Raadsvoorstel Wijziging GR Werkzaak

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland

Kern van het raadsvoorstel Sinds 1 januari 2016 voert Werkzaak Rivierenland de Participatiewet uit voor acht gemeenten, waaronder de gemeente Maasdriel. Werkzaak is een GR waar de uitvoering van het basispakket van wettelijke taken en daarbij behorende bevoegdheden is neergelegd. In 2019 is door BMC een evaluatie uitgevoerd van de GR Werkzaak Rivierenland. Daarnaast heeft de gemeente Tiel in dat jaar aangegeven het niet eens te zijn met de financiële verdeelsystematiek, en dat aanpassing daarvan noodzakelijk is wil Tiel deel blijven uitmaken van de GR. Een bestuurlijke agenda 2020 is opgesteld om met de aanbevelingen en het signaal van Tiel aan de slag te gaan. Het doel daarvan was het leggen van “een actueel fundament onder het huidige dienstenpakket” van Werkzaak. In 2020 is een bestuurlijk traject doorlopen, ondersteund door Berenschot, waarin de toekomst van Werkzaak Rivierenland is besproken. Als uitvloeisel van deze discussie is een aantal fundamentele keuzes gemaakt om de samenwerking van de deelnemende gemeenten binnen Werkzaak Rivierenland te bestendigen en te versterken. Om deze keuzes te verankeren, wordt de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Werkzaak Rivierenland 2019 gewijzigd. Onder voorbehoud van toestemming door de raad heeft het college de gewijzigde regeling vastgesteld. Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland

Zaaknummer

: 124139

Datum raadsbesluit

: 8 april 2021

Datum raadsvergadering

: 8 april 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Sørensen

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling MSD, Danielle van Alfen

Voorstel 1. Het college toestemming te geven de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland 2021 vast te stellen. Inleiding Sinds 1 januari 2016 voert Werkzaak Rivierenland de Participatiewet uit voor acht gemeenten, waaronder de gemeente Maasdriel. Werkzaak is een GR waar de uitvoering van het basispakket van wettelijke taken en daarbij behorende bevoegdheden is neergelegd. Overwegingen/context In 2019 is door BMC een evaluatie uitgevoerd van de GR Werkzaak Rivierenland. Daarnaast heeft de gemeente Tiel in dat jaar aangegeven het niet eens te zijn met de financiële verdeelsystematiek, en dat aanpassing daarvan noodzakelijk is wil Tiel deel blijven uitmaken van de GR. Een bestuurlijke agenda 2020 is opgesteld om met de aanbevelingen en het signaal van Tiel aan de slag te gaan. Het doel daarvan was het leggen van “een actueel fundament onder het huidige dienstenpakket” van Werkzaak. Het traject van de Bestuurlijke agenda 2020 is inmiddels afgerond en de resultaten zijn verwerkt in de rapporten “Een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet’ (bijlage 2) en Technisch Bijlagenrapport Bestuurlijke Agenda 2020 Werkzaak Rivierenland’(bijlage 3).

De uitgangspunten van de bestuurlijke agenda zijn als volgt: a) Nieuwe financiële verdeelsystematiek en het daarbij behorende ingroeimodel; b) Overgang begeleiding van doelgroep klantprofiel 4 naar Werkzaak (met uitzondering van Buren en Neder-Betuwe); c) Gevolgen voor de Gemeenschappelijke Regeling; d) Implementeren van businesscase denken en inrichten ambtelijke overlegstructuren. In bijlage 6 Toelichting uitgangspunten is een korte toelichting gegeven op de uitgangspunten van de Bestuurlijke agenda 2020.

2

Om de gemaakte fundamentele keuzes van de Bestuurlijke agenda 2020 vast te leggen is het wenselijk dat de GR wordt gewijzigd. De voorstellen van wijziging van de GR zijn als volgt: - Taken van de GR Werkzaak Rivierenland o De deelnemende gemeenten, met uitzondering van Buren en NederBetuwe, gaan de re-integratie van cliënten uit klantprofiel 4 gezamenlijk binnen GR Werkzaak Rivierenland uitvoeren (op termijn). West Maas en Waal en West Betuwe gaan dat als eersten binnen de GR uitvoeren, de andere gemeenten, waaronder Maasdriel, volgen op termijn. - De wijze van besluitvorming binnen het AB GR Werkzaak Rivierenland o Tot op heden wordt in de praktijk gebruik gemaakt van besluitvorming bij gewone meerderheid van stemmen (de helft +1). In het wijzigingsvoorstel is ervoor gekozen om dit uitgangspunt vast te leggen. Het AB kan dan na wijziging van de GR besluiten nemen met een gewone meerderheid van stemmen. - Stem van de voorzitter in het DB is doorslaggevend o In artikel 18 lid 2 is verwijderd dat bij het staken van stemmen, de stem van de voorzitter doorslaggevend is. De voorzitter van het DB is ook voorzitter van het AB en heeft daarmee een bepaalde mate van doordrukkingsmacht vanuit het DB naar het AB en de besluitvorming in het AB. Een doorslaggevende stem van de voorzitter kan hem/haar in een lastige positie brengen.

- Financiële verdeelsystematiek o Met oog voor de context van Werkzaak is gekozen voor een toelichting die duidelijk en robuust genoeg is om discussie over de toepassing zoveel mogelijk te voorkomen. Het uitgangspunt van solidariteit en het hanteren van de Rijksbudgetten vormt de leidraad voor de verdeling. Daarnaast biedt deze benadering nog ruimte om technische aanpassingen of specificaties op bestuurlijk niveau vast te stellen. - Kleine wijzigingen GR Werkzaak Rivierenland o Een aantal artikelen in de huidige GR zijn verouderd of niet meer relevant. In het wijzigingsvoorstel zijn deze artikelen geactualiseerd. Deze wijzingen hebben geen impact op de werking van de GR. In bijlage 4 is een nadere toelichting gegeven op de wijzigingsvoorstellen en is een verschillentabel van de huidige tekst en nieuwe tekst van de GR opgenomen. Besluitvorming De bevoegdheid om wel of niet in te stemmen met de uitgangspunten van de Bestuurlijke agenda 2020 ligt bij het college. Bij besluit van 19 januari 2021 heeft het college besloten dat wethouder Sørensen, als bestuurlijk vertegenwoordiger, het standpunt over de uitgangspunten van de Bestuurlijke Agenda 2020 inbrengt tijdens de AB-vergadering van 21 januari 2021. Hiermee ligt de bevoegdheid van het te nemen besluit bij het AB van Werkzaak.

Vervolgens heeft het AB onder voorbehoud van wijziging van de GR door de colleges, ingestemd met de uitgangspunten van de Bestuurlijke agenda 2020. De raad geeft het college toestemming tot het wijzigen van de GR.

3

Participatie De cliëntenraad van Werkzaak is gevraagd om advies te geven op het voorstel. Argumenten 1.1 De uitkomsten van de Bestuurlijke agenda 2020 vragen op een aantal punten aanpassing van de GR van Werkzaak Rivierenland 2019. In het doorlopen traject met Berenschot en Werkzaak is een aantal fundamentele keuzes gemaakt om de samenwerking te bestendigen en te versterken. Om deze keuzes vast te leggen is aanpassing van de GR wenselijk. 2.1 Op grond van artikel 1 lid 2 van de Wet gemeenschappelijke regelingen is voorafgaand aan instemming door het college met de gewijzigde regeling, toestemming nodig van de raad. Voor de wijziging van de GR is besluitvorming nodig van de raad dat u instemt met de voorgestelde wijziging en het college. Onder voorbehoud van uw toestemming, heeft het college besloten om de wijziging vast te stellen. Zodat bij uw toestemming de wijzigingen van kracht zijn. Deze toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Het verzoek tot wijziging van de GR is voorgelegd aan alle deelnemende gemeenten. Voor wijziging van de GR is namelijk unanieme besluitvorming nodig van de deelnemers. 3.1 Het streven is om het wijzigingsbesluit op 1 mei 2021 in werking te laten treden De planning is om de wijziging van de GR te agenderen in de raadsvergadering van 8 april 2021.

Kanttekeningen/risico’s Algemeen  Bij verdeling op basis van solidariteit staat de gemeenschappelijkheid centraal. Het uitgangspunt is dat elke gemeente de rijksbudgetten inbrengt die voor de gemeenschappelijke taak beschikbaar worden gesteld, ongeacht of de gemeente Maasdriel een (toevallig) voor- of nadeel heeft op het specifieke budget. De eventuele overschotten op de budgetten worden dus verrekend met de eventuele tekorten van andere gemeenten. De BUIG-gelden fluctueren door de jaren heen. Maasdriel heeft de afgelopen jaren, met uitzondering van 2019, altijd een tekort gehad op de rijksvergoeding BUIG. Door te kiezen voor solidariteit betekent dit meer zekerheid en stabiliteit.  De nieuwe financiële verdeelsystematiek heeft gevolgen voor de toekomstige bijdragen van gemeenten aan Werkzaak Rivierenland. Om de financiële effecten van de nieuwe verdeling van de Participatiewetkosten te spreiden, wordt een ingroeitermijn van vier jaar gehanteerd, te beginnen in 2022. Dit leidt ertoe dat de herverdeeleffecten geleidelijk worden geeffectueerd. De definitieve herverdeeleffecten worden pas in de komende begrotingen van Werkzaak bekend.  In het kader van risicomanagement is gekeken naar de Nota Verbonden Partijen. Uit onze analyse blijkt dat het wijzigingen van de GR een positief effect heeft op het risicoprofiel van Werkzaak.

De wijziging van de GR leidt tot meer solidariteit binnen regio Rivierenland, hiermee worden de lasten ook gedeeld in de regio en niet per gemeente individueel. Dit resulteert in meer zekerheid en stabiliteit.

4

Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) Het wijzigen van de GR heeft financiële gevolgen voor de gemeentelijke bijdragen van de deelnemende gemeenten. Deze gevolgen worden verwerkt in de begroting 2022. Berekening herverdeeleffecten Toepassing van de verdeelsleutel volgens het scenario solidariteit leidt ertoe dat gemeente Maasdriel meer gaat betalen dan in de huidige verdeelsleutel. Volgende tabel laat de totale gemeentelijke bijdragen zien aan Werkzaak voor de bijstand, uitvoering en re-integratie.

Maasdriel zal dus op basis van het ingroeimodel in 2025 € 62.000,- meer gaan betalen. Deze cijfers zijn wel gebaseerd op de bestuursrapportage 2020 en kunnen in de loop der jaren wijzigen vanwege toekomstige ontwikkelingen. Waardoor het herverdeeleffect ook kan wijzigen (negatief of positief). Kosten uitvoering Wet sociale werkvoorziening De bijdrage Wsw wordt per gemeente berekend op basis van de (netto) kosten die aan de Wsw kunnen worden toegerekend. Evenals in het huidige stelsel betalen gemeenten de Wsw-loonkosten. Daarnaast betalen ze een vergoeding voor de bedrijfskosten die specifiek aan de Wsw kunnen worden toegerekend, verminderd met de bedrijfsopbrengsten die aan de Wsw kunnen worden toegerekend. Vervolgens betalen de gemeenten Buren en Neder-Betuwe jaarlijks een toeslag van € 1.000,- per Wsw’er. De reden hiervoor is dat deze gemeenten alleen de Wsw bij Werkzaak hebben belegd waarmee ze voordeel hebben van de gemeenschappelijke uitvoering binnen Werkzaak, maar geen directe financiële bijdrage aan de bedrijfsvoering leverden. In de tabel staat wat de financiële gevolgen zijn van het toepassen van de solidariteitsvariant.

Voor de bijdrage uitvoering Wsw gaat de gemeente Maasdriel per 1 januari 2021 € 120.000 minder afdragen. Dit is verrekend in het nadeel van de herverdeeleffecten, per saldo gaat Maasdriel in totaal € 62.000 meer betalen, zoals blijkt uit de vorige tabel. Deze cijfers zijn gebaseerd op de bestuursrapportage 2020 en kunnen in de loop der jaren wijzigen vanwege toekomstige ontwikkelingen. Waardoor de bijdrage ook kan wijzigen.

5

Bedrijfsvoering Bij aanvang van het traject van de bestuurlijke agenda is besloten om de bestuurders een initiërende rol te laten spelen. Daarvoor werd een voorbereidingscommissie ingericht, waarin tevens de directeur van Werkzaak was vertegenwoordigd. Daarnaast was in overleg met de gemeentesecretarissen van de deelnemende gemeenten een ambtelijke begeleidingscommissie samengesteld eveneens met een medewerker van Werkzaak. Uitvoering Planning  Het college heeft de raad meerdere malen mondeling meegenomen in het proces van de Bestuurlijke agenda 2020. Tijdens de webinar op 10 februari 2021 zijn de raadsleden verder geïnformeerd over de Bestuurlijke agenda 2020. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Na toestemming van de raad voor wijziging van de GR, zal Werkzaak hierover worden geïnformeerd. Na ondertekening door alle colleges van burgemeester en wethouders van de aan Werkzaak deelnemende gemeenten is de gewijzigde GR definitief vastgesteld. Vervolgens dient de gewijzigde GR te worden gepubliceerd door de gemeenten, waarmee de wijzigingen formeel in werking treden. Evaluatie / controle Niet van toepassing. Nota van wijzigingen

Bijlagen - Raadsbesluit; - Bijlage 1 Brief Werkzaak aan colleges van deelnemende gemeenten; - Bijlage 2 Eindrapport Bestuurlijke agenda 2020; - Bijlage 3 Technisch bijlagenrapport bestuurlijke agenda 2020 Werkzaak; - Bijlage 4 Definitief wijzigingsvoorstel Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak; - Bijlage 5 Definitieve gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak; - Bijlage 6 Toelichting uitgangspunten.

6