229021-RVST Zienswijze 1e begrotingswijziging 2026 RUD Limburg-Noord_229021--signed

Raadsvoorstel

Raadsvergadering

Documentnummer:

D/25/229021

Zaaknummer:

Z/25/155570

fin Onderwerp:

Zienswijze 1e begrotingswijziging 2026 RUD Limburg-Noord

Van:

College (wethouder Snijckers)

Voorstel:

Voorgesteld wordt 1. de volgende zienswijze in te dienen over de ontwerp-1e begrotingswijziging 2026 RUD Limburg-Noord: De gemeenteraad van Maasgouw is van mening dat, gezien het ontbreken van voldoende onderbouwing van de mogelijke risico’s en gezien het gegeven dat de risicomethode nog moet worden vastgesteld, de verhoging van de algemene reserve met een bedrag van € 845.000 buiten de 1e Begrotingswijzing 2026 RUD Limburg Noord begrotingswijziging dient te blijven.

*BARCODE*

Pagina 1 van 5

Inleiding: Op 11 september jongstleden stelde het Algemeen Bestuur de begroting 2026 van de RUD Limburg-Noord vast. Op dat moment was al duidelijk dat er later dit jaar een begrotingswijziging zou worden opgesteld om de omslag te maken naar een omgevingsdienst die voldoet aan de (landelijk vastgestelde) verplichte robuustheidscriteria. De voorliggende ontwerp-1e Begrotingswijziging 2026 ziet op deze transformatie. Op basis van de bepalingen in de Gemeenschappelijke regeling is deze begrotingswijziging voor zienswijze aangeboden aan de deelnemers. De beoogde vaststelling van de 1e Begrotingswijziging 2026 is op 26 maart 2026, tijdens de laatste AB-vergadering van de huidige bestuursperiode. In de raadsvergadering van 24 februari 2026 kan de gemeenteraad besluiten over het indienen van zienswijzen. Beslispunten: Voorgesteld wordt 1. de volgende zienswijze in te dienen over de ontwerp-1e begrotingswijziging 2026 RUD Limburg-Noord: De gemeenteraad van Maasgouw is van mening dat, gezien het ontbreken van voldoende onderbouwing van de mogelijke risico’s en gezien het gegeven dat de risicomethode nog moet worden vastgesteld, de verhoging van de algemene reserve met een bedrag van € 845.000 buiten de 1e Begrotingswijzing 2026 RUD Limburg Noord begrotingswijziging dient te blijven. Argumenten: 2.1 Opzet begroting De voorliggende begrotingswijziging heeft een bijzonder karakter.

Directe aanleiding hiervoor is de deadline van 1 april 2026 waarop alle omgevingsdiensten in Nederland dienen te voldoen aan de (landelijk vastgestelde) robuustheidscriteria. Op 11 september jongstleden stelde het Algemeen Bestuur de Begroting 2026 van de RUD Limburg-Noord vast. Deze begroting ging uit van het huidige organisatiemodel. Per 1 april 2026 verandert de organisatievorm. Dit leidt ook tot een ander kostenplaatje en andere deelnemersbijdragen. Daar waar de eerder vastgestelde RUDbegroting voor 2026 sloot op een totaal van circa €3,7 miljoen komt de gewijzigde begroting 2026 op een (baten-)totaal van ruim €16,4 miljoen. Hiervan heeft circa €1,5 miljoen betrekking op incidentele deelnemersbijdragen. De nieuwe begrotingsopzet voor 2026 kent als fundament de volgende onderdelen: A. 1e kwartaal: conform de vastgestelde Begroting 2026 van de RUD-LN B. 1e kwartaal: de implementatie van het vastgestelde Bedrijfsplan, inclusief de opbouw van het weerstandsvermogen C. 2e t/m 4e kwartaal: nieuwe opzet in overeenstemming met de robuustheidsbepalingen ODNML Ad A Vastgestelde begroting 2026 RUD-LN Cijfermatig is er niets veranderd aan de vastgestelde Begroting 2026 die eerder door het AB werd vastgesteld. Voor het 1e kwartaal is 25% van deze begroting overgenomen; dit komt neer op een totaal van €946.000 (zowel baten als lasten).

Ad B Bedrijfsplan De financiën wegens de implementatie van het Bedrijfsplan zijn bijgesteld. Zoals in de Bestuursrapportage 2025 al werd getoond, verschuiven de verwachte uitgaven tussen 2025 en 2026. Tevens komen de totale kosten uit op €1.743.000 en dat is €98.000 lager dan de eerdere raming van €1.841.000. De totale kosten voor 2026 komen uit op €1.285.000. Hiervan kan €633.000 worden bekostigd door een onttrekking aan de bestemmingsreserve robuuste omgevingsdiensten. Dan resteert een bedrag van €652.000 dat moet worden gefinancierd met een eenmalige deelnemersbijdrage. Om aan de robuustheidscriteria te kunnen voldoen, dient de ODNML over een voldoende groot weerstandsvermogen te beschikken. In het Bedrijfsplan van medio 2025 is dit aspect van de robuustheidscriteria onvoldoende uitgewerkt. Daardoor zal de impact voor de deelnemers eerst bij de behandeling van de kadernota 2027 in beeld worden gebracht. Vooruitlopend op deze kadernota stelt ODNML voor om in de nu voorliggende begrotingswijziging financiële maatregelen te treffen.

Pagina 2 van 5

Een robuuste omgevingsdienst met eigen personeel en verantwoordelijkheden kent een ander risicoprofiel dan de huidige netwerkorganisatie. Volgens RUD LN zal de huidige omvang van de Algemene Reserve ad €155.000 onvoldoende zijn om de nog uit te werken risico’s het hoofd te kunnen bieden. Daarom wordt door de RUD voorgesteld om via een eenmalige kapitaalinjectie van €845.000 de algemene reserve en daarmee het weerstandsvermogen aan te vullen tot een bedrag van €1 miljoen. Ook de bekostiging hiervan loopt via een eenmalige deelnemersbijdrage. Het aandeel van Maasgouw hierin is € 40.013. Bovenstaande ontwikkelingen maken dat er volgens de RUD een eenmalige deelnemersbijdrage nodig is van: €652.000 (bedrijfsplan) + €845.000 (weerstandsvermogen) = €1.497.000. Ad C Robuuste begroting ODNML In het voorjaar werd al een blauwdruk voor een robuuste begroting gepresenteerd aan het Algemeen bestuur. Deze opzet is de afgelopen periode verfijnd. Daarnaast zijn ramingen geactualiseerd; zo wordt in 2026 uitgegaan van een 80%-begroting (betreft vooral de personeel-gerelateerde kosten) en zijn organisatiekosten zoveel als mogelijk onderbouwd met offertes en contracten. Dit deel van de begroting ‘start’ op 1 april 2026 en is daarmee van toepassing op de laatste 3 kwartalen van 2026; oftewel 75% van de totale opzet, maar dan op een 80%-uitvoeringsniveau.

Dit percentage loopt de komende jaren op naar 100% in het jaar 2030. Voor dit onderdeel van de begroting geldt dat het totaal van de baten gelijk is aan het totaal van de lasten en een totaal kent van €14.205.506. Dit sluit exact aan op de cijfers in het Bedrijfsplan die medio 2025 aan het Algemeen Bestuur zijn gepresenteerd. 2.1 Deelnemersbijdragen gewijzigd als gevolg van opgeschoonde bedrijvenbestanden Naast de baten en lasten in de begroting is het belangrijk om de herkomst van de middelen voor de ODNML te bekijken. Het grootste deel komt van de deelnemende gemeenten en de provincie Limburg. Belangrijk voor het toebedelen van deelnemersbijdragen zijn de wegingscriteria: eenvoudig, transparant, voorspelbaar en afgestemd op de werkzaamheden. De verdeelsleutel is momenteel gebaseerd op inwoneraantal. Vanaf 1-4-2026 (ODNML) wordt deze opgebouwd uit inwoneraantal, grootte van het bedrijvenbestand en oppervlakte, conform het landelijke model voor omgevingsdiensten. Een actueel bedrijvenbestand is essentieel, zoals ook in het Bedrijfsplan vermeld. Recent is er veel energie gestoken in de actualisatie van het bedrijvenbestand. Bepaalde bedrijven zijn uit het bedrijvenbestand verwijderd bij alle deelnemers, vooral die met lage milieubelasting, waar de RUD en binnenkort ODNML geen activiteiten verrichten. Dit leidt tot harmonisatie van het bedrijvenbestand en een gelijker speelveld.

De actualisatie is nog niet volledig afgerond. Er is een aanzienlijke verschuiving in de deelnemersbijdragen ten opzichte van eerdere conceptbegrotingen 2026. De opschoning heeft geleid tot een grotere impact van zwaardere bedrijven op de verdeelsleutel, vooral door het aantal grote havenbedrijven in Maasgouw. Voor Maasgouw betekent dit een hogere bijdrage van € 155.400, jaarlijks. Hoewel de actualisatie nog niet volledig is, voldoet het opgeschoonde bedrijvenbestand als onderbouwing voor de hogere bijdrage en wordt niet voorgesteld hier een zienswijze op in te dienen. 2.2 Bijdrage in de verhoging van de algemene reserve. In deze begrotingswijziging wordt verzocht om extra bijdragen van de gemeenten voor een verhoging van de algemene reserve, zodat er voldoende weerstandsvermogen kan worden gerealiseerd. De benodigde hoogte van het weerstandsvermogen wordt bepaald en onderbouwd door mogelijke risico's. Het weerstandsvermogen wordt toegelicht en onderbouwd met risico's in de Kadernota 2027, die op een later moment wordt voorgelegd aan de raad voor zienswijze. In het verleden is afgesproken dat gemeenten garant staan voor niet-afgedekte risico's. Er is twijfel of nu al een bedrag voor risicovorming moet worden vastgesteld of dat dit kan wachten tot de jaarrekening 2026 van de ODNML.

Toestemming voor de begrotingswijziging impliceert instemming met toekomstige risico's die pas in het eerste kwartaal van 2026 aan de raden worden voorgelegd in de Kadernota 2027. Bij de vaststelling van de kadernota 2027 ONNML en een juiste inschatting van de mogelijke risico’s, moet worden besloten of hiervoor een extra bijdrage nodig is. Zienswijze. Omdat de risicomethode nog moet worden vastgesteld en de mogelijke risico’s onderbouwing missen en nog moeten worden vastgesteld, wordt voorgesteld de zienswijze in te dienen. Risico’s: Pagina 3 van 5

1.1 Niet instellen bestemmingsreserve De nieuwe organisatie verwacht in 2026 veel nieuw personeel, deels van deelnemende organisaties, met bijbehorende arbeidsrechten. Gemeenten moeten deze rechten per medewerker overdragen, maar de impact is nog onduidelijk. Dit betreft verlofrechten, salarisgaranties en individuele afspraken. De financiële impact kan groot zijn, wat heeft geleid tot overwegingen voor een nieuwe bestemmingsreserve. De risico's worden opgenomen in de Kadernota 2027, die in 2026 ter goedkeuring wordt voorgelegd. Een stelpost van 1 miljoen is als aanname in de ontwerp-1e begrotingswijziging opgenomen, zonder voldoende onderbouwing. Een besluit over de hoogte van de in te stellen bestemmingsreserve dient onderdeel te zijn van besluitvorming over de kadernota 2027. Het Dagelijks Bestuur zou normaal voor het jaar eind een voorstel voor de Kadernota 2027 aan het Algemeen Bestuur doen, maar dit jaar is er vertraging opgetreden. De vaststelling door het Algemeen Bestuur kan pas op 26 maart 2026 plaatsvinden. Samenhang met andere beleidsdocumenten: In de raadsvergadering van 16 december 2025 is ingestemd met het concept-bedrijfsplan en het ontwerpwijzigingsbesluit Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML) Communicatie: Het besluit van de gemeenteraad over zienswijzen wordt aan het Dagelijks Bestuur van de RUD kenbaar gemaakt.

Financiën 1.1 Begroting enkel voor 2026 – geen meerjarenraming De opgestelde 1e Begrotingswijziging 2026 heeft in beginsel alleen betrekking op 2026. Dat betekent dat er geen meerjarige begrotingswijziging ter besluitvorming wordt voorgelegd. In het voorjaar van 2026 wordt de ontwerpbegroting 2027 met meerjarenramingen 2028-2030 aan de deelnemers ter zienswijze voorgelegd. In deze begroting worden de structurele uitgangspunten van de nu voorliggende 1e Begrotingswijziging 2026 doorgetrokken. Daarnaast is ook in beeld gebracht welk deel van de gevraagde deelnemersbijdrage voor 2026 een eenmalige grondslag kent en welk deel structureel van aard is. Deelnemersbijdrage 2026.

Incidenteel € 70.887

Structureel € 693.206

Totaal € 764.092

Nieuwe bijdrage gemeente Maasgouw De 1e Begrotingswijziging 2026 van de RUD LN/ODNML leidt, tot een hogere structurele bijdrage met € 151.800 voor de gemeente dan eerder in het Bedrijfsplan aangenomen. Dit wordt veroorzaakt door het opschonen van het bedrijvenbestand waarop de deelnemersbijdrage mede is gebaseerd. Zie ook hiervoor. Daarnaast werkt de incidentele deelnemersbijdrage (i.v.m. Bedrijfsplan en ophoging Weerstandsvermogen) door in de nieuwe gemeentelijke bijdrage voor 2026. De incidentele kosten bestaan voor een bedrag van 44% zijnde € 30.874 aan het bedrijfsplan en voor en bedrag zijnde € 40.013 voor bijdrage aan de vorming van een algemene reserve. De nieuwe bijdrage voor Maasgouw in 2026 is bepaald op in totaal € 764.092. Deze nieuwe bijdrage aan de ODNML moet – om de vergelijking van de huidige kosten te maken – worden afgezet tegen de huidige bijdrage aan de netwerk-RUD, vermeerderd met de afnemende bijdrage aan de MER-Omgevingsdienst (er is immers sprake van overdracht van de milieutaken vanuit SC MER naar de ODNML). In schema weergegeven: Nieuwe bijdrage ODNML 2026 € 764.092 Huidige bijdrage RUD LN 9 maanden initieel begroot voor 2026 -/- € 71.534 Huidige kosten MER-Omgevingsdienst m.b.t. milieutaken (begroting 2026) -/- € 466.078 Verschil is de toename bijdrage aan ODNML t.o.v. fin. Foto 2026. € 226.480

Pagina 4 van 5

Meerjarenbegroting 2027 – 2030 indicatief. Deelnemersbijdrage meerjarig, indicatie Maasgouw

2026

2027

2028

2029

2030

€ 764.092

€ 985.246

€ 1.043.201

€ 1.101.157

€ 1.116.183

De bijdrage aan de ODNML loopt tot in 2030 verder op van € 764.092 in 2026 naar € 1.116.183. Daarmee stijgen de kosten voor de ODNML met € 352.100 ten opzichte van de huidige kosten voor de uitvoering van de milieutaken. Het bedrag voor 2030 is nog indicatief bij de meerjarenbegroting 2027 e.v. zal meer duidelijkheid komen over de exacte hoogte van de meerjarige bijdrage. De nieuwe bijdrage is sterk hoger dan de huidige bijdrage aan de netwerk RUD LN en MER-Omgevingsdienst (onderdeel milieutaken). Met name als gevolg van extra overhead, betere taakuitvoering en verdeling van de bedrijven. Het meerjarige effect en de benodigde extra dekking is in onderstaande tabel weergegeven.

2027

2028

2029

2030

Bedragen opgenomen in de fin foto 2026

€

-209.332

€

-255.513

€ -301.693

€ -301.693

Begrotingswijziging ODNML 2026-1

€

429.168

€

487.323

€ 545.479

€

560.505

Afgerond extra dekking

€

219.800

€

231.800

€ 243.800

€

258.800

Planning en uitvoering: Op grond van de nieuwe Wgr hebben deelnemers 12 weken na ontvangst de tijd om een zienswijze in te dienen. Het verzoek vanuit de RUD LN is om zo spoedig mogelijk een zienswijze op de ontwerp-begrotingswijziging te geven en deze kenbaar te maken, opdat de eventuele zienswijze uiterlijk in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van de RUD LN op 12 maart 2026 kan worden beoordeeld en de gewijzigde begroting 2026 tijdig ter besluitvorming aan het Algemeen Bestuur van de RUD LN op 26 maart 2026 kan worden aangeboden. De ontwerp begrotingswijziging is op 24 november ontvangen. Bijlagen: Bijlage 1: Ontwerp 1e Begrotingswijziging 2026 RUD LN/ODNML Bijlage 2: Aanbiedingsbrief Ontwerp 1e Begrotingswijziging 2026 RUD LN/ODNML Bijlage 3: Raadsbesluit.

Ondertekening: Hoogachtend, Burgemeester en wethouders, De secretaris

De burgemeester

C.M. Keersmaekers

D.W.J. Schneider

Pagina 5 van 5