2021-07-01 RIB-009178 Ontwikkelingen Rivierpark Maasvallei.pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF (RIB) Registratienr :

D/21/026116

Inlichtingen:

Widdershoven, Serna Fysiek Domein

Team:

Portefeuillehouder: Lalieu Onderwerp: Ontwikkelingen Rivierpark Maasvallei Datum: 03-06-2021 Verzenddatum:

Aan de leden van de raad van de gemeente Maasgouw

1 JUL 2021

Bijlage:

Maas in Beeld

Geachte leden van de raad, Het afgelopen jaar hebben er veel ontwikkelingen plaatsgevonden binnen het Rivierpark Maasvallei. Door middel van deze raadsinformatiebrief informeren wij u graag over de huidige stand van zaken. Beste wandelroute van het jaar Op de virtuele Fiets- en Wandelbeurs van Gent en Utrecht heeft Rivierpark Maasvallei met de lange afstandswandeling de prijs gewonnen van "Beste wandelroute van het jaar". De lange afstandswandelroute is een unieke, grensoverschrijdende nieuwe wandelroute die alle ingrediënten van de Maasvallei met elkaar verbindt. De route is maar liefst 137 km op beide oevers van de Maas. De route loopt door 11 Maasgemeenten en door 20 wilde natuurkernen. Struinen langs de Maas door bijzondere natuurgebieden wordt afgewisseld met historische Maasdorpjes en stadjes met hun omringende cultuurlandschap, verbonden door het fietsroutenetwerk, wandellussen en de typische fiets- en voetveertjes. De route is volledig bewegwijzerd. Omdat de Maas zo kan zwellen en krimpen, werd er bijkomend een droge voetentraject of 'hoogwateralternatief' bewegwijzerd, dat zelfs in de natste periode begaanbaar is. Dat kon de jury van de beste wandelroute van 2021 waarderen. De prijs is bovendien een opsteker voor de manier van werken: duurzaam toerisme op maat van het Rivierpark Maasvallei. Ideale startplaatsen binnen de gemeente Maasgouw zijn Stevensweert en Thorn.

Wilt u meer weten over de langeafstandswandeling kijk dan op: www. rivierparkmaasvallei. eu / n l/ langeaf standswandeling

Maas in Beeld De ecologen Gijs Kurstjens en Kris van Looy hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar het natuurontwikkelingstraject dat dertig jaar gelden werd ingezet op de oevers van de Grensmaas. Vandaag vormt die Grensmaas met zijn ruime winterbed de kern van het grensoverschrijdende Rivierpark Maasvallei, dat zich uitstrekt tussen Maastricht en Thorn aan beide oevers van de Maas. De conclusie van de onderzoekers was dat de nieuwe natuur floreert. Door de explosieve groei van bijzondere flora en fauna langs de Maas is het Rivierpark Maasvallei hard op weg een van de meest bijzondere natuurgebieden in Europa te worden. Door de omvang en het aaneengesloten karakter van het gebied (inmiddels verdubbeld, tot 1700 ha) is het aanbod bloemen en planten verdrievoudigd, waaronder steeds meer mediterrane soorten als zichtbaar gevolg van de klimaatverandering. Een 80-tal soorten werden onder de loep genomen. Dieren als de aalscholver, de blauwe reiger, de das, het everzwijn, de rugstreeppad, de grauwe klauwier-en de bever hebben zich definitief gevestigd in het Rivierpark. Het aantal vlinders en libellen is verdubbeld. De begrazing van de natuur door Gallowayrunderen en Konikpaarden heeft voor meer structuur en patronen in een afwisselend landschap gezorgd.

Pagina 1 van 3

Dynamiek De rivierdynamiek is er ook fors op vooruit gegaan, maar de Maas zou volgens de onderzoekers nog meer vrij spel moeten krijgen door minder snel in te grijpen bij erosie en te tolereren dat de landsgrenzen tussen Nederland en België schuiven doordat de rivier zelf nieuwe beddingen maakt. De onderzoekers houden een pleidooi voor een verdubbeling van het natuurgebied, tot minstens 6000 ha, door het volledige overstromingsgebied langs de rivier tot aan de winterdijken toe te voegen aan het RivierPark Maasvallei. Dan komen ook de vestiging van de visarend en de otter in beeld. Ook moeten er verbindingen komen met hoger gelegen achterlanden, zoals het Bunderbos en het Geuldal in Limburg en de Hoge Kempen en Kempen-Broek in Vlaanderen. De boommarter, de wilde kat en de muurhagedis doemen dan ook op langs de Maas. Knelpunten Toch zijn er ook nog knelpunten. De toenemende periodes van droogte zorgen voor langdurig laagwater en minimale stroming in de Grensmaas. Dat zorgt voor overmatige algengroei en tast het leefklimaat van vissoorten en libellen aan. Ook de ontwikkeling van ongewervelde waterdieren stagneert daardoor. De onderzoekers pleiten voor een slim stuwbeheer waarbij in de nachtelijke uren meer water naar de Grensmaas wordt geleid.

De negen drempels die zijn aangelegd in de Grensmaas, om het grondwater in Vlaanderen op peil te houden, versterken dat effect en zorgen voor trajecten met stilstaand water. Ook is er overleg tussen Nederland en België nodig om de waterkwaliteit te verbeteren en sterk wisselende waterstanden - door het huidige stuwbeheer - te voorkomen. Door die peilverschillen wordt flora en fauna in het water aangetast en ontstaat extra slibvorming. Het komt er nu op aan om de speerpunten uit het onderzoek om te zetten in acties aan beide oevers. Rivierpark Maasvallei draagt met haar doelstellingen bij aan de global goal 14 leven onder water en global goal 15 leven op het land. Zij blijven zich inzetten voor een verdere ontwikkeling van deze global goals. Bewonersenquête Een bewonersenquête, afgenomen door Toerisme Vlaanderen, polste afgelopen april via een online vragenlijst naar draagvlak voor toerisme en naar kennis van het grensoverschrijdende Rivierpark Maasvallei. Eerder werden ook al de Vlaamse kunststeden, het Scheldeland en andere gemeenten bevraagd in soortgelijke studies. In de Maasvallei ging het om een representatief aantal inwoners uit de Maasdorpen, behorende tot 11 gemeenten aan beide oevers: Maastricht, Lanaken, Meerssen, Maasmechelen, Stein, Sittard-Geleen, Dilsen-Stokkem, Echt-Susteren, Maaseik, Maasgouw en Kinrooi.

De resultaten zijn positief: 70% van de inwoners steunt de toeristische ontwikkeling van de Maasvallei. In vergelijking met andere onderzochte regio's zijn Maaslanders ook bijzonder trots op hun leefomgeving. Tegelijk staat men kritisch tegenover klassiek toerisme en de drukte die dat met zich meebrengt, bijvoorbeeld in de dorpen. Die drukte wordt doorgaans geassocieerd met 'toerisme' en bezoekers van verder weg, terwijl de drukte het afgelopen jaar net veroorzaakt werd door mensen van dichterbij, die zich in het coronajaar veel vaker verplaatsten in eigen streek of gemeente. Bewoners staan positiever tegenover toerisme door gezinnen of individuele bezoekers, dan tegenover groepen of wielertoeristen. Dat sluit goed aan bij de plannen die op stapel staan om in het Rivierpark Maasvallei vooral te mikken op mensen die de natuur willen beleven, en om in te zetten op wandelen en extensieve waterrecreatie - qua fietsen is de Maasvallei al populair. Het fietsverkeer zal vanaf de herfst van 2021 ook in NL systematisch gemeten worden, en aan spreiding en verbinding met andere gebieden wordt gewerkt. Beide oevers hebben met mekaar gemeen dat inwoners doorgaans actief betrokken willen worden bij het toeristisch beleid. Op de vraag, welke aspecten het Rivierpark Maasvallei het meest aantrekkelijk maken, scoort de nabijheid van de rivier het hoogst: 80%.

Onmiddellijk gevolgd door de aanwezige routestructuren, de rust en de natuurgebieden, en de veerpontjes (tussen 73% en 80%). Opmerkelijk is dat de aanwezigheid van soorten, wildlife dus, even hoog scoort als horeca (70%). De charme van het snoer van Maasdorpen krijgt een mooie score van 69%, maar het is duidelijk dat de aantrekkelijkheid van het Rivierpark Maasvallei vooral gevormd wordt door de natuur - iets wat de jury van de wandeltrofee van het jaar 2021 eerder ook al opmerkte. Op die natuur zijn de inwoners dus erg gesteld: maar liefst 92% van de respondenten vindt dat de natuur beschermd moet worden, 91% wil er van blijven genieten door te wandelen of te fietsen, en 69% vindt dat gebieden extra beschermd moeten worden tijdens het broedseizoen. Iets meer dan de helft van de inwoners wil zelf een steentje bijdragen, bijvoorbeeld door zwerfvuil te rapen op de oevers (57%) en bezoekers wegwijs te maken (43%).

Pagina 2 van 3

In hoeverre ervaren bewoners van de Maasvallei de Maas als een grens? Ook dat werd in de bewonersenquête onderzocht. Hoofdzakelijk voor wandelen en voor fietsen, maar ook voor nietrecreatieve activiteiten zoals boodschappen, zoeken bewoners regelmatig de andere oever op: 4 op 10 inwoners meerdere keren per jaar, 2 op 10 inwoners doen dat zelfs maandelijks. De helft van de bewoners gebruikt daarvoor regelmatig een veerpontje. Net als bij de vragen over drukte speelt hier mogelijks ook het corona-effect: de grens was lange tijd gesloten voor niet-essentiële reizen en de veerponten konden maar beperkt varen. Met deze schat aan informatie gaan de partners in het Rivierpark Maasvallei verder aan de slag richting florerende bestemming: een grensoverschrijdend landschapspark waarin toerisme duurzaam en lokaal verankerd is, niet gefocust op aantallen maar op kwalitatieve ervaringen op maat van het gebied - in de eerste plaats voor de bewoners zelf. Die bewoners tonen alvast een grote betrokkenheid bij wat er allemaal reilt en zeilt langs de Maas.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Maasgouw,

Pagina 3 van 3