De inzet van Toezichthouders met BOA bevoegdheid is beperkt door de herkenbaarheid. Op dit moment worden deze controles niet uitgevoerd.

5.5. Ouders en de thuissituatie 5.5.1. Alcoholopvoeding Ouders onderschatten systematisch hoeveel hun kinderen drinken. Ze denken bovendien veelal dat het gedrag van hun puber volledig wordt bepaald door peers(o.a. vrienden), terwijl zij wel degelijk ook zelf invloed kunnen hebben op het alcoholgebruik van hun kinderen (van der Vorst, 2006). De beschikbaarheid van alcohol in huis en het stellen van regels zijn geschikte instrumenten om alcoholgebruik tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van ouders die geen duidelijke regels hebben afgesproken en geen leeftijdsgrens hebben gesteld voor het drinken van alcohol al op jongere leeftijd beginnen met drinken. Ze drinken bovendien vaker dan jongeren waarvan de ouders wel een leeftijdsgrens hebben gesteld. Daarnaast heeft een autoritatieve opvoedstijl die zich kenmerkt door betrokkenheid, emotionele steun, liefdevolle binding en het stellen van duidelijke grenzen een beschermende werking op het alcohol- en drugsgebruik door jongeren. 5.5.2. Uitgaansopvoeding Ook door regels te stellen die niet expliciet gaan over alcoholgebruik, kunnen ouders invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kind. Dan gaat het vooral over afspraken omtrent uitgaan, zoals staptijden en hoe vaak per week ze uit mogen.

Uitgaansopvoeding is nodig zodat ouders zich meer bewust zijn van de rol die ze kunnen spelen om de schade van middelengebruik tijdens het uitgaan te voorkomen of te beperken. Via diverse relevante kanalen (GGD, verslavingszorginstelling, Centra voor Jeugd en Gezin, lokale media, ouderavonden op scholen en in sportverenigingen) worden jongeren en ouders voorgelicht over een adequate opvoedstijl en worden zij gewezen op ondersteunende websites als www.hoepakjijdataan.nl , www.justyoung.nl, www.uwkindenalcohol.nl, www.stichting be-aware.nl en www.stap.nl. Zie hiervoor ook de bijlage bij dit preventie- en handhavingsplan.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 26

5.6. Scholen

De school is een belangrijke pedagogische omgeving voor jongeren. Ook als het gaat om alcoholgebruik leren jongeren op school wat wel en niet verstandig is. Gedragsverandering creëren via voorlichtingsprogramma's blijkt lastig, zo niet onmogelijk (Babor, 2010). Toch is het relevant dat jongeren geïnformeerd raken over de risico's van alcoholgebruik. Niet zozeer om gedrag te beïnvloeden, maar om het gebruik te de-normaliseren en daarmee aan draagvlak te werken voor effectievere gedragsmaatregelen als handhaving en specifieke regelgeving. Met name de informatie over wat alcohol met de hersenontwikkeling doet is hierbij bruikbaar. Dat geld niet alleen voor jongeren, maar ook voor hun ouders. Scholen worden daarom aangemoedigd om activiteiten voor ouders rond dit thema te organiseren. Bij de keuzebepaling van schoolprogramma’s op het gebied van middelengebruik heeft Het Vincent van Gogh Instituut een belangrijke adviserende rol, zowel voor lagere scholen als voor het voortgezet onderwijs. Het geven van voorlichting aan leerlingen in het basisonderwijs heeft, zo blijkt uit recente onderzoeken, geen effect. Voorlichting aan ouders van kinderen in de basisschooltijd is wèl belangrijk. Ouders dienen goed voorbereid te zijn op het moment dat hun kind in aanraking komt met alcohol, roken en/of drugs.

Aan het einde van groep 8, ter voorbereiding op de overgang naar het voortgezet onderwijs, is daarom een goed moment om ouders te informeren. De scholen voor voorgezet onderwijs worden tijdens het overleg rondom de Lokale Educatieve Agenda geadviseerd met dit thema aan de slag te gaan. De zogenaamde PAS-interventie (Preventie Alcoholgebruik Scholieren) is een bewezen effectieve aanpak, waarbij een combinatie van een gestandaardiseerde ouderavond in combinatie met leerlingenvoorlichting wordt ingezet bij de overgang van de lagere naar de middelbare school. Een goed schoolprogramma biedt meer dan voorlichting en besteedt ook aandacht aan regels met betrekking tot alcoholgebruik bij schoolfeesten en buitenschoolse activiteiten zoals kampen, excursies en studiereizen. Scholen kunnen ook deelnemen aan het project Alcoholvrije school. Het project de Alcoholvrije School richt zich op het terugdringen van binge-drinken en dronkenschap bij scholieren en het voorkomen dat jongeren voor hun 18e beginnen met drinken. Zie voor een overzicht van alle preventieve activiteiten de bijlage bij dit preventie- en handhavingsplan.

5.7. Openbare ruimte

Jongeren die vroeg beginnen met drinken, ontwikkelen op latere leeftijd eerder problemen met alcohol en lopen meer kans op alcoholafhankelijkheid. Daarnaast lopen jongeren meer risico’s op alcoholvergiftigingen, (verkeers)ongevallen, onveilig seksueel gedrag, zijn ze onder invloed van alcohol vaker betrokken bij vandalisme en uitgaansagressie. Hierop kan handhavend worden opgetreden. Het uitgangspunt van dit plan is echter het beïnvloeden van de omgeving van de jonge drinker opdat deze ‘verleid’ wordt meer gezonde en veilige keuzes te maken met betrekking tot alcohol. Dat kan alleen als er integraal wordt samengewerkt door de in dit plan beschreven partners. In de praktijk komt dit erop neer dat het initiatief vaak bij de overheden en handhavers ligt. Hieronder worden deze partijen nogmaals specifiek genoemd. 5.7.1. Gemeente De gemeenten Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen (MER gemeenten) hebben een samenwerkingsverband voor de implementatie van de nieuwe Alcoholwet. Binnen dit samenwerkingsverband zijn Boa’s van het team Handhaving opgeleid voor de Alcoholwet. Zij zijn bevoegd om als toezichthouder voor de Alcoholwet op te treden. Gelet op de kern van het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 27

handhavingsbeleid zal er ook in de toekomst worden gehandhaafd naar aanleiding van een klacht of melding. Het speerpunt blijft liggen bij leeftijdgrenzencontrole. De controles zullen steekproefsgewijs op initiatief van de burgemeester bij meerdere meldingen van overlast worden uitgevoerd, zowel gericht op de verstrekker van alcohol als op de jongeren. Dit kan door het inzetten van zogenaamde mystery-shoppers. Daarnaast kan er worden gedacht aan de manier waarop we de omgeving inrichten. Als voorbeeld kan genoemd worden het weren van alcoholreclame op gemeentelijk reclamedragers zoals bushokjes. Het doel dat hiermee wordt nagestreefd, is het tegengaan van aanmoedigingen om te (gaan) drinken. 5.7.2. Regio In de regionale projectgroep Alcoholwet zijn er contacten met regiogemeenten over de mogelijkheden en wensen om bij toezicht en handhaving op gebieden van de Alcoholwet te gaan samenwerken. Hierdoor kan de omvang van het handhavingsteam groter zijn en daardoor flexibeler inzetbaar. Ondanks verschillen in lokaal beleid is het streven naar een zo groot mogelijke uniformiteit een groot goed. 5.7.3. Politie Tot nu toe is de politie alleen betrokken geweest bij de aanpak van overlast en openbare orde binnen de gemeente. Deze rol zal niet wijzigen en de uitvoering zal onveranderd doorgaan.

Door middel van overleg met de politie zal bekeken worden of er inzet van politie nodig is op bepaalde locaties (hotspots), bijvoorbeeld met betrekking tot sluitingstijden. De politie kan deze hotspots in kaart brengen, de veiligheid controleren tijdens inspecties, jongeren vragen naar hun ID en eventueel samenwerken met betrekking tot de aanpak van doortappen en openbare dronkenschap vanuit het Wetboek van Strafrecht [art. 252 Sr en 453 Sr]. Wat Overlast op straat door jongeren Openbare dronkenschap en daaraan gerelateerde overlast Klacht

Welke activiteit Handhaving

Reclame-uitingen

Ontmoedigingsbeleid

Regionale samenwerking

Signalering / handhaving

Hotspots

Inspecties m.b.t. sluitingstijden / ID vragen / samenwerking met betrekking tot de aanpak van doortappen bij dronkenschap Training over drugs en alcohol voor de medewerkers van St. Anna

Training

Handhaving

Handhaving

Door wie Toezichthouders Alcoholwet met BOAbevoegdheid / Politie* Toezichthouders Alcoholwet met BOAbevoegdheid / Politie* Toezichthouders Alcoholwet met BOAbevoegdheid Gemeente MER gemeente / toezichthouders Alcoholwet met BOA-bevoegdheid Politie/Toezichthouder met BOA bevoegdheid VvGI

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Waar

Bushokjes, reclamedragers

Hotspots

Heel

Pagina 28

*De toezichthouders Alcoholwet met BOA-bevoegdheid hebben vooral een signaleringsfunctie en zijn bevoegd tot het uitdelen van bestuurlijke boetes.[bijlage 3] De politie zal vooral optreden indien wetgeving uit het wetboek van strafrecht wordt geschonden. [art. 252 Sr en 453 Sr]

5.8. Vaststelling, evaluatie en bijstelling

De Alcoholwet schrijft voor dat elke vier jaren een preventie- en handhavingsplan alcohol door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Dit moet gelijktijdig met de lokale nota gezondheidsbeleid te gebeuren. Dit plan beschrijft de huidige situatie binnen de gemeente Maasgouw. De preventie- en handhavingspraktijk moeten uitwijzen of de voorgestelde maatregelen en acties het gewenste effect hebben. Conclusies: • Cijfers van de GGD en uit andere bronnen duiden op gebruik van alcohol door jongeren onder de 18 jaar. •

Gemeente Maasgouw kent ondanks de euregionale ligging weinig tot geen overlast door drank en drugsgebruik.

•

Bij horecaondernemingen binnen de gemeente Maasgouw worden er geen structurele overlast en/of overtredingen Alcoholwet geconstateerd.

•

Handhaving door toezichthouder Alcoholwet met BOA bevoegdheid en/of politie vindt plaats op basis van klacht of melding.

•

De vergunningverlening evenementen wordt van geval tot geval apart bekeken.

Beslispunten: • Gezien de conclusie dat er geen of weinig overlast binnen de gemeente Maasgouw plaatsvindt, wordt geadviseerd om geen disproportionele handhavingsmiddelen te gaan inzetten, maar enkel op basis van klacht of melding handhavend op te treden. •

Gezien de genoemde settings en de ‘onderhuidse’ problematiek luidt de aanbeveling om vooral op het gebied van preventie in te zetten. Dit gebeurt vanuit het overleg JONG Maasgouw waarin onder andere het CJG, de JGZ, het VvGI en Wel.kom zitting hebben.

•

GGD, VvGI en het CJG – dat wil zeggen de partijen die in deze problematiek de expertise bezitten – werken met elkaar en met scholen samen om de bewustwording over de schadelijke gevolgen van het gebruik van alcohol en drugs bij jongeren en hun ouders te vergroten.

•

Omdat het projecten betreft die ook plaatsvinden op scholen in het voortgezet onderwijs is het van belang om dit in samenspraak met de aangrenzende gemeenten te doen. Uit gesprekken met gemeente Leudal en Echt-Susteren is bereidheid hiertoe gebleken.

•

Ondanks dat er bij horecaondernemingen binnen gemeente Maasgouw geen structurele overlast wordt gesignaleerd, is het van belang in gesprek te zijn en te blijven met de horeca en mogelijke sluimerende problematiek gezamenlijk in kaart te brengen en aan te pakken. De paracommercie verdient extra aandacht.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 29

•

Preventie moet geen op zichzelf staand doel vormen van dit plan maar een inspanningsverplichting zijn om tot een reductie te komen van het aantal jongeren onder de 18 jaar dat alcohol nuttigt.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 30

6. Literatuurlijst Babor e.a. [2010], Alcohol no ordinary commodity, Oxford: University press Boelema, S. [2014] Alcohol use in adolescence. A longitudinal study of its effect on cognitve functioning. Utrecht: Universiteit Utrecht Buskens, C., Cremers, J. [2013] Concept implementatieplan Drank- en horecawet Gemeente Maasgouw Dijck, D van, & Knibbe, R.A. [2005] De prevalatie van probleemdrinken in Nederland: Een algemeen bevolkingsonderzoek. Maastricht: Universiteit van Maastricht. De Looze, M., Van den Eijnden, R.J.J.M., Verdurmen, J.E.E., Vermeulen-Smit, E., Schulten, I., Ter Bogt, T.F.M., & Vollebergh, W.A.M. (2012). Parenting practices and adolescent risk behavior: rules on smoking and drinking also predict cannabis use and early sexual debut. Prevention Science, 13, 594-604. Hibell, B, Guttormsson, U., Ahlström, S, Balakireva, O, Bjarnason, T, Kokkevi, A., & Kraus, L. [2012]. The 20-11 ESPAD report: Substance us among students in 36 European countries. Stockholm: The Swedish Council for Information and Alcohol and Other Drugs (CAN). Holder, H.D. [1998] Alcohol and the Community: A Systems Approach to Prevention.

Cambridge: Cambridge University Press Ministerie VWS, Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP), Trimbos Instituut, RIVM Centrum Gezond Leven.[2013] Effectief Alcoholbeleid: Hoe pakt u data aan? Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu [2013] Effectief alcoholbeleid: hoe pakt u dat aan? Roodbeen, R.I. [2003] Building Confidence in Our Communities. London: London Drug Policy Forum Verdurmen, J., Monshouwer, K., Dorsselear, S. van, Lokman, S., Vermeulen-Smit, E. & Vollebergh, W. [2012]. Jeugd en riskant gedrag 2011: Kerngegevens uit het peilstationonderzoek scholieren. Utrecht: Trimbos-Instituut.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 31

BEGRIPPENLIJST APV Algemene Plaatselijke Verordening BOA Buitengewoon Opsporings Ambtenaar CJG Centrum voor Jeugd en Gezin DHW Drank- en Horeca Wet DGSG De Gezonde School en Genotmiddelen GGD Gemeenschappelijke Gezondheid Dienst GHOR Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen HAVO Hoger Algemeen Vormend Onderwijs MER Servicecentrum van de gemeente Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen PPG Programma Publieke Gezondheid RIVM Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu VMBO Voortgezet Middelbaar Beroeps Onderwijs VSO Voortgezet speciaal onderwijs VvGI Vincent van Gogh instituut VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs VWS (ministerie) van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol gemeente Maasgouw 2023-2026

Pagina 32

Bijlage – Aanbod preventieactiviteiten vanuit verschillende organisaties Dit aanbod gaat vaak niet uitsluitend over alcohol en drugs. Wel is er in veel van dit aanbod aandacht voor de invloed van alcohol en drugs en het belang van het tegengaan van dit gebruik door jeugd en jongeren.