Raadsvoorstel Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer

Kern van het raadsvoorstel In 2012 hebben gemeenten in Rivierenland een regionale Bodemkwaliteitskaart en een Nota Bodembeheer vastgesteld. Het is wettelijk verplicht om een vastgestelde kaart te actualiseren. In dit voorstel wordt de geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer voorgelegd. Het doel van de actualisatie is om het hergebruik van grond en baggerspecie makkelijker en goedkoper te maken. Hiervoor was het nodig om de gegevens over de bodemkwaliteit en de verschillende bodemfuncties in de regio te actualiseren en aan te vullen met PFAS. Om de regels van kracht te laten worden, worden de kaart en de nota ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Deze nota en kaart kunnen straks worden meegenomen in de omgevingsvisie. De kaart en nota bevatten geen grote wijzigingen ten opzichte van de oude kaart en nota. Een geactualiseerde kaart en nota betekent voor inwoners en bedrijven dat ze minder vaak onderzoeken hoeven uit te voeren.

Raadsvoorstel

Onderwerp Zaaknummer Datum raadsbesluit Datum raadsvergadering Portefeuillehouder Inlichtingen bij

: : : : : :

Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer 156188 11 november 2021 11 november 2021 Wethouder De Vries Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD, Erwin JLC van Dartel

Voorstel De geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer inclusief PFAS vaststellen. Inleiding In 2012 hebben de gemeenten Buren, Culemborg, Geldermalsen, Lingewaal, Maasdriel, Neerijnen, Tiel en Zaltbommel een regionale bodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer vastgesteld. De kaart heeft een maximale geldigheidsduur en is daarom geactualiseerd. Daarnaast is de kaart op grond van de actuele ontwikkelingen aangevuld met PFAS-verbindingen. Ook de nota is geactualiseerd. Over het algemeen is men zeer tevreden over het gevoerde beleid en is er geen aanleiding om grote wijzigingen door te voeren. De koers blijft om met gebied specifiek beleid op een verantwoorde wijze zoveel mogelijk grond en bagger te hergebruiken. Hierdoor hoeft er niet meer met grond van- en naar andere gebieden gereden te worden. Dit is goedkoper en makkelijker. Er hoeft bovendien minder vaak onderzoek uitgevoerd te worden. Dit komt de kosten van de uitvoering van grondwerken – voor zowel gemeente als voor GWWaannemers en loonbedrijven – ten goede. De gemeenten hebben de mogelijkheid binnen de grenzen van de nota eigen beleidskeuzes te maken.

Dat geldt bijvoorbeeld voor het verslechteren van de bodemkwaliteit binnen huidige en toekomstige woon- en industriegebieden, voor de geldigheidsduur van bodemonderzoeken die worden ingediend bij bestemmingsplannen en aanvragen omgevingsvergunningen en voor het verlenen van vrijstelling voor bodemonderzoek. Het komt de uitvoerbaarheid en het level-playing field ten goede wanneer gemeenten zoveel mogelijk dezelfde keuzes maken. De gemeenten Tiel en Neder Betuwe hebben wel eigen beleidskeuzes gemaakt. De gemeente Neder-Betuwe heeft er voor gekozen geen vrijstellingsmogelijkheid te bieden en de gemeente Tiel geldt de vrijstelling alleen voor kleinschalige particuliere aanvragen (b.v. de bouw van 1 of 2 woningen). De motivatie van deze gemeenten is opgenomen als bijlage bij dit voorstel. Deze motivatie geeft geen aanleiding om de nota aan te passen.

2

Wat is een bodemkwaliteitskaart ? Dit is een kaart met zones met ieder een eigen gemiddelde chemische bodemkwaliteit. In een aantal zones is de bodem namelijk grootschalig diffuus verontreinigd, onder andere ten gevolge van bodemgebruik in het verleden. Binnen een zone is de gemiddelde kwaliteit min of meer gelijk, terwijl er tussen zones duidelijke verschillen in kwaliteit zijn. Deze diffuse verontreinigingen beperken de mogelijkheden voor hergebruik van vrijkomende grond. Hier biedt de Nota bodembeheer oplossingen voor. Hoe zijn de verschillende zones tot stand gekomen ? De zones op de regionale bodemkwaliteitskaart zijn tot stand gekomen op basis van verschillen in bodemopbouw, historisch en huidig bodemgebruik, en chemische kwaliteit. Waar geldt de kaart niet voor? De kaart doet alleen een uitspraak over de diffuse bodemkwaliteit van een zone. Deze kaart geldt dus niet voor verdachte of verontreinigde locaties. Deze locaties zijn opgenomen in een Bodem Informatie Systeem (BIS). Het BIS moet altijd naast de kaart geraadpleegd worden. Voor locaties die verdacht zijn op het voorkomen van PFAS-verbindingen is een kaartbijlage opgenomen in de bodemkwaliteitskaart. Gegevens over deze locaties worden ook opgenomen in het BIS. De gemeenten West Betuwe, Culemborg en Zaltbommel hebben de geactualiseerde kaart en nota al eerder vastgesteld.

Deze gemeenten hebben de geactualiseerde kaart en nota vastgesteld voordat PFASverbindingen aan de kaart en nota zijn toegevoegd. Zij moeten nu wederom de kaart en nota inclusief PFAS ter vaststelling aan de Raad voorleggen. Participatie De Nota Bodembeheer is in overleg met medewerkers van de gemeenten en het Waterschap Rivierenland opgesteld. Het Waterschap, de Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat en ProRail zijn in de gelegenheid gesteld om zienswijzen in te dienen. Het Waterschap en de Provincie hebben een zienswijze op de nota ingediend. De reactie op deze zienswijzen is als bijlage bij dit advies gevoegd. Nadat de colleges hebben ingestemd met de geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer wordt eenieder in de gelegenheid gesteld hiertegen zienswijzen kenbaar te maken. De ingekomen zienswijzen en wijze van verwerking worden opgenomen in een zienswijzenota. Een concept versie van de geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer hebben ter inzage gelegen van 28 april 2021 t/m 8 juni 2021. Er zijn geen zienswijzen ingediend. Argumenten 1.1 Wat is het beoogde effect; wat willen we bereiken? En waarom op deze manier? Met een regionale bodemkwaliteitskaart en een regionale nota bodembeheer wordt beoogd de aanwezige bodemkwaliteit afdoende te beschermen en tevens de onderzoeksinspanning

3

bij grondverzet tot het minimale te beperken. Er wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden binnen het Besluit bodemkwaliteit om regionaal gebied specifiek beleid op te stellen. Hierdoor worden hergebruiksmogelijkheden van grond en bagger verruimd en de kosten voor grondverzet en baggerwerkzaamheden verminderd. Tevens is het beleid zo ingericht dat de mogelijkheden voor grondverzet toenemen. Door de samenwerking met meerdere gemeenten wordt gemeentegrensoverschrijdend grondverzet makkelijker gemaakt. Tevens krijgen regionale initiatiefnemers te maken met een transparant en zoveel mogelijk uniform beleid. 1.2 Wat zijn de nadelen en/of mogelijke risico’s als de raad het voorstel overneemt? Als de raad dit voorstel overneemt dan voldoen wij aan onze wettelijke verplichting. Het hebben van een kaart is op zichzelf geen verplichting, maar indien een gemeente eenmaal een kaart heeft, is het actualiseren van de kaart wél een wettelijke verplichting. De wettelijke basis voor het hergebruik van grond en bagger is het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Hierin is vastgelegd dat de geldigheid van een bodemkwaliteitskaart maximaal vijf jaar is. De huidige kaart verliep medio 2017. De kaart is de basis voor de nota, waardoor ook de nota niet meer zou gelden.

Het actualiseren houdt in dat gekeken wordt of er genoeg nieuwe analyseresultaten beschikbaar zijn, en of die hetzelfde kwaliteitsbeeld per deelgebied geven. In 2017 is gestart met de actualisatie van de bodemkwaliteitskaart en de nota voor de hele regio. Dit heeft geleid tot veel en intensief overleg met betrokken partijen, naast de gemeenten waren dit met name de GGD en het Waterschap. De gemeente West Maas en Waal maakte in 2012 nog deel uit van een andere regio voor wat betreft het bodembeheer (MARN) en het beleid van deze gemeente moest worden geïntegreerd in de kaart en nota van regio Rivierenland. In juli 2019 zijn de geactualiseerde kaart en nota gereed gekomen en hebben Culemborg, West Betuwe en Zaltbommel deze versie vastgesteld. Inmiddels was er beleid (en de nodige onrust) rondom PFAS ontstaan en besloten de overige 5 gemeenten, waaronder Maasdriel, te wachten met het vaststellen van de geactualiseerde kaart en nota totdat PFAS hieraan was toegevoegd. Kanttekeningen/risico’s Indien de raad dit voorstel niet overneemt: 1.1 Worden de PFAS-verbindingen niet opgenomen in de kaart en nota. Onder het landelijk geldende, generieke beleid is voor hergebruik van grond en baggerspecie altijd een partijkeuring op PFAS nodig. Dit leidt tot aanvullende kosten en langere doorlooptijden bij werken in de regio.

Met het vaststellen van de kaart en gebied specifiek beleid voor PFAS-houdende grond en baggerspecie wordt hergebruik gemakkelijker en goedkoper gemaakt. 1.2 Ontstaan er verschillen in beleid tussen gemeenten. De gemeente Neder-Betuwe was vanwege ruimtelijke ontwikkelingen eerder dan in 2012 een eigen traject gestart. De gemeente West Maas en Waal heeft destijds samen met de MARN gemeenten een kaart en nota laten opstellen.

4

1.3 Wordt de bodemfunctieklassenkaart niet geactualiseerd. De bodemfunctieklassenkaart is in 2012 vastgesteld omdat dit een wettelijke verplichting is. Inmiddels zijn bestemmingen veranderd waardoor de bodemfunctieklassenkaart niet meer actueel is. De bodemfunctieklassenkaart is nu door alle gemeenten geactualiseerd. Ook de interactieve bodemkwaliteitskaart wordt hierop aangepast . 1.4 Wordt hergebruik van grond en bagger minder gefaciliteerd. In de nota zijn diverse wijzigingen opgenomen ten opzichte van de vorige nota. Dit is gedaan om onderzoekskosten te beperken en om hergebruik van grond en bagger meer mogelijk te maken. Het is bijvoorbeeld straks toegestaan om de kaart te gebruiken voor grondlagen dieper dan 2 meter onder maaiveld. Ook zijn de regels bij grondstromen met kleine partijen grond verruimd. Hiervoor is niet altijd een onderzoek nodig. In bijlage 10 van de nota is een tabel opgenomen met deze wijzigingen. 1.5 Zal onze omgevingsvisie straks niet aansluiten bij de Bodemkwaliteitskaart. De nieuwe Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer sluiten aan bij de eisen van de omgevingswet. Ze sluiten aan bij een op te stellen omgevingsvisie. Programma duurzaamheid Het probleem is dat hergebruik van grond en bagger duurder en lastiger te realiseren is door een mismatch tussen de kwaliteit van vrijkomende grond en de landelijk geldende eisen voor hergebruik van grond.

Middels een kaart en nota is gebied specifiek beleid gemaakt waardoor dit probleem grotendeels opgelost wordt. Het beleid is aangepast en aangevuld voor PFAS, zodat grondverzet nog optimaler kan verlopen. Financiën (incl. BTW-effect) De kosten voor het actualiseren van de Bodemkwaliteitskaart en de Nota Bodembeheer inclusief PFAS aanvulling zijn € 53.950,- voor het uitvoeren van het onderzoek. Dit komt neer op € 6.743,- per gemeente. Dit is exclusief uren van de ODR voor begeleiding van het onderzoek. De kosten zijn betaald uit het werkprogramma ODR 2020 en zijn reeds verwerkt in de facturen van de ODR aan de deelnemers. Vanuit de Provincie is een subsidie van € 10.000,- verleend. Bedrijfsvoering De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten zijn voor haar eigen grondgebied in het kader van het Besluit verantwoordelijk voor toezicht en handhaving van de toepassing van grond op of in de bodem. De Omgevingsdienst Rivierenland voert in opdracht van deze gemeenten die taken uit. De strafrechtelijke handhaving van het Besluit en de Wet bodembescherming, wordt geregeld in de Wet op de Economische Delicten. Als strafbare handelingen niet opzettelijk zijn uitgevoerd, dan is sprake van een overtreding. Als zij opzettelijk zijn begaan, worden zij aangemerkt als misdrijven. Met de opsporing van overtredingen is in de eerste plaats de politie belast.

Daarnaast kunnen bepaalde categorieën buitengewone opsporingsambtenaren (BOA) de bevoegdheid hebben om overtredingen van het Besluit en de Wet bodembescherming op te sporen.

5

Uitvoering Planning Na vaststelling door de gemeenteraad zal de interactieve kaart op internet worden geplaatst. Ook zullen voorlichtingsbijeenkomsten worden georganiseerd. Er is dan nog de mogelijkheid voor het indienen van een beroepsschrift. Gestreefd wordt naar het op 1 september 2021 van kracht laten worden van de kaart en nota en het online zetten van de geactualiseerde interactieve kaart. Hierdoor ontstaan er zo min mogelijk tijdelijke verschillen in beleid tussen de gemeenten. Vanwege de termijn van ter inzage legging was het niet mogelijk dit voorstel te agenderen voor de raadsvergadering van 8 juli 2021. Ook de gemeente Zaltbommel moet de Nota en Kaart nog vaststellen. Handhaving De Nota Bodembeheer bevat richtlijnen voor toezicht en handhaving en waar deze is belegd (Nota Bodembeheer, hoofdstuk 10), zie ook het onderdeel Bedrijfsvoering van dit voorstel. Communicatie Omdat het actualiseren van een bodemkwaliteitskaart en een nota bodembeheer direct invloed heeft op GWW-aannemers en loonbedrijven, zal met deze doelgroepen gecommuniceerd worden. Hiervoor zullen bijeenkomsten georganiseerd worden waarin duidelijk wordt aangegeven wat de afspraken zijn. De bijeenkomsten zijn ook bedoeld voor civiele medewerkers van gemeenten.

De hoeveelheid bijeenkomsten zal sterk afhankelijk zijn van de behoeften vanuit de gemeenten, van de (on)mogelijkheden voor samenkomst vanwege corona en het moment waarop de nota en kaart zijn vastgesteld. Het projectteam denkt na over de vorm waarin de voorlichting gegeven kan worden. De geactualiseerde kaart en de nota zijn uiteindelijk door iedereen in een interactieve vorm te raadplegen via een website. Evaluatie / controle Deze gezamenlijke nota bodembeheer wordt door de gemeenten vastgesteld voor een periode van maximaal 10 jaar. De nieuwe gezamenlijke bodemkwaliteitskaart wordt maximaal 5 jaar na de bestuurlijke vaststelling van deze nota geëvalueerd (zie artikel 4.3.5 van de Regeling). Nota van wijzigingen Bijlagen 1. Nota Bodem beheer geldend voor de gemeenten Buren, Culemborg, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel en Maasdriel. Documentcode: 16M1223.RAP002

6

2. Bodemkwaliteitskaart regio Rivierenland voor de gemeenten Buren, Culemborg, NederBetuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Zaltbommel en Maasdriel. Documentcode: 16M1223.RAP001 3. Motivering afwijking beleid gemeenten Tiel en Neder-Betuwe 4. Behandeling zienswijzen

7