Rapportage Gelre's End Uiterwaarde B.V.

Rapportage voor het Gelre’s End

INLEIDING Op verzoek van de gemeente Maasdriel is deze rapportage opgesteld door Uiterwaarde. Voor de invulling van de rapportage vond nauw overleg plaats met de gemeente over de aanleiding en de doelstellingen. De aanleiding is het verzoek van inwoners aan de gemeente om de waterpartij Gelre’s End in Hedel weer nieuw leven in te blazen. De gemeente geeft in haar doelstellingen aan dat er onderzoek plaats dient te vinden naar de mogelijkheden voor recreatie aan, om en nabij Gelre’s End, waarbij de bestaande natuurlijke uitstraling van het gebied behouden dient te worden. Met deze opdracht heeft Uiterwaarde zich ingezet om samen met de omgeving en stakeholders/partijen te kijken wat de (on)mogelijkheden zijn. Deze rapportage beschrijft een stukje geschiedenis van het Gelre’s End en een omschrijving van het gebied. Aan de orde komt de uitwerking van de vraagstelling van de gemeente en de optionele mogelijkheden voor het kleinschalig ontwikkelen van het gebied inclusief een kostenraming. Aan dit rapport hebben naast Uiterwaarde (Johan van Zetten en Bea Kramer) de volgende bedrijven een bijdrage geleverd: Grandia Infra Kerkdriel, Aannemingsbedrijf Huub Verlouw Ammerzoden, Fa. Hofmans Hedel, Jachtwerf Joop Woudenberg Beneden Leeuwen.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

1.

INHOUD 1.

WIE IS UITERWAARDE? ...........................................................................................................................3

2.

GESCHIEDENIS GELRE’S END/SOEPKOM: ...............................................................................................3

3.

VRAAGSTELLING GEMEENTE MAASDRIEL ..............................................................................................4

4.

OMSCHRIJVING GEBIED ..........................................................................................................................5

5.

THEMA’S .................................................................................................................................................6

5.1 THEMA 1: BASIS ......................................................................................................................................6 5.2 THEMA 2: RECREATIE & TOERISME VOOR BREDER PUBLIEK..................................................................8 5.3 THEMA 3: WATERKWALITEIT/ZWEMMEN............................................................................................10 6

GLOBALE KOSTENRAMING (EXCLUSIERF BTW) ....................................................................................11

6.1 THEMA 1: BOUWSTENEN .....................................................................................................................11 6.2 THEMA 2: BOUWSTENEN .....................................................................................................................11 6.3 THEMA 3: BOUWSTENEN .....................................................................................................................11 7.

JAARLIJKS TERUGKOMENDE KOSTEN ...................................................................................................12

8.

WELKE VOORWAARDEN/AANDACHTSPUNTEN ZIJN ER .......................................................................13

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

2.

1.

WIE IS UITERWAARDE?

Uiterwaarde is een verzelfstandigd recreatieschap. Vanaf 1975 tot 1999 bestond het recreatieschap uit Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal, Recreatieschap Over-Betuwe en Recreatieschap Lingegebied. In deze periode zijn onze 8 recreatiegebieden met een totaaloppervlak van circa 860 hectare aangelegd. Alle gebieden zijn in eigendom van Uiterwaarde. De recreatiegebieden en land- en route gebonden voorzieningen van Uiterwaarde zijn publiek domein. Wij houden ze zo kwalitatief en duurzaam mogelijk in stand en breiden ze uit waar dat mogelijk is. Daarnaast adviseren wij private en publieke partijen en ontwikkelen wij recreatief-toeristische infrastructuur (fietsen, struinen, wandelen, bewegwijzering bruine borden), leggen het aan, exploiteren en beheren en onderhouden het. Onder de vlag van Uiterwaarde varen 10 toeristische fiets- en voetveren over de Waal, Maas, Nederrijn, Lek en de Linge. In het werkgebied van Uiterwaarde onderscheiden we drie deelgebieden:  Over-Betuwe (Arnhem-Nijmegen);  Neder Betuwe, Land van Maas en Waal en de Bommelerwaard (gebied kent aan de rivieren een aantal grootschalige watergebieden);  Lingebied (rivierenlandschap). Ons werkgebied loopt vanaf Gorinchem tot Arnhem, ten zuiden van de Rijn en ten noorden van de Maas.

Onze recreatiegebieden zijn: De Galgenwaard in Kedichem, De Meent in Beusichem, het Eiland van Maurik in Maurik, De Beldert in Zoelen, De Gouden Ham in Appeltern, Strandpark Slijk-Ewijk in Slijk-Ewijk, De Rijkerswoerdse Plassen in Elst en het Zeegbos in Arnhem.

2.

GESCHIEDENIS GELRE’S END/SOEPKOM:

In opdracht van de toenmalige gemeente Hedel is in 1985 het Gelre’s End aangelegd. Het kleine recreatiegebied had tot doel de plaatselijke bevolking van Hedel een “eigen” recreatiegebied in het dorp te bieden. De plas heeft een aantal jaren prima gefunctioneerd als zwemplas, totdat er klachten kwamen van zwemmers over jeuk en bultjes en het ontstaan van groenalgen en wieren welke de waterkwaliteit in ieder geval optisch negatief beïnvloeden. Daarna nam het gebruik van het gebied als zwemplas af en werd het voor de omwonenden minder aantrekkelijk om te recreëren. In de gesprekken die zijn gevoerd met de lokale bevolking bleek men eensgezind over de beleving van het gebied. Het is een

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

3.

kleinschalig gebied, waar de gezelligheid en knusheid de boventoon voerden en het goed was om te vertoeven. De inwoners missen het vroegere gebruik van het gebied en geven aan het prettig te vinden als men elkaar hier weer kan ontmoeten om te wandelen, sporten en te zwemmen.

3.

VRAAGSTELLING GEMEENTE MAASDRIEL

De gemeente Maasdriel heeft een aantal bewonersavonden georganiseerd, waaronder ook in Hedel. Een van de ingebrachte punten door de bewoners was het gebruik van het gebied van Gelre’s End. De vraag vanuit de lokale bevolking is of het gebied beter geschikt gemaakt kan worden voor recreatie en de zwemwaterkwaliteit verbeterd kan worden. De gemeente Maasdriel heeft Uiterwaarde benaderd om mee te denken in de ontwikkeling van het gebied Gelre’s End, waarbij zij de volgende doelstellingen/vragen heeft geformuleerd: 

Het gebied moet een natuurlijke uitstraling behouden (gebruik van natuurlijke materialen en bestaand groen);



Aanbrengen overnachtingsmogelijkheid voor campers in het gebied d.m.v. eenvoudige parkeervoorziening;



Bekijken van de wandelmogelijkheden (natuurlijke fantasie route, trimronde voor senioren, uitdagende route voor rennen en wandelen);



Is een aansluiting of wandeling naar de Bovenwaard en Ammerzoden mogelijk? (Zo ja, wat kost zo’n route, wat is de ideale wandeling, zijn er obstakels?);



Hoe kan er bij de herinrichting van het gebied het gebruik van de huidige sporttoestellen worden gestimuleerd?



De zwemplas heeft geen officiële zwemstatus, wel wordt de zwemwaterkwaliteit bemonsterd in opdracht van de gemeente;  hoe kan de zwemwaterkwaliteit worden verbeterd, zodat de inwoner zelf de keuze heeft om te gaan zwemmen;  is een verbinding via buizen met de rivier mogelijk;  hoe kan het gebied aantrekkelijk worden gemaakt voor lokale gebruikers (dus geen toeristische hot spot) bijvoorbeeld door het verbeteren van het zandstrand, aanbrengen van een speelmogelijkheid voor kinderen op het strandgedeelte en meer afvalbakken.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

4.

De gemeente en Uiterwaarde zijn overeengekomen om de bovengenoemde punten uit te werken en eventuele ontwikkelingsmogelijkheden te inventariseren en uit te werken in drie thema’s. De thema’s zijn: basis, toerisme en recreatief medegebruik voor een breder publiek en waterkwaliteit en zwemmen. Om het gevraagde uit te kunnen werken hebben we het gebied een aantal keren bezocht, mensen die aanwezig waren hebben we gevraagd naar hun mening en we hebben met vertegenwoordigers van de gemeente en bedrijven in de buurt gesproken en gevraagd mee te denken in de ontwikkeling en een globale (indicatie) prijs voor de uitvoering van de werkzaamheden. Daarnaast zijn er twee digitale bijeenkomsten geweest waarin de werkgroep hun mening heeft gedeeld . Alle bovenstaande gegevens zijn nu uitgewerkt in thema’s en kunnen aan de bewoners en werkgroep voorgelegd worden waarna men keuzes kan maken voor verdere ontwikkeling van het gebied. Tijdens het proces (uitzoeken, nalezen, werkbezoeken etc.) van de opdracht zijn er meer zaken aan de orde gekomen, deze zijn zoveel mogelijk aan de ontwikkelvisie toegevoegd.

4.

OMSCHRIJVING GEBIED

Gelre’s End is een klein, knus gebied waar een paar kleinschalige voorzieningen (o.a. sporttoestellen) staan. De wens vanuit de gemeenschap is om het gebied verder te ontwikkelen. Hierin moet echter rekening worden gehouden met de in het gebied aanwezige verenigingen en de beperkte ontwikkelmogelijkheden. De waterplas heeft een grootte van iets meer dan een halve hectare. De huidige gebruiksmogelijkheden voor sporten (fitness en joggen) zijn vanwege de grootte van het gebied beperkt. Het gebied leent zich wel voor het maken van een korte wandeling en indien men wil, op eigen risico te zwemmen. Bij een beter/ander gebruik van de plas zal er een opruimplicht moeten komen voor hondenuitwerpselen en meer afvalbakken met opruimzakjes. Ook moet er aandacht zijn voor zwerfvuil, recreatie brengt automatisch ook (zwerf)vuil met zich mee. Langs het gebied loopt een struinpad. En bij de aanwezige jachthaven bestaat de mogelijkheid om een boot te water te laten. Tot slot houdt de nabij gelegen de jeu de boules vereniging regelmatig activiteiten in het gebied. Uit eerder gehouden onderzoek is gebleken dat er weinig belangstelling is van de bestaande verenigingen om (te)veel activiteiten te generen in het gebied. Het dorpshuis heeft een nieuw bestuur wat open staat voor meer ontwikkeling. Als er meer activiteiten worden ontwikkeld zal dat uiteraard inhouden dat het drukker wordt.

Er zijn (op dit moment) ruim voldoende parkeerplaatsen voor auto’s. Voor fietsen zal er een stalling gerealiseerd moeten

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

5.

worden. Vanuit de verenigingen werd aangegeven dat de parkeerruimte nu wel groot genoeg is maar dat er voldoende ruimte moet blijven om auto’s met een trailer te kunnen laten parkeren.

5.

THEMA’S

In hoofdstuk 3 staan de vragen en doelstelling van de gemeente beschreven. In antwoord op de gestelde vragen heeft Uiterwaarde door middel van inventarisatie en onderzoek thema’s geformuleerd. Uit de verschillende thema’s kunnen onderdelen worden gehaald om als bouwstenen te dienen voor een complete invulling van het gebied en omgeving. De verschillende thema’s worden hieronder nader toegelicht.

5.1 THEMA 1: BASIS 

Het gebied zijn natuurlijke uitstraling laten behouden en zo min mogelijk ontwikkelingen waardoor de huidige groene basis blijft bestaan.



Het gebied beleven in haar puurheid door enerzijds wel wat beleefbaarheid te ontwikkelen maar toch de knusheid van het gebied te omarmen.



Rondom de plas vier extra zitbanken met afvalbakken te plaatsen.



Voor de bestaande wandelroute (struinroute) een startpunt toe te voegen (bij het dorpshuis), zodat de route ook vanuit Gelre’s End kan worden gestart en daardoor fungeert als lokaal ommetje.



Ten behoeve van het zwemmen in de plas jaarlijks het strand opknappen en indien noodzakelijk zand aanvullen.



De waterkwaliteit wordt in opdracht van de gemeente jaarlijks regelmatig gecontroleerd en bij overschrijdingen van de normeringen plaatst de gemeente waarschuwingsborden.



Jaarlijks wordt de rietkraag rondom de plas gemaaid en opgeruimd om daardoor de kans op zwemmersjeuk in de zomer te verminderen.



De bestaande buis voor het afvoeren van overtollig water dient verwijderd te worden. Deze voegt niets toe (buis ligt aan de westzijde in het talud en moet overtollig water afvoeren naar de naastliggende sloot).



Voor de kinderen wordt er een waterpomp met waterbakken geplaatst op het strand nabij het water om te kunnen spelen.



Aanleggen van een kleine wandel/struinroute (Benedenwaard) met start- en eindpunt bij Gelre’s End. Dit kleine rondje is ongeveer 2 kilometer lang. Een idee kan zijn om

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

6.

bijvoorbeeld afbeeldingen te plaatsen van dieren met uitleg hoe ze leven en wat ze voor functie hebben in het ecosysteem.

Wandelroute Benedenwaard 1



De mogelijkheid creëren om met een rolstoel/scootmobiel gebruik te maken van het gebied door een (kort) rondje te maken rondom de plas. Hiervoor moet wel een verhard pad worden aangelegd. Als verharding kan gekozen worden voor Grauwacke/Grauwstabiel. Grauwacke/Grauwstabiel is een natuurvriendelijk materiaal wat duurzaam in de

uiterwaarden kan worden verwerkt. 

Op twee plaatsen vaste BBQ plekken (stelconplaten) realiseren welke door bezoekers gebruikt kunnen worden. Hiermee voorkomen we dat er op diverse plekken in het gebied eigen brandplekken worden aangelegd (meldingsplicht voor het gebruik er van bij gemeente/werkgroep).



Het realiseren van een ontmoetingsplek in de buurt van het strandje door het plaatsen van grote zitstenen.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

7.

Zitstenen 1



Ter vervanging van de gekapte bomen kunnen bomen worden terug geplant om het knusse karakter van het gebied te blijven waarborgen.

5.2 THEMA 2: RECREATIE & TOERISME VOOR BREDER PUBLIEK 

Voor de mogelijkheid om de horeca in het dorpshuis beter te benutten wordt er een zogenaamde “TOP”* (toeristische opstap- en startlocatie) gemaakt bij het dorpshuis. Hierdoor kunnen fietsers en wandelaars voordat ze gaan wandelen of fietsen een kop koffie gebruiken en indien nodig gebruik maken van een toilet. Daarnaast komen er oplaadpunten voor e-bike en elektrische auto.



Ten behoeve van campers kunnen een aantal parkeerplaatsen worden aangelegd in het gebied waar zij gebruik van maken. Het is de bedoeling dat het een basisvoorziening wordt, waarbij er geen aanvullende voorzieningen worden gerealiseerd. Het dorpshuis, de beheerder van de jachthaven of lid/bestuurslid van de jeu de boulesvereniging kan verantwoordelijk worden gemaakt voor het innen van het overnachtingsgeld.



Het gebied kan uitstekend gebruikt worden als een klein amfitheater, waar kleine concerten en andersoortige evenementen (passend binnen het beleid en APV van de gemeente) gehouden kunnen worden.

*Aan het realiseren van een TOP zijn wel voorwaarden gebonden en het is geen vanzelfsprekendheid dat deze locatie als TOP aangewezen kan worden. Dit wordt beoordeeld door BTR.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

8.



Bij de Bovenwaard is er ruimte voor een struin/wandelroute van ongeveer 7 kilometer lang. Bij de plas tussen de spoorbrug en de A2 wordt er een brug gelegd van 11 meter t.b.v. de oversteek van de kreek.

Wandelroute Bovenwaard 1

Locatie brug t.b.v. oversteek 1

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

9.

Loopbrug Bovenwaard 1

Naast het wandelen bieden de uiterwaarden ook veel natuurbeleving. Gedurende het verloop van het jaar zijn daar vele dier- en plantensoorten te ontdekken en te bewonderen. Bij de kleine wandelroute kan er door middel van plaatsen van borden met daarop afbeeldingen van dieren die leven in de uiterwaarden een soort van educatie gegeven worden.

5.3 THEMA 3: WATERKWALITEIT/ZWEMMEN 

Er wordt door middel van een buizensysteem een 45 graden opstelling (in en uit) gemaakt waardoor er stroming in de plas wordt gerealiseerd of verversing van het water ontstaat. Deze stroming/verversing kan veroorzaakt worden door het fysiek stromen van de Maas zelf of door langsvarende schepen die door de zuiging/ stroming veroorzaken.



Het strand wordt vergroot en er wordt een breder onderwatertalud aangelegd. Hiervoor wordt ter plaatse een deel van de aanwezige grond verwerkt en er wordt zand aangevuld ter vervanging van de grond. Het blijft nodig om jaarlijks zand aan te vullen zodat er een goed en bruikbaar zandstrand blijft bestaan.

Als opmerking bij het plaatsen van een buizensysteem moeten we vermelden dat de Maas gedurende de zomermaanden ook blauwalgen produceert en vervoert. Het realiseren van een buizensysteem is dus niet per definitie een garantie op een betere waterkwaliteit.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

10.

6

GLOBALE KOSTENRAMING (EXCLUSIERF BTW)

In de volgende paragrafen wordt per optie een globale uiteenzetting van de (indicatieve) kosten gemaakt. De kosten zijn berekend op materialen, werkzaamheden en een geschatte ureninzet. De loopbrug ligt bij ons in de opslag en kan hiervoor gebruikt worden. In de prijsstelling is transport naar de beoogde locatie opgenomen (openbare weg). Vanaf dit punt wordt deze door de aannemer naar de definitieve locatie gebracht. Er moet rekening gehouden worden dat het vanwege de weersomstandigheden niet mogelijk is om de brug gelijk te plaatsen. E.e.a. zal in overleg geregeld moeten worden.

6.1 THEMA 1: BOUWSTENEN Aanpassing wandelen rondom de plas (egaliseren) zonder verharding

€

2.000,00

Plaatsen routebordjes t.b.v. struinen (kleine ronde)

€

3.500,00

Plaatsen aankleding t.b.v. kidspad

€

1.750,00

Aanplant 10 nieuwe bomen

€

5.000,00

Verwijderen bestaande afwaterbuis en uitdiepen uiteinde sloot

€

3.500,00

Opknappen waterlijn rondom de plas

€

2.500,00

Plaatsen zitstenen

€

3.000,00

Plaatsen 2 BBQ plaatsen (stelconplaten waarop een zelf meegebrachte BBQ geplaatst kan worden)

€

500,00

Plaatsen waterspeelgoot en pomp

€

10.000,00

Plaatsen 4 banken +afvalbakken

€

4.000,00

Totaal

€

35.750,00

Plaatsen extra bebording t.b.v. wandel en fietsroutes aansluitend op bestaand netwerk

€

2.500,00

oplaadpunten t.b.v. fietsen en auto’s inclusief aansluiten

€

15.000,00

Aanleg parkeermogelijkheden campers

€

7.500,00

Aanleg struinrondje Bovenwaard

€

5.000,00

Brug Bovenwaard

€

13.500,00

Amfitheater

€

0,00

Plaatsen van een TOP

€

5.000,00

Totaal

€

48.500,00

€

42.500,00

6.2 THEMA 2: BOUWSTENEN

6.3 THEMA 3: BOUWSTENEN Aanbrengen van rioolbuizen t.b.v. waterkwaliteitsverbetering

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

11.

Aanpassen en verbreden zandstrand

€

7.500,00

Aanpassen onderwatertalud

€

3.800,00

Totaal

€

53.800,00

Zand aanvullen t.b.v. strand en afwerken

€

3.500,00

Maaien van het riet en afvoeren

€

750,00

Waterkwaliteitsonderzoek

€

P.M.

Bomenonderhoud nieuw

€

1.000,00

Bomenonderhoud bestaand

€

3.200,00

Onderhoud wandelpad (maaien)

€

500,00

Onderhoud wandelpad (aanvullen grauwacke)

500,00

Opruimen zwerfvuil inclusief afvoer door gemeente/ledigen afvalbakken

€ €

3.000,00

Onderhoud waterpomp

€

350,00

Brugdek reinigen/stroef maken/houden

€

500,00

Actueel houden van de TOP

€

600,00

Totaal

€

13.900,00

7.

JAARLIJKS TERUGKOMENDE KOSTEN

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

12.

8.

WELKE VOORWAARDEN/AANDACHTSPUNTEN ZIJN ER

Uitvoering; Wandelroute(s) 

Er kan een keuze gemaakt worden om aan te sluiten op bestaande routenetwerken (regionale wandelnetwerk, Struinroutes) of het ontwikkelen/ exploiteren van een plaatselijk ommetje. Met het wegvallen van de “grote” ronde in de Benedenwaard komt ook de koppeling met de route in Ammerzoden te vervallen. Als er geen verbinding is zal er met grondeigenaren/pachters toch contact gelegd moeten worden over medegebruik van wandelaars die richting Ammerzoden willen wandelen via de uiterwaarden.



Het opstellen van een conceptroute.



In gesprek gaan met grondeigenaren/pachters.



Plaatsen van routeborden/informatiepanelen.



Aanvragen van vergunningen voor het plaatsen van borden en/of informatiepanelen.



Vergunning aanvragen voor plaatsen van een brug. Daarnaast moet met de grondeigenaar een afspraak gemaakt worden over het mogen plaatsen van de brug via zijn grond door een kraan met bijbehorende vervoersbewegingen.

Toeristisch Opstappunt 

Het BTR (bureau toerisme en recreatie) stelt voorwaarden aan het krijgen van een TOP (o.a. horeca, openbaar toilet, elektrisch oplaadpunt, aanwezigheid van wandelfietsroutes). In overleg met het BTR en Uiterwaarde kunnen we kijken naar de mogelijkheden. Uiterwaarde kan zorgdragen voor het plaatsen van de bruine borden waarop de TOP staat aangegeven (bewegwijzering)



Voor het aanleggen van de laadpunten van elektrische auto en E bike moet beoordeeld worden of de aanwezige capaciteit van elektra voldoende is om zonder verzwaring van de huidige aansluiting mogelijk te maken.

Camperplaatsen 

Ten behoeve van het innen van het overnachtingsgeld van de campers moet een afspraak gemaakt worden wie daar verantwoordelijk voor wordt.



Vergunning vragen voor het plaatsen van de bruine borden waarop camperplaats wordt aangegeven.



Locaties voor het plaatsen van de borden bepalen.



Toestemming van grondeigenaren vragen.



Locatie bepalen waar de campers gaan staan/ huidige parkeerplaats/ plaats aan het water ter hoogte van de jachthaven.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

13.

Verbeteren waterkwaliteit door middel van het leggen van buizen 

Vergunning vragen bij Rijkswaterstaat



Definitieve plek van de buizen bepalen



Definitieve diameter van de buizen bepalen.

Zwemwater 

Voor het in stand houden van het strand moet bekeken worden of er eenmalig meer geld wordt uitgegeven ten behoeve van het gedegen opknappen en verbeteren van het strand of er dat er jaarlijks iets wordt “aangelapt”.

Extra aanvullingen 

Vanwege het hoge water en de extreme weersomstandigheden is het niet mogelijk om de beoogde route in de praktijk te lopen. Dit zal op een later tijdstip moeten worden gedaan. Ook het inmeten van de brug kan nu niet worden uitgevoerd. Hiervoor geldt hetzelfde als hierboven.



De prijzen welke in eerste instantie zijn opgevraagd zijn wat ons betreft niet meer actueel gezien het grote aantal wijzigingen in de vraagstelling. Nu weer opnieuw vragen of men een prijs wil neerleggen lijkt me niet realistisch. Beter is om aan de hand van de voorgestelde uitwerking een definitieve prijs op te vragen. Immers we hebben wel een indicatie van de kosten.

Rapportage Gelre’s End

maandag 22 februari 2021

14.