Wensen en bedenkingen college plan van aanpak regionale samenwerking regio Rivierenland

Aan: de gemeenteraad

Onderwerp

: Wensen en bedenkingen raadsvoorstel Plan van Aanpak Regionale Samenwerking regio Rivierenland

Datum

: 17 januari 2023

Zaaknummer

: 555581

Geachte raadsleden, Van de griffier ontvingen wij het concept raadsvoorstel ‘Plan van aanpak regionale samenwerking regio Rivierenland’. U stelde ons in de gelegenheid onze wensen en bedenkingen ten aanzien van het voorstel kenbaar te maken. Wij maken graag gebruik van die mogelijkheid. Inleiding Op 19 september 2019 stemden de raden in met 4 moties om meer invloed te hebben op gemeenschappelijke regelingen. Op 20 februari 2020 besloot de raad van Maasdriel tot deelname aan de Initiatief Raadskring regio Rivierenland als uitwerking van motie 3 – Grip op samenwerkingsverbanden. In september 2021 heeft de Initiatiefgroep haar werkzaamheden overgedragen aan de Griffierskring. Vanuit de Griffierskring is een plan van aanpak opgesteld hoe uitwerking te geven aan versteviging van de regionale samenwerking. Regionaal plan van aanpak Een regionaal plan van aanpak om te komen tot afspraken over grip op gemeenschappelijke regelingen is een goede ontwikkeling. Doel van het plan van aanpak is om raden beter te faciliteren in hun kaderstellende en controlerende rol binnen de regionale samenwerking in regio Rivierenland. De gemeente Maasdriel heeft al een Nota verbonden partijen vastgesteld, er is een masterscriptie opgesteld over de bevindingen van regionale samenwerking door de raadsleden en er is een Informatieprotocol vastgesteld. Deze documenten worden hieronder kort toegelicht.

Nota verbonden partijen De Nota verbonden partijen is door de raad vastgesteld op 25 juni 2019. Aanleiding voor het opstellen van de Nota was het rapport van de Rekenkamercommissie van de gemeente Zaltbommel in 2017 waarin meer structurele aandacht is gevraagd voor de verbonden partijen. De Nota verbonden partijen biedt een leidraad voor zowel gemeentebestuur (primair) als de ambtelijke organisatie bij het opzetten en monitoren van een samenwerkingsverband. De nota bevat kaders en richtlijnen voor het beleid ten aanzien van gemeenschappelijke regelingen. De nota geeft uitleg over het aangaan van samenwerkingsverbanden, inclusief een afwegingskader met de juridische consequenties per soort verbonden partij. Masterscriptie regionale samenwerking In 2021 heeft een student master Bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht, in Maasdriel onderzoek gedaan naar sturings- en controlemogelijkheden van gemeenten op de gemeenschappelijke regelingen in regio Rivierenland. Een van de onderzoeksresultaten was dat een zienswijzeprocedure niet zorgt voor invloed, wel voor controle. De informatievoorziening vanuit de gemeenschappelijke regelingen wordt vaak (te) kort van te voren aangeleverd. De informatie is dan vaak wel volledig maar de informatie is erg veel en (te) technisch. Ambtelijke coördinatie zorgt voor invloed.

Tegelijkertijd wordt ook gesignaleerd dat de verbonden partijen behoorlijk zelfstandig opereren, maar dat die ruimte

door de gemeenten zelf wordt gegeven. Aanbevelingen uit het onderzoek zijn; te komen tot gezamenlijke richtlijnen voor kaderbrieven, gebruik maken van de zienswijze op de kaderbrieven, het verbreden van de paragraaf verbonden partijen, het opstellen van een meerjarenplan met duidelijke kaders, gezamenlijke afspraken maken voor het meten van effectiviteit, toepassen van het Informatieprotocol (en evalueren en aanpassen) en toezien op tijdige aanlevering van stukken voorafgaand aan vergaderingen van het Algemeen Bestuur. Informatieprotocol Alle acht de colleges van de gemeenten in Rivierenland hebben in 2021 het Informatieprotocol vastgesteld. In het Informatieprotocol zijn afspraken vastgelegd over welke informatie de gemeenten op welk moment kunnen verwachten vanuit de verbonden partijen. Hiermee worden raden, colleges en de ambtelijke organisaties van de gemeenten meer inzicht gegeven in de aanlevering van stukken vanuit gemeenschappelijke regelingen. Met het Informatieprotocol wordt de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraden versterkt, door duidelijke afspraken over welke informatie wanneer moet worden aangeleverd. De reden om bovenstaande informatie aan te halen is om aan te geven dat er al veel geregeld is tussen de gemeenten in Rivierenland en de in regio Rivierenland gevestigde gemeenschappelijke regelingen.

Van belang is om te weten dat de GGD en de Veiligheidsregio werken voor twee regio’s en bovenstaande regelingen daarom niet geheel voor hun van toepassing zijn. Ook goed om te weten is dat nog niet alle gemeenschappelijke regelingen in Rivierenland al werken overeenkomstig het vastgesteld Informatieprotocol omdat daarvoor enkele regelingen nog in overeenstemming met het Informatieprotocol dienen te worden gebracht. De griffierskring heeft nu een plan van aanpak opgesteld met als doel de raden beter te faciliteren in hun kaderstellende en controlerende rol binnen de regionale samenwerking in regio Rivierenland. Door gebruik te maken van bovenstaande informatie en de daarin beschreven informatievoorzieningen is er al veel informatie voorhanden waarmee bestuurders (colleges en raden) die rol kunnen invullen. Plan van aanpak Het college adviseert de raad in te stemmen met het plan van aanpak. Het is goed om daar, overeenkomstig beslispunt 1, uitvoering aan te gaan geven en de ontwikkelingen in gang te zetten. Tevens omarmt het college het voorstel om adoptiegriffiers en raadsrapporteurs te benoemen. Dit moet de ontwikkelingen bij de gemeenschappelijke regelingen beter in beeld brengen bij de afzonderlijke raden, zodat daar in een tijdig stadium het gesprek over gevoerd kan worden. Dit versnelt de kanteling van ‘informatie ophalen’ naar ‘informatie brengen’.

Het college is wel van mening dat de rol van de raadsrapporteur zich beperkt tot informant en van daaruit geen politieke boodschap wordt meegegeven zodat er voldoende ruimte blijft voor de couleur locale. Uit het voorstel wordt echter nog niet duidelijk hoeveel inspanning van de adoptiegriffiers en raadsrapporteurs wordt gevraagd of hoe de taken en verantwoordelijkheden zijn ingeregeld. Dat dient nader uitgewerkt te worden. Ook de benoemde actiepunten onder ‘4. Informatievoorziening gemeenschappelijke regelingen’ en ‘5. Samenwerking met gemeenschappelijke regelingen’ worden positief ontvangen. Wij onderschrijven de in het plan van aanpak voorgestelde inzet op het vergroten van de politiek-bestuurlijke sensitiviteit binnen ambtelijke en gemeenschappelijke organisaties en tevens in te zetten op professionalisering hiervan.

2

Vanuit de ambtelijke organisatie wordt daarnaast nog een belangrijk aandachtspunt meegegeven, dat voorstellen voor raads- of bestuursvergaderingen tijdig aangeleverd dienen te worden. Dit is echt een punt van zorg. Als voorstellen te laat worden aangeleverd, hetgeen nu regelmatig voorkomt, zit dat een goed overwogen besluitvorming in de vergaderingen van de Algemeen Besturen in de weg. De wethouders vertegenwoordigen hun college in het Algemeen Bestuur. De adviesrol van de ambtelijke organisatie aan college en raad wordt gemist in tekstblok 1 van bijlage 1. Ten aanzien van het voorstel om een regionale vergaderavond te plannen op woensdagavond dient rekening te worden gehouden met de reeds geplande vergaderingen van de commissie Ruimte. In de ontwikkeling van een lokale bestuurlijke oplegger en een platform informatievoorziening wordt een meerwaarde gezien. Indien alle gemeenten met hetzelfde format werken kan de informatie snel(ler) gebundeld worden en geplaatst en geraadpleegd worden op locaties, zoals de reeds bestaande website ‘www.zienswijzengelderlandzuid.nl’. Het harmoniseren van de verschillende Nota’s verbonden partijen in regio Rivierenland wordt ook positief ontvangen. Evenals het voorstel om hierin de ontwikkelingen van de Wgr mee te nemen en hierover plenaire sessies te organiseren.

De verhoudingen tussen de verschillende gremia zoals college, Algemeen Bestuur en raad kunnen hierin worden meegenomen. Wijziging Wgr (Wet gemeenschappelijke regelingen) Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen gewijzigd. De wijzigingen in de wet dienen uiterlijk op 1 juli 2024 door alle verbonden partijen te zijn verwerkt in de regelingen. Zonder daarin volledig te zijn betreffen de aanpassingen; introductie facultatieve zienswijzeprocedure, introductie participatie door ingezetenen en belanghebbenden, inbedding actieve informatieplicht, opstellen van een uittredingsregeling en wijze van evaluatie. Momenteel werken de directeuren van de gemeenschappelijke regelingen aan een voorstel voor aanpassing van de GR-teksten. Voor regionale procesbegeleiding en coördinatie vindt inhuur plaats. De kosten daarvoor bedragen € 10.000 per verbonden partij. Financiën De kosten voor het plan van aanpak regionale samenwerking regio Rivierenland bedragen € 100.000, waarvan € 60.000 wordt bijgedragen door de Provincie Gelderland. Hoewel De directeuren van de GR-en separaat werken aan het voorstel voor aanpassingen van de GRteksten, is er wel overlap tussen beide projecten. Wij hebben vernomen dat beide ontwikkelingen mogelijk samengevoegd gaan worden tot één project. Dat lijkt ons een noodzakelijke ontwikkeling die mogelijk ook kostenbesparend uitpakt.

Het college stelt voor dat de volledige regie bij de griffierskring ligt en niet dat het initiatief voor wijziging van de gemeenschappelijke regelingen bij de directeuren wordt belegd. Uit het voorstel wordt niet duidelijk hoe invulling wordt gegeven aan de ondersteunende capaciteit aan de Griffierskring. Mogelijk dat inhuur van externe expertise kan bijdragen aan het behalen van de beoogde doelstellingen. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Maasdriel, de secretaris,

de burgemeester,

J. Lange

H. van Kooten

3