Uitvoeringsplan Thuis in de Wijk 2023-2024

UITVOERINGSPLAN THUIS IN DE WIJK

2023-2024 GEMEENTE MAASDRIEL EN GEMEENTE ZALTBOMMEL

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................ 2 1.

Goed wonen ................................................................................................................................ 3

2.

Gezonde financiën ....................................................................................................................... 4

3.

Waardevolle daginvulling ............................................................................................................. 5

4.

Passende ondersteuning ............................................................................................................. 6

5.

Fijne leefomgeving ...................................................................................................................... 7

1

Inleiding De gemeenten Maasdriel en Zaltbommel vinden het belangrijk dat alle inwoners kunnen meedoen. Dit geldt ook voor psychisch kwetsbare inwoners, zoals de doelgroep Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). De mogelijkheden en behoeften van de inwoner staan centraal, waarbij ook gekeken wordt naar de zelfredzaamheid van de inwoner. Het gaat om een passende plek in de samenleving met ondersteuning die zo passend, dichtbij en licht mogelijk is. Er is aandacht voor de draagkracht in de wijk. We investeren lokaal in de beweging naar Thuis in de Wijk, door een goede basis te bieden voor psychisch kwetsbare inwoners. Dit doen we aan de hand van vijf vuistregels: 1. 2. 3. 4. 5.

Goed wonen Gezonde financiën Waardevolle daginvulling Passende ondersteuning Fijne leefomgeving

In 2023 en 2024 gaan we een aantal concrete projecten uitvoeren om te werken aan die passende plekken in de Bommelerwaard en regio. De keuze en prioritering is gemaakt mede op basis van de regionale aanpak en de adviezen van de Adviesraad Sociaal Domein Zaltbommel, de Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard en de Participatieraad Maasdriel.

Ontwikkelingen Toewerken naar Thuis in de Wijk De thema’s BW en MO zijn volop in ontwikkeling. Vanuit het Rijk ligt er een opgave om steeds meer toe te werken naar passende hulp en opvang in de eigen gemeente. Dat betekent een verplaatsing van veel voorzieningen uit de grote steden naar de regiogemeenten. Het idee hierachter is dat mensen die deze vorm van ondersteuning nodig hebben beter kunnen herstellen in een omgeving die hen vertrouwd is en waar ze de meeste draagkracht ervaren, bijvoorbeeld door een steunend netwerk. Geheel in lijn met deze gedachte vindt vanaf 2024 ook de doordecentralisatie plaats van de middelen die vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld aan gemeenten voor BW-taken. Niet meer de centrumgemeente ontvangt de middelen, maar de individuele gemeenten zelf. De regio Meierij-Bommelerwaard loopt voorop in deze transitie naar Thuis in de Wijk. Zo hebben gemeentelijke teams meer taken gekregen in de toegang tot de MO en hebben we in alle gemeenten een lokale urgentieplusregeling opgezet om ervoor te zorgen dat inwoners die gebruik maken van BW en MO (binnen bepaalde kaders) weer kunnen instromen in een reguliere woning. Daarnaast hebben de meeste gemeenten in de regio Meierij-Bommelerwaard ook al een kleinschalige MO voorziening. De gemeente Maasdriel heeft deze voorziening nog niet, maar streeft ernaar deze in 2023 te realiseren.

Het streven is daarnaast om voldoende kleinschalige BW voorzieningen te realiseren, verspreid over alle deelnemende gemeenten. Randvoorwaarden Door de beweging naar ‘Thuis in de wijk’ blijven meer kwetsbare mensen in de Bommelerwaard wonen. Dit vraagt meer inzet en expertise van onze wijkteams. Het trekken van de projecten vraagt daarnaast ook om ambtelijke capaciteit.

2

1. Goed wonen Het is van belang dat de inwoner een woning heeft die aansluit bij zijn/haar behoefte en dat de inwoner ondersteuning ontvangt om de woning te verkrijgen en hier te blijven wonen. De professionele begeleiding, gericht op het zelfstandig (leren) wonen, dient hierop aan te sluiten. De verbinding en samenwerking tussen gemeente, woningbouwcorporaties en zorgaanbieders blijft essentieel voor de huisvesting van deze inwoners. Een voorbeeld hiervan is de lokale urgentieplusregeling die in 2023 gestart is. Wat gaan we concreet doen in 2023 en 2024? 1.1 Onderzoek naar behoefte woonzorgvoorzieningen In 2023 richten we ons op het inzichtelijk maken van de aansluiting van het huidig aanbod in de Bommelerwaard op de (toekomstige) behoefte die er is naar diverse voorzieningen, zoals kleinschalige BW plekken, kleinschalige MO, en andere vormen van zelfstandig wonen met begeleiding. Twee onderzoeken vinden plaats in 2023: het ETHOS telonderzoek en het woonbehoefteonderzoek. In de regio Meierij en Bommelerwaard wordt het ETHOS telonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek richt zich op het aantal dak- en thuislozen in de regio. In de Bommelerwaard wordt in samenwerking met gemeenten en de lokale woningbouwcorporaties het woonbehoefteonderzoek uitgevoerd.

Met dit onderzoek krijgen we meer inzicht in demografische ontwikkelingen, aansluiting van huidige woningvoorraad op de vraag, woonwensen en behoeften van diverse aandachtsgroepen zoals BW/MO en jongvolwassenen met een woonzorgvraag. 1.2 Creëren van passende woonzorgvoorzieningen We creëren passende woonzorgvoorzieningen in de gemeente. - Jongerenwoningen In Zaltbommel is er een jongerenhuis. Hier wonen vier jongeren die ondersteuning hebben bij het zelfstandig wonen. Het Jongerenwerk vervult een coachende rol bij de woonbegeleiding. Aanvullend kunnen de jongeren ondersteuning krijgen vanuit Buurtzorg Jong of met een indicatie voor hulp vanuit de tweede lijn. In Maasdriel realiseren we in 2023 zes jongerenwoningen. - Kleinschalige MO De kleinschalige maatschappelijke opvang is een geclusterde woonvoorziening voor inwoners die dakloos worden en met (lichte) ambulante begeleiding hun leven weer op de rit kunnen krijgen. Het doel is om inwoners dichtbij het eigen netwerk op te vangen, zodat zij hun steunend persoonlijk en professioneel netwerk behouden. Dit draagt bij aan de zelfredzaamheid van inwoners en aan een duurzame uitstroom naar een zelfstandige woning. Het streven is om in 2023 een kleinschalige MO in Maasdriel te realiseren. Ook onderzoeken we of we voldoende kleinschalige MO plekken hebben in de Bommelerwaard.

- Zelfstandige woonvorm met begeleiding Deze woonvorm is passend voor volwassenen met een ondersteuningsvraag op het gebied van zelfstandig wonen. Deze woonvorm is minder intensief dan een beschermd wonen locatie, en omvat woonbegeleiding. Ook in deze woonvorm kan aanvullende ondersteuning ingezet worden op individueel niveau. Daarnaast vertalen we de uitkomsten van de onderzoeken ook naar de praktijk en zetten we in op het creëren van passende voorzieningen en verschillende type woonzorg vormen, bijvoorbeeld: - Skaeve huse Skaeve Huse is een bijzondere woonvorm bedoeld voor inwoners die gebaat zijn bij een prikkelarme woonomgeving, die niet passend wonen in een reguliere woonwijk. Meestal gaat het om mensen met een verslaving, psychische aandoening en/of licht verstandelijke beperking. Op deze manier worden de betreffende inwoners passend gehuisvest en wordt de overlast in een woonwijk gereduceerd. - Kleinschalig beschermd wonen Beschermd wonen is voor volwassenen met psychische of psychosociale problemen die 24 uur per dag hulp nodig hebben. Het zou gaan om intensieve begeleiding in een kleinschalige woonvorm in de Bommelerwaard. In een kleine groep wordt een rustige, overzichtelijke en vertrouwde omgeving gecreëerd.

3

2. Gezonde financiën Gezonde financiën is een belangrijke voorwaarde om zelfstandig te wonen. Wanneer een kwetsbare inwoner na verblijf BW/MO zelfstandig gaat wonen, komen er veel financiële zaken op de inwoner af. Het is van belang dat de inwoner op tijd ondersteuning ontvangt om zijn/haar financiële zaken op orde te krijgen. Ondersteuning bij financiën is natuurlijk ook belangrijk voor inwoners die al zelfstandig wonen. Tijdige ondersteuning kan erger voorkomen bijvoorbeeld het verliezen van een eigen woonplek. Wat gaan we concreet doen in 2023 en 2024? 2.1 Medewerkers en vrijwilligers toerusten op het gebied van geldzaken bij inwoners met een psychische kwetsbaarheid We organiseren een informatiebijeenkomst voor medewerkers en vrijwilligers die betrokken zijn bij financiële ondersteuning. Denk hierbij aan vrijwilligers en medewerkers van schuldhulpverlening, budgetbeheer, budgetcoaching, bijzondere bijstand, de formulierenbrigade, Humanitas thuisadministratie etc. Met deze bijeenkomst krijgen zij informatie over geldzaken bij inwoners met een psychische kwetsbaarheid en we reiken hen praktische handvatten aan. 2.2 Bijstandsuitkering grootschalige maatschappelijke opvang Den Bosch Momenteel is het niet mogelijk om een bijstandsuitkering aan te vragen voor inwoners die tijdelijk in de grootschalige MO zitten in Den Bosch.

We gaan onderzoeken hoe we dit wel mogelijk kunnen maken. Een bijstandsuitkering is vaak een belangrijke impuls voor uitstroom uit MO. Daarbij willen we het contact tussen de uitvoerders bij de MO en Werkzaak verbeteren zodat er sneller geschakeld kan worden. Dit is belangrijk voor de doorstroming vanuit de MO naar een zelfstandige woning. 2.3 Maatwerkbudget Soms kan het kostentechnisch en trajectmatig beter zijn om tot een creatieve oplossing te komen om inwoners met een psychische kwetsbaarheid te ondersteunen; maatwerk leveren indien nodig. We voeren een maatwerkbudget in om de mogelijkheid voor creatieve oplossingen te creëren waar nodig. Voorbeelden van creatieve oplossingen zijn uiteenlopend, zoals de bekostiging van een fiets naar werk van een inwoner, het huren van een hotelkamer voor enkele nachten voor een gezin dat op straat is komen te staan, het afkopen van een schuld ter preventie van huisuitzetting, en het tijdelijk voorschieten van een uitkering, omdat dit vanwege bureaucratische redenen veel tijd inneemt. Bij deze voorbeelden geldt: niets doen kan betekenen dat mensen verder in de problemen raken wat onderaan de streep duurder is.

4

3. Waardevolle daginvulling Een waardevolle daginvulling is van essentieel belang voor kwetsbare inwoners, omdat zij zo een rol kunnen vervullen in de maatschappij. Kwetsbare inwoners mogen er zijn, er is aandacht voor en ze worden niet overvraagd. Door waardevolle daginvulling worden sociale contacten gestimuleerd en kunnen lichte ondersteuningsvragen ondervangen worden. Een waardevolle daginvulling kan voor iedereen verschillend zijn. Je kunt bijvoorbeeld denken aan recreatieve dagbesteding, vrijwilligerswerk, een opleiding of werk. Een mooi voorbeeld hiervan is de pilot Individuele plaatsing en steun (IPS) die Werkzaak uitvoert waarin mensen met een ernstige psychische aandoening geholpen worden bij het verkrijgen en behouden van betaald werk. Wat gaan we concreet doen in 2023 en 2024? 3.1 Onderzoek naar behoefte en voorzieningen voor een waardevolle daginvulling In Zaltbommel en Maasdriel zijn allerlei voorzieningen voor recreatieve/arbeidsmatige dagbesteding, vrije inloop en laagdrempelig vrijwilligerswerk. Onder andere de volgende voorzieningen faciliteren de gemeenten: - Herstelacademie de Parasol Herstelacademie de Parasol organiseert verschillende activiteiten voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. De activiteiten omvatten onder andere (herstel)workshops, mindfulness, muziek maken en creatief bezig zijn.

De Parasol gaat uit van de herstelbenadering en werkt met ervaringsdeskundigen. - Elliz in Company Elliz in Company is een sociale onderneming, waar inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen om mee te doen. Zo hebben deze inwoners een waardevolle daginvulling en werken ze aan hun eigenwaarde. Op dit moment zijn er twee locaties van Elliz in Company in de Bommelerwaard: een textielwerkplaats en een fiets- en techniekwerkplaats. Beide locaties zijn in de gemeente Zaltbommel. We zijn met Elliz in Company in gesprek om de mogelijkheid van een informele dagbestedingslocatie in Maasdriel te onderzoeken. - Inclusieve dagactiviteiten in Hedel Welzijn Bommelerwaard organiseert in Hedel inclusieve, laagdrempelige dagactiviteiten die voor alle inwoners toegankelijk zijn, ook voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. We onderzoeken of de bestaande vormen aansluiten bij de behoefte die er is en welke drempels psychisch kwetsbare inwoners ervaren om van deze voorzieningen gebruik te maken. Ook onderzoeken we of we de juiste vormen van daginvulling hebben en of er nog voorzieningen gemist worden. 3.2 Opzetten en faciliteren van aanvullende voorzieningen en verbeteren van bestaande voorzieningen Naar aanleiding van het onderzoek in 2023 starten we in 2024 met het verbeteren van de toegankelijkheid van het bestaande voorzieningenaanbod.

Daarnaast investeren we in aanvullende voorzieningen om een compleet aanbod te creëren zodat inwoners met een psychische kwetsbaarheid mee kunnen doen in de Bommelerwaard.

5

4. Passende ondersteuning In de wijk heeft de (psychisch) kwetsbare inwoner waar nodig passende professionele behandeling en begeleiding. De professional ondersteunt de inwoner, helpt doelen te verwezenlijken en kan waar nodig tijdig op- of afschalen qua zorg. Het doel is om de inwoner steeds meer eigen regie te geven. Door het creëren van een laagdrempelig punt voor informatie en advies (zoals Buurtteam in Zaltbommel en het adviesplein in Maasdriel) faciliteren we inwoners hierin. Wat gaan we concreet doen in 2023 en 2024? 4.1 Kennisontwikkeling GGZ-doelgroep We gaan een cursus organiseren voor professionals en vrijwilligers over inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Door deze cursus zijn professionals en vrijwilligers beter in staat deze doelgroep te begrijpen en daarnaar te handelen. Hierdoor kunnen zij de inwoner met een psychische kwetsbaarheid beter ondersteunen. We zetten in op cursussen zoals Mental Health First Aid of werken samen met ervaringsdeskundigen van bijvoorbeeld de Parasol aan scholing. 4.2 Inzet van ervaringsdeskundigen In 2023 organiseren we een bijeenkomst voor het gebiedsteam, het Buurtteam, professionals en ervaringsdeskundigen. Het doel is om met elkaar in gesprek te gaan over ervaringsdeskundigheid. Via de ontwikkeltafel1 bespreken we het product: ‘begeleiding door een ervaringsdeskundige’.

We onderzoeken of dit aanbod passend en ondersteunend is voor onze inwoners en of aanbieders op deze manier kunnen en willen werken. 4.3 Samenwerking GGZ en Gebiedsteam en Buurtteam Het FACT team, het Buurtteam en het gebiedsteam opereren allemaal in de Bommelerwaard, maar vullen elkaar nog niet goed aan. We gaan in overleg met beide organisaties om de samenwerking te bevorderen.

1 De ontwikkeltafel is een overlegstructuur waarbij het inkoopteam van de gemeenten Zaltbommel en

Maasdriel overlegt met de gecontracteerde zorgaanbieders. 6

5. Fijne leefomgeving Een fijne leefomgeving is belangrijk voor alle inwoners. Dit geldt ook voor inwoners die vanuit BW of MO door- of uitstromen in de wijk. De wijk moet voldoende draagkracht hebben om ook plek te bieden aan (psychisch) kwetsbare inwoners. De draagkracht wordt mede bepaald door sociale binding in de wijk. Voor het borgen van een fijne leefomgeving zijn een aantal punten belangrijk. Ten eerste dat signalen in de wijk worden opgevangen en opgepakt. Ten tweede dat er voldoende ontmoetingsplekken in de wijk zijn, waar inwoners samen kunnen bewegen of gewoon een praatje kunnen maken. We zoeken samenwerking met inwoners, via bijvoorbeeld de dorpsraden. We halen op wat nodig is om draagkracht in de wijk te creëren. Hiervoor kunnen we ook de buurtplatforms Onsmaasdriel en KernKrachtigBommel inzetten. Wat gaan we concreet doen in 2023 en 2024? 5.1 Bekendheid vergroten onafhankelijke cliëntondersteuning De gemeenten Maasdriel en Zaltbommel bieden in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo 2015) al jarenlang onafhankelijke cliëntondersteuning. In Maasdriel wordt sinds 2021 geëxperimenteerd met twee lokale onafhankelijk cliëntondersteuners, naast de al bestaande onafhankelijke cliëntondersteuning van MEE Gelderse Poort. In Zaltbommel zijn sinds 2023 drie partijen actief die onafhankelijk cliëntondersteuning bieden.

We zetten in op meer bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning. We monitoren of onafhankelijke cliëntondersteuning voldoende gevonden wordt en geborgd is. 5.2 Versterken draagkracht in de wijk Het is belangrijk dat een inwoner een sterk vangnet heeft in de wijk. De meeste inwoners zijn zelfredzaam en hebben hier geen hulp bij nodig. Andere inwoners kunnen hier wel ondersteuning bij gebruiken. Het vangnet richt zich op het informele en formele netwerk. Het Buurtteam en gebiedsteam worden betrokken en er is aandacht voor draagkracht en acceptatie in de wijk. Het doel is dat de inwoner een sterk sociaal vangnet heeft waar hij/zij op kan terugvallen waardoor er snel op- en afgeschaald kan worden in de zorg. De versterking in de wijk stimuleren we door bijvoorbeeld het creëren van ontmoetingsplekken en het faciliteren van inwonersinitiatieven. In 2023 en 2024 gaan we de uren van de sociaal makelaars ophogen om onder andere de draagkracht in de wijk te versterken.

7

Bijlage 1: overzicht van de projecten 2023-2024

Nr.

Project

1.1 1.2

Onderzoek naar behoefte woonzorgvoorzieningen Creëren van passende woonzorgvoorzieningen

2.1

Medewerkers en vrijwilligers toerusten op het gebied van geldzaken bij inwoners met een psychische kwetsbaarheid Bijstandsuitkering grootschalige MO Den Bosch Maatwerkbudget

X

Onderzoek naar behoefte en voorzieningen voor een waardevolle daginvulling Opzetten en faciliteren van aanvullende voorzieningen en verbeteren van bestaande voorzieningen

X

2.2 2.3

3.1 3.2

Planning 2023 X X

X

X X

X

4.1 4.2 4.3

Kennisontwikkeling GGZ-doelgroep Inzet van ervaringsdeskundigen Samenwerking GGZ en Gebiedsteam en Buurtteam

X X

5.1 5.2

Bekendheid vergroten onafhankelijke cliëntondersteuning Versterken draagkracht in de wijk

X X

8

2024

X X

X