Raadsvoorstel Regioplan en centrumregeling BW MO 2026-2030 (1)

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Regioplan en centrumregeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026-2030

Kern van het raadsvoorstel De gemeenteraad wordt gevraagd de actualisatie van het (eerder vastgestelde) Regioplan Thuis in de Wijk vast te stellen. Ook wordt aan de gemeenteraad gevraagd om in te stemmen met de voorgenomen tekst van de nieuwe centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken MeierijBommelerwaard en in te stemmen met een positieve zienswijze. De huidige centrumregeling loopt en met 2025. Gemeenten willen de looptijd graag verlengen tot 2030 en daarvoor is een nieuwe centrumregeling noodzakelijk, die naar verwachting medio 2025 definitief vastgesteld kan worden. Gerelateerde raadsstukken - Regioplan Doordecentralisatie Beschermd Wonen 2022-2025 en Centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en aanverwante taken, Regio Meierij en Bommelerwaard 2022-2025; - Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2020 e.v. Regio Meierij en Bommelerwaard; - Raadsvoorstel wijziging van de centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, verslavingszorg en aanverwante taken regio Meierij en Bommelerwaard 2022-2025.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Regioplan en centrumregeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026-2030

Zaaknummer

: 1142347

Datum collegevergadering

: 17 december 2024

Datum raadsbesluit

: 13 februari 2025

Datum raadsvergadering

: 13 februari 2025

Portefeuillehouder

: Wethouder Sørensen

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. Het Regioplan Thuis in de Wijk, Actualisatie regioplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026-2030 van de regio Meierij-Bommelerwaard vast te stellen; 2. Toestemming te geven voor het aangaan van een nieuwe centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken MeierijBommelerwaard voor de periode 2026-2030;. 3. In te stemmen met de zienswijze op de voorgenomen tekst van de centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken MeierijBommelerwaard 2026-2030. Inleiding De regionale samenwerking in de regio Meierij-Bommelerwaard op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, verslavingszorg en aanverwante taken is vastgelegd in een centrumregeling. Het doel van deze samenwerking is een optimaal woonzorg-landschap te realiseren, waardoor de doelgroep van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en zorg & veiligheid zo zelfstandig mogelijk kan wonen met passende zorg en ondersteuning in onze wijken en dorpen. In de regio Meierij-Bommelerwaard willen we dat alle inwoners, ook zij die ondersteuning ontvangen vanuit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. Het doel is dat zij met passende ondersteuning ‘Thuis in de Wijk’ kunnen wonen.

Dit vraagt om een voortzetting van de transformatie naar kleinschalige opvang en zorg, spreiding over de regio, uitstroom naar zelfstandig wonen, ambulante ondersteuning en een zachte landing in onze wijken en dorpen. Het Regioplan Thuis in de Wijk 2026-2030 (bijlage 1) is een actualisatie van eerder vastgesteld beleid, waaronder de Regiovisie 2020 e.v. en het Regioplan Doordecentralisatie Beschermd wonen 2022 e.v. Het plan onderstreept het belang van voortzetting van de samenwerking binnen de regio. Door deze voortzetting blijven kwetsbare inwoners in de regio toegang houden tot passende zorg en ondersteuning. Er wordt de komende periode verder ingezet op de aanpak dakloosheid, het realiseren van voorzieningen in regiogemeenten en het bieden van passende zorg en huisvesting voor de meest complexe doelgroep. De huidige centrumregeling voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken loopt tot en met 2025. Vanzelfsprekend zijn dan niet alle voorgenomen acties gerealiseerd. Daarom stellen we de gemeenteraden voor om in te stemmen met het vernieuwen en verlengen van de centrumregeling tot 2030, waarmee we de gezamenlijke aanpak blijven waarborgen. In dat licht is het belangrijk om nu al voorbereidingen te treffen voor deze nieuwe

centrumregeling. Hiervoor is het doorlopen van een zorgvuldig proces noodzakelijk, waarbij voor alle betrokken gemeenten geldt dat besluitvorming in colleges en gemeenteraden moet plaatsvinden. Dat heeft invloed op de doorlooptijd van het proces. Om te voorkomen dat we in tijdnood komen vragen we de gemeenteraden nu al om in te stemmen met de voorgenomen tekst van de centrumregeling en in te stemmen met een positieve zienswijze. Later in 2025 volgt definitieve besluitvorming over de centrumregeling, die per 2026 zal ingaan. Participatie Het regioplan en de centrumregeling zijn voorgelegd aan de Participatieraad Maasdriel en aan de Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard. Zij hebben hier kennis van genomen, maar geen schriftelijk advies ingediend. Daarnaast is in 2024 een breed participatietraject georganiseerd voor het regionale plan van aanpak dakloosheid, met themasessies over onderwerpen als wonen, werk & inkomen, zorg en toegang. Binnen beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn we als regio actief in gesprek met zorgaanbieders en woningcorporaties via overlegtafels. De participatie van cliënten loopt langs diverse wegen. Zo heeft de Universiteit van Amsterdam 5 jaar lang (2017-2023) onderzoek gedaan met ervaringsdeskundige onderzoekers onder onze cliënten MO en BW. In 2024 heeft de regio een eigen cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd.

De link naar het cliëntervaringsonderzoek is te vinden in het regioplan Thuis in de Wijk (p. 19). Daarnaast werken wij samen met regionale ontwikkelpartners zoals Markieza en Door & Voor, die gespecialiseerd zijn in ervaringsdeskundigheid. Deze brede inzet van participatie helpt ons om beleid en uitvoering goed af te stemmen op de behoeften en ervaringen van inwoners. Argumenten 1.1. Het geactualiseerde regioplan Thuis in de Wijk bevat de samenwerkingsagenda voor de komende vier jaar en vormt daarmee een belangrijke leidraad voor het beleid. We kiezen voor een actualisatie van beleid, zodat we weer een actueel beeld hebben van de ingezette transformatie (en de voortgang) van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en zorg & veiligheid. Het plan geeft aan welke ontwikkelingen, zowel regionaal als in de zeven gemeenten, in gang zijn gezet, en welke opgaven we nog hebben voor de komende jaren. Met deze actualisatie blijft het regioplan een actueel en relevant instrument om richting te geven aan de samenwerking en uitvoering van beleid binnen BW en MO in de regio Meierij-Bommelerwaard. 2.1. We stellen een nieuwe centrumregeling vast voor een periode van vier jaar, wat een stabiele basis voor samenwerking biedt en de jaarlijkse administratieve lasten beperkt.

De huidige centrumregeling 2022-2025 voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken biedt de mogelijkheid om deze met telkens één jaar te verlengen. Van deze optie maken we geen gebruik, omdat dit een aanzienlijk administratieve belasting oplevert. Jaarlijkse verlenging vereist ook jaarlijkse besluitvorming door alle colleges en alle gemeenteraden in de regio. Dat is een te grote belasting voor gemeenteraden, colleges en ambtelijke capaciteit. Daarom stellen we voor om in plaats daarvan een nieuwe centrumregeling vast te stellen voor de duur van vier jaar (2026-2030). Dit zorgt voor een stabiele basis voor de samenwerking op beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken in de regio. 2.2. De regionale samenwerking wordt gecontinueerd onder dezelfde condities als in de periode 2022-2025. De nieuwe centrumregeling (2026-2030) continueert de regionale samenwerking onder dezelfde condities als de huidige centrumregeling (2022-2025). De samenwerkingsafspraken tussen de zeven gemeenten blijven op hoofdlijnen gelijk. ’s-Hertogenbosch is wettelijk aangewezen als centrumgemeente voor onze regio voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Indien de doordecentralisatie beschermd wonen wettelijk wordt ingevoerd, blijven we tot 2030 in financiële solidariteit samenwerken vanuit één regionale begroting.

Voor maatschappelijke opvang blijft ’s-Hertogenbosch vooralsnog wettelijk

centrumgemeente voor onze regio. Zorg & Veiligheid is een lokale bevoegdheid, waarbij taken zoals de uitvoering van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en bemoeizorg regionaal gezamenlijk worden ingekocht. 3.1. De vernieuwde centrumregeling wordt opnieuw door de raden vastgesteld, waarbij er met name beperkte en/of technische wijzigingen ten opzichte van de huidige regeling in de tekst worden voorgesteld. De belangrijkste wijzigen die – in vergelijking met de centrumregeling 2022-2025 – in de nieuwe centrumregeling worden voorgesteld zijn: - De verlenging van de samenwerking met vier jaar (2026-2030) (overweging / preambule en art. 32, lid 1 en 2); - Een aanpassing in de financiële verdeelsleutel tussen gemeenten (twee peildata i.p.v. één), hetgeen een evenwichtiger verdeling tussen de gemeenten oplevert (art. 1, lid y); - De lokale toegangsteams/wijkteams worden ook verantwoordelijk voor de toegang maatschappelijke opvang (art. 3 lid 6); - De eigen bijdragen voor beschermd wonen zijn door het abonnementstarief niet te onderscheiden binnen de betaling vanuit het CAK aan gemeenten en dus niet te verrekenen tussen gemeenten en centrumgemeente (art. 7 lid 3). Veel cliënten BW MO vallen onder vrijstellingen voor eigen bijdragen vanwege hun lage inkomen.

- De lokale uitvoeringsmiddelen voor BW MO en de tussentijdse uitkeringen uit de Reserve regionaal BW MO worden lokaal zo veel mogelijk ingezet in het sociaal domein, in het bijzonder op het brede terrein van beschermd wonen/ggz en maatschappelijke opvang/dakloosheid (‘gentlemen’s agreement’) (art. 7 lid 6); - De artikelen over toezicht en handhaving worden aangescherpt en de manager van de Regionale Inkooporganisatie Zorg (RIOZ) wordt aangewezen als toezichthouder (1 lid w, artikel 5 en artikel 17). Dit om ook regionaal zorgfraude aan te kunnen pakken, naast het regionale toezicht op kwaliteit dat al in de centrumregeling 2022-2025 was geregeld. - De centrumregeling kan maximaal tweemaal met één jaar door de colleges worden verlengd. Het instellen, wijzigen, toe- en uitreden en opheffen van de centrumregeling is voorbehouden aan de raden (art. 32, lid 3). In de was-wordt lijst (bijlage 2) staat een overzicht van alle wijzigingen 3.2. Er is zowel een zienswijzeprocedure als een toestemmingsprocedure met de gemeenteraad noodzakelijk. De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) kent sinds 1 juli 2022 een verplichte zienswijzeprocedure. De colleges dienen de ontwerp-centrumregeling ter kennisgeving aan de raad te sturen en hen uit te nodigen een zienswijze in te dienen.

Na de zienswijzeprocedure en een eventuele bijstelling van de concept-centrumregeling (in regionale afstemming) neemt het college een besluit op de definitieve centrumregeling en vraagt zij daarvoor toestemming aan de raad. Kanttekeningen/risico’s 1.1. Er bestaat een risico van uitstel of afstel van de doordecentralisatie van beschermd wonen. De gemeente ’s-Hertogenbosch is wettelijk aangewezen als centrumgemeente voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De Wet Woonplaatsbeginsel beschermd wonen (doordecentralisatie) is meermaals uitgesteld. Deze wet, die oorspronkelijk in 2022 zou worden ingevoerd, is inmiddels uitgesteld tot 2026, met de mogelijkheid van verder uitstel of zelfs afstel. Indien de doordecentralisatie wél landelijk wordt ingevoerd, blijft de verplichting voor gemeenten bestaan om regionaal samen te werken (Norm van Opdrachtgeverschap). De centrumgemeentetaak voor maatschappelijke opvang staat landelijk niet ter discussie, die taak blijft voor onze regio wettelijk bij centrumgemeente ’s-Hertogenbosch

1.2.We hebben ook te maken met financiële onzekerheden en risico’s en wellicht bezuinigingen. In meerjarig perspectief hebben we een overschot op de regionale begroting van € 5 miljoen, waarbij het structurele tekort op maatschappelijke opvang van € 2 miljoen al is verdisconteerd. Als regio houden we echter onder andere rekening met een mogelijke bezuiniging op de regionale integratie-uitkering voor beschermd wonen, als gevolg van het financiële tekort van de rijksoverheid op de Wet Langdurige Zorg (Wlz) voor GGZ-wonen. Daarnaast is de doorcentralisatie beschermd wonen gekoppeld aan een herverdeling van financiële middelen tussen regio’s. Onze regio wordt – op basis van een raming uit 2021 – als een voordeelregio beschouwd. 2.1 Gevoelsmatig is het raar om nu een (voorgenomen) besluit te nemen over een nieuwe centrumregeling die pas in 2026 in gaat. De huidige centrumregeling loopt nog tot eind 2025. Desondanks is het belangrijk om nu al voorbereidingen te treffen voor een nieuwe centrumregeling. Hiervoor is het doorlopen van een zorgvuldig proces noodzakelijk, waarbij voor alle betrokken gemeenten geldt dat besluitvorming in colleges en gemeenteraden moet plaatsvinden. Dat heeft invloed op de doorlooptijd van het proces.

Om te voorkomen dat we in tijdnood komen vragen we de gemeenteraden nu al om in te stemmen met de voorgenomen tekst van de centrumregeling en in te stemmen met de positieve zienswijze (bijlage 3). Later in 2025 volgt definitieve besluitvorming over de centrumregeling, die per 2026 zal ingaan. Inclusie Het regioplan en de centrumregeling richten zich op psychisch kwetsbare inwoners. Hiermee borgen we dat ook deze doelgroep mee kan doen in de maatschappij. Programma duurzaamheid N.v.t. Financiën (incl. BTW-effect) We werken vanuit een regionale meerjarenbegroting voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De inkomsten worden gevormd door de rijksmiddelen BW en MO die bij de centrumgemeente voor onze regio binnenkomen. Onderstaand een kort overzicht van de regionale begroting 2025. Regionale begroting 2025 Inkomsten BW MO € 40,1 mln. Uitgaven BW MO € 34,6 mln. Overschot € 5,5 mln. Bedrijfsvoering Samenwerking Het regioplan en de centrumregeling zijn afgestemd met de gemeenten ‘s-Hertogenbosch, Meierijstad, Boxtel, Sint- Michielsgestel, Vught en Zaltbommel. Uitvoering Planning Uw raad wordt verzocht om een positieve zienswijze in te dienen. De gemeenteraad wordt later in 2025 gevraagd formeel in te stemmen met de definitieve tekst van de nieuwe centrumregeling. Handhaving Niet van toepassing.

Communicatie De zienswijze wordt door het college verstuurd naar centrumgemeente ’sHertogenbosch.

Evaluatie / controle Tweejaarlijks wordt een regionaal monitorrapport uitgebracht dat rapporteert op de strategische doelstellingen van het regioplan. Nota van wijzigingen

Bijlagen 1. Regioplan Thuis in de Wijk, Actualisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026 e.v. Regio Meierij en Bommelerwaard. 2. Was-wordt-tabel voorgenomen centrumregeling ‘Beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken Meierij-Bommelerwaard 20262030. 3. Zienswijze voorgenomen centrumregeling BW MO 2026-2030.