Raadsvoorstel voortbestaan Cirtex

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

:

Zienswijzeprocedure voortbestaan coöperatie Cirtex

Kern van het raadsvoorstel Op 17 november 2022 hebben de Algemene Besturen van Avri en Werkzaak Rivierenland en de Raad van Toezicht van 2Switch ingestemd met de oprichting van een circulair textielsorteercentrum (Cirtex) in Rivierenland. Het centrum zet textielafval om in herbruikbare grondstoffen, stimuleert regionale samenwerking en creëert werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er is afgesproken om na vier jaar te evalueren of voortzetting zinvol is. Op 6 februari 2026 ontving Gemeente Maasdriel de evaluatie en toekomstscenario’s. De raad wordt gevraagd een zienswijze te geven op het voorgenomen besluit tot voortzetting van Cirtex, op basis van een brede maatschappelijke businesscase die de voordelen voor de samenleving meeweegt. Het college adviseert de gemeenteraad om de positieve zienswijze goed te keuren.

Gerelateerde raadsstukken Zienswijze m.b.t. voorgenomen besluit over Cirtex

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Zienswijze voortbestaan van Cirtex

Zaaknummer

: 1567258

Datum collegevergadering

: 14 april 2026

Datum raadsbesluit

: 11 juni 2026

Datum raadsvergadering

: 11 juni 2026

Portefeuillehouder

: Wethouder Sørensen, Wethouder Nettenbreijers

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. De positieve zienswijze op het voorgenomen besluit tot voorzetting van Cirtex, op basis van een brede maatschappelijke businesscase, vast te stellen. Inleiding Op 17 november 2022 hebben de Algemene Besturen van de gemeenschappelijke regelingen Avri en Werkzaak Rivierenland en de Raad van Toezicht van kringloopbedrijf 2Switch ingestemd met de oprichting van een circulair textielsorteercentrum (Cirtex) in Rivierenland. Voorafgaand zijn de raden van de regiogemeenten gevraagd om hun zienswijze te geven op de voorgenomen oprichting van Cirtex. De gemeenteraad van Maasdriel heeft hier in juli 2022 mee ingestemd. Cirtex heeft 3 hoofddoelstellingen: • Opzetten en exploiteren van een circulair textielsorteercentrum in Rivierenland, samen met leden en partners (circulair & ketensamenwerking). • Ondersteunen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor meer zelfstandigheid en arbeidsmarktparticipatie (inclusie). • Bijdragen aan een sociaal, economisch en ecologisch duurzame samenleving via een maatschappelijk verantwoord businessmodel (brede maatschappelijke businesscase). In het oorspronkelijke bedrijfsplan zijn deze doelen nader uitgewerkt. Daarin is ook de wens geformuleerd om ‘minimaal een kostenneutrale exploitatie te realiseren’.

De drie oprichters bundelen hun krachten op deze doelstellingen te behalen; Avri verzorgt de afvalinzameling, Werkzaak levert de medewerkers en 2Switch verkoopt de tweedehandskleding. In 2024 werd Cirtex geconfronteerd met een wereldwijde textielcrisis. Hierdoor daalde de opbrengst voor ingezameld en gesorteerd textiel. Deze crisis heeft grote financiële impact gehad op de oorspronkelijke businesscase. Het bestuur van Cirtex heeft maatregelen getroffen om de financiële impact zoveel mogelijk te beperken, maar hun invloed op de textielmarkt is beperkt. Medio 2025 is, na een zienswijzeprocedure en in afwachting van de evaluatie, besloten tot een overbruggingsfinanciering. Naast de initiële garantstelling door Werkzaak van €240.000,- voor opstartkosten is een extra garantstelling door Werkzaak van €383.000 voor 2025-2026 verstrekt. Beide garanties worden gedekt uit het Participatiebudget. De gemeenteraad van Maasdriel heeft in 12 juni 2025 ingestemd met deze tijdelijke financiële ondersteuning. Conform de afspraak bij oprichting is na vier jaar een evaluatie uitgevoerd, waarbij meerdere toekomstscenario’s zijn bekeken. Scenario 3 lijkt de beste balans te bieden

tussen de doelstellingen Circulair, Inclusie en Financiën. Het textiel wordt in dit scenario volledig verwerkt door de doelgroep (26,3 FTE), met ondersteuning van enkele reguliere medewerkers (1-2 FTE), aansluitend bij de beschikbare capaciteit van Werkzaak en met een gegarandeerde afzet tegen de huidige marktprijzen. Op 6 februari 2026 heeft Gemeente Maasdriel de evaluatie ontvangen met het verzoek een zienswijze te geven op het voorgenomen besluit om Cirtex voort te zetten op basis van een brede maatschappelijke businesscase met voorkeursscenario 3. Concreet betekent dit dat Werkzaak structurele financiële ondersteuning aan Cirtex blijft bieden De Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft voor dat de raad een zienswijze mag indienen op de ontvangen stukken. Onze zienswijze moet uiterlijk 15 juni 2026 zijn ingeleverd. Na ontvangst van de zienswijzen zal in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 9 juli 2026 een besluit nemen. Participatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1 De doelstelling op inclusie is behaald. Cirtex biedt mensen met een ondersteuningsbehoefte passend werk, ontwikkelingskansen en een eerlijk loon, en fungeert als springplank naar regulier werk. Vooral voor mensen met een loonwaarde van 40-45%, die in de productiehallen minder goed tot hun recht komen, profiteren hiervan. Met gemiddeld 34 werkplekken per jaar is de doelstelling ruimschoots gehaald.

Ook de uitstroom naar regulier werk ligt met 20% fors hoger dan de 4% in de productiehallen. De 28 uitkeringsgerechtigden die via Cirtex een betaalde baan vonden, besparen minimaal €552.104,-1 aan uitkeringslasten en uitvoeringskosten, exclusief het positieve effect op zorgkosten. Daarnaast draagt Cirtex bij aan sociale participatie via o.a. stageplekken voor VSO-PRO onderwijs en werkplekken voor reclassering. 1.2 De doelstelling op circulair & ketensamenwerking levert positieve resultaten op. Voor de start van Cirtex werd 100% van het regionale textiel direct op de markt verkocht. Inmiddels wordt 10% van het herdraagbare textiel teruggebracht in de regio, waardoor de levensduur van kleding wordt verlengd. Jaarlijks verwerkt Cirtex 1,7 miljoen kilo textiel, met een verwachte groei naar 1,9 miljoen kilo in 2026. Hierdoor kan al het textiel rechtstreeks bij Cirtex worden aangeleverd, waardoor Avri bespaart op transport, tijd en CO₂-uitstoot. Samen met diverse consortiumpartners zet Cirtex textielen plasticafval om in grondstoffen of halffabricaten voor eindproducten zoals meubels, akoestische panelen, wandbekleding etc. Ook ondersteunt Cirtex lokale reparatie- en upcycling initiatieven, waaronder Elliz in Company. 1.3 De brede maatschappelijke businesscase weegt het maatschappelijk voordeel mee.

De brede maatschappelijke businesscase weegt zowel de financiële opbrengsten als de maatschappelijke effecten van Cirtex mee. Zo wordt in toekomstscenario 3 het financieel resultaat van Werkzaak (€427.570,-) en Avri (€65.000,-) gebruikt om het exploitatietekort van Cirtex (-€240.983,-) in de smalle businesscase te dekken, waardoor in de brede businesscase een maatschappelijke waarde van €251.587,overblijft. Het financieel resultaat van Werkzaak bestaat uit de in rekening gebrachte detacheringsvergoedingen minus de werkplekbijdrage van €100.000,-. Besparingen op

1

Deze berekening is gebaseerd op de netto bijstand (inclusief vakantietoeslag) voor een alleenstaande vanaf 21 jaar tot de AOW-leeftijd vakantietoeslag) van €1.401,50 per maand, wat neerkomt op ruim €16.818,per jaar (Bron: Rijksoverheid). Daar komen nog gemiddeld €2900,- aan uitvoeringskosten bij (Bron: Uitvoering bijstand kost bijna 2900 euro per uitkering - Gemeente.nu)

uitkeringen door uitstroom naar betaalde banen zijn niet in deze brede businesscase meegenomen, waardoor de werkelijke maatschappelijke waarde hoger ligt. 1.4. Het exploitatietekort van Cirtex wordt binnen de Werkzaak begroting gedekt. Werkzaak vindt dekking voor het tekort van Cirtex binnen de eigen begroting. Het Participatiebudget biedt hiervoor ruimte. Met het participatiebudget financiert Werkzaak re-integratievoorzieningen om mensen naar werk te begeleiden. Cirtex functioneert aantoonbaar als effectieve re-integratievoorziening en past dus binnen deze doelstelling. Werkzaak heeft de benodigde middelen (€383.000,-) voor 2026 al gereserveerd staan uit de vorige zienswijzeprocedure in 2025. Werkzaak geeft aan dat het benutten van de ruimte in het Participatiebudget niet ten koste gaat van de inzet van reintegratiemiddelen voor andere inwoners. 1.5 Er is brede steun vanuit bestuurlijke gremia voor voortzetting van Cirtex. De gemeenten zijn in diverse bestuurlijke gremia vertegenwoordigd, zoals de Raad van Toezicht en de Algemene ledenvergadering van Cirtex. Het evaluatierapport is daar besproken en het voorgenomen besluit tot voortzetting op basis van de brede businesscase wordt breed gedragen. Kanttekeningen/risico’s 1.1 De exploitatie van Cirtex standalone is financieel niet rendabel. Het oorspronkelijke doel om kostendekkend en zelfstandig te opereren, is niet bereikt.

Na 2023 kwam het financiële resultaat onder druk te staan door de textielcrisis. Cirtex kan momenteel alleen blijven functioneren met externe steun. Deze steun is gerechtvaardigd om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te houden en de continuïteit van Cirtex te waarborgen. 1.2

Door de wereldwijde textielcrisis blijft de financiële situatie van Cirtex voorlopig kwetsbaar. In het meest realistische scenario (scenario 3) wordt voor 2026 uitgegaan van een tekort bij Cirtex. Tegelijkertijd ontbreekt zicht op de daadwerkelijke omvang en looptijd van de benodigde ondersteuning. Daarmee ontstaat feitelijk het risico op een openeindconstructie. Om die reden zijn in de zienswijzebrief de volgende voorwaarden opgenomen: •

• •

De bijdrage vanuit het Participatiebudget wordt gemaximaliseerd op de opbrengst die Werkzaak realiseert door detachering van doelgroepmedewerkers, verminderd met de werkplekbijdrage aan Cirtex van €100.000,- per jaar. De bijdrage vervalt zodra het resultaat van Cirtex (smalle businesscase) €0 of hoger is. Als wordt afgeweken van de uitgangspunten in scenario 3 en het resultaat van de smalle businesscase hierdoor negatiever uitvalt, vervalt de basis voor de financiële bijdrage. Het bestuur van Werkzaak Rivierenland zal zich dan opnieuw moeten uitspreken over het toekennen van een bijdrage volgens de gebruikelijke procedure.

1.3 Circulaire doelen op hergebruik textiel in eigen regio mogelijk niet haalbaar op korte termijn. Cirtex onderschreef bij oprichting de landelijke circulaire ambities voor een volledig circulaire economie in 2050, met een tussendoel van 50% reductie in grondstofgebruik in 2030. Door de textielcrisis en de vervuiling van ingezameld textiel lijkt het behalen van de 2030-doel momenteel niet haalbaar, wat de transitie vertraagt. Volgens Cirtex zijn verdere investeringen in de toekomst nodig om de 2050-doelstellingen te realiseren. Voortzetting van de activiteiten kan dus tot een nieuw beroep op gemeenten leiden, maar biedt tegelijkertijd waardevolle inzichten voor procesverbetering en het behalen van de 2050-doelstellingen.

Inclusie Cirtex biedt passend werk en ontwikkelingsmogelijkheden aan mensen met een ondersteuningsbehoefte die hierdoor mee kunnen doen in de samenleving en mogelijk kunnen doorstromen naar regulier werk. Programma duurzaamheid Afval wordt niet langer primair gezien als eindproduct dat wordt verbrand, maar als grondstof voor hergebruik en recycling. Cirtex draagt bij aan het verminderen van textielverbranding, het stimuleren van hergebruik en de ontwikkeling van innovatieve, circulaire oplossingen in de regio. Financiën (incl. Btw-effect) Het bestuur van Werkzaak Rivierenland is voornemens om de bijdrage (in het realistisch scenario berekend op €427.570,- voor 2026) ten laste te brengen van het Participatiebudget dat jaarlijks wordt ontvangen. Binnen de reguliere begroting van Werkzaak Rivierenland is passende dekking aanwezig voor deze bijdrage. Per saldo heeft de voorgestelde financiering dus geen nadelig effect op onze gemeentelijke bijdrage aan Werkzaak Rivierenland. Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Niet van toepassing. Samenwerking Tijdens de ontwerpfase van de evaluatie is door Cirtex input opgehaald bij beleidsinhoudelijke adviseurs en financials van beide GR-en (Avri en Werkzaak Rivierenland).

Om de objectiviteit van de evaluatie te waarborgen, is daarnaast een onafhankelijk bestuurlijk adviseur van de gemeente West-Betuwe en toetsing door een accountantsdienst toegevoegd. Dit voorstel is inhoudelijk afgestemd met: • Afdeling Financiën • Afdeling Juridische Zaken • Afdeling Duurzaamheid • Relatiemanager gemeenschappelijk regelingen Uitvoering Planning • Vaststelling zienswijze: raadsvergadering 11 juni 2026 • Verzending zienswijze: 12 juni 2026 • Definitief besluit Algemeen Bestuur Werkzaak en Avri: 9 juli 2026. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie De zienswijze wordt na de raadsvergadering van 21 mei 2026 toegezonden aan de dagelijkse besturen van Werkzaak en Avri. Evaluatie/ controle Cirtex wordt in de zienswijzebrief gevraagd om het Algemeen Bestuur van Werkzaak en Avri, gelijktijdig met de jaarrekening, te informeren over: • de voortgang van Cirtex • de actuele status van de brede maatschappelijke businesscase

Op deze manier kan worden bijgestuurd wanneer de brede maatschappelijke businesscase onder druk komt te staan. Nota van wijzigingen Niet van toepassing.

Bijlagen 1. Zienswijze voortzetting coöperatie CIRTEX 2. Rapport evaluatie circulair textielcentrum definitief 3. DB-verslag van het bestuursoverleg Cirtex 4. Bevindingen bestuursadviseur West Betuwe 5. Bestuurlijke oplegger RvT Cirtex 6. Bestuurlijke oplegger ALV Cirtex 7. AB-memo rapportage accountant 8. Accountant 3400-verklaring-gewaarmerkt 9. Accountant Adviesbrief Normenkader 10. Zienswijzebrief gemeente Zaltbommel 11. Raadsbesluit