Raadsvoorstel zienswijze wijziging GR-en 2024

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Zienswijze wijziging van de gemeenschappelijke regelingen (2024)

Kern van het raadsvoorstel De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is op 1 juli 2022 gewijzigd met als doel om de kaderstellende en controlerende rol van de raden te versterken. In dit voorstel geeft het college de raad overwegingen om te komen tot zienswijzen, of in geval van Avri een reactie, op de door de gemeenschappelijke regelingen voorgestelde keuzes. Verder wordt voorgesteld om de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland te wijzigen van gemeenschappelijke naar collegeregeling. Tot slot worden in dit voorstel enkele algemene constateringen gedaan over de voorliggende teksten en wordt ingegaan op de aanleverdata voor de P&C documenten. Gerelateerde raadsstukken Zienswijze tekstvoorstellen voor wijziging van de gemeenschappelijke regelingen (876073), welke is behandeld in de commissie S&F op 23 januari 2024

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Zienswijze wijziging van de gemeenschappelijke regelingen (2024)

Zaaknummer

: 884265

Datum collegevergadering

: 30 januari 2024

Datum raadsbesluit

: 8 februari 2024

Datum raadsvergadering

: 8 februari 2024

Portefeuillehouder

: Burgemeester Geurts

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Stafburo MSD

Voorstel 1. In te stemmen met de voorgestelde varianten op de wettelijke bepaalde wijzigingen waarin de gemeenschappelijke regeling een keuze kan maken 2. In te stemmen met de omzetting van de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland naar collegeregeling 3. In te stemmen met de voorgestelde data voor de aanlevering van de P&C documenten 4. In te stemmen met de overige observaties ten aanzien van de gewijzigde teksten van de gemeenschappelijke regelingen 5. In te stemmen met de concept zienswijze/reactie brieven aan de besturen van de gemeenschappelijke regelingen Inleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast met als doel de democratische legitimiteit van de gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van de raden te versterken. Alle regelingen moeten voor 1 juli 2024 hierop zijn aangepast. De besturen van de gemeenschappelijke regelingen leggen hun gewijzigde regelingen in twee termijnen voor aan de gemeenteraden. Op 15 december 2023 hebben alle aangesloten gemeenteraden van de gemeenschappelijke regelingen een concept versie van de gewijzigde teksten ontvangen, met de mogelijkheid om uiterlijk voor 16 februari 2024 hierop een zienswijze in te dienen. In geval van de gemeenschappelijke regeling Avri betreft het een reactie, omdat Avri een gemengde regeling is.

In dit voorstel zijn de reacties uit de commissie S&F verwerkt en vertaald naar zienswijzebrieven aan de besturen van de gemeenschappelijke regelingen. In geval de raad een wijziging wil aanbrengen in de zienswijzebrieven kan zij hiervoor een amendement indienen voor de raadsvergadering van 8 februari 2024. Participatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1 De wettelijk bepaalde wijzigingen waarin de GR-en een keuze kunnen maken zijn uitgebreid besproken in de commissie S&F van 23 januari 2024 In onderstaande tabel is per keuzemogelijkheid weergegeven welk standpunt de commissie S&F (overwegend) heeft ingenomen. Deze standpunten zijn overgenomen in de zienswijzebrieven. Na besluitvorming door de raad op 8 februari worden de zienswijzebrieven verzonden naar de besturen van de gemeenschappelijke regelingen.

Art. 17 Wgr

Actieve informatieplicht door Voor de GR-en Werkzaak en Avri in de GR bestuur opnemen dat het (algemeen)bestuur in een informatieprotocol vastlegt welke informatie op welke wijze wordt gedeeld (met zienswijze voorafgaand aan het vaststellen van het informatieprotocol). Voor de andere GR-en kan worden volstaan met de algemene bepaling dat het bestuur (algemeen en dagelijks) gevraagd (passief) en ongevraagd (actief) aan de raden alle inlichtingen verstrekt, door toezending, die nodig zijn voor een juiste beoordeling van het door het bestuur gevoerde en te voeren beleid.

Art. 10.7 en 8 Wgr

Participatie inwoners en belanghebbenden

Participatie loopt in beginsel via de gemeenten tenzij in bijzondere gevallen de participatie wel georganiseerd wordt door de GR omdat het past bij het betreffende besluit. In die gevallen kan het Algemeen Bestuur ertoe besluiten om participatie via de GR te laten verlopen.

Art. 24a Wgr

Gemeenschappelijke adviescommissie

In de GR opnemen dat een gemeenschappelijke adviescommissie gewenst is. In de GR expliciteren wat het doel is en de wijze waarop de adviescommissie wordt ingezet.

Art. 10.6 Wgr Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop

In de GR opnemen dat alle besluiten die een aanzienlijk politiek of financieel belang hebben door het (algemeen)bestuur ter zienswijze aan de raden moeten worden voorgelegd.

Art. 11 Wgr

Evaluatie

In de GR opnemen dat evaluatie plaatsvindt op verzoek van 2 of meer deelnemers en niet vaker dan eens per raadsperiode.

Art. 9 Wgr

Gevolgen uittreding

In de GR de uittreedsom en termijn van uittreding opnemen.

2.1 In de gemeenschappelijke regeling Regio Rivierenland zijn voldoende sturingsmogelijkheden opgenomen voor de raden De gewijzigde Wgr biedt een verbeterd en effectief instrumentarium om de kaderstellende en controlerende rol van de raden op gemeenschappelijke regelingen te versterken. Vooraf bepaalt de raad de koers en stelt kaders voor de regionale samenwerkingstaken. Tijdens de uitvoeringsfase is er inbreng via de zienswijze procedure en achteraf vervult de raad zijn controlerende rol en legt het eigen bestuurslid verantwoording af. De colleges zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van wetten en concrete taken binnen de gestelde kaders. Het bestuur van het samenwerkingsverband wordt bemand door collegeleden, en zij worden ter verantwoording geroepen door hun raad. De raden komen hierdoor beter in positie dan wanneer zij zelf deelnemer zijn. Als raden deelnemer zijn, is er sprake van een dubbele rol, enerzijds als deelnemer (en daarmee verantwoordelijke als eigenaar) en anderzijds als controleur van het college. Het komt de rolzuiverheid ten goede als raden aan de voorkant kaders kunnen stellen door middel van startnotities (GR Regio Rivierenland, artikel 5) en achteraf om verantwoording vragen om daarmee te controleren wat er is gebeurd. Dit sluit bovendien goed aan op de dualisering die sinds 2015 slechts beperkt is doorgevoerd in de Wgr.

Bij Regio Rivierenland is de implementatie daarvan nog niet doorgevoerd. De meester GR-en in ons gebied zijn inmiddels collegeregelingen, waarbij duidelijk is dat het bestuur wordt ingevuld door collegeleden. Bij een gemengde regeling kunnen er ook raadsleden in het bestuur worden benoemd. Dat gebeurt in de praktijk van Regio Rivierenland al jaren niet meer.

Regio Rivierenland kan vanaf 1 juli 2024 verdergaan als collegeregeling en dezelfde dossiers blijven uitvoeren als voor de wijziging en met meer grip vanuit de raden dan voorheen het geval was door een uitgebreider en effectiever instrumentarium. 3.1 Het huidige Informatieprotocol sluit in de praktijk goed aan bij het proces van vaststelling van de P&C documenten In de raadsvergadering van 19 september 2019 heeft uw raad vier moties aangenomen over het vergroten van grip op gemeenschappelijke regelingen. Motie 4 verzocht het college om met de gemeenschappelijke regelingen duidelijke procesafspraken te maken voor de aanlevering van stukken aan de raden. In samenwerking tussen de acht gemeenten in Rivierenland, is daarop het Informatieprotocol GR-en Rivierenland opgesteld. Daarbij is input gegeven door vertegenwoordigers van de GR-en en de griffierskring. Dat Informatieprotocol is in december 2020 vastgesteld door de acht colleges. In het Informatieprotocol zijn afspraken vastgelegd over welke informatie de gemeenten op welk moment kunnen verwachten vanuit GR-en, waaronder de kaderbrief, begroting en jaarstukken. Deze afspraken zijn voor iedere gemeente in Rivierenland hetzelfde. Dat biedt de raadsleden de mogelijkheid om rondom bepaalde documenten en zienswijzeprocedures, tijdig afstemming met elkaar te organiseren. Bijvoorbeeld via de raadskring.

In de gewijzigde GR-teksten zijn de termijnen voor de aanlevering van de P&C documenten (kaderbrief, begroting en jaarstukken) gewijzigd (zie bijlage). In de praktijk leiden de verschillende data tot een uitdaging voor de raden en de griffierskring om tot een ordentelijk proces te komen om tijdig een zienswijze te geven op de P&C documenten en voor de algemeen besturen om deze stukken tijdig aan te leveren bij de provincie. Daarom wordt voorgesteld om in de GR-teksten de data uit het Informatieprotocol over te nemen. Dit betekent dat de jaarstukken en de begrotingen van de GR-en uiterlijk 15 april bij de gemeenten worden aangeleverd. Voor de Kaderbrief geldt dat deze overeenkomstig de Wgr uiterlijk op 30 april moet worden aangeleverd, terwijl in het Informatieprotocol de datum van 1 december is opgenomen. In de praktijk blijkt dat, wanneer de Kaderbrief voor 1 december bij de gemeenten moet worden aangeleverd, de GR-en nog te weinig informatie hebben over de beleidsontwikkelingen in het begrotingsjaar ruim een jaar later. In de praktijk bevat de Kaderbrief daarom veelal slechts CAO-ontwikkelingen en prijsstijgingen. Willen de raden input kunnen leveren voorafgaand aan het opstellen van de begroting van de GR-en, dan is de Kaderbrief daarvoor het geëigende instrument. Indien de Kaderbrief bij de gemeenten wordt aangeleverd op 30 april is dat te laat.

Een nieuw vast te stellen datum waarop de Kaderbrief moet worden aangeleverd bij de gemeenten moet daarom liggen tussen 1 december en 1 april. Voorgesteld wordt dat in een zienswijze terug te koppelen aan de GR-en en de datum voor aanlevering van de Kaderbrief op te nemen in een geactualiseerd Informatieprotocol, in goed overleg met de besturen van de GRen. De nieuwe P&C planning kan er dan als volgt uit komen zien: - Tussen 1 december en 1 april aanleveren Kaderbrief voor zienswijze door GR - Uiterlijk 15 april aanleveren begroting en jaarstukken bij de gemeenten - Laatste week van mei zienswijzemarkt voor raadsleden met concept zienswijzen door de colleges - Eerste helft van juni vaststellen en verzenden zienswijzen door de raden - Tweede helft van juni verwerken zienswijzen en opstellen zienswijzenota door GR - Eerste helft van juli vaststellen en verzenden begroting en jaarstukken aan provincie en gemeenten (waarbij voor de begroting geldt dat deze ook uiterlijk voor 15 september kan worden vastgesteld en verzonden).

4.1 Wijziging gemeenschappelijke regeling Avri In de reactie aan de Avri worden de volgende opmerkingen opgenomen. Op het voorblad van de regeling staan 3 overwegingen die niet meer relevant zijn (bullits 3 t/ m 5) en weggelaten kunnen worden. Op de laatste pagina staat dat de regeling in werking treedt op 1 juli 2019. Dat is niet juist, de regeling treedt in werking op 1 juli 2024. 4.2 Wijziging gemeenschappelijke regeling BVEB In de zienswijze aan de BVEB worden de volgende opmerkingen opgenomen. Ten aanzien van het instellen van een onderzoekscommissie naar het gevoerde bestuur en het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie dient concessie te zijn tussen beide deelnemende gemeenten en/of raden. Het instellen van een auditcommissie kan daarvoor uitkomst bieden. In het gewijzigde artikel 20 lid 3 over de bestemming jaarrekening wordt gesproken om een batig of nadelig saldo toe te voegen of te onttrekken aan de daarvoor gecreëerde reserve. De BVEB beschikt momenteel niet over een eigen reserve. Geadviseerd wordt om binnen de BVEB een beperkte reserve op te bouwen (zoals ook bij de andere GR-en het geval is) waaruit autonome ontwikkelingen gefinancierd kunnen worden. 4.3 Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid In de zienswijze aan de GGD Gelderland-Zuid wordt de volgende opmerking opgenomen.

De termijn voor het aanleveren van een zienswijze op de jaarrekening loopt niet synchroon met de termijnen die de griffiers en raden in regio Rivierenland hanteren. Het is met de huidige planning van de griffierskring niet mogelijk om voor 1 juni een zienswijze aan te leveren op de jaarrekening. 4.4 Wijziging gemeenschappelijke regeling Werkzaak In de zienswijze aan Werkzaak wordt de volgende opmerking opgenomen. In artikel 36 lid 6 wordt gesproken over ‘acht werken’, in plaats van ‘acht weken’. 5.1 De besturen van de GR-en verwerken de zienswijzen in hun GR-tekst in geval daarvoor een meerderheid bestaat. Kanttekeningen/risico’s Een wijziging wordt pas doorgevoerd indien daarvoor in het bestuur van de gemeenschappelijke regeling een bepaalde meerderheid is. De benodigde meerderheid per gemeenschappelijke regeling vindt u in onderstaande tabel.

Voor de gemeenschappelijke regelingen Uiterwaarde en Stadsgewest zijn nog geen gewijzigde teksten aangeleverd. Het is op dit moment niet duidelijk of deze GR-en in hetzelfde proces kunnen meelopen. Inclusie Niet van toepassing. Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) Er zijn geen financiële consequenties Bedrijfsvoering De bestuursadviseur/regiefunctionaris van de gemeente is betrokken bij de advisering voor dit voorstel. Uitvoering Planning Tot 16 februari 2024 kunnen raden een zienswijze indienen op de gewijzigde GR-teksten. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Na vaststelling door de raad worden de zienswijzebrieven verzonden naar de besturen van de GR-en. De griffierskring publiceert op de website van de Gelderland Academie de zienswijzen van de raden. Evaluatie / controle Na ontvangst van de zienswijzen worden de definitieve voorstellen voor het algemeen bestuur voorbereid. Na de vergadering van het algemeen bestuur wordt een concept-wijziging van elke GR in maart 2024 aan de colleges voorgelegd met het verzoek om in te stemmen, de GR met gewijzigde tekst te treffen en de raden hiervoor om toestemming te vragen. In geval van de Avri dient de raad ook zelfstandig te besluiten de GR met gewijzigde tekst te treffen (gemengde regeling).

Volgens planning moeten de definitieve besluiten van de colleges om in te stemmen, na verkregen toestemming door de raden, uiterlijk op 25 juni 2024 worden genomen zodat de gemeenschappelijke regelingen met gewijzigde tekst op 1 juli 2024 in werking kunnen treden. Nota van wijzigingen

Bijlagen Overzicht termijnen P&C documenten Raadsbesluit zienswijze wijziging GR-en 2024 Zienswijzebrieven aan de besturen van de GR-en (10x)