Sonderende notitie Rekenkamerbrief huisvesting arbeidsmigranten

SONDERENDE BESPREKING l

Aan

: Gemeenteraad

Van Team

: Griffie

Datum

: 25 maart 2025

Onderwerp

: Briefadvies Rekenkamer huisvesting arbeidsmigranten

1. Inleiding In de periode 2023-2024 heeft het college een onderzoek verricht naar het huisvestingsbeleid voor arbeidsmigranten. De Rekenkamer heeft aanvullend hierop onderzoek gedaan naar de politieke keuzemogelijkheden van de raad. Dit is verwoord in bijgevoegde Rekenkamerbrief. 2. Rekenkamerbrief De Rekenkamerbrief is een nieuw instrument. Het betreft geen uitgebreid rekenkameronderzoek, maar een briefadvies aan de raad. Samengevat heeft het briefadvies de volgende inhoud. Onderzoek in opdracht van college Op de eerste plaats wordt in de Rekenkamerbrief gerefereerd aan de conclusies uit het onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het college. Samenvattend:  Het beleid is goed uitgewerkt, maar het ontbreekt aan een samenhangende set beleidsindicatoren;  Dit bemoeilijkt de monitoring, evaluatie en mogelijkheid om bij te sturen;  Voor de uitvoering van het beleid werd gebruik gemaakt van een projectgroep, maar deze opzet voldoet niet meer;  Een aanbeveling in het onderzoek is om in plaats van de projectgroep vaste taken en rollen te beleggen in de gemeente;  Er is een structureel tekort aan controlecapaciteit en zorgt het verloop van personeel voor knelpunten en meer werkdruk in de uitvoering.

De gemeente is gestart met het toepassen van de aanbevelingen, zo is in de begroting structureel ruimte gereserveerd om een nieuwe medewerker (coördinatiefunctie op dit thema) aan te stellen. Een herziening van het beleid staat op de planning voor 2025. Aanbevelingen Rekenkamer aan gemeenteraad a. Verstevigen informatiepositie raad Er is geen afspraak gemaakt tussen de raad en het college over de wijze waarop het college de raad van informatie voorziet. De Rekenkamer doet de aanbeveling om de raad beleidsindicatoren vast te laten stellen waarop de raad periodiek geïnformeerd wil worden en informatiemomenten structureel in te bedden. b. Aanvullende kaders bij herziening van beleid Een herziening van het beleid staat op de planning voor 2025. Het college neemt de aandachtspunten uit het collegeonderzoek op in het nieuwe beleid. De raad kan aanvullende kaders meegeven. De Rekenkamer doet de volgende aanbevelingen: Bepaal als raad of er behoefte is om door middel van een werkbezoek of op een andere manier een beter beeld te verkrijgen. Geef als raad aanvullende kaders mee, zoals inwonersparticipatie, toezicht, controles op kwaliteit van huisvesting, afstemming met ondernemers en samenwerking met omliggende gemeenten c. Integraal beleid Het beleid huisvesting arbeidsmigranten staat niet op zichzelf en heeft bijvoorbeeld ook sociaal-maatschappelijke effecten.

De Rekenkamer adviseert de raad om het college te vragen bij de herziening van het beleid ook inzichten uit andere beleidsterreinen mee te nemen

d. Betrekken van inwoners bij nieuwe locatie(s) De komst van een nieuwe huisvestingslocatie van arbeidsmigranten kan een grote impact hebben op de wijk waarin de locatie staat. Inwoners zien hun sociale omgeving veranderen. De Rekenkamer adviseert om bij een herziening van het beleid normen op te stellen wanneer een vorm van participatie moet worden toegepast bij de locatiekeuze. Vraag het college om expliciete afspraken op te nemen over bij wie de verantwoordelijkheid voor participatie ligt. 3. Hoe gaan we om met deze Rekenkamerbrief Een Rekenkameronderzoek wordt altijd voorgelegd aan de gemeenteraad. Een Rekenkamerbrief is een nieuw instrument en als zodanig niet eerder gebruikt in Maasdriel. Er zijn nog geen afspraken gemaakt hoe we met dergelijke adviezen omgaan. De raad moet zich buigen over de vraag hoe men omgaat met de adviezen van de Rekenkamer. De inhoud van de brief vraagt om een aantal acties, waarmee het niet aan te bevelen is om de brief enkel bij de ingekomen stukken te plaatsen. Enerzijds gaat het om adviezen (c. en d.) die de Rekenkamer doet richting het college en deze kunnen worden meegegeven aan het college (maar dan moet de raad er wel iets van gevonden hebben); anderzijds gaat het om adviezen (a. en b.) die actie van de raad zelf vragen.

Dit is besproken in de agendacommissie van 18 februari 2025 waarbij de agendacommissie heeft bepaald dit onderwerp te agenderen voor de informatieavond van 1 april. Tijdens deze avond voeren de raadsleden en commissieburgerleden een sonderend gesprek over de punten a. tot en met d. De opbrengst wordt vervat in een notitie die vervolgens wordt besproken in de commissie Ruimte. Deze notitie wordt aan het college aangeboden als input voor de evaluatie, de actualisatie en de herziening van het beleid voor arbeidsmigranten. We zullen deze werkwijze vervolgens evalueren in de agendacommissie. ONDERSTAANDE ONDERWERPEN WORDEN 1 APRIL SONDEREND BESPROKEN Ad. A Verstevigen informatiepositie van de raad Voorstel is om jaarlijks een rapportage huisvesting arbeidsmigranten te ontvangen, waarbij de volgende beleidsindicatoren worden opgenomen. 1. Aantal in- en uitgeschreven arbeidsmigranten in BRP naar nationaliteit 2. Aantal overnachtingen door kort verblijvende arbeidsmigranten (korter dan 4 maanden) op basis van het nachtregister 3. De opbrengsten op basis van het nachtregister 4. Het aantal controles dat is uitgevoerd m.b.t. huisvesting van arbeidsmigranten en de uitkomsten daarvan 5. De kosten die gemoeid zijn voor uitgevoerd onderzoek, controles en handhaving en het aantal fte.’s dat daarmee gemoeid is 6. Het aantal meldingen en de aard van meldingen van overlast en incidenten 7.

Het aantal ingediende handhavingsverzoeken m.b.t. huisvesting van arbeidsmigranten en de uitkomsten daarvan 8. Het aantal ingediende initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten en de beoordeling door de gemeente hiervan 9. Afgegeven omgevingsvergunningen (permanent en tijdelijk) voor de huisvesting van arbeidsmigranten en het aantal gerealiseerde projecten 10. Welke overlegvormen hebben structureel/incidenteel plaatsgevonden m.b.t. huisvesting van arbeidsmigranten en welke partijen zijn daarbij betrokken Ad. B Aanvullende kaders bij de evaluatie en de herziening van het beleid In het huidige beleid (2019) zijn de volgende uitgangspunten opgenomen: 1. De huisvesting van arbeidsmigranten is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van werkgevers en arbeidsmigranten zelf. De verantwoordelijkheid van de gemeente is het bieden van een helder kader waarbinnen de huisvesting mag plaatsvinden waarbij we ons vooral richten op arbeidsmigranten die werkzaam zijn in de Bommelerwaard. Daarnaast is de

Pagina 2 van 3

2.

3.

4.

5. 6. 7. 8. 9.

gemeente verantwoordelijk voor toezicht en handhaving en een goede communicatie naar alle partijen. Om te voorkomen dat er een disbalans ontstaat op de woningmarkt is het van belang om voldoende starterswoningen beschikbaar te houden. De druk op de woningmarkt in het goedkope segment is groot. Juist deze goedkopere woningen zijn aantrekkelijk voor verhuurder om te verhuren aan arbeidsmigranten. Om situaties van overlast te voorkomen die kunnen leiden tot onveiligheidsgevoelens van omwonenden is het wenselijk de aanwezigheid van arbeidsmigranten te spreiden over de kernen en wijken. Een aanvaardbare kwaliteit van het woon- en leefklimaat voor de omgeving van de locatie waar de arbeidsmigranten zijn gehuisvest, moet worden gewaarborgd. Daarnaast mogen geen belemmeringen ontstaan voor omliggende (agrarische) bedrijven. Een aanvaardbare kwaliteit van het woon- en leefklimaat van de arbeidsmigranten zelf moet worden gewaarborgd. Arbeidsmigranten dienen net als ieder ander verblijfsbelasting te betalen (bij een verblijf korter dan 4 maanden) of zich in te schrijven in het BRP. Het beleid moet juridisch houdbaar en handhaafbaar zijn. Het beleid uit 2019 leidt tot gewijzigde voorwaarden en opzichte van het beleid van 2014. De verblijfsbieders die al huisvesten vallen in de overgangsfase. De huisvesting van arbeidsmigranten kan plaatsvinden op de volgende manieren: a.

Huisvesting op het terrein van de agrarische werkgever (tijdelijk of permanent) b. Kleinschalige huisvesting in de bestaande woonomgeving (beperkt aantal personen) c. Geconcentreerde huisvesting. Het gaat hier om grootschalige huisvesting (meer dan 4 personen) geconcentreerd op één locatie. Het beleid is zodanig ingericht dat de nadruk ligt bij de huisvesting op het terrein van de werkgever. De mogelijkheden hiervoor worden verruimd. Daarnaast is het mogelijk om arbeidsmigranten te huisvesten in woningen (dit wordt beperkt t.o.v. het beleid uit 2014). In hele specifieke gevallen kan de gemeente geconcentreerde huisvesting mogelijk maken. Het is de vraag of na evaluatie van het bovenstaande beleid en vooruitlopend op een herziening van het bestaande beleid, de raad op voorhand al aanvullende kaders wil meegeven. Vraag aan de raad is of men al kaders wil benoemen die meegegeven kunnen worden aan het college? Ad C. en D. Integraal beleid en inwoners betrekken bij nieuwe locaties Voorgesteld wordt om het advies in de Rekenkamerbrief te volgen en het college bij de evaluatie en herziening van het beleid mee te geven om andere beleidsterreinen mee te nemen en hen de opdracht te geven om bij de herziening van het beleid normen op te stellen wanneer een vorm van participatie moet worden toegepast bij de locatiekeuze voor huisvestingslocaties van arbeidsmigranten.

4. Vervolg Na bespreking van dit onderwerp wordt de bijdrage vanuit de raad door de griffie verwerkt in een notitie. Deze notitie wordt voorgelegd aan de commissie Ruimte, waarna deze wordt aangeboden aan het college. De opmerkingen van de raad dienen als input voor de evaluatie en de herziening van het bestaande beleid met betrekking tot arbeidsmigranten.

Pagina 3 van 3