Reactienota bij de Transitievisie Warmte
Tekst van het document
TRANSITIEVISIE WARMTE GEMEENTE MAASDRIEL REACTIENOTA Versie 19 oktober 2021
Inhoud 1. Leeswijzer 2. Gevolgde procedure 3. Lijst van insprekers 4. Samenvatting en beoordeling reacties door de gemeente
2
1. Inleiding De gemeente Maasdriel heeft van december 2020 tot en met oktober 2021 de Transitievisie Warmte opgesteld. Het was de nadrukkelijke wens van de gemeenteraad om inwoners en andere belanghebbenden in dit proces zoveel mogelijk te betrekken. In dit document wordt verslag gedaan van de reacties die zijn binnen gekomen op het concept van de Transitievisie Warmte. Dit concept is (bij besluit van het college van B&W) van 27 juli tot en met 21 september opengesteld voor inspraak. Naast reacties en vragen van inwoners en andere belanghebbenden, is ook de commissie Ruimte tijdens een vergadering op 30 september geconsulteerd over deze conceptversie. De reacties en vragen vanuit de commissie Ruimte zijn ook meegenomen in deze nota. Leeswijzer In de hierna volgende hoofdstukken worden de door insprekers gegeven reacties besproken. Hoofdstuk 2 zet de gevolgde procedure uiteen. In hoofdstuk 3 is een lijst opgenomen van de indieners van de reacties. Vervolgens zijn in hoofdstuk 4 de reacties opgenomen en wordt inhoudelijk op de reacties ingegaan, met een conclusie of deze tot wijzigingen in de visie hebben geleid. 2. Gevolgde procedure Zoals bepaald in artikel 3.8 en 3.30 van de Wet ruimtelijke ordening betrekt het gemeentebestuur de inwoners en andere belanghebbenden van de gemeente bij de voorbereiding van ruimtelijk beleid.
Het college van burgemeesters en wethouders heeft de conceptversie Transitievisie Warmte vrijgegeven voor inspraak in de periode van 27 juli 2021 tot 21 september. Tijdens deze periode konden geïnteresseerden zowel schriftelijk als mondeling reageren. De inspraakperiode is aangekondigd in het gemeenteblad (van 27 juli 2021) en is daarnaast gecommuniceerd via de gemeentelijke website en de gemeentelijke Facebook-pagina. Gelijktijdig aan deze inspraakprocedure is de conceptversie Transitievisie Warmte voorgelegd aan de commissie Ruimte op 29 september 2021 ter consultatie. 3. Lijst van insprekers Tijdens de inspraakperiode is er één zienswijze ingediend bij de gemeente Maasdriel. Daarnaast hebben meerdere inwoners en belanghebbenden op het concept gereageerd. Tot slot zijn er vanuit de commissie Ruimte (d.d. 30 september 2021) enkele vragen en opmerkingen geplaatst bij het concept.
3
4. Samenvatting en beoordeling reacties door de gemeente Zienswijze 1 - ontvangen via de e-mail op 27 juli 2021 Zienswijze A Aardgasarm zou geen doel op zich moeten zijn. Het doel zou energiezuinig moeten zijn, aardgasvrij is daarbij een middel.
B
Een hybride warmtepomp gevoed met aardgas is een geschikte tussenoplossing om aanzienlijke te besparen op gasverbruik. Ook voor een woning uit 1989 is het mogelijk om veel gas te besparen. In de TVW wordt de hybride warmtepomp met de aardgasvariant niet expliciet genoemd als spijtvrije maatregel, dit zou echter wel als spijtvrije maatregel moeten worden meegenomen.
Reactie In navolging van de afspraken in het Klimaatakkoord is de Transitievisie Warmte van de gemeente Maasdriel uiteindelijk gericht op het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.
Conclusie De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
Wij zien spijtvrije maatregelen als isolerende en energiebesparende maatregelen die zich op korte termijn terugverdienen en een relatief kleine investering vooraf vragen. Deze maatregelen zijn gebouwafhankelijk, wat voor de één een spijtvrije maatregel is, hoeft dat voor een ander niet te zijn.
De rol van hybride warmtepompen wordt duidelijker geduid als tussenstap.
De terugverdientijd van een hybride warmtepomp is afhankelijk van het initiële gasverbruik. Ligt het gasverbruik laag, dan is de terugverdientijd logischerwijs hoger. Een hybride warmtepomp hoort daardoor niet bij uitstek voor iedereen bij de spijtvrije maatregelen. Ook de investering vooraf (die in relatie tot andere besparende maatregelen hoger is) vormt voor sommige mensen een drempel. Wel is het zo dat een hybride warmtepomp voor veel gebouwen een goede tussenstap is richting aardgasvrij. We zullen de positie van de hybride warmtepomp in de visie verduidelijken.
C
Wat wordt concreet de rol van de gemeente Maasdriel in de TVW? De gemeente Maasdriel neemt de regie, hoe zij dat willen doen staat niet
De gemeente Maasdriel neemt conform de visie de komende vijf jaar een regierol in de communicatie en bewustwording en in de uitvoering van twee pilots.
De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
4
beschreven in de TVW.
Gebouweigenaren blijven zelf verantwoordelijk voor het verduurzamen van de woning.
D
In de omschrijving van de pilots wordt aangegeven dat deelnemers een collectieve aanbieding wordt gedaan om te verduurzamen. Naar eigen ervaring is het collectieve aanbod altijd duurder geweest dan wanneer je het als particulier aanschaft.
In de pilotprojecten mogen bewoners en gebouweigenaren gezamenlijk de uitgangspunten stellen voor een collectief aanbod. Prijs is daar een belangrijk uitgangspunt in.
De zienswijze leidt niet tot aanpassingen van de Transitievisie Warmte.
E
De conceptversie TVW is niet ambitieus te noemen. De transitie moet sneller en beter.
Draagvlak onder inwoners is een cruciale factor in de transitie naar aardgasvrij. De gemeente kan inwoners niet verplichten om de overstap te maken. Op dit moment zijn veel inwoners van de gemeente nog niet bezig met de warmtetransitie. Zo snel mogelijk willen overstappen naar aardgasvrij kan het draagvlak juist wegnemen. Een stapsgewijze transitie zoals beschreven in de TVW past (voor nu) het beste bij de gemeente Maasdriel.
De zienswijze leidt niet tot aanpassingen van de Transitievisie Warmte.
F
Het elektriciteitsverbruik van de gemeente Maasdriel is niet meegenomen in de TVW, terwijl het elektriciteitsverbruik wel van belang is in de transitie naar aardgasvrij verwarmen. In de TVW is ook niet terug te vinden wat de planning van de netbeheerder is omtrent het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk.
De Transitievisie Warmte is onder andere opgesteld om ook richting de netbeheerder duidelijkheid te verschaffen over de verwachtte benodigde verzwaringen. Daarom hebben wij tijdens het opstellen van de visie de netbeheerder nauw betrokken.
De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
Reactie 1 - ontvangen via de e-mail op 8 september 2021 Vraag Reactie A In de Transitievisie Warmte wordt benoemd dat er Het is niet de bedoeling om deelname aan de pilots twee pilots komen. Is deelname aan de pilots voor inwoners te verplichten. Deelnemers aan de pilots verplicht voor inwoners? zijn ook niet verplicht om te verduurzamen. De pilots
Conclusie De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
5
staan of vallen bij betrokkenheid van inwoners en daarom zullen de wijken die in aanmerking komen ook geselecteerd worden op basis van animo van de inwoners van de wijk. Reactie 2 - ontvangen via de e-mail op 28 juli 2021 Vraag A In de conceptversie van de TVW staat beschreven dat één van de twee pilots betrekking heeft op een wijk met nieuwbouwwoningen (2005-2010). Vanuit het gasnet geredeneerd is dit een ongelukkige keuze, omdat het gasnet nog lang mee kan voordat het economisch is afgeschreven. Er valt ook minder CO2- winst te behalen ten opzichte van oudere woningen. Is het een mogelijkheid om de periode van de pilot in de nieuwbouwwijk breder te trekken (bijvoorbeeld van 1992 – 2010)?
Reactie De periode van 2005-2010 is bewust gekozen omdat het hierbij naar verwachting gaat om nieuwbouwwoningen waar weinig tot geen isolerende maatregelen nodig zijn voor de overstap tot een allelectric oplossing kan worden gemaakt. Op deze manier kunnen we de twee pilots goed vergelijken, er is dan één pilotgebied waar er geen aanpassingen aan de woning nodig zijn en één pilotgebied waar die aanpassingen naar verwachting wel nodig zijn. Woningen uit de periode van 1992 – 2005 zijn gebouwd met een andere isolatiestandaard, waardoor aanpassingen aan de woning naar verwachting ook nog nodig zijn voor een all-electric warmtepomp de woning goed kan isoleren.
Conclusie De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
Daarnaast zijn dit woningen (uit de periode 2005 – 2010) waarbij de huidige warmte-installatie (CV- of HRketel) naar verwachting in de aankomende periode vervangen dient te worden. We kunnen hierbij dus inspelen op een natuurlijk overstapmoment. Het zou jammer zijn als deze eigenaren over gaan tot de aanschaf van een nieuwe gasgestookte ketel, terwijl dat vanuit energetisch perspectief van de woning niet nodig is.
6
Uiteindelijk zullen de pilotgebieden gekozen worden op basis van participatie en betrokkenheid van de inwoners. Ten tijde van het opstarten van de pilots zal nogmaals goed nagedacht worden over de juiste doelgroepen. Als blijkt dat het jonge gasnet inderdaad een drempel is voor inwoners van wijken gebouwd in de periode van 2005 – 2010, dan is een wijk gebouwd in de periode van 1992 – 2005 een goed alternatief. Reactie 3 - ontvangen tijdens de commissie Ruimte op 30 september 2021 Vraag Reactie A Is het mogelijk en wenselijk om de productie van In de gemeente Maasdriel zijn er tot op heden geen duurzaam gas in de gemeente Maasdriel te grootschalige vergistingsinstallaties voor het opwekken stimuleren? Kan de lokale fruitteelt hierin een van duurzaam gas. Wel is er een kleine belangrijke rol spelen. vergistingsinstallatie bij een agrarische bedrijf, waar de opgewekte warmte wordt gebruikt in het eigen bedrijf. Op dit moment zijn er vanuit het Rijk geen verwachtingen dat gemeenten zelf zorg dragen voor de productie van groen gas voor de warmtevraag van de eigen gebouwde omgeving. De productie van groen gas wordt landelijk wel gestimuleerd met subsidies (SDE++ en de aanpassing van regelgeving.
Conclusie De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
Om groen gas te produceren als robuuste warmtebron is er een constante toevoer van voldoende biologisch materiaal nodig. Er zijn verschillende bronnen van biologisch materiaal geschikt voor vergisting. Het meest bekende voorbeeld is mest, maar ook afval uit de fruitteelt kan gebruikt worden voor vergisting. Dit levert in relatie tot andere bronnen minder groen gas op na vergisting. Een andere kenmerk van de fruitteelt is dat de aanlevering van biologisch materiaal (in tegenstelling 7
tot mest) niet constant is. Afval uit de fruitteelt kan daarom het beste worden gebruikt als bijmeng in bestaande vergistingsinstallaties maar heeft onvoldoende potentie om zelfstandig als kans te benutten voor de warmtetransitie in Maasdriel. Reactie 4 - ontvangen tijdens de commissie Ruimte op 30 september 2021 Vraag Reactie A Het gebruik van aardwarmte wordt in de gemeente De technische mogelijkheden van het benutten van Zaltbommel wel onderzocht. In de gemeente aardwarmte voor de gebouwde omgeving van Maasdriel niet. Wat is hiervoor de reden? Maasdriel (en de tuinbouwsector, die buiten het kader van de Transitievisie Warmte valt) is in 2019 onderzocht door onderzoeksbureau IF. Uit dat onderzoek bleek dat er in de bodemopbouw van de Bommelerwaard verschil zit tussen het grondgebied van Zaltbommel en Maasdriel. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de bodemopbouw in het grondgebied van Zaltbommel kansen biedt voor de winning van aardwarmte, maar dit geldt niet voor het grondgebied van Maasdriel.
Conclusie De zienswijze leidt niet tot aanpassing van de Transitievisie Warmte.
De landelijke overheid laat op dit moment aanvullend seismisch onderzoek uitvoeren in heel Nederland (projectnaam: SCAN) om zeker te zijn van mogelijke kansen voor geothermie. Inmiddels zijn grote delen van de Nederlandse ondergrond al in kaart gebracht, maar dit gold nog niet voor de ondergrond in Maasdriel. Daarom is in de afgelopen periode ook nog een seismisch onderzoek door SCAN uitgevoerd naar de ondergrond van Maasdriel. De resultaten van dit onderzoek zijn op dit moment nog niet bekend. Indien er nieuwe inzichten uit deze resultaten ontstaan, nemen we deze mee in de herijking van de 8
Transitievisie Warmte. Daarnaast hebben CE Delft en het Expertise Centrum Warmte een maatschappelijke kosten batenanalyse uitgevoerd naar verschillende alternatieven voor aardgas voor Maasdriel. Uit deze analyses is gebleken dat het inzetten van aardwarmte voor de verwarming van de gebouwde omgeving van Maasdriel ook vanuit financiële invalshoek niet kansrijk is. De transport van warmte uit geothermie naar de gebouwde omgeving gebeurt namelijk via een warmtenet. Een warmtenet als verwarmingsstrategie past niet bij de ruimtelijke opzet van de kernen van Maasdriel en komt daarnaast naar voren als het duurste alternatief voor aardgas.
9