Raadsvoorstel kernopgaven en waardenkaart aangepast

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Kernopgaven Omgevingsvisie Bommelerwaard

Kern van het raadsvoorstel Het college van Burgemeester en Wethouders vraagt de gemeenteraad in te stemmen met de kernopgaven die de basis gaan vormen voor de omgevingsvisie. De kernopgaven zijn gebaseerd op een uitgebreid communicatie- en participatietraject met inwoners en samenwerkingspartners, een beleidsanalyse en een inventarisatie van trends en maatschappelijke ontwikkelingen voor de thema’s die een plaats dienen te krijgen in de omgevingsvisie. De kernopgaven worden verder uitgewerkt in de omgevingsvisie. Gerelateerde raadsstukken 12 december 2019: startnotitie voor de omgevingsvisie Bommelerwaard.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Kernopgaven en waardenkaart Omgevingsvisie Bommelerwaard

Zaaknummer

: 131003

Datum raadsbesluit

: 8 april 2021

Datum raadsvergadering

: 8 april 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder De Vries

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD, Edith EAJM Vos (en Auke Sybesma ZB)

Voorstel 1. In te stemmen met de kernopgaven binnen de thema’s (1) ‘klimaat, duurzaamheid en landschap’, (2) ‘landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie’, (3) ‘milieu, gezondheid en leefbaarheid’ en (4) ‘wonen, welzijn en voorzieningen’, die de basis vormen voor de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie Bommelerwaard; 2. Kennis te nemen van de waardenkaart Bommelerwaard, die de belangrijkste kwaliteiten beschrijft van verschillende deelgebieden met vergelijkbare kenmerken. Inleiding In 2015 namen de gemeenteraden van Maasdriel en Zaltbommel zich voor om het implementatietraject van de Omgevingswet samen op te pakken. Dit vanwege het belang van samenwerking en integraliteit, zoals dat ook in de toelichting op de wet wordt benoemd. De beide gemeenten spraken de ambitie uit om een gezamenlijke omgevingsvisie op te stellen voor de Bommelerwaard. U stemde op 12 december 2019 in met de startnotitie voor de omgevingsvisie Bommelerwaard. Ook de gemeenteraad van Zaltbommel stemde op dat moment in met de startnotitie. In dit document gaven wij inzicht in het te volgen proces en de planning, de participatie, de keuzemomenten en de betrokkenheid van de gemeenteraden bij de omgevingsvisie. Vervolgens is het gezamenlijke proces door de twee gemeenten gestart om te komen tot een omgevingsvisie.

Voor verdere details verwijzen wij u naar de bijlage ‘Omgevingsvisie Bommelerwaard: eerste fase communicatie en participatie’ (8 juli 2020). Op 1 december 2020 organiseerden het kernteam omgevingsvisie Bommelerwaard en het programmateam omgevingsvisie Bommelerwaard een informele werkbijeenkomst voor raadsleden. Tijdens de bijeenkomst stonden de kernopgaven centraal. Daarnaast gaf het kernteam een voorbeeld hoe de kernopgaven op gebiedsniveau uitgewerkt konden worden. Deze werkbijeenkomst volgde op een gezamenlijke raadsavond (met raadsleden uit Zaltbommel) over de Omgevingswet op 17 september 2020. Hierin werd een toelichting gegeven op de totstandkoming qua proces en inhoud van de kernopgaven en de waardenkaart. Voor de raadsleden van Zaltbommel is op 8 december 2020 een werkbijeenkomst georganiseerd. De raadsleden gaven in die bijeenkomst aan dat zij zich formeel wilden

2

kunnen uitspreken over de kernopgaven voordat de raad van Zaltbommel een ontwerpomgevingsvisie voorgelegd krijgt. De raad in Zaltbommel krijgt hiervoor een opiniërende nota die in het college van Zaltbommel is besproken op 2 februari jl. Het college heeft een extra beslispunt aan het voorgestelde besluit toegevoegd, namelijk om na behandeling van de opiniërende nota ook nog een adviesnota ter besluitvorming aan de raad voor te leggen waarmee de raad dus ook een formeel besluit neemt over de kernopgaven. Deze besluitvorming is in de raadscyclus van april voorzien (carrouselbespreking 8 april, raad 29 april). De opiniërende nota zou in de carrouselbespreking van 11 februari 2021 in Zaltbommel worden besproken, maar is uitgesteld. Aangezien de omgevingsvisie een gezamenlijk traject en product is willen wij de raad van Maasdriel ook de gelegenheid bieden om zich formeel uit te spreken over de kernopgaven. U ontvangt hiervoor een nagenoeg identiek voorstel als de raadsleden in Zaltbommel. Participatie Eerste fase De eerste fase van het omgevingsvisieproces bestond uit een uitgebreid participatie- en communicatietraject. Het voornaamste doel dat wij hiermee wilde bereiken was het ophalen van beelden en informatie uit de samenleving over waarden en kwaliteiten van de Bommelerwaard en de ambities voor de toekomst van de Bommelerwaard.

Ook gingen wij in gesprek met een groot aantal samenwerkingspartners over de ambities en opgaven die zij in de Bommelerwaard zien. Deze informatie vormde een belangrijke basis voor het bepalen van de kernopgaven voor de omgevingsvisie. Wij informeerden u over het verloop, de uitgevoerde activiteiten en de opbrengst van de eerste fase van de participatie in de informatienota over de monitoring van de omgevingswet van 8 juli 2020. Voor details verwijzen wij u daarom naar de bijlage ‘Omgevingsvisie Bommelerwaard: eerste fase communicatie en participatie’. Tweede fase, de meet-ups De kernopgaven hebben wij op 26 en 28 oktober 2020 in ‘meet-ups’ met inwoners en samenwerkingspartners besproken. Het doel van deze gesprekken was het waar nodig aanscherpen en aanvullen van de kernopgaven en vervolgens over de invulling en uitwerking van de kernopgaven in gesprek te gaan. De bijeenkomsten vonden digitaal plaats. Ter informatie zijn de verslagen van de beide bijeenkomsten bijgevoegd. Omdat de meet-ups digitaal waren, en dit tot lagere opkomst van inwoners leidde dan bij de fysieke activiteiten, hebben wij via www.toekomstbommelerwaard.nl en een publicatie in de lokale media (9 december 2020) inwoners uitgenodigd om te reageren op de opgaven en waarden in de Bommelerwaard. Hiervoor maakten wij gebruik van filmpjes waarin wij de thema’s en opgaven nader toelichtten.

Argumenten 1.1 De raadsleden van Zaltbommel hebben tijdens de informele werkbijeenkomst op 8 december 2020 laten weten dat zij zich in een formele raadsbijeenkomst willen uitspreken over de kernopgaven voor de omgevingsvisie. Het verzoek van de raadsleden van Zaltbommel lichtten wij al toe in het kopje ‘inleiding’. Dit verzoek is immers de aanleiding voor het opstellen van dit raadsvoorstel. U heeft voorafgaand aan de werkbijeenkomst van 1 december 2020 kennisgenomen van de kernopgaven voor de omgevingsvisie. In het informatiedocument dat u ontving werden de kernopgaven via visualisaties (links naar filmpjes) nader toegelicht.

3

Verder lieten wij voorbeelden zien hoe op gebiedsniveau, waarbij de verschillende deelgebieden van de waardenkaart als basis werden gebruikt, de kernopgaven kunnen worden uitwerken. Het ging hier om voorbeelden (zonder status) met als doel het gesprek te voeren. Wij vragen u om u uit te spreken over de kernopgaven voor de omgevingsvisie. Hierin staat centraal in welke mate de kernopgaven inhoudelijk en bekijkende het doorlopen proces voldoende zijn om uit te werken richting een concept-omgevingsvisie. U kunt hierbij onder meer de volgende vraagpunten betrekken:  Herkent u de kernopgaven voor de omgevingsvisie?  Mist u bepaalde opgaven of dienen kernopgaven aangescherpt of gewijzigd te worden?  Welke kernopgaven vindt u van belang op Bommelerwaards niveau en welke opgaven vindt u van belang in specifieke gebieden in de Bommelerwaard (couleur locale)?  Waar ziet u spanningen of juist koppelkansen tussen bepaalde opgaven?  Welke kernopgaven hebben volgens u prioriteit?  Wat is de rol van de gemeente in het aanpakken van de opgaven? Wie (welke andere partijen) zijn hiervoor nog meer nodig?  Herkent u de deelgebieden zoals die zijn opgenomen op de waardenkaart?  Hoe denkt u over het uitwerken van de kernopgaven in specifieke opgaven voor deelgebieden? Het verslag van de werkbijeenkomst, met daarin de belangrijkste opmerkingen op de voorbeelduitwerking van de kernopgaven,

hebben wij bijgevoegd. 1.2 De kernopgaven en de waardenkaart zijn tot stand gekomen op basis van een uitgebreid participatie- en communicatietraject, een analyse van bestaand beleid en een inventarisatie van trends en ontwikkelingen. De informatie die wij ophaalden uit de eerste fase van participatie met de samenleving (inwoners en ketenpartners) hebben wij aangevuld met een analyse van het bestaand beleid en een inventarisatie van trends en maatschappelijke ontwikkelingen. Hierbij maakten wij onderscheid in vier integrale thema’s:  Klimaat, duurzaamheid en landschap;  Landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie;  Milieu, gezondheid en leefbaarheid;  Wonen, welzijn en voorzieningen. Op basis van de opbrengst uit de samenleving, de beleidsanalyse en de inventarisatie van trends en ontwikkelingen bepaalden wij voor de vier thema’s de kernopgaven voor de visie. De kernopgaven gaan de inhoudelijke basis vormen voor verdere uitwerking.

4

Op de bovenstaande afbeelding en in de onderstaande tekst vindt u de kernopgaven terug. Waar nodig lichten wij de kernopgaven toe aan de hand van een voorbeeld hoe een opgave verder uitgewerkt zou kunnen worden. 1. Klimaat, duurzaamheid en landschap o Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief; *Voorbeeld: nieuwe woonwijken worden aangelegd met voldoende ruimte voor groen en water, bestand tegen meer neerslag, zodat geen hitte-eilanden ontstaan; o We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken; *De kwaliteiten van de landelijke en de stedelijke gebieden vindt u terug in de toelichting deelgebieden van de waardenkaart (presentatie 17 sept. 2020); *Voorbeeld: meer nadruk leggen op bereiken kwaliteiten bij initiatieven; o We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in. *Voorbeeld: meer ruimte voor duurzame energievoorzieningen in bebouwde en onbebouwde omgeving, ook als deze zichtbaar worden in het landschap. 2. Landbouw, economie, toerisme en cultuurhistorie o In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans; *Voorbeeld: ruimte voor uitbreiding van (grondgebonden) agrarische bedrijven, maar alleen als die verduurzamen, optimaal zijn ingepast of oude bebouwing elders slopen.

Gebiedskeuzes waar nadruk op agrarisch karakter ligt en waar ruimte is voor meer functiemenging; o We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor;

5

*Voorbeeld: de gunstige ligging langs de infra-assen kan gebruikt worden om meer (kennisintensieve) bedrijven aan te trekken en hier te laten vestigen en/of om langs de infraassen duurzame energievoorzieningen te situeren; o We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder fietsverkeer en elektrisch vervoer; *Voorbeeld: het verbeteren van bereikbaarheid met het OV en het creëren van voorzieningen voor (snel)fietsverkeer en elektrische voertuigen; o Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard; *Voorbeeld: meer ruimte bieden aan initiatieven voor (verblijfs)recreatie en creëer herkenbaar profiel (cultuurhistorie, water) als trekker voor toerisme; o Heroriëntatie herstructurering tuinbouw; *Voorbeeld: alleen inzetten bestaande intensiveringsgebieden en het opnieuw bekijken wijze van samenwerking bij herstructurering. 3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid o We hebben een veilige, schone en gezonde leefomgeving, zowel boven als onder de grond; *Voorbeeld: differentiatie in gebieden voor wat betreft milieuaspecten (zoals geluid of geur). Scheiding van risicovolle en kwetsbare functies.

o De inrichting van onze leefomgeving stimuleert ontmoeting en een gezonde levensstijl; *Voorbeeld: een stimulering van een gezonde leefomgeving is leidend bij de inrichting van de openbare ruimte. In en langs de randen van de kernen zijn plekken en voorzieningen voor sport, spel en ontspanning; o De kernen in onze gemeente zijn toekomstbestendige krachtige kernen met zelfredzame initiatiefrijke inwoners; *Voorbeeld: kernen behouden hun eigen identiteit. Ruimte voor eigen initiatief om leefbaarheid binnen kernen te behouden. 4. Wonen, welzijn en voorzieningen o We hebben kwalitatief goede woningen voor alle doelgroepen in een goed woonklimaat; *Voorbeeld: voldoende woningen voor alle doelgroepen, waarbij met name aandacht is voor starters en senioren. Voldoende groen, spel- en speelruimte in woonwijken en bovenwettelijke milieueisen; o We hebben voldoende bereikbare zorg-, welzijns- en overige voorzieningen, voor alle kwetsbare inwoners van onze gemeente; *Voorbeeld: zorgvoorzieningen voor de kwetsbare inwoners in zoveel mogelijk kernen; o De centra van Zaltbommel, Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden zijn toekomstbestendig en aantrekkelijk; *Voorbeeld: centrumvoorzieningen (winkelcentra, horeca) in grotere kernen concentreren en hiervoor ruimte en faciliteiten bieden.

Niet actief stimuleren in andere, kleinere kernen; o Een kwantitatief en kwalitatief verantwoorde groei van het woningaanbod. *Voorbeeld: woningaanbod aansluiten bij behoefte. Uitbreiding kernen in de richting van ‘droge land’ en niet in de richting van ‘open kom’.

6

1.3 De kernopgaven zijn de basis voor nadere uitwerking van de omgevingsvisie Wij werken de omgevingsvisie in Q1 en Q2 van 2021 nader uit. Dat doen wij mede op basis van de richting die u (en de gemeenteraad van Zaltbommel) ons meegeeft voor wat betreft de kernopgaven voor de visie. In die uitwerking gaan wij verder in op de concrete ontwikkelingen die ten aanzien van de opgaven spelen, hoe wij de kernopgaven willen bereiken en maken wij, waar dat aan de orde is, gebiedsgerichte keuzes (welke opgaven willen we in welke gebieden op welke manier realiseren). Hierbij wordt ook de couleur locale zichtbaar. Ook bepalen wij dan de vorm van de omgevingsvisie. Voorbeelden waar wij onder meer naar kijken zijn de omgevingsvisies van gemeenten Hoeksewaard en Gennep. Ons streven is om u vlak voor de zomerperiode een ontwerp-omgevingsvisie voor te leggen. Dit is mede afhankelijk of het mogelijk is om de raadscycli van Maasdriel en Zaltbommel ongeveer gelijktijdig te laten lopen. Wij vinden het van belang dat de besluitvormingstrajecten in de beide gemeenten zo veel mogelijk gelijklopen.

1.4De waardenkaart geeft inzicht in de belangrijkste waarden kwaliteiten en is een basis voor verder uitwerking van de omgevingsvisie Gelijktijdig met het proces om te komen tot kernopgaven hebben wij de belangrijkste waarden en kwaliteiten van de Bommelerwaard in beeld gebracht en gevisualiseerd in een ‘waardenkaart’. Op de waardenkaart zijn deelgebieden te zien die gemeenschappelijke kenmerken (inrichting, gebruik) hebben. Verder is per deelgebied beschreven welke waarden en kwaliteiten hier karakteristiek zijn en behouden of versterkt moeten worden. De waardenkaart zal een belangrijke basis zijn bij afwegingen over nieuwe initiatieven. Nieuwe initiatieven moeten passen bij en/of bijdragen aan de kwaliteiten en aansluiten bij de opgaven in een gebied.

7

1.5 strategische visie Bommelerwaard Op 8 november 2018 heeft uw raad en die van Zaltbommel een motie aangenomen om in gesprek te gaan met de inwoners van de Bommelerwaard over hun toekomstbeeld op allerlei maatschappelijke deelterreinen. Eerder hebben wij hierover aangegeven dat dit geïntegreerd wordt in het proces voor de omgevingsvisie. Q1 geven we in een memo aan wat we in het participatietraject opgehaald hebben over dit onderwerp. Dit vergelijken we met de aanbevelingen uit het rapport van Berenschot en aan de hand daarvan concluderen we of er nog aanvullende vragen over blijven die beantwoord moeten worden. De opgehaalde informatie uit het participatietraject krijgt in ieder geval een plek in de omgevingsvisie. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Extra raadsvergadering kan planning in gevaar brengen en extra kosten met zich meebrengen. In de oorspronkelijke planning was er geen rekening gehouden met een extra raadsmoment voor het vaststellen van de kernopgaven. Gezien de (bestuurlijke) wens om de omgevingsvisie uiterlijk in december 2021 vast te stellen moet vóór het zomerreces een ontwerp visie vastgesteld – in een nog te plannen extra raadsvergadering in zowel Maasdriel als Zaltbommel – en ter inzage worden gelegd. Gezien de strakke planning konden we niet wachten met het schrijven van een concept visie totdat de beide raden de kernopgaven hebben vastgesteld.

We hebben hiermee het risico genomen dat al geschreven teksten aangepast moeten worden in het geval u of de raad van Zaltbommel wijzigingen aanbrengt in de kernopgaven. Ingrijpende wijzigingen kunnen de planning mogelijk in gevaar brengen. 1.2 Omgevingsvisie versus omgevingsplan Een omgevingsvisie behoudt een relatief hoog abstractieniveau. De visie beschrijft ambities, doelstellingen en waarden en globaal hoe wij die willen bereiken, welke rol wij daarin hebben en waar wij deze willen realiseren. In programma’s kunnen wij (beleids)doelen uit de omgevingsvisie nader uitwerken en concretiseren. Uitspraken over regels, aantallen, normen of oppervlakten komen niet in de omgevingsvisie te staan. Dergelijke zaken krijgen een plek in het omgevingsplan. 2.1 Aanpassingen in waardenkaart In de waardenkaart staan een aantal omissies die nog aangepast moeten worden (zo moet bijvoorbeeld het reserve concentratiegebied in Velddriel nog toegevoegd worden en een aantal cultuurhistorische objecten). Omwille van efficiency (niet te veel aanpassingsrondes met bijbehorende kosten) worden deze gebundeld na bespreking in de beide raden en dan verwerkt. Programma duurzaamheid Het onderwerp ‘duurzaamheid’ komt expliciet terug in de kernopgaven (thema 1 ‘klimaat, duurzaamheid en landschap’).

Bij de uitwerking van de opgaven in de omgevingsvisie stemmen wij af met de inhoud van het in voorbereiding zijnde zon- en windbeleid. Financiën (incl. BTW-effect) Geen opmerkingen. Bedrijfsvoering Geen opmerkingen.

8

Uitvoering Planning Wij werken de omgevingsvisie in Q1 en Q2 van 2021 nader uit. Gezien de (bestuurlijke) wens om de omgevingsvisie uiterlijk in december 2021 vast te stellen moet vóór het zomerreces een ontwerp visie vastgesteld – in een nog te plannen extra raadsvergadering in zowel Maasdriel als Zaltbommel – en ter inzage worden gelegd. Handhaving Geen opmerkingen. Communicatie De 1ste fase (jan. t/m mei 2020) en 2de fase (okt. t/m dec. 2020) van communicatieen participatie rondom de omgevingsvisie hebben wij inmiddels afgerond. Een volgende (3de) fase van communicatie en participatie vindt plaats bij de ter inzagelegging van een ontwerp-omgevingsvisie. Inwoners en samenwerkingspartners kunnen gedurende het traject met ons in gesprek of ons benaderen via www.toekomstbommelerwaard.nl. Evaluatie / controle Nota van wijzigingen In de vergadering van de commissie ruimte op 18 maart 2021 heeft de portefeuillehouder voorgesteld om het voorgestelde beslispunt ten aanzien van de waardenkaart aan te passen. Reden hiervoor is dat de commissie er moeite mee heeft dat de waardenkaart ter instemming aan de raad wordt aangeboden terwijl de waardenkaart nog een aantal omissies bevat. Het voorstel is daarom om kennis te nemen van de waardenkaart en er nog niet mee in te stemmen. Het voorgestelde besluit is hierop aangepast.

Bijlagen:  Memo ‘Omgevingsvisie Bommelerwaard: eerste fase communicatie en participatie’ (bij informatienota Monitor Omgevingswet 8 juli 2020);  Presentatie Omgevingsvisie Bommelerwaard (bij raadsbijeenkomst 17 september 2020);  Verslagen meet-ups omgevingsvisie Bommelerwaard inwoners (26 en 28 oktober 2020);  Informatiepakket en voorbeelduitwerking kernopgaven op gebiedsniveau (bij werkbijeenkomst 1 december 2020);  Verslag werkbijeenkomst raadsleden Maasdriel (1 december 2020) NIET OPENBAAR

9