Raadsvoorstel vaststellen Ruimtelijk Beleidskader Gt en Pt Mdl

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: (Vaststellen) Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel

Kern van het raadsvoorstel Naar aanleiding van de op 16 februari 2023 unaniem door de gemeenteraad aangenomen motie (M2023-01; “Koers gebiedsontwikkeling voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt in gemeente Maasdriel”), maar ook vanwege diverse eerdere andere ontwikkelingen, is duidelijk geworden dat er grote behoefte is om te komen tot heroverweging van het ruimtelijk beleid dat wordt gevoerd rond glastuinbouw en paddenstoelenteelt. In dat kader is er vanuit het college eerst de “Discussienota Evaluatie-Actualisatie ruimtelijk beleid glastuinbouw en paddenstoelenteelt Maasdriel” opgesteld en die is besproken in de commissie Ruimte van 26 oktober 2023. Daarna is de sector gevraagd hun reactie op die discussienota te geven. Ook is daar met de sector nog overleg over gevoerd. Vanuit de reacties uit de commissie en van de sector heeft het college nu het “Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel” opgesteld. Het college stelt de raad voor: - Het Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel en de Toelichting daarop te onderschrijven en als nieuw ruimtelijk beleid te gaan hanteren voor de paddenstoelenteelt en glastuinbouw in Maasdriel - De strategische onderdelen (hoofdlijnen/hoofdzaken) van het beleidskader in de eerstvolgende actualisatie van Omgevingsvisie op te nemen. Gerelateerde raadsstukken  Omgevingsvisie Bommelerwaard d.d.

13-10-2022  Moties M2022-19: “Uitbreidingsruimte champignoncellen” en M2022-16: “Gebiedsontwikkeling Veilingweg te Velddriel” d.d.13-10-2022  Motie M2023-01: “Koers gebiedsontwikkeling voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt in gemeente Maasdriel” d.d. 16-2-2023  “Discussienota Evaluatie-Actualisatie ruimtelijk beleid glastuinbouw en paddenstoelenteelt Maasdriel” (versie 12 september 2023), die als “opmaat” voor het beleidskader is opgesteld en is behandeld en besproken in de cie. Ruimte van 26 oktober 2023.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: (Vaststellen) Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel

Zaaknummer

: 964904

Datum collegevergadering

: 20 augustus 2024

Datum raadsbesluit

: 26 september 2024

Datum raadsvergadering

: 26 september 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder De Raaf

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. Het “Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel” vast te stellen als te hanteren beleid. 2. De strategische onderdelen (hoofdlijnen/hoofdzaken) van het “Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel” in de eerstvolgende actualisatie van Omgevingsvisie op te nemen. 3. Dat de moties: Moties M2022-19: “Uitbreidingsruimte champignoncellen” en M2022-16: “Gebiedsontwikkeling Veilingweg te Velddriel” d.d.13-10-2022 en Motie M2023-01: “Koers gebiedsontwikkeling voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt in gemeente Maasdriel” d.d. 16-2-2023 hiermee zijn afgedaan. Inleiding Naar aanleiding van de op 16 februari 2023 unaniem door de gemeenteraad aangenomen motie (M2023-01; “Koers gebiedsontwikkeling voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt in gemeente Maasdriel”) (Bijlage 8), maar ook vanwege diverse eerdere andere ontwikkelingen, is duidelijk geworden dat er grote behoefte was om te komen tot heroverweging van het ruimtelijk beleid dat in Maasdriel wordt gevoerd rond glastuinbouw en paddenstoelenteelt. Vooruitlopend op het nu voorliggende beleidskader is de “Discussienota Evaluatie-Actualisatie Ruimtelijk Beleid Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt versie 12 september 2023” (bijlage 4) opgesteld en die is besproken in de commissie Ruimte van 26 oktober 2023.

Daarna is die discussienota gedeeld met de sector en ook is hij in de gelegenheid gesteld om daarop te reageren. Daarnaast is er met de sector hierover nog een overleg geweest. De reacties zoals die zijn gehoord in de commissie Ruimte en zijn ingekomen vanuit de sector hebben het college duidelijk gemaakt dat de koers die was beschreven in de discussienota op enkele onderdelen verduidelijking en nadere onderbouwing behoefde. Ook is duidelijk geworden dat de bekende verschillen in visie tussen de sector en gemeente in de afgelopen decennia niet wezenlijk zijn gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen die voortkomen uit het nieuwe beleid zijn: a. Loslaten van gebied de Grote Ingh als tuinbouwontwikkelingsgebied; b. Openstellen van gebied Veilingweg als tuinbouwontwikkelingsgebied.

2

Het college wil blijven streven naar concentratie van bedrijvigheid en geen nieuwe bedrijven in het buitengebied. Het college is van oordeel dat met het hier voorliggende beleidskader een goede en zorgvuldige balans is gevonden in enerzijds de belangen van de sector en anderzijds de belangen van de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied. Er blijft met dit beleid nog steeds voldoende perspectief voor de sector. Participatie Vooruitlopend op dit beleidskader is een discussienota opgesteld en die is besproken in de commissie Ruimte van 26 oktober 2023. Ook is de discussienota gedeeld met de sector en is hij in de gelegenheid gesteld om daar op te reageren. De reactie van de sector is bij dit voorstel bijgevoegd (bijlage 5). De reacties zoals die zijn gehoord in de commissie Ruimte en zijn ingekomen vanuit de sector hebben het college duidelijk gemaakt dat de koers en motivering die was beschreven in de discussienota op enkele onderdelen verduidelijking en onderbouwing behoefte. Ook is duidelijk geworden dat de bekende verschillen in visie tussen de sector en gemeente niet wezenlijk zijn gewijzigd. Maar geheel tegemoetkomen aan de wensen van de sector zou naar het oordeel van het college de ruimtelijke kwaliteit en beleving van het buitengebied te sterk kunnen schaden. In dat kader kan en wil het college niet aan alle wensen van de sector tegemoetkomen.

Vanuit de sector is ook opgemerkt dat men graag meer had meegedacht en meegeschreven aan de nieuwe koers. Het college merkt daarover op dat deze evaluatie zuiver is van wat de gemeente ruimtelijk voor ogen heeft voor de toekomst van het gebied en in dat kader de penvoering daarvan bewust ook bij zichzelf heeft gehouden. Daarnaast zijn de wensen en ideeën van de sector al goed bekend (geworden) door de reacties die de sector de afgelopen jaren bij verschillende gelegenheden al had afgegeven. Ook was/is er geen aanleiding gezien om het bestaande beleid van de afgelopen 10-15 jaar rigoureus te gaan wijzigen. Hierdoor is ervoor gekozen om de sector niet óók al bij het opstellen van de discussienota te betrekken maar alleen te raadplegen over de discussienota. Daarna is een onderhoud geweest met de sector en een en ander besproken. De reactie/standpunten zijn in de toelichting ook opgenomen en voorzien van een reactie. De sector is ook nu weer in kennis gesteld van het beleidskader en dit voorstel. Argumenten 1.1. Er is via moties verzocht om actualisatie beleid voor glastuinbouw en paddenstoelen. Door uw raad zijn bij de vaststelling van de omgevingsvisie moties aangenomen om te komen met beleid rond glastuinbouw en paddenstoelen (bijlagen 6, 7 en 8). Het opgestelde kader geeft daar uitvoering aan. 1.2. Er is behoefte aan een actualisatie van het beleid.

Ondernemers maar ook onze inwoners en eigen organisatie hebben behoefte aan een duidelijk en actueel beleid. De ontwikkelingen zijn namelijk anders gegaan dan eerder is aangenomen. En nu in het geldende regels het gebied Grote Ingh bijvoorbeeld nog steeds is aangewezen als intensiveringsgebied terwijl inmiddels toch duidelijk is geworden dat het gebied zich daar niet (meer) voor leent, is het passend het beleid te heroverwegen en te komen tot een nieuwe actueel beleid. 1.3. Er is en blijft ruimte voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt. Het gebied Grote Ingh wordt wel verlaten als intensiveringsgebied, maar in ruil daarvoor wordt het gebied nabij de Veilingweg dan niet langer meer gezien als reservegebied maar

3

als nu al in te zetten gebied (om ruimte te (blijven) geven voor te verplaatsen Maasdrielse glastuinbouw- en paddenstoelenbedrijven). 1.4. De kwaliteit van het buitengebied staat onder druk. Ongeremd door blijven gaan met het bieden van ontwikkelruimte in het buitengebied zal het gebied doen volstromen met bebouwing en activiteiten en dan ook de kwaliteiten van openheid en rust aantasten. In dat kader is het noodzakelijk om ook wel vast te blijven houden aan het concentratiebeleid. 1.5. Het kader is een goede en zorgvuldige balans in het belang van de sector en het belang ruimtelijke kwaliteit. Met het beleidskader is en blijft er enerzijds nog steeds ontwikkelingsruimte voor de sector, maar wordt vanwege het vasthouden aan het concentratiebeleid ook de kwaliteit van het buitengebied beschermd. 2.1. Volgt uit Omgevingswet. De Omgevingswet schrijft voor dat hoofdlijnen van de voorgenomen gebruik, ontwikkeling en bescherming van de fysieke leefomgeving in de omgevingsvisie opgenomen worden. De gemeentelijke omgevingsvisie is een verplicht beleidsinstrument van de gemeenteraad waarin de hoofdlijnen en hoofdzaken van het beleid voor de fysieke leefomgeving worden opgenomen (strategisch beleid). Dat geldt specifiek ook voor de voorgenomen ontwikkeling, gebruik en bescherming van het grondgebied.

Beslispunt 1 bevat een voorgenomen koerswijziging van het ruimtelijk beleid zoals opgenomen in de huidige versie van de omgevingsvisie (vastgesteld in 2022). Bij de aanstaande actualisatieronde van de omgevingsvisie is het noodzakelijk om deze koerswijziging hierin te verankeren. 3.1. Schept duidelijkheid. Er zijn moties betreffende dit onderwerp aangenomen door de raad. Om te voorkomen dat het college in de veronderstelling verkeert dat een motie is afgehandeld, terwijl de raad dat beeld niet heeft, is het gewenst om daar ook duidelijkheid in te scheppen. Met dit besluit wordt dit duidelijk. De griffie kan de motie dan ook aanmerken als afgehandeld. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Zienswijzen vanuit de sector. Vanuit de sector is duidelijk geworden dat die op onderdelen liever een andere koers ziet. In het beleidskader is dat ook opgenomen. Ook is daarin aangegeven waarom daar toch niet in wordt meegegaan. Er spelen meer ruimtelijke belangen dan alleen die van de sector en die andere belangen maken dat niet alles is te honoreren. 1.2 Een intentieovereenkomst is nog geen harde toezegging. Er is met de provincie over inzet van de gebieden een Intentieovereenkomst getekend. Die overeenkomst is eerder ook al met uw raad gedeeld.

De overeenkomst heeft als doel om over en weer afspraken vast te leggen over hoe we enerzijds de sector blijven faciliteren en anderzijds in het gebied Grote Ingh andere ontwikkelingen mogelijk maken (dan glastuinbouw en paddenstoelenteelt). Het gebied Grote Ingh heeft in de provinciale Omgevingsverordening namelijk nog steeds de aanduiding “Glastuinbouwontwikkelingsgebied” en vanwege die aanduiding is er voor de gemeente dan geen mogelijkheid om in het gebied andere ontwikkelingen toe te gaan staan. De provincie heeft aangegeven open te staan om het gebied Grote Ingh van die

4

aanduiding te gaan ontdoen, maar er voor deze sector dan wel ook ontwikkelruimte moet blijven en de gemeente daartoe dus ook ruimte moet blijven bieden. Er is aangegeven dat we die ruimte vanaf nu willen gaan bieden in het gebied bij de Veilingweg, dat nu nog is aangeduid als reserveconcentratiegebied. Ook wil de provincie dat we daar dan een bestemmingsplan (is nu dus omgevingsplan) gaan vaststellen dat dat mogelijk maakt. Vanuit het college is daarop aangegeven dat we daartoe bereid zijn, maar dat we dat alleen kunnen en ook zullen doen als er ook initiatiefnemers zijn die dat willen doen en op een manier die voldoet aan de gebruikelijke gemeentelijke voorwaarden (zelf zorgdragen voor de kosten van noodzakelijke aanpassingen in bijvoorbeeld ontsluiting, riolering, waterberging, nutsvoorzieningen etc.). We kunnen immers niet zomaar bouwrechten neerleggen op gronden van derden, zonder dat ook is ingeregeld dat er wordt bijgedragen in de voorzieningen die in het gebied nodig zijn. Overigens is in de intentieovereenkomst niet specifiek vastgelegd dat er in gebied Veilingweg alleen ruimte wordt geboden voor te verplaatsen Maasdriel bedrijven terwijl dat in het voorgestelde ruimtelijk beleid wel als zodanig is geformuleerd. Het college is van mening dat de uitleg van de overeenkomst op meerdere manieren is te interpreteren.

Zo is het ook denkbaar dat we in de praktijk in eerste aanleg alleen ruimte bieden voor te verplaatsen Maasdriel bedrijven. En als mocht blijken dat er minder behoefte is, er op termijn wellicht toch ook reden kan zijn om ruimte aan anderen te gaan bieden, als dat bijvoorbeeld noodzakelijk mocht zijn om het gebied op de juiste (duurzame) manier ontwikkeld te kunnen krijgen. Ontwikkelingen die hier rond planologie nog te vermelden zijn, zijn dat er inmiddels een ontwerpplan in procedure is gebracht voor ontwikkelingen in gebied Veilingweg en dat Gedeputeerde Staten hebben besloten om in het ontwerp wijzigingsplan van hun Omgevingsverordening (2024) ook een voorstel op te nemen voor het weghalen van de aanduiding “Glastuinbouwontwikkelingsgebied” voor gebied Grote Ingh. De verwachting is dat Provinciale Staten daar eind van dit jaar over zal beslissen. 1.3 Een beleidskader is (nog) geen garantie voor uitvoering. De uitwerking van dit beleid valt en staat bij initiatiefnemers. Als er geen initiatiefnemers zijn, komen er geen ontwikkelingen. De initiatiefnemers zijn daarin ook de partij die daar investeringen in moeten doen en ook de risico’s dragen. We hebben daar geen grond in eigendom en ook zijn we als gemeente gestopt met het Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (PHTB).

In dat kader is er vanuit de gemeente dus ook geen actieve ondersteuning meer van ondernemers en ook worden er vanuit de gemeente alleen investeringen gedaan die vallen binnen de reguliere taken. Geen actieve grondpolitiek dus. Dit vooral ook vanwege de grote financiële risico’s die daaraan verbonden zijn. Als je als gemeente hier wel (weer) een actievere rol wenst, zal daar geld en personeel voor moeten worden vrijgemaakt en geprioriteerd moeten worden voor welke ruimtelijke functies en doeleinden actieve grondpolitiek wordt ingezet. Het college heeft daar hier nu geen voorstellen toe. Wel willen we niet onvermeld laten hebben we hebben vernomen dat er in de afgelopen periode in het gebied Veilingweg diverse grondtransacties zijn geweest waarbij ook paddenstoelenteeltbedrijven uit Maasdriel gronden hebben verworven. In dat kader lijkt het beleid al wel te werken. Inclusie Niet van toepassing.

5

Programma duurzaamheid In het beleidskader is opgenomen dat er bij medewerking aan een ontwikkeling sprake moet zijn van een duurzame ontwikkeling. Bij een eventuele concrete uitwerking of medewerking zal dat ook onderdeel zijn van het al dan niet verlenen van medewerking. Financiën (incl. BTW-effect) De actualisatie van het ruimtelijk beleid heeft voor de gemeente geen financiële consequenties. Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Met deze actualisatie was rekening gehouden binnen het programma van het Team RO. Na de vaststelling wordt hier voor het personeel en de organisatie geen extra inzet verwacht. Eventuele verzoeken om planologische procedures worden via de reguliere weg behandeld in onze organisatie. Samenwerking Eerder was er met gemeente Zaltbommel, provincie Gelderland en Waterschap Rivierenland een samenwerking. Er was op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling een openbaar lichaam ingericht om de herstructurering van de glastuinbouw en paddenstoelenteelt in de Bommelerwaard actief te begeleiden en ondersteunen: Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard (PHTB). Mede omdat ontwikkelingen uitbleven en de kosten van een dergelijke organisatie hoog zijn, is dat gestopt. Er is in dat kader dus geen actieve samenwerking meer.

Wel heeft de gemeente met de provincie natuurlijk nog steeds contacten hierover en is er dus een intentieovereenkomst getekend over de inzet van de gebieden in Maasdriel. En verder is de sector gevraagd een reactie te geven over de evaluatie en actualisatie van het ruimtelijk beleid. Het college wil met de sector ook graag in contact blijven over de ontwikkelingen. Juridische Zaken Het vaststellen van het beleidskader heeft geen directe juridische consequenties en is ook niet vatbaar voor bezwaar en of beroep. Ook het straks bij de actualisatie van de Omgevingsvisie meenemen en die visie vaststellen is niet vatbaar voor bezwaar en of beroep. Door met de sector in gesprek te gaan bij het opstellen van het beleidskader gaven we invulling aan het gemeentelijk participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving. Een beleidskader vaststellen betekent wel dat we als gemeente daar ook naar moeten handelen en slechts goed gemotiveerd daarvan kunnen afwijken. Het is “zelfbindend”. Na het opnemen van de hooflijnen/hoofdzaken van het beleidskader in de omgevingsvisie verliest het beleidskader van bijlage 2 haar status als apart beleidsstuk. Uitvoering Planning Na de vaststelling zal het via de gebruikelijke kanalen bekend worden gemaakt. Bij de actualisatie van de omgevingsvisie zal dit nieuwe beleidskader als bouwsteen worden gebruikt.

6

Handhaving Het beleidskader wordt gehanteerd bij beoordeling van ruimtelijke vraagstukken. Een beleidskader is vooral zelfbindend. Communicatie De besluitvorming zal via de gebruikelijke kanalen worden gepubliceerd. Daarnaast zullen de sector en provincie ook rechtstreeks van de besluitvorming op de hoogte worden gebracht. Evaluatie / controle Een evaluatie/controle is nu nog niet voorzien. Indien er belangrijke ontwikkelingen voordoen zijn zal u daarvan op de hoogte worden gebracht. Nota van wijzigingen

Bijlagen 1. Raadsbesluit 2. Ruimtelijk Beleidskader Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Maasdriel. 3. Toelichting Ruimtelijk Beleidskader Gt en PT Maasdriel. 4. Discussienota Evaluatie-Actualisatie Ruimtelijk Beleid Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt (versie 12 september 2023). 5. Reactie van sector op Discussienota Evaluatie-Actualisatie. 6. Motie M2022-19: “Uitbreidingsruimte champignoncellen” d.d. 13-10-2022 7. Motie M2022-16: “Gebiedsontwikkeling Veilingweg te Velddriel” d.d.13-10-2022 8. Motie M2023-01: “Koers gebiedsontwikkeling voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt in gemeente Maasdriel” d.d. 16-2-2023

7