226273-RVST Armoedebeleid 2026 en verd_226273-Armoedebeleid 2026 en verder Meedoen in Maasgouw-signed

Raadsvoorstel

Raadsvergadering

24 februari 2026

Documentnummer:

D/25/226273

Zaaknummer:

Z/24/124820

fin Onderwerp:

Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw

Van:

College (portefeuillehouder Snijckers)

Voorstel:

De raad besluit: 1. Het Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw vast te stellen.

Bijlagen:

1. 2. 3. 4.

*BARCODE*

‘Evaluatierapport Armoedebeleid gemeente Maasgouw 2020-2024; voorkomen verlichten en bestrijden van armoede en schulden’ Armoedebeleid 2026 en verder, meedoen in Maasgouw Gevraagd advies ASD Maasgouw inzake het armoedebeleid gemeente Maasgouw Raadsbesluit Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw en verder: Meedoen in Maasgouw

Pagina 1 van 5

Inleiding: Er is de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor armoede en bestaanszekerheid, omdat een groeiende groep inwoners moeite heeft om financieel rond te komen en zich zorgen maakt over de toekomst. Maatschappelijke en economische ontwikkelingen – zoals stijgende kosten van levensonderhoud, woningnood, de energiecrisis en de naweeën van de coronaperiode – hebben zichtbaar gemaakt dat ook mensen met een middeninkomen financieel kwetsbaar kunnen worden. Daarnaast is er een breder besef ontstaan dat armoede meer is dan een tekort aan financiële middelen. Armoede raakt vrijwel alle domeinen van het dagelijks leven, zoals gezondheid, sociale relaties, onderwijskansen en psychisch welzijn. Het kan daardoor een vicieuze cirkel vormen die mensen niet gemakkelijk zelfstandig doorbreken. Nieuwe inzichten, ook op landelijk niveau, laten bovendien zien dat nietgebruik van regelingen vaak het gevolg is van niet-bereikt worden. Daarom wordt gevraagd om een actievere, meer laagdrempelige houding van overheden. Door actief en toegankelijk te ondersteunen, kunnen gemeenten bijdragen aan het versterken van bestaanszekerheid en voorkomen dat inwoners in (diepere) armoede terechtkomen. Het Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw vormt de actualisatie van het lokale armoedebeleid. In 2020 is het Armoedebeleid Maasgouw 2020–2024 vastgesteld.

De afgelopen periode is dit beleid geëvalueerd, waarbij gesprekken zijn gevoerd met inwoners en maatschappelijke partners. Daarnaast zijn landelijke ontwikkelingen, veranderde maatschappelijke omstandigheden en nieuwe inzichten meegenomen in de herijking van het beleid. De evaluatie van het voorgaande beleid is vastgelegd in het Evaluatierapport Armoedebeleid gemeente Maasgouw 2020-2024: Voorkomen, verlichten en bestrijden van armoede en schulden. Op 20 augustus 2024 is de gemeenteraad tijdens een themabijeenkomst geïnformeerd over wat is opgehaald tijdens de kwalitatieve evaluatie en hoe deze inzichten zijn meegenomen in de richting van het nieuwe armoedebeleid. Het nieuwe beleidsplan Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw bouwt voort op de evaluatie van het huidige beleid en heeft als doel de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. De nadruk ligt op participatie en meedoen, de menselijke maat, eenvoud in dienstverlening en een sterke ketensamenwerking. Vertraging in het besluitvormingsproces Het was oorspronkelijk de bedoeling om het beleidsplan in december 2024 ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. In oktober 2024 heeft het college echter besloten het voorstel aan te houden.

Op dat moment was de financiële situatie van de gemeente onder druk komen te staan, mede door de landelijke onzekerheden rondom het zogenoemde ravijnjaar en doordat meerdere structurele risico’s en claims in de begroting 2025 en de 2e Prorap 2024 zichtbaar werden. Hierdoor was aanvullende financiële onderbouwing noodzakelijk voordat een verantwoord besluit kon worden genomen. Daarop is een ambtelijke financiële verdieping opgesteld en zijn de kosten en risico’s van de verschillende onderdelen van het armoedebeleid inzichtelijk gemaakt. Deze financiële uitwerking is vervolgens: • opgenomen in de Kadernota 2026, en • verwerkt in de Begroting 2026, waarin de gemeenteraad structureel € 200.000 aanvullend beschikbaar heeft gesteld voor toekomstgericht armoedebeleid. Nadat de financiële dekking gegarandeerd was, is het beleidsplan verder afgerond en gereed gemaakt voor besluitvorming in februari 2026. Beslispunten: De raad besluit: 1. Het armoedebeleid 2026 en verder, Meedoen in Maasgouw vast te stellen Argumenten: 1.1 Het vaststellen van het lokale armoedebeleid is een taak van de gemeenteraad Het college van burgemeester en wethouders heeft de verantwoordelijkheid om een beleidsplan op te stellen dat is gebaseerd op evaluaties, analyses en maatschappelijke ontwikkelingen.

Dit beleidsplan wordt ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad, die hiermee de kaders voor het lokale armoedebeleid bepaalt.

Pagina 2 van 5

1.2 Het nieuwe armoedebeleid bouwt voort op het voorgaande beleid en de uitkomsten van de evaluatie. De kwalitatieve evaluatie van het armoedebeleid 2020–2024 heeft inzicht gegeven in wat goed werkt en welke punten aandacht vragen. Deze bevindingen zijn integraal meegenomen in het nieuwe beleidsplan. Hiermee behouden we de sterk gewaardeerde onderdelen van het huidige beleid en pakken we de gesignaleerde knelpunten gericht aan. 1.3 Het beleidsplan is opgesteld met inachtneming van actuele ontwikkelingen en nieuwe landelijke en lokale inzichten. Armoede en bestaanszekerheid staan sterk in de maatschappelijke en politieke belangstelling. Door stijgende lasten en bredere economische druk komen steeds meer inwoners financieel in de knel. Daarnaast bieden (recente) rapporten en onderzoeken belangrijke nieuwe inzichten, onder andere over niet-gebruik, toegankelijkheid en stress-sensitieve dienstverlening. Deze inzichten zijn benut om het armoedebeleid toekomstgericht vorm te geven. Risico’s: 1.1 De mogelijkheden van lokaal armoedebeleid kennen grenzen Hoewel de gemeente een belangrijke rol speelt in het ondersteunen van inwoners met een laag inkomen, ligt de kern van de bestaanszekerheid – zoals de hoogte van inkomens, uitkeringen, toeslagen en belastingen – op landelijk niveau. Daardoor kan lokaal beleid niet alle oorzaken van armoede wegnemen.

Wat de gemeente wél kan, is via regelingen, ondersteuning en laagdrempelige dienstverlening de gevolgen van armoede verlichten, meedoen bevorderen en voorkomen dat problemen verergeren. Met het Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw versterken we deze lokale rol binnen de ruimte die de gemeente daadwerkelijk heeft. 1.2 Armoedebeleid brengt aanzienlijke kosten met zich mee, terwijl de baten vaak pas op langere termijn zichtbaar worden Investeren in armoedebestrijding vraagt jaarlijks substantiële middelen, terwijl de positieve effecten niet altijd direct meetbaar of financieel aan hetzelfde budget toe te schrijven zijn. Armoede raakt namelijk meerdere domeinen, zoals gezondheid, onderwijs, schulden en participatie. De winst van effectief armoedebeleid, minder zorggebruik, minder schulden, betere participatiekansen, komt daardoor vaak elders in de keten tot uiting en meestal pas na verloop van tijd. Dit maakt het lastig om financiële baten concreet in beeld te brengen, terwijl maatschappelijk gezien wel sprake is van waardevolle effecten. 3.3 Het armoedebeleid bestaat grotendeels uit openeinderegelingen. De werkelijke uitgaven zijn afhankelijk van het aantal inwoners dat ondersteuning vraagt. De afgelopen jaren is een stijgende trend zichtbaar in aanvragen voor bijzondere bijstand (o.a. bewindvoeringskosten en gemeentepolis).

Deze trend sluit aan bij landelijke ontwikkelingen (o.a. Divosa-analyse 2024). Dit betekent dat de uitgaven en daarmee de benodigde middelen in de toekomst kunnen fluctueren. Dit effect en andere ontwikkelingen worden gemeld in de P&C producten voor zover van toepassing. Samenhang met andere beleidsdocumenten: Het voorstel sluit nauw aan bij de bredere visie en koers van de gemeente Maasgouw. Het armoedebeleid vormt een uitwerking van de ambities uit het Coalitieakkoord 2022–2026, waarin het versterken van bestaanszekerheid, het terugdringen van armoede en het vergroten van participatie centraal staan. Daarnaast draagt het beleid bij aan de realisatie van de Strategische Visie Maasgouw 2035, waarin verbonden gemeenschappen, inclusie en een sterke sociale basis belangrijke pijlers zijn. Het voorstel past binnen de programmabegroting 2026, waarin de gemeenteraad structureel € 200.000 extra beschikbaar heeft gesteld voor toekomstgericht armoedebeleid. Het beleid is verder in samenhang ontwikkeld met andere beleidskaders binnen het sociaal domein, zoals de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de inzet op positieve gezondheid, en regionale samenwerking binnen MER-verband. Communicatie: Na vaststelling door de gemeenteraad van Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw wordt het nieuwe beleid actief gedeeld met onze samenwerkingspartners.

Bij het nieuwe armoedebeleid hoort een actualisatie van de bijbehorende subsidieregeling (voorheen: deelverordening). Deze regeling wordt niet door de gemeenteraad vastgesteld, maar door het college: de bevoegdheid om nadere regels bij de Algemene subsidieverordening vast te stellen is door de raad aan het college opgedragen. Na vaststelling van het nieuwe armoedebeleid door de gemeenteraad wordt de bijbehorende subsidieregeling ter besluitvorming aan het college aangeboden. Het beleidsplan en de subsidieregeling worden officieel gepubliceerd volgens de geldende regels op overheid.nl, zodat inwoners, partners en andere belanghebbenden goed geïnformeerd zijn over de inhoud en uitgangspunten van het nieuwe beleid. Pagina 3 van 5

Participatie Inwoners en maatschappelijke partners zijn op meerdere momenten betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe armoedebeleid. Tijdens de kwalitatieve evaluatie van het vorige armoedebeleid zijn gesprekken gevoerd met inwoners uit de doelgroep en met diverse maatschappelijke partners. Daarnaast is een themabijeenkomst georganiseerd voor (een deel van) de gemeenteraad, waarin de belangrijkste bevindingen zijn gedeeld. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) is geïnformeerd over de uitkomsten van de evaluatie en over de richting van het nieuwe beleid en heeft advies uitgebracht. De gemeente heeft het participatieproces georganiseerd en gefaciliteerd. De rol bestond vooral uit informeren, ophalen van signalen en ervaringen, en co-creëren met partners door hun inzichten mee te nemen in de beleidsontwikkeling. Inwoners en partners droegen ervaringen en knelpunten aan; de gemeente vertaalde die in beleidsmatige keuzes. Financiën De uitvoering van het Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw kan naar verwachting binnen de beschikbare financiële kaders worden gerealiseerd. De gemeenteraad heeft in de begroting 2026 structureel € 200.000 aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor armoedebeleid.

Deze middelen zijn toegevoegd aan het bestaande budget voor minimaregelingen, bijzondere bijstand en armoede-instrumenten (E10083-100 en E10083-101, 48500), waardoor vanaf 2026 een jaarlijks totaalbudget van € 976.000 beschikbaar is. De structurele toevoeging van € 200.000 vormt de basis om dit beleid duurzaam uit te voeren zodat ook beide tijdelijke regelingen, inkomensgrens 130% en inzet Volwassenenfonds Sport & Cultuur, structureel geborgd zijn. Hiermee voorkomen we versobering of het terugschakelen van regelingen, hetgeen zou leiden tot hogere maatschappelijke kosten op de langere termijn (schulden, jeugdhulp, zorgkosten). Met dit financiële kader kan het voorgestelde beleid budgettair worden gedekt binnen de meerjarenraming. Planning en uitvoering: Na vaststelling van Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw door de gemeenteraad start het college met de uitvoering van de in het beleidsplan opgenomen acties en maatregelen. De benodigde financiële middelen zijn reeds structureel opgenomen in de Begroting 2026, waardoor uitvoering direct kan starten. Het college bewaakt de voortgang en monitort de effecten. Na vaststelling van het nieuwe armoedebeleid door de gemeenteraad wordt de bijbehorende subsidieregeling ter besluitvorming aan het college aangeboden. Bijlagen: 1. 2. 3. 4.

‘Evaluatierapport Armoedebeleid gemeente Maasgouw 2020-2024; voorkomen verlichten en bestrijden van armoede en schulden’ Armoedebeleid 2026 en verder, meedoen in Maasgouw Gevraagd advies ASD Maasgouw inzake het armoedebeleid gemeente Maasgouw Raadsbesluit Armoedebeleid 2026 en verder: Meedoen in Maasgouw

Ondertekening: Burgemeester en wethouders, De secretaris

De burgemeester

C.M. Keersmaekers

D.W.J. Schneider

Pagina 4 van 5

Pagina 5 van 5